तो कोण

अंतसकर्न/कोशेडद म्हळ्ळें नात‌ल्लो मनीस आनी खडपी फातोर हांचेमधें कसलोच्च फरक ना. मनीस चिंतुंक सक्ता, विचार करुंक सक्ता, बरें-वायट मापुंक सक्ता. पूण अपलो स्वार्थ, अबलेस‌पणाचें चिंताप सोडल्यार मात्र. आयच्या स्पर्धात्मक काळार हरेक मनीस अपलोच दांग्रो मार्ता, अपूण उंचलो म्हणून रुजू करुंक हेरांची खेळकुळां कर्ता. दुर्भाग‌पणान हांतूं कवीय यतेश्ट मापान भरोन गेल्यात आनी अपलो स्वाभिमान सयत आडोव घालून कोणाकोणाचें उश्टें लेंवुंक राकोन आसात, लेंबेवन आसात आनी हांकां वेळाकाळार उश्टें घालून पोसचेय आसात. असल्या शेणांतल्या किड्यांथावन कोणेंय कितें अपेक्षा करुयेता? जशें सार‌यांतलो रेंटो सयत अपलेसतकीं चिंता; संसार अपणाथावन‌च नितळ जाता तशें हांगा तांचेच कायदे आनी तांचिंच कानुनां म्हणतच आत्म‌गवरवाचे मनीस मोनेच्च जावन उर्तात. कांय असली कविता त्या हडब्या चिंत्पाच्यांक नागडें कर्तात.

मा|प्रताप नायक म्हाका थोड्या कारणांक लागून भोव लागसिलो; भासेचो गिन्यानी, गूंड चिंत्पी, वैचारीक, तात्वीक नियाळाच्यो ताच्यो कविता कांय वेक्तित्वाक निर्मीत कर्चे तसल्यो, तितलोच्च सादो आनी मोवाळ वेक्तित्वाचो. चिमटिभर जाण्वायेचो वोसो घेवन दांग्रो मार्तेल्यांनी हाचेथावन शिकाजय जें विस्रून गेल्लें सांगाप ’भर‌ल्लो कोळसो अल्कांदाना’. ही कविता कांय सामाजीक स्थराचें मात्र न्हय, समाजिंतल्या पोकोळ, राजकीय, हिजडें वेक्तित्वाचीं पाळां-मुळां उसतुंचें काम भोव अपुर्भायेन कर्ताना जायतीं मुखोटीं अपशिंच झडुंक धर्ताना दोळ्यां समोर उभीं जांवचीं कसलीं म्हळ्ळें पळेवंक आनी पार्कुंक तुकाच सोडतां.

तो कोण

तो

केदनां तरी

हांगा आयलो

आमच्या लोकाची

सेवा करुंक लागलो

तेदनां

तो कोण

हो प्रश्न

आमचे मुकार

उभो रावलो.

कोण म्हणता

ताच्या आंगार

मनशा रुपान

लिपला देंवचार

शिटूक रावात

ताका माथ्यार

घेवूं नाकात

तुमची शेंडी

हातांत दिल्यार

तुमची शेंपडियी

कापून व्हेल्यार

नाक कात्रून

भोंवचें पडत

कोण सांग्ता;

तो द्रोही

आमचे मधें

फूट घाल्पी

दोरे कर्पी

आमच्या आंगांत फुगडी

तांच्या आंगणांत देखणी

नाचतां गायतां

केदनां तरी

आमच्या फोटार

खोंट मार्पी

कोण सुसकार‍ता:

ताका जशी

जीब सुटली

आमची फितुरी

स्वार्थी तुतुरी

ताणें फुटयली

पेजे वांगडा

पेजे वाटली

हिसकावन घेवन

जीण आमची

आळणी केली.

कोण हुसकेता:

ताणे आमचे

कपटी पडदे

फाळून फाप्सून

स्वार्थी कोळसुले

धाडावन फुटवन

आतां आमकां

केलें नागडे

केले लंगडे.

कोण पिंर‍गता:

तो आमचोच

पूण कित्याक

म्हण कोण जाणा

आमी उडयलेले

मानाच्ये गरियेक

भिकेच्ये दावलेक

तो सांपडना

आमी दिललें

तोखणायेचें दावें

टिकेचें जाळें

चिड्डून मुड्डून

आमच्या तोंडार

शेवटून मारून

आपलीच वाट

धरून वेता.

कोण शिडकायता:

तो जायत

आमच्या काळार

आमच्या गांवांत

उदेवन येवपी

ऋषी मुनी

प्रवादी वा पार्की

वाटेर ताच्ये

घालून कांटे

जांवचे नांत

तुमी जाणते.

शेतांतल्या मालुंडांनो

मेरेर रावून

ताचेर तुमी

गाळी शिंवराचीं

तुमचीं आसत्रां

सोडीत रावले

काळकाच्या पुजार‍यांनो

आपलिपा खेळून

टोपन नांवां वापरून

तांचेर कांय

फातर मारून

मांय देसाचे

मांय भुंयेचे

तुमी राकणदार जातले?

तुमच्या मेघासत्राक

ताचें वायुअसत्र

तुमच्या अग्नी असत्रांक

ताचें जलासत्र

तुमच्या सर्पासत्राक

ताचें गोरुडासत्र

तुमच्या सोर्वोसत्रांक

ताचें मवनासत्र

सर्वांत बळिश्ट

हें तुमकां

अजून समजलें ना?

तुमची जोळी

तुमची टोळी

इनकार कर्पी

कित्याक जाता

तुमचो वयरी?

तुमचे विचार

तुमचे आचार

खोडून काडपी

कसो जाता

तुमचो ध्वेषी?

शेकड्यां पासून

तुमचें हेंच

चलत आयलां

खुर्सार मारप

फाशी दिवप

वीक घेवप

धमकी दिवप

भहिषकार घालप

सरियेर लासप

जीव काडप

उपरांत तुमी

रग्तांत बुडलले

पापाचे हात

कुल्यांक पुशीत

हांसत म्हणाप:

हालीं ताचेमुरे

चड‌च जालें

अत्मो रक्षणाक लागून

ताका आमी

इतले वेगीं

काडचोच पडलो!

- प्रताप नायक जे.स., गोयां [फेबरेर २०१८]

प्रताप नायक जे.स.: भासेचो गिन्यानी, गूंड चिंत्पी, वैचारीक, तात्वीक नियाळाच्यो ताच्यो कविता कांय वेक्तित्वाक निर्मीत कर्चे तसल्यो, तितलोच्च सादो आनी मोवाळ वेक्तित्वाचो. गोंयचा सां|स्टीफन्स कोंकणी संस्थो हांगासर जायतीं वर्सां सेवा दिल्लो हो प्रसतूत पणजिच्या जेज्वीस घरांत वसती करून आसा तर‌यी, कोंकणी भासेक हाणीं दीवन आयिल्ली देणगी भोव वर्ती तशेंच कोणेंय अभिमान पावुंक जाय तसली.