कोंकणी कारभारी १३ हेनरी डिसोज
(२००७ इस्वेंत वायलेट जे. पिरेरान दायज.कोम-क घेतललें संदर्शन)
जनन: १९४३ इस्वेच्या मार्च ४ तारिकेर
जल्मल्लो गांव: बस्रिकट्टे (चीकमगळूर)
आवय-बापायचें नांव: दे| फ्लोरीन डिसोज आनी दे| जोसेफ डिसोज
शिकाप: चोवती क्लास पऱ्यांत सैंट जोसेफस इसकोल (चीकमगळूर), उपरांत बेंदुरांत.
कोलेज: सां. लुवीस कोलेज मंगळूर
एल.एल.बी. १९६४ इस्वेंत बोंबोंयत
काजार: १९७८ इस्वेंत लीसासवें काजार आनी १९८५ इस्वेंत एक चेडू भुर्गें जल्मालें.
ह्या संसारांत चड सक्तेवंत, भळवंत कितें म्हळ्ळें सवाल कोणेंय केलें तर ताची जवाब सांगची तर कोण म्हणतलो ’हसतिचे त्राण’, आनी कोण म्हणतलो ’अणू बोंब’, अनी कोण म्हणात ’दुडू’ वा हेर. पूण हकीगतेंत ह्या संसारांत चड सक्तेचें जावनासा ’मोग’. हाच्याकी भळिश्ट सकत ह्या संस्रांत कसलीच ना आमचा कोंकणेंत असले थोडे कलाकार आसात - तांची परिचय सुरू जाता मोगांत आनी संप्ताय मोगांतच. कोंकणी साहित्यांत हांवे होच मोग मालघड्या ए.टी.लोबो थंय पळेल्लो. वी.जे.पी.सलडाञा थंय पळेल्लो. चा.फ्रा.थंय पळेल्लो - पूण आज तांचो नियाळ करून फायदो ना कित्याक ते ह्या संसारांत नांत. आसचां पयकिंत एकल्याचो उल्लेक करिजायच जावनासा जेरी कुलशेकर. कोंकणी कलाकारांनी ह्या संसारांत धन दिर्वें, आसत बदीक पुंजांवचा बदलाक होगडायलां. असल्यांनी ह्या संसारांत कितेंय जोडलां तर तो जावनासा ’मोग’. असलोच एक मोगा मायपासाचो कलाकार आमचे मधें आसा, जाका हांव मुखामुखी भेटोंक ना तरयी ताचेविशीं, ल्हानपणार थावन आयकोन आयलां, ताचीं पदां आयकोन व्हड जाल्ल्या म्हजेसवें इतल्या मोवाळायेन आनी खाल्तेपणान मांधता, कोंकणी लोक हाका ’संगीत साम्राट’, ’कलारत्न’ म्हण वळकता. आनी तो जावनासा मानेसत हेनरी डी’सोज हाचीं पदां मलयाळं भासेक न्हंय, तमीळ आनी श्रीलंकाच्या सिलोनी भासेकयी अनुवादीत जावन तेच ताळ्यांत गायतात. भोवशा हें भाग एदोळ खंच्याय कोंकणी गावप्याक लाभल्लें ना. थोड्या गोंयकारांनी ये ये कात्रिना पदाक रीमिक्स कर्न आतांय खेळवन गायतात. आयलेवार दुभाय आयलेल्या वेळार ताचेसवें हें संवाद घेंवचाक मध्याने रातीं पऱ्यांत राकोन रावल्ल्या बाय वायलेट पिरेरा आनी तिचो पती जोस्सी पिरेराच्या काळजांत आसचा कोंकणी मोगाची वाखण्णी करुंक फकत्त उत्रां पांवचिंनांत. कोंकणी वावराक देंवच्यांक खडपापरीं काळीज आसचें भोव गर्जेचें - कित्याक म्हळ्यार आमचा समाजेंत कर्चे नातल्यारयी, कर्तेल्यांक नाना रितीर खोडी काडन, तांच्या संतान कुटमाक नालिसाय कर्चे ’भडवे’ यथेश्ट आसात. असल्यांचा खांद्यार बंदूक दवर्न सोभाय पळेंवचें आमचे महान ’सुपुत्र’यी आसात. वायलेट बायेक हावें म्हज्या खास भयणिचो दर्जो दिला - तिचे थंय आसचा कोंकणी मोगाक पळेवन. तिणे पाटल्या वर्सा दायजाक दिल्लो पाटिंबो वर्तो. तिका दायज पंगडा तर्फेन उपकारी मनान देव बरें करूं म्हणतां.
स: कोंकणी संगीत शेतांत तुमीं इतलीं कार्भारां केल्यांत आसतां, तुमकां कोंकणे थंय अभिरूच कशी उभजाली म्हळ्ळें सांग्येतगी?
जा: कोंकणेंत हांव पयले लेखनां, काण्यो, बरवन ’पयणारी’क धाडतालों. बेंदूर आसताना हांवे तीन नाटक बरयिल्ले. ते जावनासात सोभीत संसार, आतांचो संसार, घर राणी आनी ते खेळवन दाकयले. कोलेज कर्ताना पयणारिचे वांटप कर्तालों. आशें पदां बरंवचें पिशें आसल्ले. कोलेज संपल्या नंतर बोंबय येवन एका इंगलीश संगीत पंगडाक भर्ती जालो आनीं पदां गावंक सुरू केली.
स: साहितीक सुर्वात केल्ल्या तुमकां संगीतांतच उरोंक खंय थावन स्पूर्ती मेळ्ळी?
जा: एक दीस म्हजा इषटाक आल इंडियांत काऱ्यें मेळ्ळे, तें रेकार्डिंग कर्ताना एक पद उणें पडलें. त्या घड्ये ताणीं म्हज्या इषटाक सांगलें तुंवें आनी एक पद आमकां आज रातीं भितर दीजाय म्हण. तेदनां म्हजो इषट म्हणालो म्हज्यान तितले वेग्गीं पद घडून दीवंक जायना म्हण. तितल्यार हांवे ताका सांगलें हांव पद बरंवन तुका दितां म्हण, आनीं तो ओपलो. तेदनां ’सांगचे कितें हाय हाय बोंबय श्हेराचें......’ म्हळ्ळें पद हांवें बरवन एका राती भितर म्हजा इषटाक दिलें. तें पद उपरांत मोसत लोकामोगाळ जालें. त्या नंतर म्हाका आन्येक कारयाक संगीत निर्देशनाचो (आवकास मेळ्ळो. त्या नंतर म्हजेंच एक काऱ्यक्रम आसल्लें. स्वपाण फांत्याचे हांवें रंगमंचार गायलें. थंय थावन म्हाका संगीताचेर उर्भा चडली. म्हजी पदां आयकोन म्हाका च्यारयी कुशीं थावन आपवणें आयलें.
स: तुमच्या जिण्येंत कोंकणी खातीर कांय कषट भगल्ले आसात?
जा: कोंकणेंत कांय कषट म्हण भगल्ले नांत. पूण हांव काम करन आसल्ल्यान म्हाका कोंकणेखातीरच तितलो वेळ खर्चुंक जावंकना, जाल्यारी म्हाका भोवच बरेंपण लाभलां. म्हाका सगळ्या लोका थावन बरो पाटिंबो मेळ्ळा. HMV न म्हाका आपवणें दिल्लें आनी म्हजी पदां ताणीं पयले पावटीं रेकार्ड केल्लीं. आशें म्हाका कोंकणी लोकां थावन मात्र न्हंय आसता हेरां थावनयी भर्पूर सहकार मेळ्ळा.
स: कोंकणेंत तुमची मात्र पदां च्यार भासांनी म्हणजे; गोंयची कोंकणी, सिन्नाळी, तमीळ आनी तेलुगू भाशेंत गायल्यांत/गावन आसात. ह्या विशीं तुमकां कितें भग्ता?
जा: म्हाका वर्तो आभिमान भग्ता कित्याक कोणायचिंयी पदां हेर भासेंनी गायलीं तर ताचे तितलो गौरव आनी अभिमान दुस्रें कितेंच ना. हावें संगीत रचताना वा पदां घडताना तें बाळवोंचेबरीं ताळे घाल्यात. म्हज्या मतिंत भग्तालेंगी बरें संगीत आनीं बरे ताळे सदांच बाळवतात. आशें हांवे सदांच म्हज्या पदांक संगीत जांव, ताळे जांव लोकामोगाळ जांवचेपरीं घाल्यात, आनी आज ह्या काराणान म्हजी पदां हेर भासांनी गायतात.
स: तुमी एक फामाद गावपी. तुमका गायन कर्चें देणें खंय तुमीं कशें उर्जीत केलें?
जा: म्हज्या कुटमा थावन म्हाका गांवचे देणें मेळल्ले म्हण्येत. आमचो बाब आमका ल्हान आसतानांच पदां गावंक शिकैतालो. आनी म्हजो व्हड भावाचो ताळो एकदम बरो आसल्लो, भावाक तशेंंच म्हजा भयणिंक गायानाचें बरें देणें आसल्ले. तांकां आनीं तांचा ताळ्याक भूलल्ल्या म्हाकाय गांवची उर्भा उभजाली, आनी हांवें गावंक सुरू केलें.
स: तुमीं सभार संगीतगारांक, गावप्यांक, बरयणारांक भेटल्यात आसतां, तुमकां विशेस रितीन पसंद जाल्ले कलाकार/साहिती कोणी आसातगी?
जा: म्हाका हरयेक संगीतगार, गावपी, बरयणार पसंदेचे. तांचेलागी एक ना एका थराचे विशेस देणीं आसात. म्हज्या सांगाता मेलवीन पेरीस, रोनी डिकुन्हा आनी सभार जणांनी गायलां. रंगमंचार तशेंच सी.डी करताना सभारांनी गायलां. आनी हेमंत कुमारान स्वपाण फांत्याचे हेच.एम.वी.चेर रेकार्ड केल्ले.
स: तुमच्या जिण्येची महात्वाकांक्षा कसली?
जा: कोंकणी पदां लोकांनी आयकाल्यार तीच म्हजी दाधोसकाय म्हण हांव चिंतां. संगीत संसारांत कितें जोडुंक हांवें चिंतल्लें तें सर्व म्हाका लाभलां. लोकान म्हजो ताळो पसंद केला, आजीक चाळीस वर्सां पयलें म्हजो ताळो कसो असल्लोगी आजयी तसोच आसा म्हण लोका थावन आयकोंक मेळता. हीच व्हड संतोसाची गजाल.
स: तुमकां तुमचा कुटमा थावन संगीताक सहकार मेळ्ळागी वा दुर्सोणें मेळ्ळां?
जा: म्हाका कुटमा थावन बरो सहकार तशेंच उतेजन मेळ्ळां. म्हाका केदिंकच संगीता खातीर कुटमा थावन दुर्सोणें मेळल्लें ना. म्हजी बायल लीना (आतां देवादीन जावन पांच वर्सां जाली) तशेंच ताच्या कुटमा थावन भर्पूर सहकार आनी पाटिंबो मेळ्ळा. म्हजी भयण फामाद कोंकणी काण्येगार जेरी कुलशेकरा ची पतीण आनी तिचेथावन तशेंच तिच्या कुटमाथावनयी म्हाका अजून उत्तेजन आनी पाटिंबो मेळोन आसा.
स: तुमचा संगीत संसारा विश्यांत इल्लें जाणां जाव्येतगी?
जा: जरूर, पाटल्या चाळीस वरसांनी हांवे एदोळ म्हणासर दोन हजार पदां घडल्यांत, तांतूं आटशां वयर पदा आल इंडिया रेडियोर रेकार्ड जाल्यांत. बोंबय टिवीर (म्हजें आनी अपर्णा मायेकर) संगीताची कारयक्रम प्रसार जाला. काजारा उपरांत ह्या फिल्माक म्हजी तीन पदां रेकार्ड जाल्यांत, तशेंच विलफी रेबिंबसाचीं च्यार पदां रेकार्ड जाल्यांत. ’उडता तो बुडता’ त्या फिल्माक पदां गायल्यांत. दोनशीं संगीत कारयीं सादर जाल्यांत. दुभाय, अबुधाबी, दोहा खटार, बाह्रेन, मसकत, कुवैट आसल्या अंतराषटीय रंगमंचार संगीत सांजो सादर केल्यात. बोंबय, मंगळूर, बेंगळूर, मैसूरांत संगीत सांज सादर केल्यार.
स: कोंकणी वेबसायटीं विशीं तुमची अभिपराय कितें? हीं कोंकणेच्या व्हाडावळेक उपकार्तीतगी?
जा: कोंकणी वेबसायटां वर्वीं आजकाल एक क्रांतीच जाल्या. कोंकणी वेबसायटां कोंकणेच्या व्हाडावळेक खंडीत उपकार्तात. व्हाडावळ म्हळ्यार इतली जाल्यागी कोंकणेची उदरगत घरां घरांनी पावल्या म्हण्येत. ही दोनी भासांनी म्हणजे इंगलीश आनी कन्नडांत आसल्ल्यान आतांच्या भुर्ग्यांक जाणां जावंक सलीस जाता. आशें कोंकणी वेबसायटां आधल्या तशेंच आतांच्या पिळगीक उपकाराक पडल्यांत आनीकयी पडतेली.
स: दायजा.कोमाक तुमी बेट दितातगी? दायजाविशीं तुमची अभिपराय कितें?
जा: व्हय, दायज एक कोंकणेकच समर्पून दिल्ली वेबसायट जावनासा. आनी आतां ही वेबसायट भरान व्हाडोन आसा. कोंकणेंत अभिरूच आसल्ल्यांक ही सायट भोवच उपकाराक पडता आनी संसारभर शिंपडल्या सर्व कोंकणी लोकाक कोंकणी साहित्य वांटचें काम दायज कर्न आसा. हें अपूट कोंकणेंत प्रसार जाता जाल्ल्यान आमीं कशें गांवांत कोंकणी पत्रांनी वाचतेल्यांक तें अंतराषट्रीय मट्टार वाचुंक मेळता. हें दायजा वर्वी साध्य जालां.
स: दायज वाचप्यांक तुमचे संदेश कसले?
जा: कोंकणी पत्रां संसारभर वचानांत तरी दायज.कोमान आमका कोंकणी वाचुंक हो एक आवकास कर्न दिला. आमीं कोंकणी आमच्या घरांनी आमच्या भुर्ग्यांक शिकव्यां. दायजा थावन आमकां जाय तितलें वाचुंक मेळता. काण्यो, कवनां, लेकनां, तशेंच हेर जायत्यो संग्तीं आमकां दायजाध्वारीं वाचुंक मेळतात. त्यो वाचून कोंकणी जिवाळ दवरा.
स: देव बरें करूं हेनरियाब तुमकां. तुमचो आमोलीक वेळ आमचे सांगाता संदर्शानाक खर्चिल्ल्याक? तुमकां दायज तर्फेन सर्व बरें माग्तां?
जा: तुकायी देव बरें करूं वायलेट. इतल्या मोगान म्हजे संदर्शन घेवंक आयिल्ल्याक. हांव तुका तशेंच वल्लीक आनी सर्व दायज वावराड्यांक बरें माग्तां. आशेंच अनीकयी दायजाची वाडावळ जांवदी म्हण माग्तां.
