दॊन वेवेग्ळया काळार हांव संपादकीय बरंव्च्याक बसलां, ऎक: २००४ इस्वेंत जेद्नां दाय्ज.कोम अंतर्जाळिचि सुरवात कर्तास्ताना, आनी दॊन: पय्णारी.कोम अंतर्जाळिखातिर. ह्या दॊन काळांत जायतें बदल्लां, हरयेका घडये बदलोन येंवच्या ह्याच्च संसारांत जियेवन आसताना, बदलावण मात ऎक खायम उरचेतसलें (The only constant in this world is the change). चिंताप जशें जिणये अन्भॊगाचिं पाव्लां, जिण्येलिसांवाचिं वोजिं खांदार दवरन फुडें चलतास्ताना कोण बदलना? पुण ऎक संगत बदलोंक नातल्लि जावनासा; तेदनांय हांव पयणारीच्च आनि आज्यी हांव हांगासर पयणारी. हें हांव तात्विक अरथान उचारिना, जशें तातविक अरथान, ह्या संसार म्हळ्ळे पयणांतलो हरयेकलो पयणारिच. हांव खरे अरथान उचारतां, दाय्ज.कोम कुवॆयटांत काम करुन आसताना सुरवात केल्लें ऎक ल्हान मिसांव, तशेंच पयणारी.कोम मुंबयांत सुरवात केल्लें अनयॆक मिसांव - फकत्त कोंकणि साहित्या पासत.
तात्विक नियाळांत मनशा जिणये आवदेचि उचारणि कर्चि तर, सर्व नश्वर, कितेंच सासणाचें हांगासर ना, आय्चो मनिस फाल्यां आसा म्हणुन ना. चारांत तीन वांटो आस्चें उदाक जर बाकिच्या एका वांट्याच्या भुंयचेर व्हाळत तर, घड्येन हि भुंय सपाय जाय्त, हांतुं आस्चिं मोळबाचेर खांद थेंकचिं भांदपां, जय्ताचे बंगले सर्व व्हाळोन वचुंक आसात. कांय भुंय कांपणि जालि तर, घडयॆन हि भुंय, ऎक कांय एका मयादानातशें धुळिक मेळाचांत कांय दुभाव ना. तर्यी मनिस, ह्या भुंआय्चेर वेवेगाळ्या निबांनि गिटां वोडुन, गांव, प्रांत्य, राश्ट्र म्हणुन वोलाय्ता, आनि आप्ल्या सुप्त अबालॆसान कितें कितें म्हणुन कोलाय्ता. इत्लेंच न्हय, हे गीट दीस-रात पारोत करुंक हजारांनि सोजेर, आनि ह्यॆ गिटांपासोत रगाता-व्हाळ. हराय़ेकाक जाय नांव आनि आनि इत्ले खेळ खेळोन कमायिल्लें नांव, जमयिल्लि आस्त-बदिक, पुंजायिल्लें धन-दिरावें कोण्यी व्हरुन गेल्लिं आसात?
आसुं. आम्च्या मतिक तित्लो बेसोर घालुंक आमकां नाका, संसारि राटावळेमधें आम्चि चिंतपासकत सदांय चिरडता, आमि, आमचें काम, आमचें कुटाम, आमचिं सय्रिं, आमचे आचार-विचार एका वांट्यान तर, दिसानदीस व्हाडोन येंवचिं मोलां, संकीर्ण जातॆच्च येंवचिं मन्शा मोलां, आनि ह्या संकीरण जावन येंवच्या संधरभार, कोणाक वॆळ आसा हेर संगतेविशिं चिंतुंक वा नियाळुंक?. पुण हरयेक्ले हेच्च्परिं चिंता म्हणुन ना, चिंतिजाय म्हणुन ना, देकुन सभार कोंक्णि वावराडि आपापल्या श्याथियेचो, आपापल्या चिंतपाचो, आपापल्या शेवोटाचो वाव्र करुन आसात. आनि ह्या सभार जणांच्या मिसांवामधें आमचेंयी ऎक ल्हान मिसांव; प्रगतिपर चिंतपाचें साहित्य रचुंक तशेंच वावर करुंक.
बदलोन येंवच्या काळार, बदलोन येंवच्या सताक, मौल्यांक परत परत जागंवचि व्हड जवाभ्दारिच्च एका प्रामाणिक साहितिचि. आनि हें ’हव्यासि’ भिल्कुल न्हय, हि ऎक जवाभ्दारि, ऎक मिसांव, ऎक पयण, ऎक उद्दॆश, ऎक दिशटावो. आनि अशें प्रामाणिक रितिन, बदल्च्या सतांक, मौल्यांक जागंव्क वेतास्तां, कांय थोड्यांक मात्शें दुःख्चें सहज, पुण दुःखंव्चेंच जाग्वण न्हय. मुंबयांत वस्ति कर्तेले वा तांचे पुर्वज चड्ताव जाव्न पय्णारीच्च. दीसपड्त्या ग्रासाखातिर मुंबयांत यॆवन वसति करुन आसात, पुण आमचिं मुळां-पाळां कोंक्णेचिं, आनि आम्च्या तोंडार आमि कसलिं मुखेटिं न्हेस्ल्यारी आम्च्यां शिरां शिरांनि व्हाळ्चें रगत कोंक्णेचें, आनि आम्चे काळ्जांत आस्चो स्पिरित कोंक्णेचो. अशें आसताना, आमि सर्व ऎक, एका शेवोटाक आमि पावोंक आसा, आनि तो शेवोट; कोंक्णी साहित्याचि, कोंक्णी भासेचि उगर्गति. आनि हि उदर्गति फकत्त साहितिंनि मात्र करुंक जाय तस्लि न्हय, हरयेका कोंक्णी मॊगिंनि ह्या उदरगतेंत मेतेर जांवचि गरज आसा.
आय्च्या काळार प्रिंट माध्यम कशटोन आसा, वाच्प्यांचे समस्से, वेळाचो आभाव ह्या समस्स्यांक लाचार करतास्तां, प्रगतेच्या पाव्लांनि उडकाणा मार्च्या ’तांतरिक’ सकतेचो प्रयॊग करुन, अंतर्जाळिमुखांत्र संसाराच्या खंच्याय कोनश्यार आस्च्या कोंक्णि मॊगिक, कोंक्णी साहिताचि उपलब्धि करुन दिंवचोच्च आम्चो इरादो. ’कोंक्णी उलय, कोंक्णी उरय, कोंक्णी आम्चि आवय’ - हिंच तत्वां आम्चिं. देकुन आमि कॊण? आमचिं पाळां-मुळां खंयचिं? म्हळ्ळें प्रमुक न्हय बगार ’आमचो शेवोट कसलो? आनि कितलो प्रामाणिक’ म्हळ्ळें प्रमुक. कोंक्णेचें बरेंपण जातातर, जाय्तिं संघटनां जांवदित, जायतिं पत्रां-अंतर्जाळि उदेंवदित, हर्येक मिसांवां एकॆक वाति जाव्न पेटतित तर, कोंक्णी समाजेचो उजवाड चडतलो, आनि तेंच आमकां जाय - जशेंच पेटंव्च्या दिव्यांत घराक उज्वाड हाडयेता तेच्च परिं घर हुलपाव्येता. आम्चो शेवोट उज्वाड फांकंव्चो तें खंडित, फुडलें वॆळ-काळ साक्स दितलो.
मुंबयांत आमच्याकी पय्लें कोंक्णी आसलि, आम्च्याकी उप्रांत कोंक्णी आस्तेलि. आमि ह्या थोड्या आव्देंत, फाल्यांच्या कोंक्णेक थेंको दिंव्चेतस्लो खंचो वाव्र आनि कसो तो कर्येता? ह्या चिंतपा भंव्तोणि आम्चो आटोव आसतलो. शिंपडलेल्या जाय्त्या कोंक्णी वाव्राड्यांच्या वाव्राक ऎक वॆदि मात्र न्हय, बगार जोक्तो पाटिंबोय दिंवचो आमचो इरादो. आमि एकॆक्ल्यान एक्सुरे जावन कशटांत पडच्या बदलाक, संघटित जाव्न एकामेका आधार दिव्यां, समाजेंत कोंक्णी दिवो कांय थोड्यो चड्तिक घड्यो पेटोंदि. इतलेंच आमचें प्रामाणिक मिसांव. साहिति जाव्न आम्चि जवाभ्दारी फकत्त हात भांधुन समाजेक बुदि सांगच्यो मात्र म्हळ्ळें आणवें/संकीर्ण चिंताप चिंतचेप्रास, आमि साहिति तशेंच समाजेचे वांटे सय्त म्हणुन सम्जुन, वाव्र कर्यां. आनि प्रगतिपर चिंत्पाचि सुर्वात पय्लि आप्णाथाव्न, आप्ल्या चिंत्नांनि, आप्ल्या बर्पांनि व्हाळोन आय्लिं तर, समाजिक प्रगति अप्शिच्च जातेलि म्हळ्ळि पात्येणि म्हजि.
कितॆंय जांव कोंक्णेचें फकत्त बरें जांव,
तुम्चेथंय विश्वासि, कोंक्णी सेवक/चाकोर
- वल्ली क्वाड्रस (दसेंब्र, २०१५)
