एक नवो संसार
एका तर्नाट्याची काणी अशी आसा; गरीब कुटमांत जल्मून, जोक्तें शिकप संपवन दीस्पडतो ग्रास जोडून, अपलेंच कुटम, एक ल्हान घर करून जियेतासताना ताचें गमन थोड्या निर्गतीक प्रायेसतांचेर खंचली. उतर प्रायेक पावल्ल्या ह्या प्रायेसतांक सांडून तांचीं भुर्गीं पर्गांवांत जियेतालीं पूण तांकां जल्म, शिकप दिवून, व्हड केल्ल्या आवय बापायक कसलोच आस्रो नातल्लो. असल्या निर्गतिकांचेर पिडेन धाड घाल्ताना तीं पुर्तीं कंगाल जालीं आनी असल्या कंगाल प्रायेसतांक आपल्या घरा हाडून तांची जतन कर्चें काम ह्या तर्नाट्यान केलें. अशें थोडीं आसलीं प्रायेसतां चडून गेलीं. जात, धर्म पळेनासताना ह्या तर्नाट्यान असल्या प्रायेसतांक, पिडेसतांक तशेंच निर्गतिकांक आपल्या घरा हाडून तांची चाक्री करुंक सुरू केली. अशें ह्या प्रायेसत/निर्गतिकांचो संको चडून गेल्लेपरिंच हो तर्नाटो अपलें घर ह्या निर्गतिकांक राववन, एका भाड्याच्या घरांत वसती करुंक लागलो आनी कश्ट-आकांत कितलेय आयल्यारी, धयरान फूड करून ह्या तर्नाट्यान अपल्या कुटमासवें ह्या निर्गतिकांच्या सेवे/चाक्रेंत अपलें जिवीत समर्पुंक मेट काडलें.
ही कसलीच काल्पनीक काणी न्हय, एक जिणी. जी हांवें स्वतां पळयिल्ली. आनी ह्या निर्गतिकांच्या आशऱ्याचें नांव ’पश्चीम रिह्याब सेंटर’. मंगळूर थावन साट-आट मयलां पयस आसच्या उल्लाळ-सोमेश्वरांत आसच्या ह्या रिह्याब सेंटरांत आतां शेंभोरां वयर प्रायेसतां/पिडेसतां वसती करून आसात आनी तांची चाक्री करून आसा हो तर्नाटो आनी ताचें कुटम. आनी ह्या शेंभोर प्रायेसतां पयकिंत एकली जावनासा कोंकणिची धीर स्त्री, कोंकणी वावर अपलें हक्क म्हळ्ळे चिंत्पान पर्गांव जांव गांव, वोत जांव सावळी, पावस जांव गीम एकाचीय पर्वा करिनासताना वावर केल्ल्या ग्लेडीस रेगोन सद्द्याक वसती कर्चें घर हें ’रिह्याब सेंटर’ जावनासा.
पाटल्या पांच-स वर्सां थावन तिका सराग रितीन मेळून आयलां, आनी सभार पावटीं तिचेलागीं हांवें विचारल्लें आसा; "ग्लेडीस बाय, तुका कसलीय दुडवाची गर्ज पुणी आसा तर म्हेजेलागीं सांगुंक दाक्षेनाका". अशें म्हणून हांव कांय दुडवाचें झड लावन जियेंवचो न्हय, पूण कांय बरयामनाचे थोडे मनीस म्हज्या सळावळेर आसात, कोंकणी मोगी, कोंकणी पाटिंबो दितले, आनी असल्या बरया इराद्याक खंडीत फूल या फुलाची पाकळी तरयी ते दितले म्हळ्ळ्या भर्वश्यान हांवें हें विचारलें. जशें पयणारी.कोम सुर्वात कर्ताना जेवणाक-व्हख्ताक सयत गत नासताना व्हळवळच्या रोनालड पिरेरा आंजेलोराच्या मजतेक कशें सभार कोंकणी लोकांनी मजत केल्लेपरीं. पूण केदनांय स्वाभिमानी जावनासच्या ग्लेडीस बायेची जवाब इतलीच; "नाकाबा, म्हाका दुडवाची कसलीच गर्ज ना, म्हजी जतनेची विलेवारी सर्व एकलो मान कोंकणी मनीस करून आसा".
थोड्या मयन्यादीं ग्लेडीस बायेक भेटुंक गेल्लेवेळार तिका उगडासाची सकत उणी जाल्लेविशीं आयकून बेजार पावलों. थोडो वेळ तिचेसवें खर्चिताना सभार मतिच्या पिडेचीं ल्हान भुर्गीं परत परत येवन ह्या पश्चीम रिह्याब सेंटराच्या ब्रदराक खावंक दी म्हणून धोसतालीं आनी तो बावडो, अपल्या मेजाच्या ड्रावरांतल्यो बिसकिट्यो तांकां दिवून समधान करून तांकां धाडतालो. अशें ग्लेडीस बायेलागीं हांवें परत तेंच सवाल केलें; "ग्लेडीस बाये, तुका कितेंय गर्ज आसागी? दुडू वा कितेंय जाय तर म्हाका सांगुंक दाक्षेनाका". तिणे परत तीच जवाब दिली अनी मुखारून सांगालागली; "तुका दीजयच म्हण आसा तर मयन्याक कांय शेंभोर रुपय दी, तितलेच म्हाका पुरो". हांवयी एक घडी चिंतच्यार पडलों, आयच्या काळार फकत शेंभोर रुपय कोण विचार्ता? देकून आतुरायेन तिका पाटीं सवाल केलें; "फकत शेंभोर रुपय?"
"व्हय, तो ब्रदर पळे, त्या भुर्ग्यांक बिक्सूट दिता तशें हे शेंभोर रुपय आसल्यार हांवयी दितीं कोण्णा म्हणून विचारले".
हें जावनासा एका असली कलाकाराचें जिवीत. केदनांय हेरांक दिंवचेंच हांचें चिंतप, स्वता वोतांत कर्पोन/लासून तरयी हेरांक सावळीच दिंवचें चिंतप.
पयणारी.कोम आतां पांचव्या वर्सुगेच्या तयारायेन आसा. साहित्याध्वारीं समाजसेवा, हें चिंतप दायज.कोम जांव व पयणारी.कोमच्या सुर्वातेरच आसलें अनी आतांय ल्हान मट्टार आसा. एक वरस भर्तच आमची पाट थापडचो होर्भोस म्हाका तरयी ना. बगर आमी पाटल्या वर्सांनी कितलेपावटीं सलवल्यांव, कितलेपावटीं पडल्यांव, कितले पावटीं शिकल्यांव आनी कितलें बरें काम करुंक सक्तेल्यांव म्हळ्ळ्या चिंत्पातेवशीन आसा. म्हजी धांवणी हेरांसवें केदिंच न्हय, म्हजी धावणी म्हज्याच ’काल’सवें. म्हजो ’आज’ म्हज्या ’काल’च्याकी बरो जायजय, आनी म्हजें ’फालें’ म्हज्या ’आज’च्याकी बरें जायजय. अनी तें ’बरें’ म्हळ्ळें माप, हेरां कितलेश्यांक उपकाराक पडता ताचेर होंद्वोन आसुंक जाय शिवय म्हज्या दवलत/मिंजासकेक भिल्कूल न्हय - हें म्हज्या कोशेडदाचें सत.
आतां एक नवो संसार असो उदेता: मा|चेतन कापुचीन एक अपुर्भायेचो उलवपी, वयचारीक संपादक आनी मायामोगाळ कोंकणी बरवपी म्हणून सभार जाणांत पूण म्हाका तो पयलो एक काण्येगार जावन व्हळकिचो. एकाच प्रायेचे तरयी आमची वळोक जाल्लीच साहित्याध्वारीं. जेदनां तो रोमांत शिकप जोडून आसताना हांव कुवेयटांत काम करून आसलों आनी दायज.कोमचें संपादकपण चलवन आसलों. इतलो अपुर्भायेचो काणियेगार तरयी, अजून हाच्या मटव्या काणियांचो जमो कोंकणेंत कोणेंय कित्याक काडुंक ना म्हळ्ळें चिंतप म्हज्या मतिंत कांय तेंपाथावन धोसून आसलें. आनी तवळ तवळ मुखामुखी मेळताना जांव फोनार उलयताना जांव हांवें ताका हेंच सामगून धोसचें आसलें. ’काळोकाक दुर्सनाका, बगर वात पेटय’ हें उतर म्हाकाच सभार पावटीं केलां देकून परत तें सवाल हांवें म्हाकाच कर्ताना उदेल्लें चिंतप आतां हकीगतेंत बदलून आसा. हाच्या विंचणार पंचवीस मटव्या काणियांचो जमो ’एक नवो संसार’ वेगिंच पर्गटणेर येंवच्यार आसा. पूण मा|चेतन कापुचीन सयत एक कलाकार. समाजीक काळजी आसचो भोव संवेदनशील याजक. देकून ह्या बुकांच्या वीकऱ्याचो सर्व खर्च तो ग्लेडीस रेगोन वसती करून आसच्या ’पश्चीम रिह्याब’ सेंटराक दान दीवंक आशेता. एका बरवप्याच्या गर्जेक पांवचें अन्येका बरवप्याचें काम अशें तरयी मुखारून आसा. देकून बरया मनाच्या कोंकणी मोगिंक एक खाल्ती विनती; "तुमी ह्या बुकाच्या पर्गटणेक वा बुकांक मोलाक घेवन वा प्रतियांचेर प्रायोजकपण कर्श्यात तर, हें वोजें मातशें हळू जायत कोण्णा म्हळ्ळें चिंतप आमचें"
एक नवो संसार रुतां कर्चे दिशेन हें एक ल्हान मेट, तुमचो सहकार आशेतांव.
देव तुमचें बरेंच करूं
- वल्ली क्वाड्रस (ओकटोबर, २०१९)
