बूक समीक्षा - ८

काळोकांतलीं कांतारां

Placeholder: the original page gave this picture no description, and none has been written yet. It came from daaiz\daaiz\articles\books\sameeksha\sameeksha8.asp.

Placeholder: the original page gave this picture no description, and none has been written yet. It came from daaiz\daaiz\articles\books\sameeksha\sameeksha8.asp.

बूक: काळोकांतलीं कांतारां.

कवी: ४४ वेवेगळे कवी

प्रसतावन: मेलवीन रोड्रिगस

छाप‌ल्ली लिपी: कानडी.

 पानां: ८८

 मोल: रू. १००

प्रकाशक: कविता पबलिकेशन्स

पर्गट जाल्ली इस्वी: २००५

समीक्षा चलयणार: मेलवीन वास केलराय

तारीक: १४ अक्तोबर २००५

जागो: साल्मिया, कुवेयट

Placeholder: the original page gave this picture no description, and none has been written yet. It came from daaiz\daaiz\articles\books\sameeksha\sameeksha8.asp.

कविची व्हळोक:

मेलवीन रोड्रिगस, कोंकणेंतल्या म्हालघड्या कविंपयकी एकलो. कोंकणी कवितांक नवें रूप दिंवचांत नव्या वावराची बुन्याद घाल्लो. ताचा फुडार्पणाखाल, दे|चा.फ्रा.दे’कोसताचा मार्ग‌दर्शनाखाल अजीक अट्रा-वीस वर्सांधिंच ’जागे कवी’ पंगड उदेल्लो आनीं आयचा काळाचे भर्वश्याचे कवी उदेल्ले तेच्च वेळार. कविता सायटाचो संपादक जावन, दुभांयत कोंकणी कविताचीं कामासाळां चलवन वर्चे मुखांत्र, तर्न्या कविंक तो देक दिता आनीं वाट धाखयता. ’कुपां पोंदलीं मुखां’, उपरांत हेर कविंचा कवितांचें संपादन करून पर्गट केल्लो हो दुस्रो कविताजमो जावनासा.

समीक्षा लेखन

कवितेंचा समदिरांत तिळताना..................! [-मेलवीन जे. वास, केलराय]

काळजा गूंडायेचा आंगणांत, सुमधूर सुंगंध शिंपलल्येपरीं पर्मळ पासार‍ची आमचा कोंकणांतले काजुले, सकाळिंचा सूऱ्याच्या किर्णाक पाचव्या पाना वयलो धोव कर्गोन नपंयचा जांवचा परी आपलें आस्थित्व होगडायनासताना ’कविता कुळार माळा’ हाच्या उज्वाडांत आज म्हज्या दोळ्यां सामकार आपापल्या कविपणाचें आस्थित्व रचुंक कोण काजुलो पुडलद तर, कोण नेणतो आनी कोण जाणतो जावन, ’काळोकांतली कांतारां’ कविता जम्यांत, बाब मेलवीन रोड्रिगसाचा कोंकणी कवितेच्या ध्यासांत ताच्या वावराचा वाडावळिंत एक हंत जावन आज म्हज्या आनी तुज्या फुडें घुणगुणोन आसात.

कविता म्हळ्यार कितें? म्हळ्ळ्या सवालाक कवितेचा संसारांत एक perfect definition दिवंक खंडीत कषट. पूण कवितेचा वाचप्याक ताच्या संसारांत कवितेचें व्याख्या (definition) खंडीत आसा. ह्या व्याक्यांत जिविता अनबोगाक जर हांव चड प्रामुख्यता दितां जाल्यार, खंडीत जावन ’काळोकांतली कांतारां’ म्हज्या समाजेंत एक वयर एक दाड मारून झोपड्यानीं जियेंवचा मनश्यांचें रगात चिंवचा त्या जळारिंक मार‍चें वकात जांवचा बदलाक आपल्या वोक्ताची सकत होगडायिल्लें वकात जावन समाजेचा मनश्यांचे आकलास, खळमीत नात‌ल्ली विराराय पयस कर‍ची ’थेराफी’ जायनासताना तांच्या मात्यार वोज्या वयर वोजें खंडीत जातेलें म्हळ्ळो म्हजो वाद.

ह्याच काराणा खातीर आनीं, साहित्याचा एका जवाब्दारियूत हक्काचा विद्यार्थिचा तर्पेन ’काळोकांतली कांतारा’ कविता जम्यांतल्या सर्व कविंक आनीं कवियत्रिंक एकाच्च नद्रेन पळंवचे म्हजें धर्म, हांवे म्हज्या ल्हान‌पणार थावन सांबाळून आयिल्लें तें आज बलात्कारान माका सोड‌दोड करुंक लायता. जिवितांतल्या दिस्पोडत्या जिविताक सारुंक वेळा काळा आनी खेळा तेकीद म्हज्या विचारांचेर बदलाप या दिस्पोडत्या जिविता संगीं राजी (compromise) हांव भिल्कूल करिनां. पूण आज ’दायज’ पंगडान म्हज्ये ताबेन केल्ल्या ह्या विमर‍शाच्या वावरांत बाब मेलवीन रोड्रिगसाचा बर‍या मनाच्या कामांत पाटिंबो दिंवचा खातीर ह्या म्हज्या लेखनांत तर्न्या कविंक उत्तेजन दिंवचा खातीर तांका बगलेक दवरून जाणत्या कविंचा विचारांक वाचप्यां मुकार दवर‍तां. अशें कर‍ताना खंडीत माका खात्री आसाकी नव्या कवी आनीं कवियत्रिंक हे विचार तांचा मुकल्या साहितीक जिण्येंत खंडीत उपकाराक पडतेलें. उपकाराक पडात जाल्यार म्हजो वावर सुफळ जाल्ल्या परिंच. आतां ’काळोकांतलीं कांतारां’ ह्या कविता जम्यांतल्या कवितेंक हांव म्हज्या समाजेचा मुकार दवर‍तां.

जिविताचा अनबोगाक वैयुक्तीक नद्रेन जर देखलें तर थंयसर आळम्या भाशेन घडगडो उटताना टेररिसट पुल्तात. जिविताचो अनभोग जांव तो कसल्याय प्रवृत्तिंचो (tendency) त्या प्रवृत्तिचें परिवर्तन टेररिसट‌च जावंक जाय म्हळ्यार समाजेच्या द्रश्टेन खंडीत चूक. समाजेच्या नद्रे मुकार जर खंयचीय एक व्यक्तिया ताची समाज, कुळी या ताचो गांव परिवर्तन जाताना टेररिसट जातात जाल्यार खंडीत जावन तो या ती कुळी टेररिसट जावन परिवर्तन जांवचा पयलेंय समाजेचा सामकार पर‍द्या पाटले टेररिसट‌च जावन आसतात.

द्वेश + फारिकपण = टेररिसट कशे?

समाजेक एक महात्म कित्याक नजो? जेदनां समाजेचा जिविताचो अनबोग वैयुक्तीक या खासगी जिविताचा आनभोगा मुकार ल्हान या उणो जाताना मात्र मनीस आपलेंपण चिंतून समाज‌पण सांडता. हो उगडास दवरुंक जाय जाल्लो विशय. समाज‌पण सांड‌ल्लो खंडीत एका नहीं तर एका रुपांत टेररिसट‌च म्हण्येत.

’नेणत्या काळजानीं

द्वेशाचें फारिकपणाचें भीं

वोंपून सोडा

फाल्यांचे टेररिसट कर‍चाक’ (फाल्यांचे टेररिसट)

कविता नायक शोषण-कर‍तांचा हातीं शोषीत जावन ताचें परिणाम जावन तो या ताचा कुळियेक टेररिसटांचा जल्माचा विचारांचें भीं वोंप्ता जाल्यार म्हज्या चिंत्पा पर्माणें महात्मा गांधी आज महात्मा जातो नां. आख्ख्या संसाराक एका महात्मान शिकयिल्लें लिसांव सगळो संसार टेररिसट जालो तरीय महात्मान शिकयिल्ल्या लिसांवाक शिकवंक सकचोना. अशें आसताना समाजेंत टेररिसट कशे जल्मातात म्हणोन दाखंवचा प्रास जल्माल्ल्या टेररिसटांक महात्माचें लिसांव दाखवन दिंवचे चड गर‍जेचें.

हर‍येका क्रियाक एक प्रतिक्रिया खंडीत आसा. पूण ह्या क्रिया आनी प्रतिक्रिया कशी आनी कित्या म्हळ्ळें नेणत्या काळजांक जाणत्यानीं जाग्वणी दीवंक जाय. आमची जाग्वणीच आतंक‌वाद जाल्यार थंय नेणतें आनी जाणतें म्हळ्ळो भेद‌च्च येना बगार समाजेचा विचारांचा आनभोगाचें उणेंपण दिसता.

हें उणेंपण भर‍ती करुंक साहित्याक एक universal विशय जावन घेवन म्हज्या समाजेंत आसचा शोषितांक खळमीत नात‌ल्ल्या दणसाणे आनीं विराराये थावन मुक्ती दिंवची ’थेरापी’ कविता साहित्यांत व्हाळंवचे चड महवताचें.

ह्या गर्जेक दऱ्या ल्हारां कित्याक मेजुंक जाय? आमकां दुस्री वाट नां?

"दऱ्या तुका मुटिंत धर‍लां

मोगाक म्हजे मतिंत पूर‍लां

चिंतून चिंतून मोगाक तुज्या

सुके रेंवेर लिखुंक लागलां

खंडीत आज सलवोन गेलां’ (दऱ्या लारां मेजताना)

सलवाल्ल्या सिंतिमेंतांचें रुदान, कविता शेतांत‌च एक मारेकार पिडा. बहूश: हें वाचप्याचा बोगणांक स्पंदिसून ताच्या भुजावणेचा पुकट उत्रांक या देखिभरीत दुखांक आपल्या ताबेंत करून घेंवची आदीं मागां थावन म्हज्या भोंवारिचा समाजेंत चलोन आयिल्ली कविता नायकान आपणाची करून घेत‌ल्ली निरास‌वादाची जीण. ह्याच निरास थावन सलवोणी थावन भायर येंवची वाट कित्याक आयचा कविता नायकाक झळकानां....?

काराण त्या वाटेचें अंत्य आपल्याच वैयुक्तीक चिंत्पा पर्माणें दऱ्याचा वेळेक वरून पावयिल्लें? या देवाचा पायां थळाक थांबयिल्लें?

’हें पळेवन रडुनाका

म्हाका मरण धाडुनाका

बदले एक नवें रूप कर

देवा माका माफ कर

जिणें म्हजें साफ कर’ (देवा माका माफ कर)

भोव‌च सरळ उपाय. भोव‌च सुलभ रीत. देवाचा वाटेर ताच्या पायांथळा आड पडोन उत्रानीं मागचें. हें देवाक भुलंवचें या साहित्याक पातळांवचें तें हांव सांगोंक वचानां. कविता नायक हांगासर देवाचा पांव्यांक धरून गळगळ्यां रडच्याक‌य खुद्द आपणें चलोन आयिल्ल्या वाटेर पार‍कून मुकल्या पुडाराचा वाटेची दिशा बदलून देवाचा कामाचो बोर इल्लो उणो केल्लो जाल्यार या म्हजे तसल्या वाचप्याक एक वाट दाखवन दिल्ली जाल्यार साहित्याचा विचारांत आनीं त्या विचारांचा परिणामांत कितलें बदलावण जातें. ह्या परिणाम वर्वीं त्या सांजेचा वग्ता आनिश्चीत घडियेक वेंगुंक आयतो जाल्लो हो कविता नायक इतलो निरास खंडीत जातो नां.

’आदली जीण बदली जाल्या

तर्नेंपण पर्नें जालां

भळ गळोन चिंवड जालां

तरी हांव जिवो ऊर‍लां" (ही सांज)

म्हनश्या जिवीत फांते, साकाळ, दनपार आनी सांज. ह्या विचारां पाटल्या अस्पषट रूपानीं घुंतोन आसा. मनीस‌य एक असलो कीर‍कोळ किडो की आपल्या वैयुक्तिकाच्या विशयांत चड‌च मेतेर जाता. आपणाक‌च चिंतालो शिवाय आपल्या भायलें नहीं. ह्याच खातीर देवाचा पायांमुळांत भिकार‍याचो वेस घाल्तानांय आपणेंच चिंतून वेता. हांचे मधें अपरूप थोडे आशावादी बंधडेंत आसल्यारीय आपणाक आनी हेरांक सुटका दिंवचें आशावादी लिसांव घेवन घणगुणतात.

’तरी एक दीस येतलो वैकुंठ परत पुल्तेलें

आमीं स्वतंत्र जातेल्यांव युपरटीस परत व्हाळतेलें" (बंधड)

विचारानीं एक प्रकाराचें चिंताप ह्या कविता नायका लागीं नां. तो खुद्द बंधी जावन आसल्यारीय ताच्या पिळगेक टेररिसटांची झळक दाखयनां. बगार आदीं मागांतलें वैकुंठाचें दर्शन दाखयता. ह्याच दर्शनाचा वाटेन युपरटीस परत वाळतेलें म्हळ्ळो आशावाद. साहित्याचा खर‍या जाण्वायेचीं पावलां कविता नायकाचीं ताच्या विचारांत स्वषट झळकातात.

हिंच जाण्वायेचीं पावलां पावसा धोण्वाक धरुंक मोळबा कुशिंन धांवचें कविताचा संसारांत कवितेचा व्हाळ्याची सोभाय दाखवन दिता.

’पावसा धोणू मुडला मोळबार

भुंय मोळाब जोडता.......

कांय थोडे उडास म्हजे

साती रंगान न्हेसतात

पावसा धोण्वा आंगलें शिंवोन

तुका दिंवचाक सांग्तात’ (पावसा धोणू)

प्रकृतिची सोबाय, कवितेचा प्रकारांक घुंतचे तितलें कांय कषटाचें नहीं तरी ह्या घुंतचा आनी शिंवचा वावरांत कवितेंत झळकोंची कवितेची क्रांती मात्र मांदचे तसली. हांव चिंता हांगासर कविता नायक वाचप्याचा मतिची विराराय आनी खंत पयस कर‍चा त्या ’थेरापी’ चा पालवामत लोळोन पाशार जाला.

एक्सूर‍या वाटेची विळाप पर्त्याक त्याच आदल्या सार‍लेल्या (past) जिविताक उडास काडचें दिसोन येता. बहूश: सिंतिमेंता नां जाल्यार कविता उबजाना म्हणोन सबार आमचा कविंनीं मांदून घेतलां जायजाय.

’मधूर उडास ते आदले......

श्हेराक गेल्लीं वार‍याक गेल्लीं

फिंर्गी चाल आपणावंक वचोन

आपलेंपण होगडावन आयलीं (एक्सुरे वाटेचे विळाप)

प्रगतिचा वाटेर मनीस जाण्वाय जोडताना त्याच जोड‌ल्ल्या जाण्वायेन पर्त्याक त्याच (past) सार‍लेल्या जिविताक सोदता कित्याक म्हळ्ळोच एक मिसतेर. हो मिसतेर चडावत जावन आमचा कोंकण्यांचा साहित्यांत चड‌च दिसता शिवाय भायल्या साहित्यांत अपरूप दिसोन येता. हाका काराण कोंकण्यांचा प्रगतेक भायल्या समाजेचें अनुकरण‌य जावंक पुरो. बहूश: आमचे कोंकणें पर‍देश्यांक अनुकरण कर‍चांत संसाराचा सर्व लोका थावन मुकार आसात म्हळ्यार चूक जांवची नां. हाका स्वषट उदाहरण दिंवचें जाल्यार

’जिण्येंतलो बदलावण्यो आसल्यो

विरोधाभास असले

थंयसर तान आस‌ल्ली

पूण उदाक नात‌ल्लें

हांगासर उदाक आसा पूण तान ना’ (आमचें भुर्गेंपण)

जर‌तर हे कवितेचे नायक खुद्द आपल्या मर्जेन प्रगतीक पांवचा दिशेन जिण्येंत बदलावण जर कर‍तात जाल्यार निमाणें शेवोटाचा वेळेर बोसोन निरास‌पणीं रडतात कित्याक? आमचा समाजेक सलवोणेचो किडो मुळाक‌च कांतवन बसता कित्याक? आपल्या जिविताचा वाटेर सलवोन गेल्ले हे कविता नायक साहित्याचा नद्रेन म्हज्या समाजेक कसली जीक या जयताची वाट कशी दाखवंक सक्तेले? तांका आज फकत्त

’संपोन गेल्ल्या वेळाचा पाटल्या

दारांतल्यान आज तिळताना

दिसता तर फकत्त

बंजर भुंय" (आमचें भुर्ग्यापण)

ही बंजर भुंय‌च कित्याक? बंजर भुंयत घाम पिळून त्या म्हज्या समाजेंतलीं बायलां गोंव किरलायतात जाल्यार आमचे साहिती केवल हात बांदून विळाप कर‍तात.

दोळ्यां पुडेंन दिसचा मोडांक जिण्येक सांगात जावन उटोन येंवचा ल्हारांक जिविता सोभाण जावन, शिरांधारी वोतचा पावसाचो जिविता आधार घेवन, राज्वट‌काय चलंवचा बंजर भुंयक जिविता वाट जावन जिवीत चलवंक शिकंवचे लिसांव दिंवचे प्रयत्न बहूश: आमचा कोंकणाक लागू जांवचे दिसानां. हांव अशें म्हणताना भिल्कूल अमास‌य कोंकण साहित्याचा पालवांत नां. हाका काराण ’पावस वोत्ता’ ’पावसा दोणू’ ’येया आमीं कुपां धरुंया’ ’निर्धार’ कवितेनीं कवितेचें विन्यास (design) विविंगड आसल्यार‌य कविता शेतांत घोळ‌ल्लें आनभोग (experience) कवितेचा व्हाळ्यांत स्रजन‌शीलताचा (creativity) रूपार एकांत बर्पूर तर एकांत थोडें उणें झळकाल्यारी कवितेंतलें स्वश्ट वा अस्वश्ट संघर्श (clash) जांव ते दोन प्रवरत्ती (tendency) मधलो वा समाज आनी कविता नायक मदलो स्वश्ट झळकातात. विचारांक उगडापें केल्ल्या आकारांत या प्रकारांत एका थावन दूसऱ्याक उणेंपण या जाणतेंपण खंडीत आसा तरी हो विशय हांगासर तितलो प्रामुख्यता खंडीत दीना. काराण एकाच्च कवितेचा आधारान समेसत स्रजन‌शीलता वयर एका प्राकाराचो वाद मांडुंक म्हज्या universal चिंत्पाक सार‍कें दिसाना.

अशें म्हणताना हांगासर कोण‌य उटोन हांव दंद्व नीत आपणायतां म्हणोन म्हजेर अफ्राद मांडुंक पुरो. ह्या अफ्रादाक हांव सविसतार रीतीन सांगों जाल्यार साहित्य कसल्याय प्रकाराचें रचन (creation) जावंक सक्ता. जांव तें अस्वाभावीक (imaginary) या स्वाभावीक. हांगासर साहित्य imaginary प्रकारार आसल्यारी जर‍तर तें साहित्य निदलेल्या ह्या समाजेक उटवंक सक्ता जाल्यार या शोषीत आनी शोषण कर‍ताचा दिस्पोडत्या जीवनाक सवाल जावन उभें जाता जाल्यार तें खंडीत खरें साहित्य. असलें साहित्य (हांगासर आमीं प्रकार सोड्यां) जांव तें वैयुक्तीक विचारांचें (खासगी नहीं) या समाजेचा जेराल विचारांचें, त्या साहित्यान दाखंवचे जयत आनीं सलवणी कितली प्रामुख्यता घेतागी तितलेंच त्या साहित्याचे विचार‌य. अशें आसताना वैयुक्तीक म्हळ्यार खासगी विशयांचें साहित्य ’कविता कुळार माळान’ आपवणें दिंवचा त्या ’थेराफी’ क संबंध जोडताना खासगेन वाचप्याक जांव या हाचें परिणाम जावन त्या समाजेक जांव कांय तरी बरेंपण हाडता म्हळ्ळो भर्वसो म्हाका नां. "वाचप्याचा सिंतिमेंताक जागवन शाभासकी जोडून घेंवची कला ’कविता’ म्हणोन हांव तरी खंडीत पात्येनां. हां.... पूण कवितेंचो नेणतो प्रकार जांवन आसचा पदांनीं ही कला यशस्वी थरान प्रगतेक पावयेत.

प्रसतूत काळार आसलीं पदांय मनशा जिविताचा मेडिटेशनाक वैयुक्तीक सांगात दीवंक सकानांत. अशें आसतां एक आरोग्यभरीत समाज रचुंक खासगी वैयुक्तीक चिंत्पाचें सलवोणेक वेंगून विळाप कर‍चें साहित्य कितलें वावूर‍तेलें तें वारावन पळव्येत.

"काळोकांतलीं कांतारां’ कविता जम्यांत हांवे आरंभीक हंतार सांग‌ल्ल्या परीं सबार पुडलद कविंचें जल्म जालां आसतां सबार तर्न्या कविंचीं नेणतीं पावलां पळेवन तांचा जल्माक या तांचा पावलांक बळ आनी घटाय दिंवचा एकाच्च इराद्यान ह्या जम्यांतल्या जाणत्या कविंचा कवितांक मात्र हांवे म्हज्या विमर‍शांत विंचलां. अशें आसताना नव्यानीं तशें नेणत्यांनी हांगासर घुस्पडोन आपणें रचलेल्या साहित्याक‌च समतोलन करून खुद्द जावन वारावन पळंवचे. तशेंच आपल्या साहित्याचे विचार कसल्या पांवड्यार आसात तें समजोन घेंवचो.

हो विचार माका हांवें पयलेंच सांग‌ल्ल्या परीं म्हज्या एक प्रकाराचा धर्माक विरुद्ध तरी म्हज्या समाजेचा उदर‌गतेची आशा दवरून आनी साहित्याचा क्रांतेचें आशावाद लालेवन कोंकणी कविता शेताक एका अंतर राषट्रीय मट्टाचा रुचिचो स्वाद भर‍चा एकाच्च उद्देशान हांवे ही वाट आपणायली. ह्या म्हज्या विचारांक वाचप्यांनी समजोन सुधार‍सून घेंवचें.

’येया आमीं कुपां धरुंया’ आनी ’निर्धार’ कवितेनीं कवितेंचा विचारांनी संघरष आनी दिस्पोडत्या जिवितांत उटोन येंवचा समाजेचा उदर‌गतीक प्रवरत्तिंक (tendency) जयताचा तेंवशी पावोंवचो. क्रांतिवाद उटोन दिसचें निजायक‌य सौभाग्य.

’पावस वोत्ता’ कवितेंत कवितेच्या विचारांची आनीं कवितेच्या व्हाळ्याची क्रांती कवितेक स्वश्ट आनीं अस्पश्ट रितीन वाचप्याचा दोळ्यां मुकार सबार रुपांक हाडवन कवितेचा संसारांत‌च यशस्वी थरान उप्येशें कर‍ची, कविता शेतांतल्या आनभोगाची स्पूर्ती दाखयता.

विचारांक उगडापें कर‍ताना विचारांचा संघरषाक व्हाळंवची क्रांती आनी अनभोगाची स्पूर्ती मेळ्ळ्यार कवितेचा शेतांत‌च क्रांती उटव्येता. ह्या वाटेर तर्न्या कविंनी पावलां काडचीं चड गर‍जेचीं. अशें जाल्यार मात्र कोंकणी साहित्य संसाराचा खंयचाय साहित्याक फूड कर‍न रावोंक सक्तेलें. आनीं ह्याच दिशेन खळमीत नासताना वावर चलंवचा बाब मेलवीन रोड्रिगसाचा वावरांत जयत लाबतेलें.

कविता म्हळ्यार काळजा स्पंदनाची भास म्हणोन सबार कवी आनी कवियत्रीं मांदून घेताना त्याच स्पंदना थावन ऊट‌ल्ल्या भासेक दूसऱ्या काळजाक स्पंदिसुंचा तितली सकत कित्याक नां? "फांत्याफाराची सपणां आनी सकाळिंचो धोव ह्या दोनांयचे आस्थित्व उज्वाड जागो जाता वरेग मात्र". पूण मनश्या जिविताचें आस्थित्व तशें नहीं. आतां हांव जर‍तर मनशा जिविताक सपणां आनी धोवाक सरी कर‍तां जाल्यार हावेंच रच‌ल्ल्याक हावेंच मार‍लेल्या परीं. तर हांगासर निरास‌वाद, पलायन, पोळापळ, विळाप, आकलास कित्याक? कविताचो प्रकार भिल्कूल असो नहीं.

कवितेची सकत आशी आसोंक जाय की सकाळिंचा सूऱ्याचा किर्णांक तो फांत्याचो दोव वासतावांत सक्तेन आपल्या आस्थित्वाक सांबाळून वर्ता जशी. असली सकत मात्र दूसऱ्याक‌य एक जवाब्दारिचें लिसांव या वाट दाखयता आनी अपल्या मिसांवांत यशस्वी जाता. जयतेवंत जाता.

पुडाराक हिच्च आशा आनी उमेद खात्री करून ’काळोकांतली कांतारां’ ह्या कविता जम्यांतल्या सर्व कविंक आनी कवियत्रिंक तांचा वाटेर जयत माग्तां. काळोकांत घुणगुणचे काजुले समाजेचा अंदकाराक भर्वस्याचें कीर्ण जावन गायतेले म्हळ्ळो म्हजो आशावाद.

आयचा ह्या समीक्षेंत हावें फकत्त काळोकांतलीं कांतारां ह्या कविता जम्यांतल्या कवितांक मात्र विंचलां शिवाय कविंक या कवियत्रिंक भिल्कूल नहीं. जम्यांत व्हाळ‌ल्ल्या कवितांचा विचारांचेर मात्र म्हजो वाद आनी प्रतिवाद मांडला शिवाय वैयुक्तीक जावन बरवप्यांक खंडीत नहीं. बहूश: ह्याच्च बरवप्यांचा दूसऱ्या कवितांचेर त्या कवितांचा विचारा प्रमाणें हांवे मांड‌ल्लो वाद वेगळोच्च आसोंक सक्ता. काराण, हांव साहित्याक आनी व्यक्तीक केदनांच सरी करिनां. ह्या विशयाचेर वाचप्यांनी हांगासर ध्यान दिंवचें.

एक महत्वाचो विशय हांव हांगासर उल्लेख करुंक खुशी वर‍तां. काळोकांत घुणगुणचे काजुले आपल्या जल्मा स्वभावाक ह्या काळोकांतल्या कांतारांत कशे विस्राले? काजुले काळोकांत‌य धयराचो उज्वाड फांकवन आपली वाट सार‍चे आनी आपल्या जल्मा स्वभावान हेरांकी धयराची वाट दाखंवचे आपलो स्वभाव‌च विस्रोन खुद्द काळोकांत सांपडोन हाक बोब मारून विळाप कर‍चें निजायकी हर‍येका कवितेचा काजुल्यान वारावन पळवंक जाय जाल्लो विशय. "वात झळचीच काळोकांत". अशें ती जळताना तिका झगडोन झगडोन जियेवंक पडता. आनी हें खंय वरेग म्हळ्यार आपलें आस्थित्व होगडावन घेता वरेग. जाल्यारी ती वात विळाप करिनां, निरास दाखयनां पलायनाक तयार नां. तर समाजेच्या काळोकाक पयस करुंक आयतो जावन त्या काळोकांत उभोन येंवचे साहित्याचे जवाब्दारियूत काजुले साहित्याचा ह्या महत्वाचा वावरांत आपलो खासगी आनभोग सांडून समाजेक जागवंक या वाट दाखवंक कित्याक तयार नांत?

"काळोकांत काळोक‌च कित्याक जळवंक जाय? काळोकांत भर्वसो, काळोकांत मोग, काळोकांत धयर. प्रत्येक जावन काळोकांत उज्वाड‌य फांकव्येता. उज्वाड फांकवंक काळोक‌च जाय. उज्वाडांत उज्वाडाची कांय गर्ज नां". मनश्या जात काळोकांत‌य खूश आनीक सुखी रावोंक प्रयत्न कर‍ता. देकुन्ंच वात जळयता. ह्याच परीं कोंकणांतले कोंकणी कवितांचे काजुले फुडाराक काळोकांती उज्वाडाची दिवटी पेटयतेले म्हळ्ळो म्हजो आशावाद. जरी त्या काजुल्यांचा वैयुक्तीक विचारांक काळोकान वेडो घाला तरी.

हो म्हजो आशावाद कोंकणी कवितेंक संसाराचा क्षितिजाक (horizon) खंडीत वरून पावयतलो म्हळ्ळो भर्वसो आज तुमचे हुजीर खात्री कर‍तां. अशें कर‍ताना बहूश: खंडीत ’काळोकांतली कांतारां’ कविता जम्यांतल्या कविंक आनी कवियत्रिंक ह्या जम्या पाटल्या पिंतुरांचो उगडास येवन घुस्पड खंडीत जातलो. येदोळ‌च ह्या घुस्पडाक म्हज्या विचारांनी हावें उगडापें केलां तरी स्वश्ट रितीन सांगचें तर दोळ्यांनी दुकां गळंवचा भुर्ग्याचा तस्वीरेक पळेवन हावेंय म्हज्या creative साहित्यांत दुकांच गळवंक जाय म्हणोन नां. तीं दुकां पुशेवंक त्या भुर्ग्याक हावें God father य जाव्येता. त्या दुकांक धयराचें सकत या भर्वश्याचें किरण‌य जाव्येता. चड करून त्या नेणत्या दुकांक पुडें दवरून आख्ख्या समाजेक एक सक्तेवंत लिसांव‌य दीवंक सक्ता. अशें आसताना हांव खंडीत सांगोक सक्तां की पिंतूर तें कसलेंय जांव तें कवितेचा विन्यासाक (design) शिवाय कवितेचा विचारांक नहीं. कवितेचें विन्यास आनी विचार जर एक‌च्च जालो तर तसल्या कवितेचा इमाजेनीं वैविध्याता (variety) या कवितेचा व्हाळ्यांत स्रजनाशीलता (creativity) कवितेक ग्रेसत करुंक सकानां.