ओ हेनरी
(११ सप्तेंबर १८६२
५ ज्यून १९१०)
ओ हेनरी (William Sydney Porter)
O Henry (William Sydney Porter)
(11 Sep 1862 - 5 Jun 1910)
Earlier Translations
मूळ काणी: The Gift of Magi. कोंकणिंत: रायांची भेटवण
एक डोलर आनी ८७ संनटस. फक्त तितलेच, आनी तांतुतले ६० संनटस. हें नीज जाणे आसलेत. उर्मटपणान उलोवन पस्रकाराचेर, तर्कारिवाल्याचेर, कासाबाचेर गपचूप आरोप घालून, हिमटेपणान एक, दोन करून एकटायिल्ले हे पेनीज नाणे आसलेत. डोलान ते तीन पावटीं मेजलेत. तरूय तितलेच. एक डोलर आनी ८७ संनटस. आनी, दुस्रे दिसा नतालांचे फैसत.
अशें आसतना, धाकटुल्या पर्न्या पलंगार थपकल मारून बस्पा शिवाय, आनी बोबो-हुयेल्यो मारून रडपा शिवाय आनीक कांयच करप शक्य नासले. म्हणटकूच, डोलर तेंच केलें. अशें दिसतालें, जीवीत म्हळ्यार हुंडक्यांनी रडप, नाकांतल्यान व्हांवपी शिमूट सूं=सूं करून सांवरप, आनी हांसप. नयतीक पडबिमबाक कोमार काडपी जिवीत म्हळ्यारूच रडप, हुंडके दिवप आनी मुमुरकें हांसप.
घराब्याची माल्कीण शांत जायत वता म्हणसर, तिच्या घराकडेन नदर मारूंया. पडरे, गालिचे, लांकडी सामान-सुमान बी सगळें आसलें घरांत. आथौवडयाक $ ८ भाडें आसलें. सार्खेंच भिकाऱ्याचें कशें हें घर नासलें; तरूय, भिकाऱ्यांचो दळ हया घरांत रावता गाय? म्हणपाचो दुभाव कोणाच्याय मनांत येवंक शक्तालो.
सकयल्या ओट्यार चिटी घाल्पाक चिटींचे बोक्स आसलें; पूण असले परिस्थितींत, तांतूंन एकूय चीट भितर पडप शक्य नासलें. घंटी वाजवपाक दारार विजेचो बुतांव आसलो; पूण कितेंच केल्यार तांतुंतल्यान घांटीचो आवाज काडपाक कोणाकूच कसेंच शक्य जावपाचें नासलें. शिवाय, दारार घराच्या माल्काचें नांव आसलोलो तकटो आसलो, ”जेम्स डिलिंगहंस यंग (James Dillingham Young).
डिलिंगहंस हें नांव, त्या काळार बरें सोबतालें, जेन्ना दर एक दीस भर्भराटीचो, उदर्गतिचो आसलो, आनी घराच्या माल्काक आठोवडयाक $ ३० पगार मेळटालों. उपरांत, जेन्ना आठोवडयाचो पगार $२० डोलरांचेर देंवलो, तेन्ना डिलिंगहंस नांवांतली फक्त डी-च उरली. तरूय, जेम्स डिलिंगहंस यंग, आपल्या वयल्या माळ्येवयल्या घरांत भितर सर्तकूच, ताका जीम म्हूण उलो मारून, घट वेंग मारून ताचे बायले कडल्यान, म्हणचेंच ”मिसेस जेम्स डिलिंगहंस यंग, येवकार मेळटालो. आनी वयर सांगलेले परीं, हेंच तें डोला, जेमसची बायल. म्हणटकूच, सगळें ठीक-ठाक आसलें.
डोलान आपलें रडनें थांबयलें; गालांक वेवस्थीत पावडर बी मारून जात्कूच, निसतेज मनान जनेलाकडेन उभें रावून भायर पळोवंक लागलें; जाल्यार, मागदेऱ्यां आडो घातलेल्या उगटे सुवातेंतल्यान गोबराच्या रंगाचें एक माजोर चलत आसलें. फाल्यां नतालांचें फेसत; आनी ताचे कडेन फक्त $ १.८७ आसलेत. हयां दुडवांनी ताका जिमा खातीर भेटवसत घेवपाची आसली. ते खातीर, कितल्याश्यांच म्हयब्यां पासून तें एक, एक पेन्नी (penny) एकटायत आसलें. आठोवडयाक $ २० पगार चड काळ तिग्ना. ताणें हिशेब केल्ले परस खर्च सुबेजूच जाल्लो. तशेंच आसता तें. खर्च सुबेज जाताच. फक्त $ १.८७ बाकी उरलेलेत; आनी हयां इतल्यांच दुडवांनी ताणें जिमा खातीर भेट वसत घेवंक जाय आसली. ताचो जीम. ताचे खातीर कसलीय तरी बरी वसत घेवपाक, ताणें कितलीं तरी वरां खूब येवजून खोशालकायेन सारलेली. कितें तरी सोबीत, सुंदर, आनी दुर्मीळ, आनी अस्पळ, आनी अस्सल भेटन्सत घेनपाक. आपूण जिमाची म्हाल मत्ता समजून, ताचे माल्केचे प्रतिइटेक लायक थार्पा सार्खी कसलीय तरी त्याग लायकेची भेटकरूनू तें ताका घेवपाक सोदतालें.
डोला उभें आसलें थंय दोन जनेलो मदें पायर ग्लास हार्सो आसलो. घड्येक तुमी $ ८ च्या घरांत असो पायर ग्लास पळेला आसतलो. फक्त एक बारीक, सुडसुडीत मनीस आपलें पडबिंब ह्या हार्श्यांत पळोवन, आपले सोबीतकायेचो थोडोभोव अर्मास काडूंक शक्तालो. डोला सुटसुटीत आसलेल्यान, ताका ही कला बरे तरेन जमताली.
अक्समात तें जनेलापासून पयस घुंवलें, आनी हार्श्या मुखार येवन उभें रावलें. ताचे दोळे लिकलिकताले; पूण ताच्या तोंडावेलो रंग बीस सेकंदांनी नानपयस जालो. ताक्तिकेन ताणें बांदलेले आपले केंस सोडलेत, आनी आपल्या इतल्या लांबचेलांब केंसाक तोखेत रावलें.
आतां सांगचें जाल्यार, जेम्स डिलींगहेम यंग, ह्या जोडप्याक, आपले लागीं आसलेल्यां दोन वसतुंचेर भोव व्हड आभिमान आसलो; व्हडवीक आसली. एक वसत म्हळ्यार, जिमा कडेन आसलेलें भांगाराचें घड्याल. हें घड्याल ताच्या बापायचें, आनी ताचे आदीं ताच्या शापायचें आसलें. दुस्री वसत महळ्यार, डोलाचे केंस तांच्या घराचे पेले वाटेन जर शिबा ची राणी वसती करून आसली जाल्यार, डोला, आपल्यां केसां सामकार राण्येच्यां माणकां मोत्यांची किंमत शून्य म्हूण पटोवन दिवपा खातीर, खंयच्याय वेळार जनेलाकडेन आपल्यां लांब केसांचें प्रद्र्शन कर्पाचेंच. आनी, सोलोमोज राजा, आपल्यां मोलादीक वसतुंचो येवो एके कुडींत साटोवन ते कुडीची राखण कर्पा खातीर राखण कर्पा खातीर राखणडार आसलो जाल्यार, दर एक पावटीक ते वाटेंतल्यान आसार पासार जात्ना, आपलें घड्याल राजाचे नद्रेक पडचें म्हूण जीम मुद्दमूच आपलें टें घड्या बोल्सांतल्यान भायर भितर काडीत रावतलो आसलो; राजाक निड्डूकाय जांवची महूण.
तर उपरांत डोलाचे सोबीत लांब केंस चकचकीत उदकाच्या ल्हानश्या लहारांचो धाकटुलोच घसघसो कसो, ताची पाटभर पस्रलेत. ताच्या धोंपरां सकयल पावलेले ताचे केंस ताचे कुडीक एक वसत्र कशें सोबतालेत. नेर्वोज जाल्ले भाशेन सोडसोडीत ताणें परत केंस बांदलेत. एकूच पावट एका मिनुता खातीर तें आडखळ्ळें; आनी दोळ्यांतली एक दोन देंवलेलीं दुकां, उदकाचो शितोडो उसळ्ळे ले भाशेन, पोर्न्या तांबडया कार्पेटाचेर पडटाना, तें थंयच खूंट कशें उभें उरलें.
ताणें आपलें पोर्नें कोपीच्या रंगाचें जकीट आंगार चडयले; उपरांत कोपीच्या रंगाचें पोर्नें चेपें माभ्याक घातलें; आनी तश्श्या तशें आसलेल्या, दोळ्यांनी लिकलिकपी तेजा सकट आपल्या विसतीदाची एक गिर्की मारीत, तसोच एक भोंवर मारीत तें दार उघडून सकला मार्गार पावलें.
ते जंय थांबलें, थंय एक नकटो लायलोलो आसलो:- qडोम सोफ्रोनी सगळे तर्चो केंसांची सामग्री. डोला वयले माळ्येर धांवत चडलें. खर्शेलें. इलो विसव घेतलो. दुकोनाची माल्कीण खुबूच मोटी, खुबूच गोरी, निरूत्साही आसली. सोफ्रोनी नांवाक सोबपा सार्खी दिसच नासली.
तूं म्हजे केंस विक्ते घेतली? डोलान विचारलें.
हांव केंस विक्ते घेतां, माल्कीणीन सांगलें. तुजें चेपें काड, आनी तुज्या केंसांचेर एक नदर मारून पळेतां.
आनी, डोलाचे बांधलेले कोफीच्या रंगाचे केंस, ल्हारो कशीं घसघशीत सकला देंवले.
वीस डोलर, डोलाच्या केंसांचो चोंबो आपल्या हातांनी उखलीत माल्कीणीण सांहलें.
दी तर म्हाका; वेग्गीन, डोलान म्हळें.
आनी फुडलीं दोन वरां सुखाच्या पाखोटयांचेर उडत रावलें डोला. जिमा खातीर घेवंक जाय आसलेली भेटवसत सोदपा खातीर डोला सगळीं दुकोनां धवळीब रावलें.
आखरेक, मेळ्ळी ताका ती वसत. ती वसत खेरीत जिमा खातीरूच केलेली आसली; आनीक कोणाच्याच खातीर न्हयं ताणें सगळीं दुकोनां भोंवून पळयल्ले. पकूय दुकोन सोडूंक नासलें. पूण हाका सर जावपी दुस्री वसत ताका खंयच मेळूंक नासली. ही वसत म्हळ्यार, सादी, नितळ msटिन्मची घड्यालाची सांखळी आसली. हे सांखळेचें मोल वेवस्थीत ठळकपणीं दिसतालें तें तिच्यां सत्वां वेल्यान; सोब हाडपी भोपकेबाज नासली ही वसत, दिखाऊ नासली-आनी खऱ्यानीच सगळ्यो बऱ्यो वसतू अश्योच आस्पाक जाय, ती पळेतनाच ताका मना पासून दिसलें, ही वसत जिमा खातीरूच. जिमा भाशेनूच आसली ती. शांती आनी वालोर-हें वर्णन दोगांयकूय लागू जातालें. ताचे कडल्यार ते वसतुचे ताणीं २१ डोलर घेतलेत; आनी उरलेले ८७ सेनटस घेवन तें ताक्तीकेन घरा पर्तलें. जिमाच्या घड्यालाक ही सांखळी घाल्तकूच, कोणाच्याय सांगातान आसल्यार लेगीत, घड्यालार वेळ पळोवपा खातीर, जीम उत्सूक जावपाचोच. घड्याल तर अपरतीम आसलेंच, पूण घडवालाचो पर्सो सांखकेच्या जाग्यार चामड्याचो आसलेल्यान, वेळ पळेतना जीम केन्नाय लीप चोऱ्यां घड्याल पळेसालो.
डोला घरा पर्ततकूच, ताची ही खोशेची नशा देंवली, आनी इलें शाणेपण आनी समजीकाय ताच्यांत आयली. ताणें केंस कोंग्रे कर्पाचें आपलें भंन्न आगर काडलें, aस पेटयली, आनी मोगान केलेल्या उदारपणाक लागून ताणें जो सत्यानाश केल्लो, त्या दुरूस्यी कर्पाच्या कामांक सुर्वात केली. आनी हें काम करओ म्हळ्यार एक, जबरदसत काम आसता, मोगाच्या दर्टानो-खूब हडलें काम ४० मिणटां भितर, कोंगऱ्यां केंसांनी भरलेलें ताचें माथें पळोवन, पळेतलो कोणूय मनीस ताका एक वालेस विद्यार्थी समजतलो आसलो. तें आपलें पडबिंब, खूब वेळ पऱ्यान, जत्नायेन निरिक्षण केल्ले भाशेन हार्श्यांत पळेत रावलें.
म्हजेर पर्तून एक पावट नदर मार्चे आदीं, जर जिमोन म्हाका जितेंच मारूंक ना, तें स्वताशींच डलोवंक लगलें, जाल्यार, हांव खंयच्या तरी हेडगे जमातींतलें गावपीण दिसतां अशें तो नक्कीच म्हणटलो म्हाका. पूण, हांव आनीक कितें करूंक शक्तालीं?-ओह!! एक डोलर आनी ८७ सेनटस घेवन हांव करूंक तरी कितें शक्ताली?
सात वरांचेर कोफी केली, आनी चोप्स रांदपा खातीर कायल स्टोवाचेर तापोंक दवरली.
जिमाक केन्ना उशीर जायनासलो. डोलान घड्यालीची सांखळी आपल्या हातांत दोडली, आनी जीम घरांत भितर सर्तालो त्या दारा कडेन आसलेल्या मेजाच्या एक कोनश्यार वसलें. तेन्ना ताणें, सवाला सावन वयर रोवपी इसकादीर जिमाच्या पांवळांचो आवाज आयकलो आनी खिणभर ताच्या तोंडाव्यली रंगूच उडलो. दोसपट्टीं घडटल्या साद्यां गजालीं विशीं मनांतल्या मजांत मागणें कर्पाची ताका संव्य आसली; आनी ह्या अश्या वेळार नाणें ल्हवूच देवाक उलो मारलो, देवा, उपकार करून जिमाच्या दोळ्यांक हांव आजुनूच सोबीत, सुंदर दिसूंशें कर.
दार उघडून जीम भितर सरलो, आनी दार बंद केलें. तो बारीक दिसतालो, आनी खूब गंभीरूय बी. चुर्चुरे बाबड्याचे; तो फक्त बावीस वर्सां पिरायेचो आसलो-आनी कुटुंबाचें वजें ताचेर पडलेलें!!! ताका एका नव्या कोटाची गरज आसली, आनी ताचे कडेन हातांचीं लुवांय नासलीं.
सुण्याक शिकारेचो वास येत्कूच थंयच्या थंयच ताणें थांबचें, तसो जीम, भितर सर्तनाच, खूंट कसो उभो रावलो. ताची नदर डोलाचेर खिळून उरली; ताचे नद्रेंतलीं भावनां तें वाचूंक शकलेंना; आनी हाकाच लागून ताचेर आकांत आयलो. जिमाचे नद्रेंन राग नासलो, अजाप नासलें, नाप्संती नासली, भिरांत नासली; न्हयं म्हूण डोलाक अपेक्षीत आसलेले खंयचेच उमाळे. विचीत्र नद्रेन तो फक्त ताका एक=टक पळेत आसलो.
डोला मेजाव्यल्यान देंवलें आनी ताच्या महऱ्यांत गेलें.
मोगाच्या जीम, म्हळें ताणें, म्हाका हे भाशेन पळेनाका. हांवें म्हजे केंस काज्ञरून विखून उडयले; इतलेच खातीर, नानालां सम्यार तुका भेटवसत दिल्या शिवाय म्हज्यान कशेंच रावूं नज आसलें देखून महजे केंस परत वाडटलेन -तुका उर्कत जा मूं? खरेंच बर्कात ना मूं? म्हाका नशेण कर्चेंच पडलें. म्हणे केंस सोडसोडीत वाडटात. खोशलभरीत नतालां नतालां म्हण पळोंव्या जीम; आनी आमी दोगांय खोशाल जांव्यां. तुका खबर ना, हानें तुका कितली बरी, कितली सोबीत भेटकरून हाडल्या ती.
तुवें तुजें केंस कानरलेय? जिमांन कश्टांनी विचारलें; अशें की इतलो वेळ ताका मान्सीक त्रास झावन लेगीत, हें सत रो सत्मांदूंक शकूंक नासलो.
कात्रलेत, आनी विखून उडयलेत डोला म्हळें; तरूय, तूं महाका तितलेंच पसंत करिनाय? केंस नासतनाय हांव हांवूच; न्हय?
जीम हेवटेन तेवटेन बारीकसाणेन पळोवंक लागलो.
तूं म्हणटाय तुजे केंस नानपयत जालेत?
पिसांतूर जाल्ले भाशेन जिमान म्हळें.
तूं ते केंस सोधीनाकाय, डोलान म्हळें; हांने विखलेत तेल खरेंच विरवलेत. आयज नतालांची सांज, जीम, म्हजेर रागार जायनाकाय. तुजे खातीरूच हांवें ते विखलेत. म्हज्या माथ्यावयलो एकान एक केंस मेजलोलो आसूं येत; तें मोगान उलयत रावलें, पूण, तुजे सवें म्हजो मोग मात कोणाच्यानूच केन्नाच मेजूंक जांवचोना. तुका खावपाक चोप्स हाडूं, जीम?
जीम सपनांतलो सोडसोडीत जागोवल्ले भाशेन जालो. ताणें आपल्या डोलाक वेंगेंत घेतलें. धा सेकंदां खातीर आमी कसलेय नरी कहत्व नासलेले वसतुची एके बेहळे दिशेन, चतूर रावून बारीक चवकशी करूंया. आठोवड्याक $ ८ वो वर्साक मिलीयन डोल- कसलो फरक पडपाक आयला? एक गणीतशासत्रज्ञ वो एक बुदवत मनीस तुका चुकीयो जावाब दितलो. तेंगाय बुद्वंत राजांनी ओव मोल्दीक भेटवण्लो हाडल्योत; पूण तांचे मदेकत तें नासलें; हो काळखी दोनो उपरांत भकाशीत जातलो.
जिमान आपल्या कोटाच्या बोल्सांतल्यान एक पार्सल भायर काहलें; आनी मेजार उडयलें.
म्हूजे बद्दल गयर समन करिनाकाय डोल जिमांन म्हळें, तुका दिसता केसांक लागून दो zम्पूक लागून, वो आनीक असल्यां, मोल नासलेल्यां, काराणांक लागून हांव तुका उठों पसंत कर्तोलों म्हूण? पूण, तूं हें पार्सल उघडशी जाल्यार तुका कळटलें, सुर्वातेक हांव असो आबालार कित्याक जालो; कित्याक हांव गोधोळ्ळों तो डोलान शिटूक धव्यां बोटानी कागदाची सुतली सोडली. आनी उपरांत खोशालकायेन भरलेली एक किळोंच, आनी मागीर आरेरे!!! बायलांक संव्य आज्ञलेले पर्मणें रडप, दुकां गळोवप आनी मागीर घराच्या धन्यान आपली सगळी शक्ती वापरून तिचें समाधान करप भुजवण दिवप.
काराण, थंय त्यो सगळ्यो दांतोण्यो पस्रायाल्ल्यो आसल्योत-वेग्वेगळ्या तरांच्यो, ब्रोडवेच्या वसतूसंग्रहांत प्रद्र्शन कर्पाक मांडिल्ल्यो; जांची खूब काळ पासून डोलो, एके भाशेन, पूजा आराधना करीत आशिल्लें- सोबीत दांतोण्यो, मोत्यांचो कांट आसलोलो, डोलाच्या अदृश्य जाल्ल्या केंसांक सोबपा सार्खो शुद्ध कचकडो (tortoise shell) म्हारम दांतोण्यो आसल्योत ह्यो; में जाणा आसलें; आनी ह्यो दांतोण्यो आपले मालवेच्यो जावपाची शक्यनाय नांच म्हूण जाणा जावन लेगीत, ताचें काळीज त्यो आपणावंक आशेल्लें, आंवडेल्लें, आसुसलेलें. आनी आतां तर त्योच दांतोण्यो ताच्यो स्वताच्यो जाल्ल्यो; पूण आपले झुपकेदार केंस सजोवपाक हयां सोबाय हाडपी वसतुची मनोल्या मनोता जी माखा ताणे बाल्गिल्ली, ते झुपकेदार केंमूच नाच्य जाल्ले.
पूण, ताणें त्यो आपल्या हड्ड्या लागी, घट जरल्लो; आनी जायल्या वेळा उपरांत, खूब यत्न करून, निसतेण दोळ्यांनी आनी मुमुरकेंच हांसत, ताच्या तोंडोतल्यान उत्तरां भायर सरलीं, म्हजे केंस खूब वेलीन वाडटात, जीम
आनी मागीर, एका धाकटुल्या हुलपल्ल्या भाज्री भाशेन डोला ऊड़की मारीत आड्डलें, ओट!!! ओट!!!
जिमान आजून पासून आपल्याक ह्डलेली भेटवसत पळोवंक नासली. आपल्या हातच्या ताळटार दवरून डंलान ती भेट आतुरतायेन ताचे मुखार घरली. डोलाच्या उत्साहीत, उरबेभरीत प्रवृत्तेच्या पडबिंबा वर्वीं, ती निसतेज मिलादीक धातूची भेटवसत झगझगता कशी दिसूंक लागली.
खरेंच अपरतीम आसा, न्हय जीम? कितलो कासतीग घेतलो हांवें शारांत भोवून, ती मेळोवपा खातीर. आतां, दिसाक शेंभर पावटीं तरी तुवें वेळ पळोंवचो पडटलोय. घड्याल दी तुजें म्हाका. हाचेर तें कशें सोबता तें म्हाका पळोवंक जाय
ताची आज्ञा पाळपा बदलेक, जीम पलंगार लवंडलो, आनी तकले पोंदाक दोनूय हात दवरून मुमुरकोच हांसलो.
डोल, ताणें म्हळें, आमी आमच्यो नतालांच्यो भेटो कांय खिणां खातीर कुशीक दवरूंया. त्यो इतल्यो सोबीत आसात, आतांच वेगींच वापुरपाख महाका पुटवाना. आनी आतां चोप्स रांदूंक सुरू कर्शी?
तेग राय, तुमी जाणांत बुद्वंत मनीस आसलेत-आजापांचे बुद्वंत मनीस-जांणीं गोट्यांत जलम्ल्ल्या बाळकाक भेटो हाडल्योत. नानालाच्यो भेटो दिवपाची कला, ही नांची स्वताची; ताणीं चालीक लायलेली. ते बुद्वंत आसलेत म्हणटकूच तांच्यो भेटाये बी दुभावावीण तसल्योच आसल्योत. घड्येक एके वसतूचें दुटप्पीपण जाल्यार, अदला बदल करूंक जातलें आसलें देखून, आनी हांगासर, एका घरांत रावपी दोन मूर्र्त भुर्ग्यांची पचपचीन गजाल हांवें तुमकां वयल्या वयर सांगोन उडयली; ज्यो भुर्ग्यांनी आपल्या घरांतलें भोव मोलादीक वसतुंचे भांडार, पिश्या भाशेन वागोन एका मेका खातीर त्याग केले. पूण, ह्या काळाव्यल्या बुद्वंत मनशांक एक शेवटाचें उत्तर सांगचें जाल्यार, सगळ्यांनी अशें म्हणूं दी, ह्या फुडें जीं मनशां एका मेकाक भेटो भेटयतलीं, ताच्यां सगळ्यां परस बुद्वंत तीं, हींच दोगां. जीं मनशां भेटो भेटयतान आनी जीं मनशां भेटो स्वीकारतात, ताचे मदलीं हीं दोगांय सगळ्यां परस बुद्वंत. सगळे कडेन तींच बुद्वंत तींच तीं (तेग) राया.
Aug 2020
Punn, tannem teo aplea hodd'ddea lagi, ghott zorl'lo; ani zailea vella uprant, khub yotn korun, nistenn dolleamni ani mumurokench hamsot, tachea tonddotlean ut'toram bhair sorlim, mhoje kems khub velin vaddttat, jim' ani magir, eka dhakttulea hulopl'lea bhajri bhaxen ddola uड़ki marit add'ddolem, ott!!! ott!!!
फिलोमेना सांफ्रान्सिसको
Philomena Samfransisco
Previous Translators
