वाट

बूक समीक्षा - ७

वाट

बूक: वाट

कवी: मेलवीन रोड्रिगस

प्रसतावन: गोकूल‌दास प्रभू

छाप‌ल्ली लिपी: कानडी आनीं देव‌नागरी.

 पानां: ९२

 मोल: रू. ५०

प्रकाशक: कविता प्रकाशन

पर्गट जाल्ली इस्वी: २००३

समीक्षा चलयणार: मेलवीन वास केलराय

तारीक: १२ अगोसत २००५

जागो: साल्मिया, कुवेयट

मेलवीन जे. वास

मेलवीन रोड्रिगस

कविची व्हळोक:

मेलवीन रोड्रिगस, कोंकणेंतल्या म्हालघड्या कविंपयकी एकलो. कोंकणी कवितांक नवें रूप दिंवचांत नव्या वावराची बुन्याद घाल्लो. ताचा फुडार्पणाखाल, दे|चा.फ्रा.दे’कोसताचा मार्ग‌दर्शनाखाल अजीक अट्रा-वीस वर्सांधिंच ’जागे कवी’ पंगड उदेल्लो आनीं आयचा काळाचे भर्वश्याचे कवी उदेल्ले तेच्च वेळार. कविता सायटाचो संपादक जावन, दुभांयत कोंकणी कविताचीं कामासाळां चलवन वर्चे मुखांत्र, तर्न्या कविंक तो देक दिता आनीं वाट धाखयता. ’मोगा पेळो’, ’फिंतां’ उपरांत पर्गट जाल्लो हो ताचो तिस्रो कविताजमो जावनासा.

समीक्षा लेखन

वाटे वयलीं फिंतां....!  - मेलवीन जे.वास, केलराय

म्हनश्याचो एक जल्मागूण आसो आसाकी तो आपणाक पसंद जाल्लें फिंत मात्र उभयता. जांव तें कसल्याय रंगाचें, त्या फिंताचा उभवणेंत तो आपल्या जिविताची रूच दोडती कर्न घेता. हांव खंडीत चिंतिना आपणाक पसंद जाल्लें फिंत उभवंक आनबोगाची गर्ज आसा म्हणोन. काराण आनबोगान दाखयिल्लें फिंत मनीस चडावत जावन उभवंक वचाना काराण ताची रूच ताणें आपल्या जिवितांत चाक‌ल्ली आसता.

मनीस सैंभान "inventive" चड आनी "decisive" उणो आसता जाल्ल्यान नवें नवें चड‌च आपणायता या नव्यासांवाक चड वेंगून रावता, शिवाय पर्न्याक धरून रावाना. ह्याच खातीर मनीस जल्मान ’आशावादी’ चड आसोन ’निरास‌वादी’ उणो आसता. आशावादांत निराशा, निराशेंत क्रांती या पलायन एकेका परिस्थितेक लागोन ह्या समाजेंतल्या मनश्याक वेंगून येता जाल्यार सबार आपल्या स्वभावान्ंच क्रांतिकारी या निरास‌वादी जावन‌य आसतात. आयचा म्हज्या ह्या समीक्षेंत, बाब मेलवीन रोड्रिगसाचा ’वाट’ कविता जम्याचें नांव, त्या नांवा पंदली अंत्य दिसानात‌ल्ली वाट, भितरल्या पानांनी कविता नायकाचें एक जिवीत सारून आयिल्ली वाट दाखंवची कविता ’वाट’.

ह्या वाटेक बदलिल्ले विचार, क्रांतिकारी मेट, ह्या मेटांक पूरक जावन जिविताचा विचारानीं घुंतलेलीं पूरक कवितां खंय नां खंय तरी त्या वाट कवितेक संभंद रचतात जाल्ल्यान हांव ह्या म्हज्या समीक्षेंत वाट कवितेक मूळ कविता करून घेतां. ह्या म्हज्या निर्धाराक ह्याच साहितीक बुकाचें मुखविन्यास‌य एक काराण जावनासा. पुसतकाचें मुखविन्यास पुसतकाचा साहित्याचें स्वषट चित्रण दिता.

साहित्य कोण‌य मनोरंजना खातीर रचुंदीत या समाजेचा उदर्गते खातीर. तो तांतांचो वेयक्तीक विचार. पूण रच‌ल्लें साहित्य universal चिंत्पाचेर जाल्यार तें हऱ्येका समाजेचा वर्गाचांक लागू जाता. ह्या विचारांत थोडें उणेंपण ह्या जम्यांत दिसोन येवन ह्या जम्यांतल्या कविता नायकाक ताच्या वेयुक्तीक सिंतिमेंताचा आनबोगाचें पयण करयता. वैयुक्तीक विचार म्हळ्यार ह्या जम्यांत कविचे वैयुक्तीक विचार नहीं बगार कविता नायकाचें वैयुक्तीक जीवनाक लग्ती जाल्ले विचार.

हांगासर हो समीक्षा वाचतेल्यान जांव, या खुद्द कवीन जांव घस्पडाना जांवचें. साहित्याचें गूंडायेन अध्यायन चलयतेल्याक साहित्य केवल एक साहित्य मात्र जावन उरानासताना जाण्वायेचो पुंजो जावन हऱ्येका मेटार जाण्वाय वाडयताना एका व्यक्तीन रच‌ल्ल्या साहित्यांतले बरें वायट जर‌तर उगडापें केलें तर तें वायट म्हणोन लेक्तलो निजायक‌य साहित्याचा संभंदाक वळकाना तसलो.

आमचो कोंकणी साहित्यांत ह्या विचाराक स्पीकार करुंक साहित्याचें संभंद दवर्तेल्यांक भारिच्च कषटांचें आनी सोसुंक जायना तसलें. बहूश: आमचो साहिती जो कोंकणीं शेतांतलो जल्मातानांच परिपूर्णतायेन जल्माता हें एक काराण‌य जावंक पुरो.

"Perfection leads to the End. End may not be a Perfection"

बाब मेलवीन रोड्रिगसाचो हो वाट कविता जमो ताच्या आदल्या जम्यांक मेळयल्यार परिपूर्णतायेचीं मेटां जम्या थावन जम्याक सार्कीं झळकातात. कवी हांगासर आपल्या जाण्वायेचीं मेटां चडलेलें ताणें विंच‌ल्ल्या वाटेर उदेल्ल्या कवितांनीं कविताक व्हाळयिल्ली रीत, उत्रांक सोभयिल्ली सोभाय. पंक्ती थावन पंक्तीक सांबाळ‌ल्लें सब्दां संगीत, ग्रेसत‌कायेचीं उत्रां.

बाब मेलविनाचा कवितांक ताच्याच म्हळ्ळ्या सुर्वातेचा संसाराचें पयण करयता तें खंडीत सत जाल्ल्यारीय कवितेंनी व्हाळयिल्ल्या सोबायेचा पाटले विचार हांवे जियेंवचा समाजेचा उदर्गतेक सवाल उडंवचांत एक मेट पाटीं देंवल्यात तेंय सत.

वाट कविता जमो "म्हजें घर" कविते मारिफात आरंभ केल्ल्या वाटेर ह्या रेंवेक देंवोन बाळालागीं खेळो उडासाचा सक्तेंत वेळेक पाव‌ल्ल्या ल्हारांक संभंधाचो अर्थ दाखवन झजान नशीबाचा भुकेक वेंगून गळायेन तरी जयतेवंत मोगाक पांवची वाट आपल्या वाटेर हर एक रंगाचीं फिंतां वाचफ्यांचा दोळ्यां मुखार दवर्ता. आसल्यार आसो काळीं सदां मतिंत रंगय तिंता दिषटी तुजो गाब जातीत दिसतीत रंगाळ फिंता (फिंता)

कविता नायकाचें हें एक आशावादाचें लिसांव वासतवीक समाजेक लागू जाताना तें त्या समाजे वयर कितलो परिणाम हाडुंक सक्ता तें पळेवंक ’म्हज्या घरांत’ उबचा काळ्या फिंतांक रंगवंक क्रांतिकारी आशावादान काड‌ल्लीं मेटां जिकोंक पावलिंच नांत. आतां निराशा. निराशे थावन आपल्याच घरांत काळिंच जावन उरोन मर्ता पऱ्यांत सलवणी. क्रांतिकारी निरास‌वाद. काराण वैयुक्तीक विचार. वैयुक्तीक विचार समाजेचा मुखार पोळापळ घेवंक पावला.

दारार तुमचा कित्या नाचूं?

झडार म्हज्या उर्तां

म्हज्या घरांत पेज नां तर

उपाशिंच मोर्तां (म्हजें घर)

हांगासर कविता नायक आपल्या वाटेर काळीं फिंता आसल्यार‌य आपल्या मतिंत रंगाळ फिंता उभंवचांत यशस्वी जाला जाल्यारीय त्या फिंतांक आपल्या वाटेर सोभवंक पावोंक नां. तो मर्णाक तयार जाला नहीं आसतां देवाक हाक बोब मारून अपल्या वाटे वयल्या क्रांतिकारी चिंत्पाक पलायनांत बदलुंक पावला (देवा म्हज्या).

देव आनी आमची संसक्रती, ह्या मधें संसक्रतीक आमीं दीस वेतां वेतां बगलेक लोटतांव तर देवाक उलो खंडीत मार्तांव. बहूश: मनश्यान मार‌ल्ली सगळीं बोब देव आयकाना जांवचेंय हाका एक मुख्य काराण जावंक पुरो. शिरेन शिरो एकटांवन देवाक नारो घाल्चो हो कविता नायक ताणें जियेंवचा समाजेंत, त्या समाजेंत चल्चा अनीतीक, देवाक नारो घालुंक मात्र सक्ता शिवाय एक क्रांतिची बोब मारुंक सकाना. अशें कित्याक? तो निराशेक वेंगून रावला?

निराशेक वेंगून राव‌ल्लो क्रांतीक बोब मारिना तर हो कविता नायक ह्या वासतवीक समाजे थावन पोळापळ घेवंक आशेता. तर ताच्या वाटे वयलें क्रांतिकारी आशावादाचें लिसांव ताणेंच रच‌ल्ल्या वाटे वयल्या क्रांतीक पोकोळ‌पणाक पावयता?

ह्ये रेंवेन स्वास दिला

दितां गळ्या पास घाला

ह्ये रेंवेन मास दिलां

दितां काळजा घास घाला

ह्ये भुंयचे आंगांत मुंगा

तेला झरी वाळतात

तांतले थेंबे पुंजावंक गेल्ल्यान

सदांच कांटे तोप्तात (ह्ये रेंवेन)

पेल्याचा जिवितांतली काळीं फिंता रंगंवचांत यशस्वी जांवचो कविता नायक (रडुनाका कविता)

आपल्या वाटे वयल्या त्या रेंवेंत तीं रंगवंक कषटाता. स्वास घेवंक गळ्या पास घेतला तरी, मास घेवंक काळीज दिलां तरी आपल्या स्वतंत्र‌पणाचा विचारांक वेंगुंक कविता नायक तयार जावंक नां. हें ताच्या वाटे वयलें काकुळतीक बगलेक सारून, बगलेचा कराडाक उजो दिंवचा पयलेंची वाट जाल्यार ह्या रेंवेंत तो आपलें लाचार‌पण व्यक्त कर्ता तर कराडाक उजो दिल्या उपरांत परिपकव जावंक जाय आस‌ल्ल्या ताच्या मतिचा वाडावळेंत दुभावाक इडें दिता. ह्या विचाराक पूरक साक्स दिंवचें "खुरा वयलो बुडकुलो’ कविता पळेया.

तशेंच...

ह्ये रेंवेन स्वास दिला

गांवचा मोर्चा बोडां

ह्ये रेंवेन मास दिलां

जायत्या दुबळ्या हाडां.....

तांतले थेंबे पुंजावंक गेल्ल्यान

गांवांत गुलोब फुल्तात (ह्ये रेंवेन)

रेंवेचा गांवांत सिंतिमेंतांक जागंवचे, तेंय कांटे तोपवन गुलोब पुलंवचें म्हळ्यार मोन्या रुपाचें स्वशोषण. स्वशोषीत मोनो जाला म्हळ्यार तो अजून निर्दिषट निर्धार घेंवचा वाडावळीक पावोंक नां. या ताच्या वाडावळीक आबलेस‌पण आड येता जावंक‌य पुरो हाका पूरक जावन तो गळायेक पडला जावंक‌य पुरो (गळाय कविता) आनबोगाचा सिंतिमेंतानीं रेवडोवन आपल्या जिविताची वाट सार्ताना सिंतिमेंतांक चड जागंवचें मनशापणाक सांगात दिंवचे धार्मीक उपदेस कविता नायकाक मिसतेर जाल्यात. ’तेलाचो वेपार’ कविता पळेया.

मनश्यापण जर‌तर सवाल या मिसतेर जाता तर कविता नायकाचा विचारांचेर वाडावळ कशी दिसोन येतेली? ह्याच खातीर तो आपल्या वाटेवयल्या सबार कवितेनीं सिंतिमेंताक आनी मानवतावादाक उकलून धरुंक मात्र पेचाडता. ह्याच खातीर ’तेलाचो वेपार’ कवितेंत एका महत्वाचा सवालाक जवाब सोधुंक कविता नायक पावलोनां वा नोवोदांचो शेजारी तेल हाडुंक धांवतानांय ताचे पांय वोडुंक तो सकलो नां.

संभंधाचो सोभीत रीतीन अर्थ दाखवन दिंवचो कविता नायक (’संभंदाचो अर्थ’ आनी ’उडास’ कविता पळेया) ’बाळालागीं’ कवितेंत नेणत्या हास्यां मुखार संसाराक‌च विस्राता जाल्यार तो त्या रेंवेंत भायर भितर शिजताना जांव, आपल्या खर‍या गांवाक वाटेर बोसोन नियाळताना जांव, पर्गवांत माय‌भास सोंपेपणान आमशेताना जांव, बोकूल दूद पियेताना जांव, नोवोदांचो शेजारी तेल हाडुंक धांवताना जांव एक क्रांतिकारी विचाराचें सवाल उडवंक सकानातलेल्यान हांवे सांगलेलें हो कविता नायक आपल्या मतिचा सार्क्या वाडावळेक पावोंक गळायेर आसा म्हणोन. ह्या खातीर माफी आसों.

पूण म्हज्या चिंत्पा पर्माणें साहित्य म्हळ्यार कविता नायकाचा वैयुक्तीक विचारांचा वाटेर व्यक्तिगत पयण भिल्कूल नहीं. जर‌तर साहित्य अशें तें साहित्य वैयुक्तीक जावन उरोन समाजेचा विचारांक लग्ती जायनां. समाजेचा विचारांक लागू जांवचे साहित्य universal चिंत्पाचेर आसोन एक जेराल लिसांव दिंवचे जावन आसता जाल्ल्यान हांव ह्या वाट कविता जम्यांतल्या कविता नायकार दुबावलो. बहूश: हांव चिंता म्हजो दुबाव सार्को. जर्तर हाका आनीक‌य स्वश्ट करूं जाल्यार ’नशीबाची भूक’, ’झज’ कवितां पळेया.

कवितेनीं मानवतावाद भरोन वोमताताना ’वाट’ कवितेंत आनबोगाच्या असकत‌कायेचें टयरां पुटोन ट्यांकर झिरियेंत पड‌ल्लो दाखलो दीवन आपल्या वाटेक क्रांतिकारी मेट कविता नायक आपणायता तर, ह्या नशीबाचा भुकेक या झजाक वाट कित्याक दाखयना? ह्या भुकेचें पाटलें भयानाक रूप पर्द्या पाटल्यान लीप‌ल्लें उज्वाडाक हाडुंक कित्याक सकानां?

नेणत्या भुर्ग्यांचें बली जाल्लें जिवीत, विधव बायलांचे रूदान, तांका नशीबाचा भुकेक थांबंवचा बोमां पाटल्यान धांवडायता ती खरी गजाल. तशेंच तें झज. आमी उकलून दवर्चा मानवतावादा मुखार त्या बोंमाचा पाटली अस्वषट क्रांती कित्याक लिप्ता? बोमांचा झजाक काराण जाल्लें पर्द्या पाटलें समाजेंतलें नागडें झज ही समाज कित्याक पळेवंक सकाना? हो विचार हांगासर कविता नायकाचा मानवतावादाक सवाल उडवंक सक्ता तरी तें सवाल कविता नायकाचा मानवतावादाक बगलेक लोटता म्हणोन हांव पात्येतां.

एक दोन कवितां कवीक व्यक्तिगत जावनासोन साहित्याचा नद्रेन तांचे वयर हांवे अध्यायन चलयलां तरीय ह्या म्हज्या समीक्षेंत ते मेळवंक जाय म्हणोन म्हाका भोगानां. वाचप्यानीं हांगासर सुधार्सुंचें.

’उडासाची सकत’ आनी ’काल्चे रातीं’ कविता नायक चलोन आयिल्ल्या वाटेर सिंतिमेंतांची पुलां पुलयताना ’म्हजो गांव’ कवितेंतलो कविता नायक ताच्या गांवाक आनी ताणे चल्चा वाटेक बोव‌च लागशिल्यान संभंद जोडुंक पावला. पूण ह्या वाटेवयर घस्पोड दिसोन येवन एका निर्धिषट चिंत्पान हो कविता नायक वाट गुड्डायता तें दिसोन येना.

कवितेंचा संसारांत एकाच विचाराचीं सबार रुपां घुंतचाक‌य सबार रुपांक एक विचार जर‌तर उकलून धरलो जाल्यार जयताक वेगिंच पाव्येत म्हळ्ळें म्हजें चिंताप. ’म्हजो गांव’ कवितेंत ह्या विवीध रूपांक पळयलें तर

तर्न्या फांत्या किर्णाळ

सूऱ्यो गोट्यांतुल्लो दुदाळ

गायो धोवांत नांवची पाचवीं शेता

पिकान पिकचीं कणशे भातां

पावसांत सोडचें कागदा होडें

जोडी जांवचे कुंकडा जोडें (म्हजो गांव)

कविता नायकाचा गांवची सोभाय सिंतिमेंतानीं भरोन वर्णिताना तिंच सिंतिवेंताचीं फिंता खंयसर‌गी होच कविता नायक म्हाका निरास‌पणी ह्याच गांवाक खेंडून ’म्हज्या गांवांत सगळेंच बदलालां सायबा’ म्हणोन रुदान कर्चें आयकोंक येता. आतां ह्या कवितेचीं मुकलीं मेटां कविता नायकान वेंग‌ल्ल्या पर्की गांवाचें दर्शन दितात. हो पर्की गांव पळंवचो तर

ह्ये रेंवेन स्वास दिला

गांवचा मोर‍चा बोडां

ह्या भुंयचा आंगात‌मुंगा

तेला झरी वाळतात

तांतले थेंबे पुंजावंक गेल्ल्यान

गांवांत गुलोब पुल्तात (ह्ये रेंवेन)

गांवांत जाल्ली बदलावण कविता नायकाक पर्की गांवांक म्हळ्यार रेंवेच्या गांवांक वेंगुंक मजबूर कर्ताना ह्या वेंग‌ल्ल्या पर्की गांवांत‌य तो निरासता.

दावो पाय होड्यार उरला

उज्वो पाय तडिंत पुरला

पेंवता खंय शेवोट म्हजो

तांडू कसो काळजा उजो

दोन थळा म्हजे पांव

नेणां हांव म्हजो गांव (म्हजो गांव)

कविता नायक आतां निरास जाला. ताच्ये वाटेर तो खंडीत जाणां जाला की एका शेवोटाक दोन वाटो ताणें आपणायल्यात. ह्या दोन वाटानीं आतां ताचो खरो शेवोट‌च बदलून नव्याच गांवची म्हळ्यार ’गोंयची वोड’ ह्या कविता नायकाक नाडतागाय म्हणोन दुबाव मार‌ता. पूण ह्या सर्वां मधें अचानक हिंदी फिल्मांत निमाणें प्रत्यक्ष जांवचा पोलिसां परीं ह्या कवितेचो नायक‌य वाचफ्याचा मतीक खोडो घाल्ता. त्याच हिंदी फिल्मां परीं अचानक....! ज्या गांवांत एक आवय पोट मारून भुर्ग्यांक खावय तोच्च खरो म्हजो गांव तेच कुशीन मार्तां धांव (म्हजो गांव)

कविता नायकाचा विचारां पर्माणें तो आतां एका विंचवणेक पावला. पूण ह्या विंचवणेचा पाटल्यान आस‌ल्ल्या गांवां पयकी खंयचा गांवांत मात्र एक खरी भुर्ग्यांक पोसची आवय जियेता म्हणोन सांगो? जर‌तर कविता नायक हांगासर आपणाक पोट मार्न पोसलेल्या खर‍या आवयचा विशीं उलयता तर इतली गळाय कित्याक ह्या पर्की गांवांत?

तेला थेंबे पुंजावंक कांटे तोपून घेताना कविता नायक कित्याक मोनो जाला? जर‌तर एक आवय पोट मारून गांवांत गुलोब पुलयता तर कविता नायकाक तें साध्य जावंक नां. सगळ्या कविता जम्याक अध्यायन करून विशाल चिंत्पाक म्हजें दिषटिकोन दवरून हांव सांगोंक सक्तां की ’वाट’ कविता जमो मनशापणाचा सिंतिमेंता वयर आनी मानवतावादा वयर तेंकून रावला आनी वैयुक्तीक विचारांक चड महत्व दिता शिवाय साहित्याक गर्ज आसचा जेराल या universal विचारांक नहीं. हांगासर वैयुक्तीक म्हळ्यार कवीक नहीं बगार कविता नायकाचा वैयुक्तीक विचारांक. सबार कवितेनीं कविता नायक क्रांतिकारी भोगणां घेवन आयला जाल्यारीय ताचो आशावाद निराशांत बदलाल्लो चड विशाद‌दायक जाल्यार‌य कवितेंचा विचारानीं ह्या समाजेचा वासतावाक आनी भंडावाळ‌शाही वादाक सवालां उडंवचें पर‌द्या पाटल्यान या अस्पषट रूपानीं दिसोन येंवचें आशादायक.

पूण गर्ज आस‌ल्ल्या विचारांचा प्रगतेक एक सवाल उडंवचें धयर‌य घेनासतां रांवचे दुखा:भरीत जावनासा. कविता जम्यांतली रडुनाका, बाळालागीं, मोग, वाग येता, एका रूकाक विभिन्न आसोन वाटेक सोबाय दिता जाल्यार, वेळेक पाव‌ल्लीं ल्हारां, घेटे जांवचें जोग फाल्स सिंतिमेंतांक गूंड कर्तात. वारें येताना रेंवेकणाची गत कितें जाता तें दाखयिल्लें सुडाळ तरी विशेषता.

सगळ्या ’वाट’ कवितेक मूळ कविता जावन हो समीक्षा मांडलेल्या म्हाका पर्त्याक वाट कविता विशीं विचार करुंक जाय म्हणोन भोगान जाल्यारी ह्या कवितेंतलें नवेसांव सांगोंक आशेतां. कविता नायकान चल‌ल्ली वाट वर्णिल्ली रीत कांय नवी नहीं तर‌य त्या वाटेक बदलिल्ली रीत वर्णुंक फावो जाल्ली.

आमचा कोंकणी शेतांत ह्याच वाटे वयल्या विचारानीं सबार निरासाक वेंगची कवितां दिसोन येतासताना हें वाट कविता क्रांतिकारी आशावादाक वेंगून आयिल्लें चड आशादायक. कविता नायकचें क्रांतिकारी चिंताप सार्कें उटोन दिसता. दिस्पडत्या समाजेक धयराधीक लिसांव दिता वाट कविता.

ही माट पड‌ल्ली वाट

पाट कर‌न साट सुमान सरले.....

म्हजी वाट आतां हांवेच रुतां केल्या

रूंद नहीं आस्येत हाय‌वेबरी

फिकीर नां मुकल्यान दांटाता

पाटल्यान आपटाता म्हळ्ळ्याची

खंत नां आत्तां पावतां

खिणान पावतां म्हळ्ळ्या

धयरान किर्किर्नासतां (वाट)

जिविताचा वाटे वयल्या सबार विचारांक एक क्रांतिकारी धयराचें मेट कविता नायकाचें. ह्या धयराक पळंवचें तर पयलेंचा कविता नायकाचा सार‌ल्ल्या वाटेर परिपूर्णातायेचा मतिचा वाडावळेक पावोंक नात‌ल्लो कविता नायक आतां परिर्पूण जाला. बहूश: ताचा फुडाराचा वाटेक.

आतां म्हजी वाट हावेंच कातरल्या

काकुळतीक बगलेक सारून

बगलेचा करडाक उजो दीवन

उभारायो खोंडून खंदकां पुरून" (वाट)

स्वषट विंसचा, ह्या विंचवणेक पूरक जावन ’आमालाचें वायन’ पियेवंक दिताना आबोल्यांचें तांबडेंपण‌य दाखयता. असली परिपूर्णता कोंकणी कविता शेतांत एक क्रांती जावंक जाय. ह्या जम्यांतल्या सबार क्रांतिकारी चिंत्पाचा कवितेनीं कवितेंचा सिंतिमेंतांनी भरलेल्या विचारांक लागोन कवितेंचें अंत्य निरासांत आखेर जालां तरी अस्पषट रूपाचो आशावाद पर्द्या पाटलो थंय हांगा झळकाता तें नेगार करुंक जायनां.

कवितेंचा व्हाळ्यांत व्हाळयिल्ली भास आनीं सब्द विन्यास, उत्रां आनी तीं घुंत‌ल्ली सोबाय कवितेंचा मूळ विचारांक बगलेक लोटून कवितेंचा सोबायेक चड उकलून धर्ता. कवितेंचा चिंत्पाचेर आनी विचारांचेर समाजीक विशाल‌पणाक हाडुंक प्रयत्न कर्चें चड गर्जेचें. तशेंच कवितेंक वैयुक्तीक रितीन पळेनासताना साहित्याक पळंवचा जेराल रितीन पळंवचे चड महत्वाचें.

वैयुक्तीक म्हळ्ळ्या सब्दाक हांवे ह्या समीक्षेंत उपयोगसिल्लें काराण कितें म्हळ्यार व्यक्तिगत सिंतिमेंताक पाटिंबो दिंवचे निरास‌वाद या भुज्वण दिंवची सहानुभूती चड झळकाता जाल्ल्यान. सगळीं कवितां एकाच वाटेक लागू करुंक जायनांत तें सार्कें. पूण ह्या जम्यांत सबार विचार एकाच्च वाटेक लागू जांवचें दिसले जाल्ल्यान हांवे ही वाट धरली.

साहित्याक आनी तें रचलेल्या व्यक्तीक सरी कर‌चें तें नेणार्पण हांव भिल्कूल करिनां. एक साहित्याचो विध्यार्थी जावन साहित्याचा विचारांक आनी तें साहित्य हांवे जियेंवचा समाजेंत कितलें सुधारण हाडुंक पावता म्हळ्ळ्या विशीं मात्र हांव चिंता. साहित्य तें खंयचाय काळाचें जांव तें त्याच काळाक सरी करिनासताना हांवे जियेंवचा ह्या प्रसतूत काळाक सरी कर्तां जाल्ल्यान बाब मेलवीन रोड्रिगसाचा आदल्या कविता जम्याचा विचारांक ह्या जम्याचा विचारांत हांवे मेळयिल्लें बहूश: वाचफ्याक या खुद्द कवीक‌च तें गर्जे भायलें म्हणोन दिसता जाल्यार माफी आसों.

पूण म्हज्या चिंत्पा प्रकार हांव साहित्याक पयलें स्थान दितां आनी कवीक या वाचफ्याक बगलेक लोटतां. काराण, साहित्यान घाल्चा प्रभावांत कवी गर्जेचो नहीं बगार ताणें रचलेलें साहित्य गर्जेचें. ’वाट’ कविता जम्याचा कविचा चिंत्पाक आनी कविता नायकान चल‌ल्ल्या वाटेक वेवेगळ्या दिषटीन हांवे पळयिल्लें काराण‌य बोव सोंपे. हांगासर कवी वैयुक्तीक चिंत्पाचा सिंतिमेंतानी बुडोन कविता नायकाचा वाटेर क्रांती हाडुंक गळाय केल्ल्यान ह्याच कविचा फाल्यांचा ताच्या कविता नायकाक प्रसतूत कर्ताना पर्त्याक तो ’मध्यान रातिचा खुरा वयलो बुडकुलो’ जायनासताना बगलेचा करडाक उजो लायिल्लो समाज सुधारक जावन उदेंवचा आशावादान.

साहित्य मनोरंजना खातीर हांव वाचिनां. आनी साहित्य एकाच्च वर्गाचा या एकाच्च परिस्थितेचा गडी भितर आसचें निजायक‌य दुर्भाग्य. आमचें कोंकणी साहित्य चड आनी चड वाडता मात्र शिवाय तें ग्रेसत जायनां. हें ग्रेसत जावंक जाय तर आमचें साहित्याचें चिंताप घुंवचा आमचाच वर्तुलां थावन भायर येवंक जाय. ह्या वाटेर बाब मेलवीन रोड्रिगसाचा साहित्यांत नवीं किर्णां दिसोन येतात जाल्यारी universal चिंत्पाचें उणेपण झळकाता.

ह्या वाटेर कवीन थोडें ध्यान चड दिलें जाल्यार निजायक‌य कोंकणेची कीर्त सात दऱ्यो उत्रोन त्या पयशिल्या आमेरिकांत घाजताना ’कोंकण डे सेलेबरेशन’ जांवचा बदलाक ’कोंकण संभ्रम दिवस’ जातलो. बाब मेलवीन रोड्रिगसाक ह्या वाटेर हांव सर्व जयत माग्ताना पुडाराक ताचे थावन आनीकी उंचलें साहित्य आंवडेतां.

देव बरें करूं.