"तूं जेदनां बौतीक सुखाचो पाटलाव कर्ताय तेदनां दूक तुजो पाटलाव कर्ता, जेदनां तूं समजणेचो पाटलाव कर्ताय तेदनां बौतीक सूख तुजो पाटलाव कर्ता"
जेदनां गाडांव घोडो जाताना
वरस : २००७
मयनो : मार्च
पर्गांवांतल्या कोंकणी समाजेक डयान डी’सोजाची वळोक कर्न दिंवची गर्ज ना, हाचीं कामां, समाजसेवाच्च हाची वळोक कर्न दितात. कोण हाका राजकीय मनीस म्हणोंदी, कोण हाका नांवा खातीर हें कर्ता म्हणोंदी, पूण हो मात्र ह्या समाजेंत मनशा रुपार जियेंवचा एकेका अनिश्ट वर्गाचा मनश्यांचो पडदो उघडन्ंच वेता...
आयलेवार पुत्तूरच्या एका क्रिसतांव बायलेक, एमिलियाक कामाक दवर्न खंच्या रितिचें मानसीक तशें दैहीक रितीन कश्ट दिल्लें घडीत वाचुंक मेळ्ळें. आजकाल खबरो कर्च्या स्पर्ध्यांत मीडियान खेळच्या सर्कसाक शेंभोर ठक्के पात्येवंक जायना, ’सू’ आसचाक ’सुकुरुंडे’ कर्तात! पूण उजो नासतां धुंवर उटोंकय साध्य ना देखून हें घडीत सत म्हणच्यांत कांय दुभाव ना. पूण विज्मितायेची गजाल खंयचिगी म्हळ्यार हिका कामाक दवरलेलीं सयत क्रिसतांवां, तिंयी आमचीं मंगळुर्चीं क्रिसतांवां - व्हा! आयचा दिसा सर्व मंगळुरी क्रिसतांवांनी हर्दें पेटून आमीं क्रिसतांवां म्हणचो दीस परत उदेला...
अशें म्हणताना म्हज्या मतीक अन्येक संगत झळकता - आमची मंगळुरी समाज उदेंतिचा रोमाची देवाची विंचून काडलेली पर्जा, आमकां जल्मा थावन मोर्ता परयांत मीस-मास, कुम्सार-कुमगार, दान-धर्म हें चिंताप आमचा शिरां शिरांनी व्हाळता. बाप्तिज्माचा दिसा थावन मोर्नाचा फोंडाक वेता परयांत आमी वासचो वांजेल, आमीं आयकोंवचीं मिसां, आमीं गांवचीं कांतारां, हरयेका करेज्मावेळार आमीं रेतिरो कर्तांव, वर्साक कित्याक, मयन्या मयन्याक कुम्सार जावन पात्कां कर्चें लैसन्स रिनीव कर्तांव. आमचा भागेवंतपणाचो, आनी दान धर्माचो कुरूः आमचा फिर्गजेंतल्या भांदपांनी आसचा दुदाफात्राचेर पळेया, सोविनियरांनी पळेया, आमचा समाजेंतल्या आशऱ्यांनी पळेया - आमचीं नांवां कितली झिळमिळतात म्हळ्ळें. पर्गांवांत आसोन गांवाक गेल्लेवेळार परत रेतिरेंक वचोंक दिसान दीस रेतीरयांचीं मंदिरां उभीं जातात. इतलीं भागेवंत आमी असली जिणी जियेतांव? ह्या आमचा जिण्येचेर आमीं आमचें हर्दें पेटिनांव तर आनी कोणें पेटचें न्हंयगी?
एक ल्हान सवाल; इगर्जेंत व्हड व्हड भांदपां उभार्चा पाद्रिंक तांच्या फिर्गजेंत कितलीं पर्गांवांत आसात? कोण कोण खंच्या खंच्या कामार आसात म्हळ्ळें कळीत आसा. फकत गाडी बंगलो आसचांगेर मात्र वचोंक हांकां फुटवाता? एमिलिया तसलीं गरीबां खंच्या स्थितेर आसात? तांचीं धन्यां कसलीं? सार्को सांभाळ मेळतागी? हें सर्व कोणायकयी पडोन गेलां? वा ह्याविशीं कोणय चिंतुंक गेलां? आमकांय जाय फकत्त भांदपां - मोरोन कुसोन वेच्या कुडीक पूरल्ल्या फोंडाचेरयी भांदुंक आशा - भांदपां!!
जेजुचे पाटलावदार आमी - पूण जेजून आपल्या जिण्येंत खंचींय भांदपां बांधुंक गेल्लें कोणेंय आयकलां? तर फकत्त कोंक्रेटेचीं भांदपां भांदचो होर्भोस लागल्ल्या पाद्रिंक हो होर्भोस खंच्या देवान दिल्लो?
थोड्याच दिसाधीं अन्येकली गांवची बायल - एका वीलचेराचेर अपणाक चलोंक साध्य ना देखून म्हजी मजत करा म्हण पर्गट रितीन रडचें दृश्य पळेवंक/वाचुंक मेळ्ळें. हांतूं कितलें सत आसा आनी कितलें खबरे माध्यमान फोण्ण घालां तें नेणां तरयी हें वाचून लोकांक खरेंच जावन ह्या संसारांत मनशापणाचें मोल उगडापें जालें. आयलेवार कवी आंड्रून बरयिल्ल्या कवितेचीं अखरेचीं उत्रां उलयलीं;
"जाग्याचीं मोलां धरुंक
मोळबाक चडा
मनश्याचीं मोलां सोधुंक
चरंडेंनी सोधा"
म्हळ्यार - मोळबाक चडोंक सक्तेल्यांक जरूर जाग्याचीं मोलां मेळतीत तरय चरंडेंनी मनश्याचीं मोलां मेळतीत म्हळ्ळी खात्री ना - देखून सोधा!
व्हा! - देवार रचल्ल्या रचनेपयकी मनीस कितली वर्ती रचनां न्हंयगी? ह्या खातीर परत एक पावटीं आमी आमचें हर्दें पेटुयांगी?
ह्या समाजेचे सांदे आमीं सर्वां, आमची जिणी इतली पवित्रकी - असल्य कितलेश्या अमायक मनश्यांक लिपवन आसा आमची समाज म्हळ्ळें कोण जाणा? डयाना तसले च्यार मुखेली आमचा समाजेंत उदेवन येतीत तर - खरेंच जावन आमची समाज अनीकयी इल्ली सुधार्ती.
अशें म्हणताना म्हाका कार्वारच्या भिस्पान अजीक वीस वर्साधीं सांगल्लें उतार उडासाक येता; "हांव कोणाच्याय घरा गेल्यार त्या घर्च्यांची कालेती समजोंक तांच्या घर्च्या खाकुसाक वेतां" - भोव अर्थाभरीत उत्रां हीं. म्हणजे - मनश्याक समाजेंत खरो मान फावो, ताचें घर, ताचो बंगलो, ताची मुसतायकी, ताचें काम पळेवन न्हंय, तो अपल्या ल्हानांक खंच्या नद्रेंत पळेता म्हळ्ळ्याचेर जावनासा.
आतां म्हाका उडास येता एका गांवचो एक पिसो मडवळ आपल्या गाडवाक घेवन एका नंयचा देगेर वचोन त्या गाडवाक एका फात्रांत घासिलागलो कंय. सकाळीं थावन घासून घासून त्या गाडवाची कात फुटोन रगात देंवोंक लागलें तरय हो मडवळ घासिलागलो.. गाडवाक भांदून घालां देखून तें गाडांव रावोन बोब घाल्तालें तरयी मडवळान गाडवाक घासचें रावयलेंना.
गाडवाची बोब आयकाल्लो थोडो लोक नंयलागीं येवन मडवळालागीं सवाल करिलागलो कंय;
"कित्याक त्या गाडवाक तूं असोय घासताय?"
मडवळान जाप दिली कंय
"हाका हांव आतां गोडो कर्तां"
आमचा समाजेंत गळ्यार कोंत बेंतोण्यो घालन, हाफ्त्याक सराग मिसाक वचोन, करेज्माक रेतिरो कर्न असली जिणी जियेतेल्यांक कितलेंय घासल्यार सुधार्तीत?
मनश्यापणाचो भोंगोसतोळ कर्च्या असल्यांक खरेंच धर्न तांच्या गोमट्याक दांत्याचो फातोर भांदून गुंडियेक लोटून घालिजाय.
पूण व्हडलें सवाल हें;
"अशें केलें तर आमचा समाजेंत बाकी उर्चीं कितलीं?"
- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
