सब्द (- लारेन्स वी. बारबोज)

[कविता] सब्द  (- लारेन्स वी. बारबोज)

कोंकणिची गत अशी जाल्या म्हळ्यार एका सांगणेची याद येता; ’म्हज्या घरांत भारा जोतां, हांव मात्र मागोन खातां’. अशें कित्याक म्हळ्यार, कोंकणी भास एक राश्ट्रीय भास आनी ह्या भासेची वाडावळ जांवच्याक वेग-वेगळ्या राज्यांनी सर्कारान जायतो तेंको दिला. गोंयची राज्य भास नागरी तशेंच रोमी लिपिंतल्या कोंकणीक पाटिंबो दिता, कर्नाटक, केरळ आनी आतां देल्हिंत सयत कोंकणी अकाडेमिचें स्थापन जालां. कर्नाटकांत दोन कोंकणी अध्ययन पीठ स्थापीत जालां. मुंबंयत, पर्गांवांत सयत वेग-वेगळीं कोंकणी संघटनां आसात, सभार संघटनां, संस्थे आसात, काऱ्यीं जातात, पत्रांनी त्या काऱ्यांची भात्मी छापून येता, कोंकणी पुसतकां छापून येतात, पुरसकार लाभतात, मान-सम्मान आसा, सक्कड सार्कें.

पूण एक मुळावें सवाल; कोंकणी भास व्हाडता/व्हाडल्यागी? कोंकणी भास म्हळ्यार सर्कारान रोवाणेक बोसोन कोंकणी तांतियाक तांतियां थावन भायर हाडचें न्हय. तर हें काम कोणाचें? सर्कारान अकाडेमी दिल्या, अध्ययन पीठ दिलां, कोंकणी भवनाक जागो दिला पूण कोंकणी कितल्या मापान वाडल्या? हें मुळावें प्रश्न. संघटनां आसात पूण सांदे कितले आसात? काऱ्यीं जातात पूण तांतूं कितलीं हाजरी जातात? पुसतकां येतात पूण कितलीं वाचतात? हीं मुळावीं प्रश्नां आमी समजुंक प्रेतन कर्चें भोव गर्जेचें शिवाय, आमकां सर्कार आसा आनी सर्कार सगळें कर्ता वा सर्कारान सगळें केलां म्हणून आमी हात भांदून बोसल्यांव तर खरेंच ’दऱ्यांत आसा मासो, आळेन वाटता पिसो’ म्हळ्ळेपरीं जायना?

यू.केंतल्या म्यांचेसटरांत वसती करून आसचो शिर्वांचो लारेन्स बारबोजाच्या ह्या कवितेंतली मार्मिकता तितलीच सुटावी आसा. सांगोंक गेल्यार लज, पोटाक ना पेज म्हळ्ळेपरीं जाल्या गत. कोंकणी पत्रां एकेक जावन बंध जावंक लागल्यांत. कोंकणी पुसतकां छप्तेलीं उणीं जावन आयल्यांत, पुसतकां पर्गटणेचो खर्च चडून आसा आनी वाचपी नांत. बाकिचें सक्कड कोलो व्हरूं; वाचपी सोड्यां, बरवपीच कितलें वाचताय म्हळ्ळें दरेकल्यान अपणाक अपणान प्रश्न केलें तर आमी कितल्या उदकांत आसांव म्हळ्ळें गमता.

[कविता] बरवंक चिंतलां... वाचताय?  (- लारेन्स वी. बारबोज)

बरवंक चिंतलां... वाचताय?

दोराच्या पासाक अंर्दल्या

कळ्यांची सोभाय

निर्जीव पायनेलां मुखार

जीव सोडचें पळेंवन

बरवंक चिंतलां... वाचताय?

वाच‍ल्ल्या पुसतकांतले चुकलले अवस्वर

दोळ्यां मुखार पाशार जाताना

झगडचीं भगणां घुंत‌ल्लीं उत्रां

नासतां कसलिंच शर्तां

बरवंक चिंतलां... वाचताय?

उज्वाडांत दिसानातल्लें सत

काळोकांत समजताना

काळोकांत बसून

उज्वाडाची व्हडविकाय

बरवंक चिंतलां... वाचताय?

म्हज्यें भ्यें तुजें भळ

मौन प्रेक्षक ’भक्तांच्यो’ मसती

म्हज्या मतिंत चिंत्नांची कुसती

इल्लें धयर घेवन

बरवंक चिंतलां... वाचताय?

हांतू आसां हांव, तूं अनी समाज

पूण कितें म्हण बरंव

दीश्ट नातल्ल्या दोळ्यांविशीं

दिश्टावो नातल्ल्या बोडांविशीं

दांप‍ल्ल्या दोळ्यांनी पळयिल्लीं उत्रां

नेणां कोण वाचतलो, समजतालो हांतलीं सूत्रां

पिश्या भर्वश्यान

बरवंक चिंतलां...

सत सांग.... तूं वाचताय?

-  लारेन्स वी. बारबोज. [एपरील, २०२२]