[ಸಂಪಾದಕೀಯ್ - 30] ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್ - ಏಕ್ ವಿಚಾರ್
ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್ - ಏಕ್ ವಿಚಾರ್
1890 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಗೊಂಯ್ಕಾರ್ ಭಾವ್ ಲುಕಾಜಿನ್ಹೊ ರಿಬೇರಿಯೊ (ಬಾರ್ದೇಸಾಂತಲ್ಯಾ ಅಶಗಾಂವ್ಚೊ) ಬೊಂಬೊಯ್ ಪಾವ್ತಾನಾ 27 ವರ್ಸಾಂಚೊ ತರ್ನಾಟೊ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪ್ನೆಂತ್ ನವ್ಕರಿ ಕರುಂಕ್ ಮ್ಹಣ್ ತೊ ಬೊಂಬೊಯ್ ಪಾವ್ಲ್ಲೊ.
1892 ಇಸ್ವೆಚ್ಯಾ ಎಪ್ರಿಲ್ 17 ತಾರಿಕೆರ್ ಜೋಆಒ ಅಗೊಸ್ತಿನೊ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಆನಿ ಹೆರ್ ತೆಗಾಂ ಇಸ್ಟಾಂಸವೆಂ, ನ್ಯೂ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಥಿಯೇಟರಾಂತ್ ರಿಬೇರಿಯೊನ್ ಪಯ್ಲೆಪಾವ್ಟಿಂ ರಂಗ್-ಮಾಂಚಿಯೆರ್ ಪ್ರದರ್ಶಿತ್ ಕೆಲೊ. ಆನಿ ಲೊಕಾನ್ ಇತ್ಲೊಯ್ ಪಸಂದ್ ಕೆಲೊಕೀ 1894 ಇಸ್ವೆಚ್ಯಾ ಜನೆರ್ 1 ತಾರಿಕೆರ್ ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ರಂಗ್ಮಾಂಚಿಯೆರ್ ಖೆಳಯ್ಲೊ. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಒಪೆರಾಕ್ ’ಇತಾಲಿಯನ್ ಭುರಗೊ’ ಮ್ಹಳ್ಳೊ ತಿಯಾತ್ರ್ ಜಾವ್ನ್ ಪರಿವತನ್ ಕೆಲ್ಲೊಚ್ ತಿಯಾತ್ರ್ ಕೊಂಕಣಿಂತ್ಲೊ ಪಯ್ಲೊ ತಿಯಾತ್ರ್.
ಮಡ್ಗಾಂವ್ಚ್ಯಾ ಜೋಆಒ ಅಗೊಸ್ತಿನೊ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸಾನ್ ತ್ಯೇ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಸಭಾರ್ ತಿಯಾತ್ರ್ ಬರಯ್ಲೆ ತಶೆಚ್ ಖೆಳವ್ನ್ ದಾಕಯ್ಲೆ ತಶೆಂಚ್ ತಿಯಾತ್ರಾಚೆ ಬೂಕ್ ಸಯ್ತ್ ಛಾಪ್ಲೆ. ಅಶೆಂ ಹಾಕಾ ’ತಿಯಾತ್ರಾಂಚೊ ಬಾಪುಯ್’ ಮ್ಹಣುನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಲೋಕ್ ವ್ಹಳ್ಕತಾ.
ಕರ್ನಾಟಕ್ ಮುಳಾಚೊ ಕೊಂಕಣಿ ಲೋಕ್ ಬೊಂಬೊಂಯ್ತ್ ಜಿಯೆತಾಲೊ ತರ್ಯೀ, ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕಾಂಚಿ ಸುರ್ವಾತ್ ಜಾಲ್ಲೆವಿಶಿಂ ಚಡ್ತಿಕ್ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳಾನಾ. ಪುಣ್ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕಾಂಕ್ ನವೊ ಜೀವ್ ದಿಲ್ಲೊ ನಾಟಕಿಸ್ತ್ ಕವಿ ಬಾಬ್ ಚಾ.ಫ್ರಾ.ದೆ’ಕೊಸ್ತಾ. ತೊ ಬೊಂಬೊಂಯ್ತ್ ಕಾಮ್ ಕರುನ್ ಆಸ್ಲೆವೆಳಾರ್, ಮರಾಠಿ, ಅನಿ ಹೆರ್ ನಾಟಕ್ ಪಳೆವ್ನ್, ಸಮೀಕ್ಶಾ ಕರುನ್, ಬರಯಿಲ್ಲೆ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್ ಖರೆಚ್ ಜಾವ್ನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸೆಚಿ ಸೊಭಾಯ್, ತಶೆಂಚ್ ನವೆಂಸಾಂವಾಕ್ ಲಾಗುನ್ ಆಜ್ ಪಾಸುನ್ ಜಾಯ್ತೊ ಲೋಕ್ ಮಾಂದ್ತಾ.
ಬೊಂಬೊಯ್ ನಾಟಕ್ ಶೆತಾಂತ್ ಚಾ.ಫ್ರಾ.ದೆ’ಕೊಸ್ತಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಜಾಯ್ತ್ಯಾಂನಿ ಖೂಬ್ ರಿತಿಚೊ ವಾವ್ರ್ ಕೆಲಾ. ಆಸ್ಟಿನ್ ಡಿ’ಸೋಜಾ ಪ್ರಭುಚ್ಯಾ ಮುಖೇಲ್ಪಣಾಖಾಲ್ 1972 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಸುರು ಜಾಲ್ಲೆಂ ಕಲಾ-ಸಂಪತ್ ಸಂಸ್ಥೊ. ಹ್ಯಾ ಕಲಾ-ಸಂಪತ್ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾನ್ ವರ್ಸಾನ್ ವರಸ್ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕಾಂಚೊ ಸ್ಪರ್ಧೊ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡುನ್ 1978 ಥಾವ್ನ್ 1994 ಪರ್ಯಾಂತ್ ದಿಯೆಸಿಜೆ ಮಟ್ಟಾರ್ ವರ್ಸಾಳೆ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್ ಸ್ಪರ್ದೆ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲೆ ಆನಿ ಕೊಂಕಣಿಚೆ ಭೋವ್ ಉತ್ತಿಮ್ ನಾಟಕ್ ಹೆಚ್ ವೆಳಾರ್ ಪ್ರದರ್ಶಿತ್ ಜಾಲ್ಲೆ.
ನಾಟಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಏಕ್ ಕಲಾ, ಜಶೆಂ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಏಕ್ ಕಲ. ಹಾಂಗಾಸರ್ ಫಕತ್ ಹವ್ಯಾಸ್ ಏಕ್ ಮಾತ್ರ್ ಪಾವಾನಾ, ಕಠೀಣ್ ಮಿನತ್, ವಾಚಪ್, ಅಧ್ಯಯನ್ ತಶೆಂಚ್ ದಿಶ್ಟಾವೊ ಗರ್ಜೆಚೊ. ಎಕಾ ತೆಂಪಾದಿಂ ಬೊಂಬೊಂಯ್ತ್ ಹರ್ಯೆಕಾ ಹಫ್ತ್ಯಾಂತ್ ವೆವ್ಗ್ಳ್ಯಾ ಸಾಲಾಂನಿ ನಾಟಕ್ ಖೆಳಯ್ತಾಲೆ ಆನಿ ತೆ ನಾಟಕ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಯೆಂವ್ಚೊ ಲೋಕ್ಯೀ ಖೂಬ್ ಮಾಪಾನ್ ಯೆತಲೊ. ತೆದ್ನಾ ಟಿವಿ/ಮೊಬಾಯ್ಲಾಂ ನಾತ್ಲಿಂ ಮ್ಹಣುನ್ ಸಲೀಸಾಯೆನ್ ಸಾಂಗ್ಯೆತ್ ಪುಣ್ ತ್ಯೇ ವೆಳಾರ್ ಕೊಂಕಣಿ ಪತ್ರಾಂ, ಕೊಂಕಣಿ ಬೂಕ್ ವಾಚ್ತಲೊ ಲೋಕ್ ತಶೆಂಚ್ ನಾಟಕ್ ಸಯ್ತ್ ಸಮಾಜಿಕ್ ಸ್ಪಂದನ್ ಕರ್ಚೆ ನಾಟಕ್ ಆಸ್ಲ್ಲೆ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸತ್ ನೆಗಾರುಂಕ್ ಜಾಯ್ನಾ.
ಪುಣ್ ಕಾಳ್ ಮುಕಾರ್ ಗೆಲ್ಲೆಪರಿಂಚ್ ಜಸೆಂ ಕನ್ನಡಾಂತ್ ಏಕ್ ಸಾಂಗ್ಣಿ ಆಸಾ; ’ಬರು ಬರುತ್ತಾ ರಾಯರ ಕುದುರೆ ಕತ್ತೆಯಾಯಿತು’ (ಮುಕಾರ್ ಅಯಿಲ್ಲೆಪರಿಂಚ್ ರಾಯಾಚೊ ಘೊಡೊ ಗಾಡಂವ್ ಜಾಲೊ) ಹವ್ಯಾಸಿ ವರ್ಗಾನ್ ಹ್ಯಾ ಕಲೆಚೆರ್ ಧಾಡ್ ಘಾಲಿ. ನಾಟಕ್ ಜಾಂವ್, ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಜಾಂವ್, ತಾಳ್-ಮೂಳ್ ನೆಣಾಸ್ಲೆ ಸಯ್ತ್ ದುಡ್ವಾಚ್ಯಾ ವಾ ತಾಂಚೆತಸಲ್ಯಾ ಮತ್-ಗತ್ ನಾತ್ಲೆಲ್ಯಾಂಕ್ ಎಕ್ಟಾಂವ್ನ್ ಹ್ಯಾ ಕಲೆಚೊಚ್ ಅಕ್ಮಾನ್ ಕರುಂಕ್ ಲಾಗ್ಲೆ. ವೆದಿಚೆರ್ ಚಡುನ್ ತಾಳೊ ಪಿಂಜುನ್ ಬೊಬಾಟ್ಚೆಂಚ್ ಸಂಗೀತ್ ಮ್ಹಣಾಲೆ, ಪೊಜ್ಡ್ಯಾ/ಕೀಳ್ ಉತ್ರಾಂನಿ ಉಲಂವ್ಚೆಂಚ್ ಹಾಸ್ಯ್ ಮ್ಹಣಾಲೆ. ಆನಿ ತಾಕಾ ವ್ಹಯ್ ಮ್ಹಣುನ್ ಸಾಂಗ್ಚೆಯ್ ಮುಕಾರ್ ಆಯ್ಲೆ ಮ್ಹಣ್ತಾನಾ ಜೊ ಲೋಕ್ ಕಲಾ, ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಸಮ್ಜಲ್ಲೆ ದಿಸಾನ್ದಿಸ್ ಪಯ್ಸ್ ಗೆಲೆ. ಆನಿ ಕಲೆಚಿ ಅಭಿರುಚ್ ಅಸ್ಚ್ಯಾಂನಿ ಹೆರ್ ಭಾಸೆಂತ್ ತಿ ಕಲಾ ಸೊಧುಂಕ್ ಧರ್ಲಿ. ಅಶೆಂ ಹಳ್ತಾರ್ ಅಸ್ಕತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್-ಸಾಹಿತ್ಯಾಕ್ ಲಾಚಾರ್ ಕರುನ್ ಸೊಡ್ಲೆಂ. ಆನಿ ಆಜ್ ಬೊಂಬೊಯ್ ಕೊಂಕಣಿಚೆಂ ಪೆಂಕಡ್ ಮೊಡ್ಲಾಂ ತರ್ ಅಸಲ್ಯಾಚ್ ಹವ್ಯಾಸಿ ವರ್ಗಾಚ್ಯಾ ಬಿಂಗ್ರಿ ಚಿಂತ್ಪಾನ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂಯ್ ಅಪುಟ್ ಸತ್.
ಎಕಾ ತೆಂಪಾರ್ ಬೊಂಬೊಂಯ್ತ್ ಕೊಂಕಣಿಚಿಂ ಫಳಾಂ ಉದೆತಾಲಿಂ, ತ್ಯಾ ರುಕಾಚಿಂ ಪಾಳಾಂ-ಮುಳಾಂ ಖಂಯ್ ಥಾವ್ನ್ಯೀ ಯೇಂವ್; ಜಾಂವ್ ಗೊಂಯ್, ಜಾಂವ್ ಕಾರ್ವಾರ್, ಜಾಂವ್ ಮಂಗ್ಳುರ್, ಜಾಂವ್ ಹೆರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ್. ಕೊಂಕಣಿ ಪತ್ರಿಕುಧ್ಯಮಾಚಿ ಸುರ್ವಾತ್ ಜಾಲ್ಲಿ ಪುಣೆಂತ್, ಕೊಂಕಣಿ ಚಳ್ವಳೆಚಿ ಬುನ್ಯಾದ್ ಸಯ್ತ್ ಜಾಲ್ಲಿ ಬೊಂಬೊಂಯ್ತ್, ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್, ತಿಯಾತ್ರ್, ಸಂಗೀತ್ ಅಶೆಂ ಚಡ್ತಾವ್ ಶೆತಾಂನಿ ಕೊಂಕಣಿ ಫುಲೊನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾ ಬೊಂಬೊಂಯ್ತ್ ಆಯ್ಚಿ ಪರಿಗತ್ ಬರಿ ನಾ. ನಾಂವಾತೆಕಿದ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಘಟನಾಂ ಆಸಾತ್ ಪುಣ್ ಹಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಚಡ್ತಾವ್ ಹುದ್ದೆದಾರಾಂಕ್ ಕೊಂಕಣಿ ಉಲಂವ್ಕ್/ವಾಚುಂಕ್ ಯೇನಾ. ತಾಂಚಿಂ ಭುರ್ಗಿಂ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಮಾಧ್ಯಾಂನಿ ಶಿಕ್ತಾತ್. ಘರಾಂತ್ ಕೊಂಕಣಿಚೊ ಪರ್ಮಳ್ಚ್ ನಾ. ಹಾಂಕಾಂ ವರ್ಸಾಕ್ ಏಕ್ ಪಾವ್ಟಿಂ ಮೊಂತಿ ಫೆಸ್ತಾವೆಳಾರ್ ಲೊಕಾಕ್ ರಾಸ್ ಕರ್ಚೆಂ ಆನಿ ಜೆವಣ್ ವಾಡ್ಚೆಂಚ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸೆವಾ ಜಾಲ್ಯಾ. ಆನಿ ಥೊಡೊ ಪೊಟಾರಿ ಲೋಕ್ಯೀ ಹಿಚ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸೆವಾ ಮ್ಹಣುನ್ ಲೆಕ್ತಾ. ಕೊಂಕಣಿ ಲೊಕಾಕ್ ಖರೊಚ್ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ್ ಆಸ್ತೊ ತರ್ ಕೊಂಕಣಿ ಪತ್ರಾಂ ಬಂಧ್ ಪಡ್ತಿಂನಾಂತ್, ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಗೀತ್ ಕೊವ್ಳ್ಯೊ, ಬೂಕ್ ಕಾಡ್ತೆಲೆ ರಿಣಾಂತ್ ಬುಡ್ತೆನಾಂತ್. ಭೊವ್ ವ್ಹಡ್ ದುರಂತ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಚಾ.ಫ್ರಾ.ದೆಕೊಸ್ತಾತಸಲ್ಯಾ ನಾಟಕಿಸ್ತಾಚೆ ನಾಟಕ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಸಮ್ಜನಾಂತ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆ ಹಡ್ಬೆ ಆಯ್ಚ್ಯಾ ಕಾಳಾರ್ಯೀ ಆಸಾತ್ ಮ್ಹಣ್ತಾನಾ ಗೊಡ್ಯಾಸಮೊರ್ ಗಾಡಿ ಆಸ್ಚಿ ಕುರು ಹೆರ್ ಖಂಚಿ ದಿವ್ಯೆತಾ?
ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಚಾ. ಫ್ರಾ. ದೆ’ಕೊಸ್ತಾ, ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸ್, ಎಡಿ ಸಿಕೇರ್, ಮಿಕ್ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆನಿ ಥೊಡ್ಯಾ ಹೆರಾಂನಿ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕ್ ಶೆತಾಕ್ ಖೂಬ್ ಮಹತ್ವಾಚಿ ದೇಣ್ಗಿ ದಿಲ್ಯಾ. ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್, ಪ್ರತ್ಯೇಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಹೊನ್ನಾವರಾಂತ್, ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಆಯ್ಲೆವಾರ್ ಹ್ಯಾ ದಿಶೆನ್ ನವ್ಯೊ ಆಂಕ್ರ್ಯೊ ಫುಲುನ್ ಯೆತಾತ್ ತೆಂ ಕೊಂಕಣಿಚ್ಯಾ ಮಟ್ಟಾರ್ ಭರ್ವಸ್ಯಾಚೆಂಚ್. ಹೊನ್ನಾವರಾಂತ್ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಲೊಪೆಜ್ ಆನಿ ಸಾಂಗಾತ್ಯಾಂನಿ ಕೊಂಕಣಿ ತಿಯಾತ್ರಾಂಕ್ ಮುಕಾರ್ ಹಾಡ್ಚೆಂ ಮಿಸಾಂವ್ ಕರುನ್ ಆಸಾತ್. ಕಾಂಯ್ ಶೆಂಬೊರಾಂಲಾಗಿಂ ಪ್ರದರ್ಶನಾಂ ಹಾಣಿಂ ದಿಲ್ಯಾಂತ್. ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಪಾತ್ಲ್ಯಾ ಥೊಡ್ಯಾ ವರ್ಸಾಂನಿ ಕೊಂಕಣಿ ನಾಟಕಾಂನಿ ಬರೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಜಾಲ್ಯಾತ್, ಜಾವ್ನ್ಚ್ ಆಸಾತ್. ಮಾ|ಆಲ್ವಿನ್ ಸೆರಾವೊ ಆನಿ ನೀನಾಸಮಾಚೊ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹಾಂಚ್ಯಾ ಮುಖೇಲ್ಪಣಾಖಾಲ್ ವೆವೆಗ್ಳೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾತ್. ಆನಿ ಹೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಫಕತ್ ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಮಂಗ್ಳುರಾಭಾಯ್ರ್ ಸಯ್ತ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಲಾಗ್ಲ್ಯಾತ್. ಪರ್ಗಾಂವಾಂನಿ, ಮುಂಬಂಯ್ತ್ ಸಯ್ತ್ ಅಸಲೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಲೊಕಾಕ್ ಪಳೆಂವ್ಕ್ ಮೆಳ್ತಾತ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಕೊಂಕಣಿ ಕಲಾಮೊಗಿಂಕ್ ಖರೆಂಚ್ ದಾಧೊಸ್ಕಾಯೆಚೆಂ.
ಜೋನ್ ಪೆರ್ಮನ್ನೂರ್, ನೆಲ್ಲು ಪೆರ್ಮನ್ನೂರ್, ಜೊ.ಸಿ.ಸಿದ್ದಕಟ್ಟೆ, ಅರುಣ್ರಾಜ್ ಆನಿ ಹೆರ್ ಥೊಡ್ಯಾಂನಿ ಕೊಂಕಣಿ ರಂಗ್-ಮಾಂಚಿಯೆರ್ ನವೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಕೆಲ್ಯಾತ್. ಜೇಸನ್ ಸಿಕ್ವೇರಾ ಆನಿ ತಾಲೆಂತ್ವಂತ್ ಯುವ ಪಂಗಡ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಂಗೀತಾಕ್ ಮುಕಾರ್ ಹಾಡ್ಚೆದಿಶೆನ್ ವಾವ್ರ್ ಕರುನ್ ಆಸ್ಚೆಂ ದಾಧೊಸ್ಕಾಯೆಚೆಂ.
ನಾಟಕಾಂನಿ ನವೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಸಾತ್ ಮ್ಹಣ್ತಚ್ ತೆ ಸಗ್ಳೆ ಪ್ರಯೋಗ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಮಾಜೆಕ್ ನವಿ ದಿಶಾ ದಾಯ್ತಾತ್ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಹಾಂವ್ ಸಾಂಗಿನಾ. ತೆಂ ವೇಳ್ ಸಾಂಗ್ತಲೊ. ಪುಣ್ ಹ್ಯಾ ಪ್ರಯೋಗಾಂಕ್ ಕೊಂಕಣಿ ಸಮಾಜೆನ್ ಪಾಟಿಂಬೊ ದಿಂವ್ಚೊ ಸಹಜ್, ಆನಿ ಭೊವ್ ಗರ್ಜೆಚೊ.
ಅಸಲ್ಯಾ ಎಕಾ ಪ್ರಯೋಗಾಕ್; ’ನಾಗ್ಡಿಂ’ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ನಾಟಕಾಚೆರ್ ಸೆವಕ್ ಆನಿ ಉಜ್ವಾಡ್ ಪತ್ರಾಚೊ ಆಧ್ಲೊ ಸಂಪಾದಕ್, ವಯ್ಚಾರಿಕ್ ಸಮೀಕ್ಶಕ್ ಮಾ|ಚೇತನ್ ಲೋಬೊ ಕಿತೆಂ ಮ್ಹಣ್ತಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಆಮಿಂ ಹಾಂಗಾಸರ್ ದಿಲಾಂ.
- ವಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ರಸ್ [ಮಾರ್ಚ್, 2020]
