Kovitecho atmo ani somikxokacho choxmo

Arun Sakhardande-chea “Sangat” kovitechea HM Pernal-chye somikxecher protivad
Kovitechem vachon kortana somikxok ek sod korta. To kovitechea sobdant, protimant, onbhovant ani mounant orth sodta. Tacho ho sod kovitek novo ayam' diunko sokta; vachokachea dolleank poilem disanatlo ek novo drixttikon diunko sokta. Sahityik sid'dhantanchi zannvai ason, purvonirdharit vicharanchi saulli kovitecher poddanaxem aplea zannvayechea ani budvontkayechea ujvaddant kovitechem ontorong sodchem — hem somikxokachem adorx kary. Hea karonnan somikxa kovitechea onbhovacho mohotvacho bhag zata ani apapim ek svotontr sahity kriti zaun rauta.
Konknni kauya xet borpur sahitean fulon raulam. Punn konknni sahiteant ‘Somikxa Prokar’ ozun zhadda thaun ruk zaun vhaddonk na. Ailevar echchem' pernall hanchea ’konkonni kauyem : rupam ani rupokam’ kritiek, probondh prokarak 2025 vorsacho sahity okademi puroskar labla. Punn “sahity vimorxa prokarak” (Literary Criticism) ozun konknnent sahity okaddemichi proxosti favo zaunko na. Echchemachea probondh songrohant thoddim ut'tim' tulonatmok obheasachim somikxa lekhonam vachunk melltat. Konknni somikxa sahity bollvont zaunko zai mholl'lli axa amchea sahity somsarant atam jivi zalea.
HM-achea pustokant ’sunneachim don rupam’ namvacho ek akorxok probondh asa. Hantum echchem' “konknni kaveant monzatinchea rupancho vapor” hea vixim vivoronn dita. Hea khatir gõycho kovi orunn sakhordandde hanchea ’kaveachem xrad'dh’ songrohantli ’sangat’ kovita toxench Antony Barkur-chea ’Katt tuttcho vell’ songrohantli ’Sunneak ek sonett’ kovitechem tulonatmok vixlexonn korta. Echchemachea probondhacho xeutt kitem mhonn tacheach hea utramni parkuvyet:
“Konknni kovitemni chodd korun monzatinchea rupancho vapor monxank va monxa nagorikotek lhan korunk va monxean bandun haddloli somajik veusta va jinnie riti pras chodd monzatinchi jinnieritch bori mhonn ruzu korunk kel'loch disun yeta…”
Aplem veakhean ani chintap sarkem mhonn ruzu korunk, aplea motintlea poilench aschea somazoxastri-i vicharank bhorunk zamvcho khali zago aschi kovita somikxok sodta. Sahity sid'dhantachea drixttin polloilear, hea prourit'tik ‘konformexon boyas’ (Confirmation Bias) mhonntat. Mhollear, somikxok kovitechea svotontr axoyak asvad korche bodlak, tiche bhitor aplem poilench aschem sid'dhant sodta ani tachench driddhikoronn korunk pechaddta. Hea ud'dexan echchem' orunn sakhordanddechi ‘sangat’ kovita vinchta. Hea vivechonant somikxokachem vachon-svatontry khoim poreant vistarta ani khoim tem kovitechea goddink utron mukhar veta mholl'llem pollemvchem sahityik drixttin mohotvachem zaunasa.
1. Ddikonsttrokxon svatontry ani ‘sangat’ kovitecho ostitvatmok onbhou
Adhunik sahity vimorxent Jacques Derrida hanchea 'Deconstruction - vighottonvad) sid'dhantan somikxokak kritiechea orthachea vevegllea sadhyotenk sodchem svatontry dilam. Dderiddachem prosid'dh niyom' asa: “Il n’y a pas de hors-texte” (potthea bhair kaim na). Hacho girop, potthy ek sthir, ek matr ani ontim' orth dita mhonn na. Kaveantlea protimant, virodhabhasant ani potthea bhitorlea tonnavant orth nirmann zamvchi prokria somikxokan sodyet. Punn ho sod (Exploration) apnnamvchi prokria (Appropriation) zaun bodlunk nozo. Kovitentlea onbhovacho zago somikxokachea sid'dhantan ghemvchem — hem ddikonsttrokxon nhoi. Kovitent natol'lo orth ticher bolatkaran thapcho hokk somikxokak na.
Kovi orunn sakhordanddechi ’sangat’ kovita, eka sunneachea sohovasant zal'lea sundor ani sohoz jiun onbhovachem kaveatmok rup:
Monxam posun zalim
atam mhollem sunno posuyam
matso mhojech bhoxen dispi
eka sunneacho petto haddlo
Kovitechea survilea don vollint kovi nirupokachi vollok dita. Monxak poschea zovabdarichem ek hont somplam. Atam to sunnem posunk chint'ta ani matso apnna bhoxen dischea sunnea petteak haddta. Sunneachea sangatant nirupokachi dispoddti jinninch bodolta. To pavo khata mhonn pettoi pavo khata; petto dud pieta mhonn hoi dud pieta. Petteachea sangatan tachea ’sukhachi bam-i bhorun vot'ta’. Ontim' protiment, petto mut'tana nirupokachoi davo pam-i ukolta:
Poilim ektteponnacho bhomvro gorogor bhomvtalo
mhojea kallzant
tachea sangatan
mhojea sukhachi bam-i bhorun vot'ta
atam mut'ta astana
mhozo davo pai ukolta
hi kovita ek mugd sohovas koxem nirupokakch soukas bodlita hacho jivo onbhou dita. Punn ‘sangat’ kovitent poschea sunnea pettealagim monxacho sangat asa, to somikxokak dischi “monzatichi jinnye rit” nhoi. Ho sangat monxa jinnyek lhan korina, bogor vistar korta.
HM monxa kendrit sid'dhant gheun kovitechi somikxa korta. Hea kovitecher tachim tin promukh niruponnam oxim asat:
1. Sunneapetto haddl'lo monzati mogan nhoi, bogor monxeak puro zaun mholl'llem spoxtt.
2. ’Sangat’ kovitent monis apli moreada utrun sunnem zamvchem svoxtt disun yeta. Ani oxem zaunko ekuch karonn – monxank posun puro zal'lem va monxak posol'lea monxathaun zal'lo ghatyi asumyeta.
3. ’Sangat’ kovitechea nirupokan sunneak postana sunneachi jinnyerit apnnamvcheant dakoyil'li sodd-dodd, monxank postanam-i dakoyil'li tor? bovoxa eksurponn pois korunk monxan sunneak poschi got yetina konn'nna mholl'lloi dubavo yenastana rauna...
Somikxokacho somajik husko chuk nhoi. Punn ho husko apli godd utorn akant zaunko nozo! echchemachea hea tini niruponnamni somikxokachem vachon-svatontry kovitechea goddik utron oti-vixlexonna kuxin vechem dista.
• Kovita sangta: monxam posun zalim / atam mhollem sunno posuyam.
• Somikxok sangta: monxam posun "puro" zalim.
Kovitechea potthyont natol'lo, punn somikxokachea motintlo ho “puro” (Fatigue/Tired) sobd ghusoun, ek kalponik pattbhum-i toyar korn kovitechea sobhayecher kallok patllaita. “sangat” kovita hamvem kaim vorsam adim vachol'li; ozun ti mhojea motint asa. Punn echchemacho ho “puro” sobd hamvem onbhou kel'lea kauyorosa virud'dh asa.
‘Poschem’ mhollear zolm'dataranchem kortouy pallchem, bhurgeanchem palon-poxonn korchem, malghoddeanchi zoton ghemvchi oxem zovabdari pallchi. Hanga yemvchem ‘zalim’ mholl'llem kriapod zovabdarechea somaptichem suchon dita — mhollear, nirupokan apli zovabdari sompoilea! bhurgim vhodd zaun apaplea somsarant vyost zaleant. Atam hea novea hontar “ektteponnacho bhomvro gorogor bhomvta” — sohoz eksurponn asa. Taka “ghat” mhonnchem karonn na.
Hem khaliponn bhorunk nirupok ek nirall sangatak sodta: ’matso mhojech bhoxen dispi / eka sunneacho petto haddlo’. Hanga ‘mhojech bhoxen’ hea utrant monxa-kendrit chintap disun yeta. Punn kovita hea monxa kendra thaun monxachem ‘hamv’ virgollon vechea honta kuxin mukhar veta. Petteachea sangatant nirupokachem ‘hamv’ soukas virgollta. Punn somikxok monxa-kendrant oddkollon rauta.
Kovitechi poili voll "monxam posun zalim / atam mhollem sunno posuyam" jivitachea eka hontachi suchona dita. Somikxokan monxank poschea zovabdarek ani sunneak poschea mugd sangatak ekach takddent tuklam! monxank postana somazachim niti-niyomam, kortouy ani xist pallchi poddta; punn sunnea petteachea sollaullint ti zovabdari va sodd-doddicho proxn yena, bogor thoim asta ek mugdota.
Nirupokan sunnea borabor dud piemvchem, sunneacho nirmoll “bhuk bhuk” dhvoni kovitecho sobd zamvchem, tarleacho vantto korun khamvchem ani nimannem nirupokan davo pam-i ukolchem — hi kaveatmok vinodachim ani petteachea sollaullint to kitlo vilin zala tem vornnunchim rupokam xivai monxank posun to niraxi zalo va ghat zalo mholl'llo puravo nhoi.
“tachea sangatan / mhojea sukhachi bam-i bhorun vot'ta” mhonnta to. Bharoti-i kauyomimamsentlea soundoryoxastr toxench bhorotomunichea roso sid'dhantachea ujvaddant hea kovitecho niall korn veglloch ek probondh borouyet. ‘monzat zamvchi prokria’ (Becoming-Animal) sid'dhantachea ujvaddant hea kovitek polleylear ticho khoro axoi aniki chodd sobhit zaun ugoddta.
Punn, somikxok hea nirall sangatak aplea somaz-xastri-i choxmeantlean polleun, kovitechea godd onbhovak eka noitik guneamvachea aropant (‘monxank postana sodd-dodd dakoyil'li tor?’) bondi korta. Monovixlexonnatmok vimorxent hea prourit'tek ‘projekxon’ (Projection) mhonntat — mhollear apleach bhitorlea bhognnank ani atonkak dusrea kritiecher thapchem.
Somikxokachea somazoxastri-i vimorxek aplo svotontr mohotv asa. Punn ekch drixttikon sogllea kovitank lagu kortana kovitechea veglleponnak zago urona. Kovitecho sur sogllo hollvayecho, mogacho ani anondacho astana, taka noitik solvonnecho rong diun kovitechea mull axoyak chukoita.
Nhoinchea udkaporim vhallchea kovitek katt bandlear kovita tollem zaun tachi sohoz got morta. Somikxokan vachpeachea kaveanondak noxtt zainaxem chotrai ghemvchi gorz asa!
Muktai: Un'not vimorxechi dixtt
Somvadant sahiteacho onbhou aniki somrid'dh zata. Echchem' pernallachim somikxa lekhonam konknni vimorxa xetant khonddit zaun novea chintonak chalon ditat. To svotH ek somvedonxil kovi zal'lean, tachea vimorxa borpant tikxnn, sobhit bhas ani akorxok xoili asa. Konknnent tulonatmok somikxek ek novo rong ani gombhirotai haddl'lem xrey taka khonddit favo zata.
Konknni vimorxa sahitean aniki un'not pamvddear pavonk zai tor, somikxokan aplea voiyoktik kaveatmok protimam ani purvo-nirdharit sid'dhantam thaun olipt ravon kritiek fudd korunk zai. Khonchoi somikxok purnn purvagroh-mukt zaunko sokta mhonn sangchem kotthinn. Somikxokachem xikxonn, onbhou, samajik patttholl ani sid'dhantam tachea vachonak akar ditat vhoi; punn tachi zannvai hea soglleanchea mitinchiy asonk zai.
Mohan vimorxok Mathew Arnold un'not vimorxecho mull montr oso sangta:
"Vimorxa mhollear somsarant aschea ani chintlolea otyut'tom' gozalink kosoleach purvagroha vinnem ani nixpokxopat motin zanna zamvchem ani prosar korchem pramannik preton."
Vimorxok jednam aplea onbhovan vachpeachea onbhovak koidi korinastam, ‘nixpokxopat’ nodren ani noitik nomroten kovite mukhar ubo rauta, tednam to kovitecher aplo choxmo thapina, bogor kovitechea gorbhantlean udemvchea ujvaddak vatt korn dita. Somikxokachem xrextth kary kovitechea orthanchea sadhyotenk ujvaddak haddchem ani vachokak kovitekodden aniki somrid'dh dolleamni porot voddchem.
Vachon-svatontreacheo goddi samballun, kovitechea xud'dh atmeak man dimvchi hi un'not vimorxatmok somskriti konknni sahity somsarant fulon yemvchi gorz asa.
Comments
No comments yet. Be the first to say what you thought of it.
Leave a comment