[ಸಂಪಾದಕೀಯ್ - 33] ಕಾಳ್ ಆನಿ ಬದ್ಲೊಂಚಿಂ ಮನ್ಶಾಮೊಲಾಂ
ಕಾಳ್ ಬದಲ್ತಾ ವಾ ವೆಳಾ-ಕಾಳಾಕ್ ಸರಿ ಜಾವ್ನ್ ಸಂಸಾರ್ ಬದಲ್ತಾ? ಹೆಂ ಪ್ರಶ್ನ್ ವಿಸ್ಕಳಾಂವ್ಚೆಂ ತರ್ ಸಂಸಾರ್ ಬದಲ್ತಾ ವಾ ಮನಿಸ್ ಬದಲ್ತಾ?
ಇತಿಹಾಸಾಚೊ ದಾಕ್ಲೊ ಘೆವ್ಯಾಂ; ಔದ್ಯೋಗಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಚೊ (Industrial revolution) ಕಾಳ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಪುರ್ವಜಾಂನಿ ಜಿಯೆಲ್ಲೊ ಕಾಳ್. ಎಕಾ ತೆಂಪಾರ್ ಚಡ್ತಾವಾಂ ಅಪ್ಲೆಂ ಘರ್, ಅಪ್ಲಿಂ ಶೆತಾಂ, ಭಾಟಾಂ, ತೊಟಾಂ, ಬೆಟಾಂ ಮ್ಹಣುನ್ ಅಪ್ಲ್ಯಾಚ್ ಕುಟ್ಮಾಸವೆಂ ಸುಕಾನ್-ದುಕಾನ್ ಸಾಂಗಾತ್ ದಿವುನ್ ಜಿಯೆಲ್ಲೊ ಕಾಳ್ ತೊ. ಪೊಟಾಚ್ಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತೆಕ್ ಲಾಗುನ್ ಆಪಾಪ್ಲ್ಯಾ ಜಮೀನೆರ್ ಕೃಶಿ ಕರುನ್ ಜಿಯೆಲೊ. ಚಡ್ತಿಕ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಫಳ್-ವಸ್ತುಂಕ್ ವ್ಹರುನ್ ಸೆಜಾರಾ ವಾಂಟುನ್ ಘೆಂವ್ಚೊ ಕಾಳ್ ತೊ. ಮಾನ್ ಧಾಂಪುಂಕ್ ವಸ್ತುರ್, ಪೋಟ್ ಭರುಂಕ್ ಖಾಣ್, ವಿಶೆವ್ ಘೆಂವ್ಕ್ ಏಕ್ ಪಾಕೆಂ ಆನಿ ಸಾಂಗಾತ್ ದೀಂವ್ಕ್ ಘರ್ಭರ್ ಮನ್ಶಾಂ, ತಶೆಂಚ್ ಜೀವಿ; ಜಶೆಂ ಮಾಜ್ರಾಂ, ಪೆಟೆ, ಗೊಟ್ಯಾಂತ್ ಗಾಯ್, ಪಾಡೆ, ಬೊಕ್ಡಿ, ದುಕೊರ್... ಶಿಕಪ್ ಉಣೆಂ ಆಸ್ಲೆಂ ಆನಿ ಶಿಕಪ್ ದಿಂವ್ಚಿಂ ಮಾಧ್ಯಮಾಂ ಸಯ್ತ್ ಉಣಿಂ ಆಸ್ಲಿಂ, ಇಸ್ಕೊಲಾಂ ಉಣಿಂ, ಆಸ್ತಿತ್ ತರ್ಯೀ, ಇಸ್ಕೊಲಾಕ್ ವಚುಂಕ್ ಮಯ್ಲಾಂಗಟ್ಲೆ ಚಲುನ್ ವಚುಂಕ್ ಆಸ್ಲೆಂ. ಘರಾಂನಿ ಧರ್ಮಿಕ್ ರಿತಿ-ರಿವಾಜಿ, ವೆಳಾನುಸಾರ್ ಮಂದಿರ್/ತೆಂಪ್ಲಾಂನಿ ಪುಜಾ-ಪಾಠ್, ಕಾಣಿಕೊ ದಿವುನ್ ದೀಸ್ ಸಾರ್ಲ್ಲ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಚಡ್ತಾವ್ ಲೋಕ್ ಕಾಮ್ ಕರುನ್ ಆಸ್ಲೊ. ತೆದ್ನಾಂ ಮಶಿನಾಂಚೊ ಸೊಧ್ ಜಾಲೊ, ಆನಿ ಸುರ್ವೆರ್ ಮನಿಸ್ ಚಿಂತುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲೊಕಿ, ಹಿಂ ಮಿಶಿನಾಂ ಅಪ್ಣಾಚೆಂ ಕಾಮ್ ಹೊಗ್ಡಾಯ್ಶೆಂ ಕರ್ತಾ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಭಿರಾಂತ್ ಉದೆಲಿ. ಮಿಲ್ಲಾಂ ಉದೆಲಿಂ ಆನಿ ಮಿಲ್ಲಾಂಚೆಂ ಮಾಲಕ್ ಲೊಕಾಂಕ್ ಕಾಮಾಕ್ ಲಾವುನ್ ಜಿಯೆಲೊ. ಮುನಾಫೊ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಧಾಂವ್ಣಿ ಭೋವ್ಶಾ ಚಡಿತ್ ವೇಗಾನ್ ಧಾಂವುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲಿ, ಮುನಾಫೊ ಕಮಾಂವ್ಕ್ ಚಡಿತ್ ಉದ್ಪಾದನಾಚಿ ಗರ್ಜ್ ಆಸ್ಲಿ, ಚಡಿತ್ ಉದ್ಪಾದನ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಚಡಿತ್ ಲೊಕಾಂಕ್ನಿ ಕಾಮ್ ಕರ್ಚಿ ಗರ್ಜ್ ಆಸ್ಲಿ; ದೆಕುನ್ ಭುರ್ಗಿಂ, ಬಾಯ್ಲಾಂ ಸಯ್ತ್ ಮಿಲ್ಲಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲಿಂ. ಲೊಕಾಂಕ್ ತ್ಯಾ ಮಿಲ್ಲಾಕ್ ಗರ್ಜ್ ಪಡ್ಚೆಂ ದೀಂವ್ಕ್ ಸರ್ಕಾರಾನ್ ಫರ್ಮಾಣ್ ದಿಲೆಂ ದೆಕುನ್ ಸಭಾರಾಂನಿ ಅಪ್ಲಿ ಕೄಶಿ ಕರುನ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ಜಾಗ್ಯಾಂನಿ ಕಾಪುಸ್ ದಿಂವ್ಚೆ ರೂಕ್ ವಾಡಂವ್ಕ್ ಧರ್ಲೆಂ, ಇತ್ಲೆಂಚ್ ನ್ಹಯ್, ಘರಾಂನಿ ಆಸ್ಲೆ ದಾದ್ಲೆ ಶೆರಾತೆವ್ಶಿನ್ ಪಾವ್ಲೆ. ಕಾಮಾಕ್ ಲಾಗುನ್ ಶೆರಾಂನಿ ಥೊಡೆ ದೀಸ್/ಹಫ್ತೆ/ಮಯ್ನೆ ಜಿಯೆಲೆ, ಕೊಣೆ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಕ್ ಸಯ್ತ್ ಶೆರಾಂನಿ ವೆಲೆಂ ಮ್ಹಣ್ತಚ್ ’ಶ್ಹೆರೀಕರಣಾಕ್’ ಚಡಿತ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತಾ ಲಾಭ್ಲಿ. ಪುಣ್ ತೆದ್ನಾಂಯ್ ಕುಟ್ಮಾ ಭಾಂದ್ ಜಿವೆ ಆಸ್ಲೆ, ಮನ್ಶಾ ಮೊಲಾಂ ವಯ್ರ್ ಆಸ್ಲಿಂ, ಸತ್-ನೀತ್, ಪಾತ್ಯೆಣಿ-ಭರ್ವಸೊ ಜಿವಾಳ್ ಆಸ್ಲೊ, ಭೋವ್ ಮಹತ್ವಾಚೆಂ; ಭುಕ್ ಆಸ್ಲಿ, ಪಾಕೆಂ ಕೊಲ್ವಾಚೆಂ ತರ್ಯೀ ಸುಕ್-ಶಾಂತೆಚಿಂ ಪಿಲಾಂ-ಫಳಾಂ ತಾಂತುಂ ಆಸ್ಲಿಂ. ಪುರ್ವಜಾಂನಿ ತಾಂಚೆಂ ಪೋಟ್ ಭರ್ಲೆಂ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಮುಕ್ಲ್ಯಾ ಪಿಳ್ಗೆನ್ ಪೊಟಾಕ್ ನಾಸ್ತಾಂ ಉಪಾಶಿಂ ಪಡಾನಾಯೆ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ಇರಾದ್ಯಾನ್ ಜೊಡ್ಲೆಂ, ಪುಂಜಾಯ್ಲೆಂ ಆನಿ ಜೊಗಾಸಾಣೆನ್ ಸಾಂಬಾಳ್ಳೆಂ. ಹಾಂತುಂ ಆಸ್ತ್-ಜಾಗೊ-ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಭಾಸ್ ಸಯ್ತ್ ಆಸ್ಲಿ.
ಉಪ್ರಾಂತ್ ಆಯ್ಲೊ ಮಾಹೆತೆ ಕ್ರಾಂತೆಚೊ (Information revolution) ಕಾಳ್, ಹಾಂತುಂ ಲೊಕಾಂನಿ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಜಿಯೆಂವ್ಚ್ಯಾ ರಿತಿಚೆರ್ ವೊರಾಂವ್ಕ್ ಧರ್ಲೆಂ. ತಾಂಚಿಂ ಪೊಟಾಂ ಭರ್ಲ್ಲಿಂ ಪುಣ್ ತಾಂಕಾಂ ಫ್ಲೆಟಾಂ, ಘರಾಂ, ಗಾಡಿ ಘೆಂವ್ಕ್ ಆಸ್ಲಿ. ಸಮಾಜಿಕ್ ಅಂತಸ್ತ್ ಗರ್ಜ್ ಆಸ್ಲಿ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಚಡಿತ್ ಶಿಕುನ್ ಚಡಿತ್ ಕಮಾಂವ್ಚೆ ದಿಶೆನ್ ತಾಣಿಂ ವಾವ್ರ್ ಕೆಲೊ. ಹ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಸಮಾಜಿಕ್ ಅಂತಸ್ತ್ ಚಡ್ ಪ್ರಮುಕ್ ಜಾಲಿ ದೆಕುನ್ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂನಿ ಸಯ್ತ್ ಚಡಿತ್ ಶಿಕುಂಕ್ ವಾಟೊ ತಯಾರ್ ಕೆಲ್ಯೊ, ನವಿಂ ಇಸ್ಕೊಲಾಂ, ಕೊಲೆಜ್ಯೊ ಜಾಲ್ಯೊ. ಮಯ್ಲಾಂಗಟ್ಲೆ ಚಲುನ್ ವೆಚ್ಯಾ ಬದ್ಲಾಕ್ ತಾಂಕಾಂ ಇಸ್ಕೊಲಾಚ್ಯಾ ಬಸ್ಸಾಂನಿ ವಾ ಖಾಸ್ಗಿ ಗಾಡಿಯಾಂನಿ ಇಸ್ಕೊಲಾಕ್ ವೆಚಿ ಸವ್ಲತಾಯ್ ಲಾಭ್ಲಿ. ಟಿವಿ ಆಯ್ಲಿ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಯ್ಲೆಂ, ಲೋಕ್ ಚಡಿತ್ ಜಾಣ್ವಿಕಾಯೆನ್ ಭರ್ಲೊ, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಸಮಾಜ್-ವರ್ತುಲಾಭಾಯ್ರ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್, ಪಾರ್ಕುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲೊ ಆನಿ ಎಕಾ ರಿತಿನ್ ಚಡಿತ್ ಗಿನ್ಯಾನ್ ಅಪ್ಣಾಂವ್ಕ್ ಸಕ್ಲೊ. ಶ್ಹೆರೀಕರಣ್ ಹ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ದೊಡ್ಯಾ ಮಾಪಾನ್ ಚಡ್ಲೆಂ ದೆಕುನ್ ಗಾಂವಾಂನಿ ಶೆತಾಂ-ಭಾಟಾಂ ಪಣ್ಗಿಲ್ ಪಡ್ಲಿಂ. ಗಾಂವಾಂನಿ ಫೆಕ್ಟರಿ ಉದೆಲ್ಯೊ ದೆಕುನ್ ಶೆತಾಂನಿ ಘೊಳ್ಚಿಂ ಉಣಿಂ/ನಾಂ ಜಾಲಿಂ. ಘರಾಂನಿ ವಸ್ತಿ ಕರ್ಚಿಂ ಉಣಿಂ/ನಾಂ ಜಾಲಿಂ. ಲೋಕ್ ಪರ್ಗಾಂವಾಕ್ ಗೆಲೊ, ಚಡಿತ್ ಕಮಾಂವ್ಕ್ ಲಾಗ್ಲೊ, ಕೊಣ್ ಅಪ್ಲೊ ಗಾಂವ್, ಅಪ್ಲಿ ಸಮಾಜ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಅಪ್ಲಿ ಭಾಸ್-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಯ್ತ್ ವಿಸ್ರುನ್ ಗೆಲೊ. ಪುಣ್ ಅಪ್ರೂಪ್ ಮನ್ಶಾಭಾಂದ್ ಆಸ್ಲೊ, ಸುಕ್-ಶಾಂತಿ ಪಾತಳ್ ಜಾಲ್ಲಿ ದೆಕುನ್ ಮನ್ಶಾಮೊಲಾಂ ಸಯ್ತ್ ಅಸ್ಕತ್ ಜಾವ್ನ್ ಕುಸ್ಕೊನ್ ಆಯ್ಲಿಂ. ಹಾಂಗಾಸರ್ ಮುನಾಫೊ ಕಮಾಂವ್ಚ್ಯಾ ದಿಶೆನ್ ಎಕಾಮೆಕಾಕ್ ಶೋಷಣ್ (exploit) ಕರ್ಚೆಂ ದೊಡ್ತೆ ಮಾಪಾನ್ ಜಾಲೆಂ. ಭಳ್ವಂತ್ ಚಡಿತ್ ಭಳ್ವಂತ್ ಜಾಲ್ಲೆಪರಿಂಚ್ ಅಸ್ಕತ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಚಾರ್ ಆನಿ ಕಂಗಾಲ್ ಕರುನ್ ಸೊಡ್ಲೆಂ. ಸಮಾನತಾ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಫಕತ್ ಆದರ್ಶ್ ಬುಕಾಂನಿ ಸಬ್ಧ್ ಜಾವ್ನ್ ಉರ್ಲೆ. ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಪುರ್ವಜಾಂಸವೆಂ ತುಲನ್ ಕರ್ತಾನಾ ಹಿ ಪಿಳ್ಗಿ ಮಾತ್ಶಿ ಆಳ್ಶಿ ಜಾಲಿ; ಚಿಂತ್ಪಾನ್ ಜಶೆಂ ಜಿಣ್ಯೆರಿತಿಂತ್.
ಉಪ್ರಾಂತ್ಲೊ ಕಾಳ್ ಆಯ್ಚೊ ಕಾಳ್; ಸಮಾಜಿಕ್ ಕ್ರಾಂತೆಚೊ (Social revolution) ಕಾಳ್. ಆತಾಂ ಮನಿಸ್ ಭುಕೊ ನಾ, ಮನ್ಶಾಲಾಗಿಂ ಪೊಟಾಕ್ ಆಸಾ, ಮನ್ಶಾಕ್ ಸಮಾಜಿಕ್ ಅಂತಸ್ತ್ ಸಯ್ತ್ ಆಸಾ; ರಾವುಂಕ್ ಘರ್/ಫ್ಲೇಟ್ ಆಸಾ, ಭವುಂಕ್ ಗಾಡಿ ಆಸಾ, ಸಲೀಸಾಯೆನ್ ದುಡು ಗರ್ಜ್ ಪಡ್ಲ್ಯಾರ್ ತೊ ಕಮಾಂವ್ಚ್ಯೊ ವಾಟೊ ಆಸಾತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಆಯ್ಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಮನ್ಶಾಕ್ ಅಪ್ಲೆಂ ಸಮಾಜಿಕ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಸಾಂಭಾಳ್ಚೆಂ ಪ್ರಮುಕ್ ಜಾಲಾಂ. ಚಡಿತ್ ಸವ್ಲತೊ ಮನಿಸ್ ಆಶೆತಾ, ಅಪುಣ್ ಕಾಂಯ್ ಲ್ಹಾನ್ ನ್ಹಯ್, ಅಪುಣ್ಚ್ ವರ್ತೊ, ಅಪುಣ್ಚ್ ಶಾಣೊ, ಅಪುಣ್ಚ್ ಭಳ್ವಂತ್ ಮ್ಹಲ್ಲೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಸಾಮಾನ್ಯ್ ಜಾಲಾಂ. ಆತಾಂ ಇಸ್ಕೊಲಾಕ್ ವೆಚಿಯ್ ಗರ್ಜ್ ನಾ, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಘರಾಂನಿ ಬಸುನ್ ಶಿಕಪ್ ಜೊಡ್ಚ್ಯೊ ವಾಟೊ ಸಲೀಸಾಯೆನ್ ಮೆಳ್ತಾತ್. ಎಕಾ ತೆಂಪಾರ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಪುರ್ವಜಾಂನಿ ಜಿಯೆವ್ನ್/ಪಾತ್ಯೆವ್ನ್/ಮಾಂದುನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ಜಿಣ್ಯೆ ರಿತಿಂಚೆರ್, ವಿಚಾರಾಂಚೆರ್ ಲಬ್ದೊನ್ ರಾಂವ್ಚಿ ಗರ್ಜ್ ನಾ. ಜಶೆಂ ಮಾನ್ ಧಾಂಪುಂಕ್ ವಸ್ತುರ್ ಪುರೊ, ಫೋಟ್ ಭರುಂಕ್ ಪೇಜ್ ಪುರೊ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಉತ್ರೊನ್ ಯೇವ್ನ್ ಜಿಯೆಂವ್ಚಿ ರೀತ್ ಹೆರಾಂಕ್ ದಾಕವ್ಪಾಚಿ ಜಾಲ್ಯಾ. ದೆಕುನ್ ಕುಟ್ಮಾ ಭಾಂದ್, ಮನ್ಶಾ ಭಾಂದ್ ಸಯ್ತ್ ದಾಕಂವ್ಕ್ ಸೆಲ್ಫಿ ಕಾಡುನ್ ಸಮಾಜಿಕ್ ಜಾಳಿಜಾಗ್ಯಾಂನಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಕರ್ಚೆಂಚ್ ಸದಾಂಚೆಂ ಜಾಲಾಂ. ಕುಟ್ಮಾ ನಾತಿಂ ಸಯ್ತ್ ದಾಕವ್ಪಾಚೆಂ ಜಾಲಾಂ. ಎಕಾ ತೆಂಪಾದಿಂ ಸತ್-ನೀತ್, ಭಾಸ್-ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮ್ಹಣುನ್ ಮಾಂದುನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ತ್ಯಾ ಸಂಗ್ತೆಂನಿ ನವಿಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾಂ (Definition) ಸೊಧ್ಲ್ಯಾಂತ್. ಚಡ್ತಾವ್ ಪೊಕೊಳ್/ಡೊಂಗಾಕ್ ಸತಾಚೊ ರಂಗ್ ಸಾರವ್ನ್ ಸಮಾಜಿಕ್ ಜಾಳಿಜಾಗ್ಯಾಂನಿ ಎಕಾ ರಿತಿಚೊ ಹೈಪ್ (hype) ಕರ್ಚೆಂ ಆನಿ ತಾಕಾ ಹಜಾರಾಂನಿ ಲೈಕ್/ಶೇರ್/ಕಮೆಂಟ್ ಕರ್ಚೆಂಚ್ ಲೊಕಾಮೊಗಾಳಾಯೆಚೆಂ ಜಾಲಾಂ. ಹೆಂ ಸರ್ವ್ ವೊರಾಂವ್ಕ್ ಮನ್ಶಾಲಾಗಿಂ ವೇಳ್ ನಾ ಜಾಲಾ; ಅಶೆಂ ಮ್ಹಣುನ್ ದಿಸಾಚಿ ಚೊವೀಸ್ ವೊರಾಂ ಆಸ್ಲಿಂ ಆತಾಂ ವೀಸ್ ವ ಧಾ ವೊರಾಂ ಜಾಂವ್ಕ್ ನಾಂತ್ ಪುಣ್ ಮನಿಸ್ ಧಾಂವುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲಾ ಶೆವೊಟ್ ನೆಣಾಸ್ಚ್ಯಾ ದಿಶೆನ್.
ಹ್ಯಾ ತೀನ್ ಕಾಳಾಂಚೊ ಉಲ್ಲೇಕ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ಕಿತ್ಯಾಕ್? ಔದ್ಯೋಗಿಕ್ ಕಾಳ್ ನ್ಹಯ್, ಹಾಂವ್ ಜಿಯೆವ್ನ್ ಆಯಿಲ್ಲೊ ಕಾಳ್ ಮಾಹೆತೆಚೊ ಕಾಳ್, ಪುಣ್ ಆತಾಂ ಸಮಾಜಿಕ್ ಕಾಳ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್ ಹ್ಯಾ ದೋನ್ ಕಾಳಾಂತ್ ಬದ್ಲುನ್ ಆಯಿಲ್ಲೆಂ ಮನ್ಶಾ ಚಿಂತಪ್ ಸಮ್ಜುಂಕ್, ಪಾರ್ಕುಂಕ್ ಚಡ್ ತ್ರಾಸ್ ನಾಂತ್. ಪುಣ್ ಹ್ಯಾ ತೀನ್ ಕಾಳಾಂಚೆರ್ ಖೊಲಾಯೆನ್ ನ್ಹಯ್ ತರ್ಯೀ ಭಾರೀಕಾಯೆನ್ ನದರ್ ಘಾಲಿ ತರ್; ಔದ್ಯೋಗಿಕ್ ಕಾಳಾರ್ ಮನಿಸ್ ಜಿತ್ಲೊ ಉಣೊ ಶಿಕ್ಪಿ, ಜಿತ್ಲೊ ಕಶ್ಟಿ, ಜಿತ್ಲೊ ಅಸ್ಕತ್ ಆಸ್ಲೊಕಿ ತಿತ್ಲೊಚ್ ಭಳ್ವಂತ್ ರಿತಿನ್ ಅಪ್ಲೆಂ ಕುಟಮ್, ಅಪ್ಲಿ ಭಾಸ್-ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಪ್ಲಿಂ ನಾತಿಂ ಸಾಂಭಾಳುಂಕ್ ಸಕ್ಲ್ಲೊ ಕಾಳ್. ಮಾಹೆತ್ ಕಾಳಾಂತ್ ಹಿಂ ಮಾತ್ಶಿಂ ಸದಿಳ್ ಜಾವ್ನ್ ಕುಟ್ಮಾಂ ಮಧೆಂ ತುಟ್-ಫುಟ್ ಯೆವುನ್ ವಾಂಟೆ-ಫಾಂಟೆ ಜಾವ್ನ್ ಎಕಾ ಘರಾಂತ್ ವಣತಿ ಉಭ್ಯೊ ಜಾಲ್ಯೊ. ಚಡಾವತ್ ಜಾವ್ನ್ ’ಹಾಂವ್, ಮ್ಹಜೆಂ, ಮ್ಹಜಿಂ’ ಚಿಂತ್ಪಾಭಂವ್ತೊಣಿ ಉದೆಂವ್ಕ್ ಲಾಗ್ಲೆಂ. ಸೆಜಾರ್ ಸೊಡ್ಯಾಂ, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಸವೆಂ ಸಯ್ತ್ ವಾಂಟುನ್ ಘೆಂವ್ಕ್ ಎಕಾರಿತಿಚೊ ಸುರಾತ್ ಉದೆಲೊ. ಭಾವ್ ಭಾವಾಕ್ ಪರ್ಕಿ ಜಾಲೊ, ಆವಯ್-ಬಾಪುಯ್ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್ ನಾಕಾ ಜಾಲಿಂ ದೆಕುನ್ ಉತರ್ ಪ್ರಾಯೆರ್ ತಾಂಕಾಂ ಆಶ್ರಮಾಂತ್ ಲೊಟ್ಚೆಂ ಸಯ್ತ್ ಚಡುನ್ ಗೆಲೆಂ. ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಆವಯ್ಕ್ಚ್ ಆಶ್ರಮಾಂತ್ ಲೊಟುನ್ ಮರ್ಜೆಯ್ ಜಿಯೆತೆಲ್ಯಾಂಕ್ ಆತಾಂ ಆಪ್ಲಿ ’ಆವಯ್-ಭಾಸ್’ ಕಂಯ್ ಪಡೊನ್ ಗೆಲ್ಯಾ? ಹ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ಹಿ ಪರಿಗತ್ ತರ್ ಆತಾಂಚೊ ಕಾಳ್ ಸಮಾಜಿಕ್ ಕಾಳ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಳ್, ಆನಿ ಸರ್ವ್ ಸವ್ಲತೊ, ಯಂತ್ರ್-ತಂತ್ರ್ ಆಸುನ್ಯೀ ಮನಿಸ್ ವೆಳಾಚೊ ಗುಲಾಮ್ ಜಾಲಾ. ಇತ್ಲೆ ಸರ್ವ್ ಭಾಂದ್ಪಾಸಾಂಕ್ ರೆವ್ಡಾವ್ನ್ ಸಯ್ತ್ ಅಪುಣ್ ಶಾತಿವಂತ್ ಮ್ಹಣ್ ಹೆರಾಂಕ್ ದಾಕಂವ್ಕ್ ಪೆಚಾಡ್ತಾ ದೆಕುನ್ ಅಪ್ಣಾನ್ ವಯ್ರ್ ಯೇಂವ್ಕ್ ತೊ ಹೆರ್ ಕೊಣಾಯ್ಕ್ಯೀ ಸಕ್ಲಾ ಘಾಲುಂಕ್ ನರ್ಗಾನಾ. ಧರ್ಮ್-ಸತ್-ನೀತ್ ಸಗ್ಳೆಂ ದಾಕವ್ಪಾಚೆಂ ಜಾಲಾಂ.
ಪುಣ್ ಸಕ್ಕಡ್ ಸಂಪ್ಲಾಂ ಮ್ಹಣುನ್ ಸಾಂಗ್ಚೊ ಮ್ಹಜೊ ಇರಾದೊ ನ್ಹಯ್. ಕಶೆಂ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಪುರ್ವಜಾಂ ಥಾವ್ನ್ ದೆಂವುನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ಚಿಂತ್ನಾಂಕ್ ನವಿಂ ರುಪಾಂ ಲಾಭ್ಲ್ಯಾಂತ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ವೆಕ್ತ್ ಕರ್ಚೊ. ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸ್ ಎಕಾ ತೆಂಪಾರ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಪುರ್ವಜಾಂನಿ ತಕ್ಲೆರ್ ಚಡಯಿಲ್ಲಿ, ಉಪ್ರಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ ತಿ ಮಧೆಂ ದೆಂವಯಿಲ್ಲಿ ಆತಾಂ ಸಕ್ಲಾ ದೆಂವಯ್ಲ್ಯಾ. ಆನಿ ಹಿ ಭಾಸ್ ಪರತ್ ಆಮಿ ಉಭಾರುಂಕ್ ಜಾಯ್, ಆನಿ ಹೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಆಮ್ಚೊ ಕಾಯ್ದೊ ಮ್ಹಣುನ್ ಸಮ್ಜುನ್ ಘೆತ್ಲೆಲ್ಯಾಂನಿ ಲಾಗಿಂ ಯೆಂವ್ಚಿ ಗರ್ಜ್ ಆಸಾ ಶಿವಾಯ್ ಆವಯ್-ಭಾಶೆಕ್ ದಂದೊ ಕರ್ತೆಲ್ಯಾ ದಳ್ದಿರ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಗೊಮ್ಟ್ಯಾಕ್ ದಾಂತ್ಯಾ-ಫಾತರ್ ಭಾಂದುನ್ ಗುಂಡಿಯೆಂತ್ ಲೊಟುನ್ ಘಾಲಿಜಯ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಕಾಂಯ್ ಗುನ್ಯಾಂವ್ ಜಾಯ್ತ್?
ಪುಣ್ ವ್ಹಡ್ಲೆಂ ಸವಾಲ್ - ಮಾಜ್ರಾಚ್ಯಾ ಗಳ್ಯಾಚೆರ್ ಕಾಂಪಿಣ್ (bell) ಭಾಂದಿತ್ ಕೊಣ್?
ಸಗ್ಳೆಂ ವೆಳಾಕಾಳಾಚೆರ್ ಸೊಡ್ತಾಂ
- ವಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ರಸ್ [ಜನೆರ್, 2021]
