बूक समीक्षा - २
कटपुतळी
बूक: कटपुतळी
कवी: वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
प्रसतावन: एच्चेम, मुंबय
छापल्ली लिपी: कानडी आनीं देवनागरी.
पानां: १३४
मोल: रू. ५०
प्रकाशक: आशावादी प्रकाशन
पर्गट जाल्ली इस्वी: २००५
समीक्षा चलयणार: मेलवीन जे. वास, केलराय
तारीक: ११ मार्च २००५
जागो: साल्मिया, कुवेयट
कविची व्हळोक:
वल्ली क्वाड्रस, अजेकार कोंकणेंतल्या विंचणार कवीं पयकी एकलो. पाटल्या दोन दाकड्यां थावन कोंकणी साहित्य रसचा वल्लिचो ’कटपुतळी’ कविता जमो - दुस्रो कविताजमो जावनासा. पयलो कविताजमो ’च्यार मुखां’ दोन वर्सांधीं पर्गट जाला. दायजचेर हाची कवितांक संबंध जाल्ली व्होळ ’कवितादायज’ पर्गट जातेच्च आसा, तशेंच ’आंकर’ व्होळी मुखांत्र, उदेवन येंवचा कंविंचा कवितांक तो आवकास करून दिता.
वल्लीक कोंकणी तशेंच इंगलीश कविता स्पर्ध्यांनी इनामां लाभल्यांत.
समीक्षा लेखन
आशावादी क्रांतेचा वाटेर चमकाताना.. [मेलवीन जे. वास, केलराय ११-मार्च-२००५]
कटपुतळी कविताजमो सामाजीक वेवसता वयर दवर्ची एक पयली नदर.
समाज ती कसलीय जांवदी. जांवदी ती शेकड्याधली वा आतांची. आधीं चल्तालें तें आतांय चलोन्ंच आसा. चडावत कवितेंनी वासतविकता उकलून धर्ता कवितेचो नायक. वासतविकतांत निराशा खंडीत आसा. भोवशा ह्याच काराणांक लागोन कवीन आपल्या कविता नायकाक संसाराचा रंगीन संसारा थावन वेगळ्याच संसाराक पयण करयलां. अनीं चडावत कविंनी आपल्या कवितेक विंसचा मोग, फूल, रंग, सोभाय, असल्या विशयांचेर ध्यान दीनासताना आपली नदर समाजे वयर खंचयल्या.
ह्या कविताजम्याचें अध्ययन कर्ताना हावें एक या दोन कवितावयर नदर दवरिनासताना सगळ्या जम्याकच म्हजा नद्रेन पळेलां. हाका काराण कविता कांय वारयान उभोन येंवचें सुकणें न्हय. काळजाचें तळ हाल्ताना मात्र कविता उभजता, आनीं अशें उभजाल्लें कविता ती वाचप्याचा काळजाक खंडीत धरून हालयता .
कटपुतळी जम्याक हावें निरासवादाचो, तेंय क्रांतिकारी निरासवादेचो जमो म्हळ्यार कवितेचा नायकाक चूक दिसचेंना. चडावत कवितेंनी तो अपलें जिवीत निराशेथावन्ंच आरंभ करून निमाणें निरासेचेंतच देवाक सवाल उडंवचें चड दिसोन येता. तो जेजूक परत ह्या संसारांत दुबळ्यांचो सांगाती जावन आपवंक सोधता.
काराण वासतविकता. हें वासतवीक समाज शोषण आधीं मागांत चल्तालें तेंच आतांय चल्ता. भोवशा ताचें रूप बदल्लां. ह्याच्च काराणा खातीर कविता नायक वासतविकता निराशा थावन भायर येवंक उर्डाता.
’हांगा पावस उज्याचो,
न्हातात रग्तान एकामेकाच्या
रान गांव जाताना
गांव रान जाताना’ (हांव हांव न्हय)
म्हळ्यार मनजात्यो सयत मनीस जाताना मनीस जान्वार जाताना म्हळ्ळो सांकेतीक अर्थ. वासतविकाक अनीं आशावादाक खंडीत संभंध करुंक जायनां. संबंध केलो तरयी तो संबंध निरासेंत बदलता. हाका काराण वासतवाक अंत्य ना. अंत्य नातलेलें वासतव फावो जाल्लें आदांव आनी येवेक त्या भुमी वैकुंटांतल्या पयल्या दिसांनी. उपरांतल्या दिसांनी तांकांयी वासतविकांत जियेवंक पडलें. हांगाय तेंच दिसोन येता. सदां जियेंवचा समाजेंत मनीस एकामेका वयर राग, हगें, मोसोर कशें दवर्ता आनीक आपल्या जियेंवचा गांवाकच रान कर्ता तें स्वषट कळोन येता.
’चिंतां चिंतां.. खोळ वोडन निदतां’ (जेम)
वासतविकतेचें सत पळेल्लो कविता नायक हांगासर आशावादाक इडें दीनासताना खोळ वोडन निदोंक गेला? प्रितुमेवयल्या हऱ्येका विशयाचा संग्तिंकयी जल्म म्हळ्ळो तो बिल्कूल आसा. जल्माविणें कांय उदेना हो जल्म सुःखाक अनीं दुःखाक पयलें मेट. जल्म नासताना सुःख असोंक सक्ता. पूण जल्माविणें दूःख खंडीत ना.
’येया तुमी पिलात जावून
जेर्भांद म्हाका तयार करा
बाराब्बासां मधलो विंचून
जिवो जिवोच्च खर्सार म्हारा’ (येया म्हजी नीत करा)
जिवो जिवो म्हणचें जिव्यांक मात्र. जिव्याक मात्र दूःक कितें तें कळता. मेल्ल्या जिव्याक दूःक कितें तें कळाना. हांगा कवितेचो नायक इतलो दुखलागी अनी चडतीक दुःकाची ताका पर्वा ना. त्या खातीर तो पिलातांक सगळ्यांक आपयता ’येया म्हजी नीत करा’.
आशाच मनशाजिविताचा दुःखाक मूल काराण. हें एक अपूट सत. ह्या सताक सक्रीय साक्षेक सोधून वेची गर्ज आसा म्हणोन म्हाका खंडीत भोगाना. आशेंत दूःख, दुःखांत निरास, निरासेंत निमाणें देव, हें विचारपण आधीं थावन चलोन्ंच आयलां. तरयी हांचेमधें थोडे आशावादीय आसात. एका दिसा भोवशा, केदनांय, फाल्यां, असलीं उत्रां ह्या आशावादाक साक्स दितात.
म्हजा चिंत्पा प्रकार ह्या कविताजम्यांचो कवी ह्या आशावादाचा वादाळांत शिर्कोन खंयसरगी कोणायकय आयकानातल्ल्या जाग्याथावन अपल्या आशावादाक ताळो पिंजतावरेग बोभाटून निरास जावन घेता म्हळ्ळें तें कळोन येता.
’सक्कड तशेंच आसा पोर्चे काल्चे आयचेपरीं’ (आज)
सगळ्या कविता जम्याचो निरास ह्या सात उत्रांनी कवितेचो नायक उचार्ता. समाजीक अत्याचार खंयचाय शेकड्यांनी कांय उणो ना. मधें मधें कांय चडला तर मधें मधें वाडला. हांतूं खंयसरयी नवेसांव ना आनीं तेच्च पासोन कवितानायक सांग्ता ’सक्कड तशेंच आसा’.
हांगा कवितानायक वासतविकताचा थळार पावला. ह्या थळाथावन तो क्रांतीक देंवाना बगार आपल्या निमाण्या आशेक, निमाण्या भर्वश्याचा किर्णाक देव आधार म्हळ्ळेपरीं तो देवाक उलो मार्ता. वासतविकतेक अनीं देवाक भोवशा संबंध जोडून दिंवचें प्रेतन हें.
’तुजा पद्वेन जाता तर मोम आसल्लें बदलून माय कर’ (एक पर्गट रुदान)
हांगासर कवितानायक सार्को जाणा ताची आशा फळाधीक जायना. त्या पासत तो ’जाता तर’ म्हण सांग्ता. हें निरासवादांतयी एक आशावाद. कवितानायक आपल्या निराशेक एक आशेचें किरण दीवंक पेचाडता. तरयी ताचो भर्वसो हांगासर आपल्या अशे वयर दवर्न वचोन देवा वयर दवर्ता. कोंकणी भाषेचो मोग भर्पूर हांगासर आयकोंक मेळता. कोंकणी भाषेचेर जांवचो अत्याचार तिका विस्राल्ल्यांचेर अनीं केल्ल्यांचेर तो शिणता.
’आज पळे बाळांक हिचा पडल्या विसर
पयल्या वर्गाच्ये जिण्येंत तांचा हीच ससार’ (एक पर्गट रुदान)
’मोर्चा कोंकणी भावाक एक थेंबो नीस सोडुंक’ (कोंकणी बरवपी)
हांगासर कोंकणी भासेची परिगत ह्या उंचल्या वर्गाचे म्हणजे शिकाप शिकोन अपूण उंचलो म्हण चिंतचा मनशां मधें कशी उर्डोन आसा म्हणोन सांगोंक पेचाडता. कोंकणी दूसऱ्या भाषे मुकार आज कोंकण्यांकच महत्वाची म्हण दिसाना. तांचा भुर्ग्यांक ’मांय’ म्हण शिकंवचा बदलाक ’मोम’ म्हण शिकयतात.
एका थराची लज. कोंकणी उलवंक एका थराची अवमऱ्याद भोगचा ह्या कोंकण्यांक पळेवन आपली नीत करुंक आपयता कवितानायक. हो संसार एक बाजार अनीं ह्या बाजारांत कोण कोणाक मोलायता कोण कोणाक विख्तें घेता. विख्तें घेतेले हांगासर सभार आसात. दुबळिकायेचें दुखाचें पयश्यांचें पद्वेचें हातेर घेवन पापाच्यांक अपल्या सुखाखातीर गळसुंचें हांगासर कांय उणें नांत. चाकोरपणाचें पिंतूर ह्या कवितेचा उत्रांनी अमिंच आतां पळेयां;
’विकुंक ना बाकी कितेंच हो हांगाचो सदांचो बाजार’ (बाजार)
हांगासर विकुंक कांयच बाकी ना. अनीं हें सदांचें. विक्तेल्यांचा आनीं घेतेल्यांचा मधें हो एक खेळ जावनासा. ह्या खेळा मधें तें जिवीतयी.
’ह्या वयल्या वर्गाचे जिणियेंत’ (एक पर्गट रुदान)
आयचा काळार हें जिवीतयी उंचलें जिवीत, उंचल्या वर्गाच्या मनशांनी सारचें जीवन म्हणोन कवितानायक सांग्ता. आनीं हें जिवीत जियेंवचें ते मनीसयी कसले? हांकां तो मासळेक सरी कर्ता.
’मासळ्यो हांगा मेटांक एक ल्हानांक गिळचो, व्हडांक देकोन लिपच्यो’ (मासळी धर्तेलीं)
आपल्यावर्नीं ल्हानांक गिळून हे व्हड मनीस कशें आपलें जीवन सारतात आनी हाचेखातीर ते कितेंय करुंक तयार आसात.
’कापचेय आसात लुंवचेय आसात कातर्चेय आसात
सोवुर्चेय आसात गरीय आसा जाळय आसात’ (बाजार)
उंचल्या वर्गाचें जिवीत जियेवंक समाजेंत अत्त्याचार करून दुबळिकायेक कापून लुंवोन कात्रून सोवूर्न तरयी जायनां तर गरी घालून या जाळांत सांपडावन आपलें काम करचा ह्या मनशांनी संसाराचेर वोतलेल्या दुकोळाक काडुंक तो बोबाटता.
’देवा हांगा दुकोळ पडला न्हय उदकाचो
न्हय वारयाचो बगार मनशापणाचो’ (दुकोळ)
मनशालागीं नातल्लें मनशापण ह्या नव्या वर्साक नवी दिशा जावन बदलुंदी म्हणोन देवालागीं तो माग्ता.
’आयलें परत नवें वरस नवी दिशा घेवून
नव्या दिशेक पाववंक बंदेंत आसचा आमकां सुटकाची दिशा धाखवंक’ (नवें वरस)
नव्या वर्साक तीन इमाज्यो कवितानायक हांगा मुकार दवर्ता. बंदिखानो, सुटका, दिशा समाजेंत नवेसांव म्हळ्यार सामाजीक शोषण जांवचें राववंक तो सक्कड प्रेतन कर्ता. मनशाक मनशापण आज ना जालां. तेंच मनशापण नवी दिशा जावन केदाळा येतेलें ह्या संसारांत? ह्या संसार म्हळ्ळ्या बाजारांत कीरकोळ मनीस जावक पावल्यात कोणायकय नाका जाल्ले. तांचे वयर कसलेय अत्त्याचार चलव्येत म्हणचे तसले.
’कोनशांत गांयदोळय आसात कोणाक आनीं कितें जाय’ (बाजार)
हांगासर दुबळिकायेची इमाज गांयदोळ रुपार उभी रावता कवितानायक. शोषणाक कोणयी नांत तरयी कोनशांत पडल्यात म्हणोन सोडलेले ते. गांयदोळा रुपाचे, माती खावन जियेंवचे भिकारीय आसात. हाचेवयर अनीं कोणाक कितें जाय? समाजेक उटंवचें सवाल हें. हो संसारच एक सरकस. ह्या संसारांत हे जियेंवचे मनीस सगळे एकेकल्याचा हातीं कटपुतळी जावनासात. ह्या सरकसांत देवाकयी मनीस खेळवंक पडला देवाचा नांवी देवाचा वेसाचेर, आनीं देवाचा जाग्यार थावन.
’कट्टी दांडो कित्याक बोल्साक म्हजा खोवयला एक ल्हान खुरीस’ (आंदळे)
हे थरा थराचो वेस आपणायिल्ले मनीस आपल्या सकयल्यांक...
’वयले दागे सडील जातां धर्णीर पडतां
उस्वास सोडता बोंब्या नाच चालूच आसता,
एक पडतच अन्येक येता’ (कटपुतळी)
गर्ज जाली वयज मेलो म्हळ्ळेपरीं आपल्या खातीर खेळावन काम जाल्लेंच दागो सडील केलो. पूण एक पडल्यार अन्येक थंयसर उभो जाता. अशें समाजेंत शोषणाक अंत्य ना म्हण सांग्ता. कवी आपल्या कवितानायक निराशाक निराशाक चड वरून पावता. निरासेचा गुंडायेथावन तो अपल्या रचणाराक सयत बोब मारून वासतविकते थावन एकाचफरां निराशेक कवितानायकाचें पयण आशावादाक इडें दिता तें दिसोन येना. पूण अपरोक रितीर आशावाद हरयेका कवितेंत झळकता - पूण सार्के रितीन पळेल्यार मात्र. कवी हांगा अपल्या अपरोक्ष आशावादाक निराशा कित्याक धाखयता?
’सक्कड तशेंच आसा पोर्चे काल्चे आयचेपरीं आज!’ (आज)
सामाजीक शोषण तें शेकड्या पयलेंचें. तें कसलेंय जांव तांतूं कांय नवेसांव ना. कवितानायक हांगा वासतविकता काळाथावन काळाक सरी कर्ता आनी आज म्हळ्ळ्या एकाच उत्रावयर तो निराशी जाता.
आज तरयी बदलता म्हळ्ळी आशा ताका आसल्ली पूण बदलुंक ना. निराशेचा सागोरांत नायकाचें अंत्य. भोवशा चिंत्पा प्रकार आज(?) हांगासर कवितानायकान म्हाका सवाल विचारल्लें तर भोवशा आज कितें आसा तें चिंतून हांव निराशी जातों, त्या खातीर कविता नायकान ताकाच्च आशे थावन निराशेक लोटलें जावंक पुरो.
कविता खंडीत एक मागणें. जांव तें मोगाचें या रागाचें, जांव तें समाजेचें या धर्माचें. जांव तें देशाचें या संसाराचें. मागण्यांत आशा, आशेंत राकवण, राकवणेंत जीक या सलवण स्वाभावीक. फलितांश कितेंय जांव मागणें तें अखेर जायना. तशेंच कविताय अखेर जांवची न्हय. ती सदां वाळोन वेची झर. जावंक पुरो मधें गुडे दोंगोर. फातोर माती. खडपां धोमोस, ह्या सगळ्या वयर जयत वरून ती कविता निमाणें आपल्या गोंटेराक पावताच.
पाळण्या थावन घोंटेराक आशा थावन निराशा, निराशा थावन आशा जरूर आसा. पूण वासतविकताक आशावाद चड सोभयता म्हणोन म्हजी अभिपराय. कित्याक म्हळ्यार वासतविकतेंत निराशा हरयेका मेटाची सावळी. आनीं ह्या सावळेंत रावोनयी आशा कर्चें खंडीत स्वाभावीक. भोवशा कवीन कवितानायकाक ह्या स्वाभाविकतेक वोळसायिल्लें तर चड बरें आसतें म्हण हामव चिंतां.
आशा आनीं निराशा म्हधलो संबंध आतां कवितेचा उत्रांनीच आमी पळेव्यां
’करा म्हाका कांटो या मोडा म्हजो फांटो
फात्राया या धरून हुल्पाया
परत उदेवन येतलों हांव पावसांतलो तायकुळो जावून’ (हांव मोराना)
हांगासर इमाज्यो पळेया. कांटो, फांटो, फातोर, उजो, उदेव, तायकुळो. हीं अत्यंत गुंडायेंतली आशावादाची कविता म्हण्येता. हांगासर कवितानायक आशा घेवन आयला पूण निराशेंत तो येवंक ना. जल्मा थावन्ंच आशावादाक वोळसावन आयला. आनीं आपल्या झुजाक तो तयार जाला. मेलों तरयी पावसांतलो तायकुळो जावन परत जल्मोन येतलों म्हणता. हांगासर वासतवांत निराशा बिल्कूल ना.
वासतवाक कवितानायकान मांधून घेतलां आनीं स्वाभावीक थरान तो क्रांतीक देंवला. अखरेचो शरो: कविच्या आपल्या उत्रांनी तांतल्या इमाजेंनी अनीं चिंत्पांनी आशा सगळ्यांनी दिसोन येता पूण अपरोक्ष रितीर. ह्या आशेक परोक्ष रितीर निराशेंत बदलुंचें प्रेतन कवीन केलां. आशावादाचा चिंत्नांनी कवीन कवितानायकाक निरासेक कित्याक लोटलांण तें भोवशा कवीच जाणा. हांव चिंतां कवीन आपल्या चिंत्पाक आनी कवितानायकाक विविंगड नद्रेन पळेल्लेंय जावंक पुरो. जल्माथावन वासतव, वासतवा थावन दूःक, दुःका थावन आशा, आशे थावन निराशा, निराशा थावन एकच पलायन या क्रांती. ही एक जिविताची सांकळ.
कटपुतळी कविताजमोय असोच - एक क्रांतीक उलो दिंवचेतसलो जमो. पूण चडावत कवितेंनी कवितानायक क्रांतीक उलो दिंवचो या क्रांतीक देंल्लो दिसाना. तरयी तो क्रांतिचा चिंत्नाक खंडीत उमाळायता. चडावत कवितेंनी तो निराशाक वचोन ताचें पयण अखेर कर्ता. हांतूं पलायनयी ना. हाका काराण भोवशा हांतलो कवितानायक निराशेंतच जल्म घेतल्लें जाव्येत. निराशेंत जल्माल्ले पलायनाक वाट धाखयतात शिवाय क्रांतीक वाट धाकयनांत.
काराण तो वासतविकतेक वोळसायिल्लो आसता. पूण क्रांतिचें चिंताप जरूर दिता. पूण हांतूं तो चडावत अपणाचाकयी दूसऱ्यां वयर चड भर्वसो दवर्ता. ह्याच काराणांक लागोन हांतलो कवितानायक देवाक उलो मार्चेण दिसोन येता. हांगा देवा थावन लागोन हांतलो कवितानायक देवाक उलो मार्चें दिसोन येता. हांगा देवा थावन क्रांती जल्माना तें आमीं जाणां जावंक जाय. हांव चिंतां समाजेचा वासतवाचा जल्मांत दुःखा आनी आशेंत उप्येवन जरतर हो कवितानायक क्रांतीक देंवल्लो तर भोवशा चड बरें जातें.
अशें जावंक नातल्लें काराणय खंडीत ह्या जम्याचा अध्यनांत म्हाका दिसोन येता. तें हावें पयलेंच सांगल्लेपरीं कवीन अपल्या चिंत्पाक अनी कवितेचा नायकाचा जल्माक विविंगड नद्रेन पळेयिल्लें जावंक पुरो. ह्याच काराणा खातीर कविचा लीपल्ल्या आशावादाचा चिंत्पा मुखार कविता नायकाचें निरास्पण जयत वरून आशावादा थावन क्रांतिकारी निरासवादाक हो जमो पावला म्हणोन म्हजी अभिपराय.
आपल्या समाजेक सुधारांवचा कविचा ह्या धयराधीक वावरांत ताका ताचा हरयेका मेटांत जयत माग्तां. आनीं असले उर्भेसत कवी म्हजा कोंकणी मायेचा पालवांत चड आनी चड जल्मोन येंव.
कवी उजो पेटयताना... [आंड्रू एल. डी’कुन्हा, शार्जा]
कटपुतळिचो कवी वल्लिचो शेवट ह्या संसारांत कळे फुलंवचो. सुवाद वांटचो. उग्त्या बजारांत एक विक्रो कवितेचा सूरवेर कवी होचो शेवोट उचारन सांग्ता. ह्या भुमी वैकुंटांत एक मूट माती चार थेंबे उदाक इतलेंच आशेल्लों सपणाचें एक भीं लावंक दोन सोभीत कळे फुलवंक च्यार जणांक सुवाद दीवंक खरो आशावाद हो.
पूण कवीन भुमी वैकुंट म्हण मरयाद दींवचा ह्या कनिश्ट आनी आनिश्ट संसारांत म्हनश्यापणाचो दुकोळ पडताना ... "दुकोळ" कवितेंत कवी अकलास सोडता.
खरकट्या वोतांत फुल्चे बोंगे अबलेस्पणाचे भृमर चिंवतात झडांनी कळे फुल्तानांच येवून फांट्यासवें ताका लुंवतात म्हनश्यापणाचो सुवाद प्रसारचो नितिचो संसार रसचा खातीर कवीन मांडल्ल्या झुजाचो ताळो जावन कटपुतळिंतलीं कवितां सहृदयिंचा काळजा मनाक आपटातात.
कवितां ह्या झुजाचीं असतां जावन झुजतात. थोडीं कवितां व्यंग्य उत्रांच्यो चाटियो जावन सरसरीत वाजयतात तर,थो॒डीं कवितां धारिंचीं उत्रां घेवन तलवार जावन मारतात. कविचें हें झूज उल्टें म्हण ताचेर उपराटलेल्यांक
"येया म्हजी नीत करा...काळीज म्हजें चिरून सोडा"
म्हण उग्त्यान उलो दिंवचें धैर तो घेता. समाजीक नीतच वल्लिचा कवितेंचो वरतो गूण म्हण्येत. ह्या गुणान आपलो भाव अभिव्यक्त करताना थोड्या कवितेंनी काव्याळ ताळ चुकोन गेल्ल्यापरीं भोग्ता तरी नीत जोडचा आनी वांटचा आपल्या मुख्य शेवटा मुखार काव्याचा अलंकारा विशीं चड गण्णें कवीन केलां म्हण माका भोगाना. कवी ह्या विशीं जर इल्लें चड गरजेचें ध्यान दीत तर कवितेंतल्या खत्कत्यांतय गीत व्हाळंवची ऊंच सकत आनी शाणेपण ह्या कविलागीं आसा.
"आज" कविता हाका एक रुज्वात. एक दोन पावटी ही कविता वाचताना घरां, मनां, काळजां देवाचो धर्माचो दंदो पोरचे, काल्चे आयचेपरीं आजय चल्ता म्हण कवी निराशावाद पातळायता म्हण म्हाका भोगलें तरय मागीर परत परत वाचताना कवितेच्या गुंडाये थावन उमाळोन येंवचो "फाल्यां अशें घडुंक नजो" म्हणचो अशावाद भरोन वोमतोंक लागलो.
चरित्रेचा सूरवे थावन आसल्लें पोकळेंपण आजूनय पोकोळच जावना ऊरलां तर प्रगतेची गत कसली? प्रगतेची गरज कसली? म्हळ्ळीं तीक्ष्ण सवलां ह्या कवितेचीं कुसां चोडायताना हुळवुळोन भायर येतात. बरया कवितेंचो घूट होच. चोडयल्या तितलोच जोडचो! कविचो आदरशवादय कवितेंनी उटोन दिसता.
कवितां कविचा व्यक्तित्वाची वळक करन दितात. खुर्सार मेल्लो जेजूच कविचो आदरश जाला म्हण कवितांनी स्वश्ट कळता. त्याच वरवीं कोण्णा जेजूक खूरसावाट दाकयिल्ल्या पिलात, जुदास, बारब्बास असल्या कपट्यांक कवी घड्ये घड्ये नीत करन हिपोक्रेसी विरोध आपलो क्रोध आनी कांटाळो दाकयता. कुड्डे, आंदळे, बजार, उग्त्या बजारांत एक विक्रो, सरकस, कटपुतळी असल्या कवितांची नांवाच कविताचो घूट भायर घाल्तात.
आपल्या सामाजीक झुजांत कवी "येया म्हजी नीत करा" कविते मुखांत्र खूरसार मरोंक तयार. पूण नीत चोडुंक तयार ना. पूण जशें जेजू क्रीसतान "बापा तुजी खुशी तर म्हजे वयली ही खाल्स निवार" म्हळ्ळेपरीं, ह्या झुजात कवीकय एक्सूरपण भोगून, थकोन म्हळ्ळेपरीं "मनीस हांगा म्हनशांक खाता म्हनशांक मनीस करुंक तूं ये" म्हण जेजूक उलो मारन रुदान करचें दिसता.
थोड्याच उत्रांनी वल्लिचा कविता विशीं सांगचें तर:
वल्लिचा कवितेंनी उजो दिसता...
किटाळां उसळतात.
"आज" काळोकांत कवीन पेटयिल्लो उजो हो.
उजो आपल्या हातीं घेवन कवी मुखार धांवता..
फटोन पडचा पयलें
फोंडांत पडचा पयलें
उज्वाड दिंवचाक.
कोंकणेंतल्या असल्या अपरूप कवीन फुलयिल्ल्या कळ्यांचो सुवाद सगळ्या संसाराचेर प्रसारुंदी म्हण काळजाचा गुंडायेथावन आशेतां.
जोमेल बोंदेल, कुवेयट
आशावादी द्वारीं प्रकाशानाक आयिल्लो "कटपुतळी" कवितापुंजो कोंकणी साहित्येंत अन्येक बांग्राळें पान म्हण सांगच्याक म्हका दाधोसकाय बोग्ता.
बाब वल्ली क्वाड्रस कोंकणेंत मटवी काण्यो लिखचांत फामाद जावनासा तें सर्वांक कळीत जाल्ले आपुट्ट सत तरी, कोंकणी कवितांत ताचो हेळल्लो हात सांगोंक ताचो "कटपुतली" कविता पुंजोच साक्स. ह्या बुकांतली सभार कविता ह्या संसारांत नाच नाच्च्यांक, नाचंवच्या तशेंच फकत नाच पळेंवच्या वर्गाचा लोकांचीं अबिव्यक्ती धाकयता.
म्हणजे ह्या कवी प्रकार संसार एक रंगमंच, आनीं ह्या रंगमंचांत थरथरांचे खेळ जातात, खेळच खेळचे तसले लोक आसात, खेळच देखचे तसले लोक आसात, आनीं तांचा संगाता कोणीं गत आधार नातल्ल्या लोकांक बोंब्यापरीं वापार्चो लोक आसा. म्हणजे समाजेचेर जांवचा शोषणाक धाकोंवचें प्रेतन केलां.
"आज" कविता वाचताना, एकीसाव्या शेकड्याक पावल्लो हो आधुनीक संसार, आधुनीक सौल्यत्यांक घेवून मुकार पावला तरी, कवी चरित्रेंची पानां उसतून पळेताना, देवाचा नांवार जांवचो धर्माचो दंधो, हाताक आसल्ली शिता उंडी चोरून काडचो दंधो, भुर्ग्यां बाळांक विणगें करून रगत घोटचो दंधो आसा, तशेंच आदीं मागा थावन घडतेच आसा!!. कितेंच बदलुंक ना मळ्ळी बेजाराय तो काडता.
"...सदांय खुर्सार मारचा तुमकां, आन्येक खुर्साक घळाय कित्याक" - येया म्हजी म्हजी नीत करा, कवितेंतली उत्रां "आज" कवितेंत मुकारून वेल्लेपरीं दिसता. "आज" कविता वाचताना अनीं समजाताना म्हजे थंयच एक निरासपण उदेवन आयलें.
हांवे आज तरी कितेंय करिजे मळ्ळें चिंताप म्हतिंत उदेलें आनीं ह्या चिंत्नाचो फळ जावन, म्हज्या बितर आसल्ल्या कवीन "फाल्यां" म्हळ्ळी कविता पिंतायली; फाल्यां (ही कविता वल्ली काड्रसाचा "आज" कवितेचा प्रेरणार बरयिल्ली जावनासा) चरित्रेची गुदावांत कितें उसतिताय शेकड्याचा दाकड्यचा बंध कुडांत कित्याक सास्पताय जें कितें जालां तें घडून गेलां नशिबाची बोशी फुटोन गेल्या. ताणें कितें करुंक ना तें विचार्न फायदो ना हांव कितें करतोलों तें सांगोंक विस्रुंचो ना लिखणे तालवार भंवारीं चलयतेलों नीत, सत उदारेंच दवरतलों काळीज, कोशेडद चीरन सोडतलों नालियो, पेळियो सोवरून काडतलों.
‘आज’ तूं आनी हांव बांद्यां नवो संसार नाका थंय कसोलोच देंवचार पोणतुरानीं परत उसतुचें नाका शेकड्या नंतर "पाल्यां" आमचा चूकेक ताणिंयी रडचें नाका तशेंच "आमी नीदल्ल्यांव", "बाजार" कविता, म्हनश्याचें कोशेडदच चिरून, लोकांचो बितरल्या बितरलो गुपीत खेळ दाकयता. "कोंकणी बरवपी" कविता कोंकणी साहित्याचा नांवार जांवचो बोंब्यांचो खेळ पिंत्रायता.
"उग्त्या बाजारांत जांवचो विखरो", "सर्कस", "जेम", "दुकोळ" इत्यादी... समाजेंत जांवचे शोषण, दोरी वोडचो खेळ उंचल्या रितिंनी दाखयता. सांगाताच कविचें निरासपण, बेजाराय दाकयता. इतल्या निरासपणांती तो वोगोच रावाना.
"हांव मोराना" कविता ह्याच आशावादी चिंत्नांची साक्स जावनासा. ह्याच कटपुतळिचा संसारांत तो कसो जियेतेलोगी या वावर करतोलोगी म्हण ही कविता रुज्वात दिता.
"...परत उदेवन येतेलों हांव पावसांतलो तायकुळो जावन."
"उज्यांत लासा या हून इंगळ्यांत पोसा ...
तरय हांव आसतलों कोंकणी वोडतांतली बेंदर वेतासर".
कविचीं उत्रां;
कविता आनीं म्हजी अभिव्यक्ती ’हांव कित्याक बरयतां?’ सवाल ’हांव कित्याक जियेतां?’ म्हळ्ळ्या सवाला तितलेंच संपें. आनीं तें सविसतार रितीन अभिव्यक्त कर्चें तर अशें आसा;
म्हजें वाचाप :
हांव जेदनां कोंकणी वाचाप सुरू केलेंगी तेच्च वेळार जायित्तें कन्नड वाचापयी वाचतालों. जेदनां हांव वाचुंक शिकलोंगी तेदनां हावें सुर्वात केलें सवालां विचारुंक. अजीक तेवीस वर्साधीं म्हणजे १९८२ इस्वेथावून.
तवळ हांव चोवदा वर्सांचो पोक्री बुर्गो. पूण ताका म्हजी साहितीक सूरवात म्हण ओपून घेना. पूण म्हजें वाचाप बरें आसल्लें. म्हजा आवयबापायक हांव मधलो बुर्गो जावन (म्हाका एक व्हड भाव, एक ल्हान भाव, एक ल्हान भयण, एक व्हड भयण (आतां सरल्या). हांवे जल्मातानांच म्हजा बाबान निर्धार केल्लो हांवें एक पाद्री जायजय म्हण. तवळचो लोकामोगाळ आर्चबिस्पाचें नांव (वलेरियन ग्रेशियस) म्हाकाय दिलें.
आनीं ल्हानपणा थावन्ंच मागणीं, कंतारां, सदांचें मीस, मागणीं, दिंबी घालन तेर्स म्हणचें आमचा जिण्येचो एक वांटोच जालो. शेंबोर कंतिगो या हेर कंतारां हांव तोंडपाठ शीकल्लों. अजियेचा हाताखाल व्हड जाल्लों देकून तिचें पारंपरीक चिंताप म्हजा मतिंत इल्लें तरयी अजून दीस काडता. पूण ल्हानपणाथावन्ंच म्हजें चिंताप वेगळें. हाका जाव्येत सभार काराणां - तांतलें एक कारण हेंय जाव्येता - आमीं चार बुर्ग्यां पयकी कोणायकी नाका जाल्लो म्हळ्यार हांव्ंच. कित्याक म्हळ्यार म्हालघडो भाव सगळ्यांक कोंडाट्याचो, भयण एकलेंच चेडूं म्हळ्ळ्या चिंत्पान सगळ्यांक मोगाचें. निमाणो भाव ल्हान देकून सर्वांक मोगाचो. हें चिंताप भोवशा म्हाका अथवेंच चिंतुंक काराण जालें. तितलेंच पावानातल्ल्याक हांव कठीण पोक्री देकून अजून परयांत आमचा गांवांत आतांय म्हजें नांव आयकतानांच थोड्यांचे कान उभे जातात.
म्हजें चिंताप, उतार शीदा आनीं कडक. तोंडापुर्तें उलंवची विध्या हांव शीकल्लों तर भोवशा हांव आज कितेंगी जातों. ही म्हजी असकत्काय जाव्येता या सकत म्हळ्ळें अजून परयांत हांव नेणां. पूण देवाची विंचवण विंगडच आसल्ली जायजाय देकून हांव सेमिनरीक गेलों तरयी पाद्री जालोंना - देवाक अर्गां. पूण हाचेसवें म्हजा जिण्येंत एका पाटल्यान एक सलवण्यो आयल्यो. तरयी हांव कंगाल जाल्लोंना.
हांवें साहितीक सुर्वात करुंक धरल्लें पयलें मेट जावनासा कन्नडांत एक मटवी काणी बरयली आनीं हांवें वासचा ’सुधा’ पत्राक धाडन दिली. वीस दिसांनी म्हाका जाप आयली ’विषादपत्र’ सवें. म्हजें हठ चडलें अन्येक मटवी काणी बरयली आनीं ’तरंग’ पत्राक धाडली.
एका मयन्या भितर तांची जाप आयली - जाप तिच्च ’ विषादपत्र’. तिस्री काणी हावें ’मयूर’ पत्राक धाडली आनीं परिणाम तेंच. अशें म्हण हावें साधन कर्चें रावयलें नासतां वाचाप/विचार कर्चें काम चडयलें. त्या वेळार हांव सराग काण्यो/कादंबरी वाचतालों. म्हाका मिठाकण केल्ली कादंबरी ए.टी.लोबोची ’तूं बरो जा’.
१९८७ इस्वेंत ही कादंबरी वाचून हांव कोंकणेचेर इतलों मोगार पडलो म्हळ्यार कोंकणेंत एक मटवी काणी ’सलवणी’ बरयली आनीं ’काणीक’ पत्राक धाडली. आनीं पंचू बंटवाळ त्या वेळार काणीक पत्राचो सह-संपादक जावनासल्लो. म्हजा पयल्या काण्येथावन आज परयांत हांव म्हजो स्व-विळास लीखल्लें पोसट कार्ड धाडून दितालों. पूण पंचून जाप दिलिना जापिचा बदलाक काणीक पत्राची एक प्रती दीवन धाडली, आनीं तांतूं म्हजी काणी फायस जाल्ली. हाचे उपरांत म्हजी लिखणी रावल्ली ना.
हांव कित्याक बरयतां?
लिखाप म्हजी अभिव्यक्ती. म्हजा विचारांक हेरांसवें वांटून घेंवचें एक माध्यम. पूण जशें म्हजें संयब, तशें म्हजो कर्न्यो.
संयबान हांव आंवसरी - चडताव हरयेक संग्त्यो म्हाका वेगीं जाय. म्हजें उलवणें, म्हजें चिंताप, हांवें खांवचें जेंवचें हरयेक आंवसरान आनीं बरंवचेंय. आतां प्रायेचा अनभोगान बरयिल्लें इल्लो तेंप म्हजेसवें दवर्न तें व्होरावन पळेतां तरयी सभार पावटीं म्हजा बर्पां थावन उदेतात अस्वश्ट इमाज्यो, जिवीं जिवीं रुपणीं आनीं रूप नासचीं पिंतुरां. हांकां सोभवंक या नेटवंक म्हजेलागीं तितली सोसणिकाय सयत थोडेपावटीं नां तर थोडेपावटीं ती गर्ज म्हणयी भोगाना.
ही म्हजी असकत्काय म्हण हांवे ओपून घेतल्या आनीं ती सुध्रापाचा वाटेर हांव म्हजीं पावलां काडन आसां. म्हाका कितें बरवंक प्रेरण दिता? बरवंक कांय हांव हिमालयाक चडाना या पाताळाक तिळिना. कसलेंय एक घडीत, वाचाप, घटन म्हजा काळजाक जेदनां लाग्ता, तेदनां म्हजें काळीज जागें जाता आनीं त्या घड्ये व्हाळोन येंवचा उमाळ्यांचो लोट म्हाका बरवंक ताळता. आनीं तेच वेळार म्हजेथावन बराप उदेता. एक काणी जावन, एक कविता जावन या एक चिंताप जावन.
म्हाका म्हजा जिण्येंत चड मोगाचो तितलोच रागाचो म्हजे भितरलो हांव. जो म्हजो इतलो मोग कर्ता आनीं तवळतवळ म्हाका खांब्यांनी भांदून जेर्भांधाचे मार घाल्ता, म्हाका फात्रायता आनीं म्हाका बरवंक घटाय दिता तोच म्हजा भितरलो हांव. ह्या बुकांतलीं चडताव कविता जेदनां म्हजा जिण्येंत म्हजे भितरलो हांव कठीण असकत जावन रुदान कर्चा वेळार हावें बरयिल्लीं कविता जावनासात. कांय थोड्या कवितांनी म्हजा जिविताचो अनभोग धर धर म्हण जिवीं रग्ताळीं दुखां गळयता.
’येया म्हजी नीत करा’ कविता - हावें ज्या परिगतेंत बरयिल्लें म्हळ्यार जेदनां हावें म्हजेविशीं कितेंच चिंतिनासतां, म्हजो वेळ, मिनत, पोयशे घालन कोंकणी चटुवटिको कर्न, हें कितेंच समजोणी नातल्ल्यांनी म्हजा वेक्तित्वाक बोट जोकल्लेवेळार.
हेरांचा गुसत्यारच जियेतेल्यांक, मेजावयलें केळें काडन पिल्याद जोडतेल्यांक कशें कळचें मिनत म्हळ्यार कितें म्हण. पूण एक सत हें जावनासा जेदनां मनशाक स्वाभिमान्ंच नातलेल्या वेळार कशें समजता हेरांक समजोंवचें?.
हांवें म्हजा जिण्येंत पोयश्यांक प्रमूक स्थान दिल्लेंच तर आज खंयगी, कसोगी आसतों. हांव खरेंच समजातां पोयश्यांनी बूक घेव्येता पूण जाण्वाय न्हय, पोयश्यांनी वख्तां घेव्येता पूण भलायकी न्हय. पोयश्यांनी इसटांक घेव्येता पूण इसटागात न्हय. हें आतां न्हय - अजीक चडुणें एका दाकड्याधीं बोंबोंयत उग्त्या टेरेसार पोटाक नासतां जियेल्ल्या दिसांनी सयत. पोयशे नासतां सवायेचो पियाव खावन दीस काडलेल्या दीस जियेलां तरयी अजून पोयश्यांक म्हजा जिण्येंत महत्व दिल्लोना. म्हजी ग्रेसत मंतनांतलीं सयरीं म्हाका आसल्लीं, आसात तरयी म्हाका कित्याकगी म्हजी जिणीं म्हजेपरकार कोणायकी कसलेंच स्वषटीकरण दीनासतां जियेजाय म्हळ्ळ्या हठान जियेवंक आसल्ली.
’सर्कस’ कविता आतांची परिगतेक सार्कें म्हजें चित्रण. पत्रिकोध्यम एक रांडभाज जाल्ल्या ह्या दिसांनी, कोले सयत ’कोंकणी मुकूट’ घेवन रानाक गेल्यात आनीं वाग जाल्यात.
’बाजार’ म्हजेपरकार आयचा काळार चिंत्पाचा आळसायेन अपूण फकत पाटलावदारी जावंकच फावो जाल्ल्यांक पळेवन लिखलां. तांकां चिंत्पाची इतली आळसायकी ’हें शीत’ म्हण ’म्हेळें’ दिल्यार सयत खांवची भक्त.
हांव नेणां ही भक्त या कितें म्हळ्ळें. आनीं ही परिगत ’आज’ कविता वेक्त कर्ता. ’मासळी धर्तेलीं’ आमचा समाजेंत आसचीं वेक्तित्वांक पिंत्रायता, ’उग्त्या भाजारांत एक विखरो’ आयचा काळाक संबंध जाल्लें कविता.
खोड :
म्हजा कवितांनी प्रास उणीं, प्रास-अलंकाराचो उप्योग करून कविता बरवंक म्हाका जायनांगी या गर्ज म्हण भोगानांगी तें नेणां. म्हजा कवितेचो इमाज्यो वेवेगळीं रुपां घेवन म्हजा भितरल्या म्हाकाच सभार पावटीं गुस्पडायतात. संसाराक मनरंजर करुंक हावें एदोळ बरवंक ना. मनरंजना खातीर फुडें बरवंक सक्तांगी नेणां. म्हजें चिंताप कसलें?
भोव संपें - हांव काळोकाक दुर्सतेल्यांचा पयकी रावोंक आशेना. वात पेटवंक वेचोच म्हजो इरादो. साहित्य म्हजी पयली विंचवण आनीं साहित्याक संबंध जाल्ल्यो चटुवटिको म्हजा मोगाचो. तरयी साहिती जावन्ंयी दोरे उभार्चा, आपल्या स्वार्थाचा आबलेस्पणान समाज मोडचांचेर म्हाका तात्सार आसा. पूण तांचाकी चड जावन कांठाळो आसा दैवीक जेम काडचा आमचा पर्जाचेर. फकत आमीं, आमची जोड, आमचीं कुटमां, आमचो संसार म्हळ्ळ्या वर्तुलांनी अपापल्यांक होगडावन घेतल्ल्यांचेर.
एकलें रश्शियन कवयत्री मार्केटा क्युबिकोवान म्हजीं पोयेट्री डाट कामाचेर पर्गट जाल्लीं इंगलीश कविता वाचून म्हाका अशें बरयलें;
’कवी जो न्हय जो अपलें दूख हेरांचेर थापून संतोस भोगचो, बगार अपल्या दुखासवें हेरांचें दूक कशें उणें करयेता म्हळ्ळें सोधून दिंवचो’
हें इमेयल म्हजा चिंत्पाचा दिशाकच हालयलागलें आनीं हांतलें कोडू सत म्हाका जिरयनासतां वाटच नां जाली. तेदोळ परयांत हांव म्हजा बर्पांनी फकत खोंक्तालों मात्र शिवाय परिहारा तेवशिलें चिंताप वाळंवचांत चड मत दिल्ली ना.
युरोपियन लेखकी ’आलीस मोंट्रोस’ म्हजा बर्पांक वाचून म्हाका अशें बरयलागली;
’कविता एक अभिव्यक्ती जाका भास एक माध्यम मात्र. कविताच एक भास जी कविचिंत्पाचा मनशांक मात्र समजोंवचे तसली’
म्हजा एदोळचा चडुणें वीस वर्सांचा साहितीक अनभोगांत हांव चडुणें आतांचा सर्व कारयाळ साहितिंलागीं संपर्कार आसां, तांचा बर्पांचें अध्ययन कर्तां.
म्हजें बराप मेळल्ल्या मेळल्ल्या बावड्यांचा मात्यार थापून ’हांव महान’ म्हण लेक घाल्चा पयलें तांचेविशीं आयकतां आनीं समजोंक प्रेतन कर्तां. म्हजा बर्पांचें मार्केटिंग एदोळ करुंक ना अनीं कर्चोंना म्हळ्ळो भर्वसो. म्हाका म्हजाकी म्हालघड्या लेखकांचो कितलो हुसको आसागी तितलोच मायपास म्हजाकी ल्हानांचो आसा.
म्हजा चिंत्नांक ईट दिल्ले:
सभार आसात, तेंय कोंकणी कविता म्हणताना कशें विस्रों मौरीस शांतिपुराक? जो म्हजा कुडाचो सांगाती जावन दोन अडेज वर्सां म्हजेसवें जियेला. तशेंच आंड्रू एल डी’कुन्हा - जो म्हजा काळजाक भोव लागसिलो, कशें विस्रों मेलवीन रोड्रिगसाक. भोवशा तो जर म्हका मेळोंक नातल्लो तर म्हजान कविता उदेतिंत नांत. उदेलीं तरयी
’नांव ताचें जिल्ली,
भाव ताचो वल्ली,
जिल्ली आनीं वल्ली मेळोन
विंचुंक लागलीं जल्ली’
असलीं कविताच बरयतों भोवशा. तीं सगळ्यांक समजातात. ताणेंच म्हाका कवितावाटेची नीज झळक दिल्ली तशेंच जवाब्धारेचें व्होजेंय. पूण तें व्होजें अजून परयांत मायामोगान व्हाववन आयलां. हांव जाणां जेदनां तें व्होजें म्हजा खांद्याचें देंवयलें तेदनां म्हजा कविताची झर सुक्तेली म्हळ्ळें.
कशें विस्रों एच्चेमाक जो कितेंच उलयनासतांच सगळें सांग्ता.
तशेंच आन्सी पालडका - जाणें म्हाका कविता बरंवचाक एका दाकड्याधीं म्हाका पयलें शर्त दिल्ल्याक, आनीं आयलेवार्चा दिसांनी उदेल्ले काव्याळ कोंबले रोबर्ट फेर्नांडीस, आर्थर पिरेर, दिनेश कोरेया, विन्सी पिंटो, सुनील फेर्नांडीस, मेलवीन जे. वास, जोन कोरेया आनीं हेरांक.
म्हजीं मुखलीं योजनां:
जायतीं आसात, तीं हांव एका मिसतेरा परीं दवरुंक आशेतां, कित्याक म्हळ्यार ह्या पर्देसी गांवांत म्हजें फालें कसलें तें हांव नेणां. त्या शिवाय एक पावटीं हो गांव सोडलो तर आज म्हजी व्हडवीक गांवचांक सोड, म्हजा घर्चा सुण्यान सयत शिमटी हालवंक हांव आशेना देकून हांव ह्या गांवांत आसतां परयांत म्हजा चिंत्पान कितें हेरांक उपकार्चें करुंक साध्य आसागी तें जरूर कर्तां.
हांव पारंपरीक चिंत्पाक मात्र न्हय - नवेसांवय आशेतां. आमीं बरवप्यांनी केदिंकच रावल्ल्या उदकापरीं असानाये, पारंपरीक चिंत्पान जर आमीं ’मांड कुर्पोण’ म्हण बोसल्यांव, आनीं कवी म्हळ्यार दे|चा.फ्रा.दे’कोसता मात्र या दे|लुवीस मसकरेन्हस मात्र म्हळ्ळें पिशें चिंताप सोडन - आयचा काळार कविताशेतांत जाल्ली/जावनासची बदलावण पळेंवचे तसलों. कविता बरयिल्ले सर्व कवी जायनांत - म्हजा चिंत्पापरकार दोन प्रकाराचे कवी आसोंक साध्य आसा; एक उंचलो कवी - जो अपल्या कविताचा थोड्याच सब्धांनी जायते विचार उभजाशें कर्ता, आनी दुस्रो लोकामोगाळ - जो फकत्त संसाराक समजोंवचेपरीं बरयता - लांबायेक.
उंचल्या वर्गाचे कवी लोकामोगाळ आसाजयच म्हण ना. आनीं लोकामोगाळ कवी उंचले आसाजयच म्हणयी ना. कोंकणेंत भोव थोडे कवी उंचले कवीय आनीं लोकामोगाळ कवीय जावनासात - दाखलो दे|चा.फ्रा दे’कोसता, दे|लुवीस मसकरेन्हस, सिज्येस ताकोडे तसले..
कवितांक अमकेंच म्हळ्ळें रूप ना, आसाजय म्हणयी ना. कवी एक असलो वेक्ती, जो पयलें एक चिंत्पी जरूर आनीं वाचपी; उपरांत कवी जावनासता. देकून कसलीय नवी वाट तुमीं विंचतात तर सुलभायेची वाट विंचिनाकात. मिनत करा आनीं तुमचा मिनतेचेर मात्र भर्वसो दवरा शिवाय हेरांचा मिनतेचो फळ आशेनाकात. सुलभायेचा वाटेर मेळचीं फुलां काट फुलां मात्र - जीं पळेवंक मात्र सोभीत दिसचीं. पूण खरो सुवाद आसचीं फुलां तुमकां कांट्यांनी भरलेल्या झडाचेर मात्र मेळतेलीं.
इतलें सयरण दीवन म्हाका आयकाल्ल्या तुमकां सर्वांक म्हजा काळजाथावन उपकार आटयतां आनीं म्हजा भितरल्या म्हजाचो उलो चीत दीवन आयकोन म्हाका म्हजा चूकल्ल्या पावलांक धाखवन दीवंक उपकार माग्तां.
मायामोगासवें,
- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
[११ मार्च २००५]
