बूक समीक्षा - १८
काळजांतले याद
बूक: काळजांतले याद
प्रसतावन: जियो आग्रार
छापल्ली लिपी: कानडी.
पानां: १२० + ४
मोल: रू. ३०
प्रकाशक: आकाश प्रकाशन.
पर्गट जाल्ली इस्वी: २००६
समीक्षा चलयणार: मेलवीन जे. वास
तारीक: १९ जनेर २००७
जागो: साल्मिया, कुवेयट
विमर्शे/समीक्षा लेखन - मेलवीन जे. वास, केलराय
प्रसतूत समाजेंत चलियेचें अस्थित्व
[’काळजांतले याद’ कविता जम्यांत ह्या समाजेक जागंवच्या हऱ्येक विचारांचीं कवितां आसात तरय ह्या समीक्षा लेखनांत फकत्त थोड्या कवितांचा वोळिंक मात्र हावें घेतलां. हाचो मतलब हो न्हंयकी हांगा उल्लेक करिनातल्ल्या कवितेंक आनी आमीं जियेंवच्या समाजेक कांय संभंध ना म्हळ्ळो. म्हज्या विचारानीं ह्या जम्याचा सगळ्या कवितेंक हांगासर उल्लेख केल्ल्या ह्या थोड्याच कवितेंनी आटापुंचें हांवे प्रयत्न केलां. ह्या कविता जम्यांतल्या कवितें पयकी; ’स्वार्थ रुदान’, ’आंगलें’, ’दातार’, ’गडंगाक आज रजा’, ’सपाण म्हजें’, ’हांव सपणेतां’... असल्या कवितेनी उटयिल्ल्या विचारांनी आनी उभारल्ल्या इमाजेंनी सगळ्या मनश्या जिविताक ह्या समाजेंतल्या वासतवीकपणांत पिंत्रायलां आसतां ह्या थोड्याच कवितेंक विंचून त्या कवितेंक ह्या समाजे मुकार प्रसतूत करचें हें म्हजें प्रयत्न.]
मनश्या मतिंतल्या सिंतिमेंतांची जाण्वाय, ताणें पळंवच्या, ताच्या दिस्पोडत्या दोळ्यां दिसवणेक नाजूकपणी स्पंदन करच्या वग्ता आपल्या भितरल्या मनश्यापणाक जागंवचे प्रयत्न करता. हें प्रयत्न अचानक जावन उदेवन येताना मात्र ह्या स्पंदनाचें परिणाम चड मापान दिसोन येता. आशें दिसोन आयिल्लें परिणाम त्या मनश्याचा मुकल्या क्रियेंत क्रियात्मक पात्र खेळता. ह्या वग्तां तो मनीस आपणे जियेंवच्या समाजे सवें कितल्या गुंडायेच्या संभंधांत आसां म्हळ्ळें तें ताच्या क्रियात्मक काऱ्यांनी दिसोन येता. हांगासर समाजे वयर ताका कितलो हुसको आसा म्हळ्ळें तें स्पश्ट जाता.
हेंच स्पश्टपण त्या मनश्या मतीक एकच ’क्रांतिवादी’ करता या ’पलायनवादी’ करता. ह्या ताच्या अचानक जाल्ल्या ट्रान्सफोर्मेशनांत [परिवर्तन] तो कितें अभिव्यक्त करता म्हळ्ळें तें तो कसल्या परिवर्तनांत परिवर्तन जाला म्हळ्ळ्या वयर होंद्वोन आसा. कविताय ह्या असल्याच परिवर्तनाचें परिणाम म्हणोन लेखकी कवियत्री मानेसतीण ग्ल्याडीस रेगो वोप्ता. [म्हज्या उत्रांनी न्हंय बगार कवियत्रिचा उत्रांनी] अशें कविता घडता म्हणोन ती म्हणता. जेराल सब्दान हांव हांगासर कविताचा बदलाक साहित्य घडता म्हणोन वोप्तां.
केदनां तुजें मन दुख्ता......
दुखिचें मेल वांवता.....
उस्पतात कडवळाचे किस्फोर किस्फोर
मती चिंत्नांक करून च्यूरान च्यूर....
तवळ कविता घडतात तवळ कविता घडतात. [कविता आशिच्च आसता]
ही क्रिया!
दिस्पोडत्या जिवितांत मनश्याचा दोळ्यां दिसवणेक ताचीं सिंतिमेंतां स्पंदन करताना उबजोंची ताच्या परिवर्तनाची क्रिया!
मनीस ताणे जियेंवच्या समाजेंत तो स्ंघजीवी. आशें आसताना ताची ही क्रिया फकत्त ताच्येर मात्र परिवर्तन हाडिना. बगार त्या परिवर्तनाचा प्रतिक्रिया वयर बदलावण हाडता.
केदनां हांव मुकार
केदनां तो मुकार
आत्ता तो आत्ता हांव.....
आमचे भितरलें झूज चल्ते आसा! [तो आनी हांव]
ही त्या परिवर्तनाचा प्रतिक्रियाची बदलावण! ह्या बदलावणेक ताचेंच म्हळ्ळें एक रूप ना. ताका ताचेंच म्हळ्ळें एक आस्थित्व ना. पूण ह्या बदलावणेक एक निर्धिश्ट दिशा आसा. ह्या दिशेक एक निर्धिश्ट उद्देश आसा. हो उद्देश हांगासर फकत्त ताच्येर मात्र न्हंय बगार ताणें जियेंवच्या समाजिचेर परिणाम हाडता. हो परिणाम ताच्या परिवर्तनाचा क्रियेचो परिणाम जाल्ल्यान ह्या परिणामा थावन हें स्पश्ट जाता की तो मनीस ताच्या त्या समाजेंतल्या स्पंदना थावन कितलो परिवर्तन जाला तें. ह्या परिवर्तनाचा परिणामाक कवियत्री ग्लेडीस बायेचा कविता साहित्यांत पळंवचें जाल्यार,
मेल्ल्या दादल्या दार्भ्या हर्ध्यार
चुरो जांवचीं मातिये कांकणां.....
मेल्ल्या बायले सारियेर निदोंक
दादलो कित्याक तयार ना? [स्वतंत्राचीं साट वर्सां]
ह्यो ह्या कवितेच्यो वेवेगळ्यो वोळी. ह्या वोळियांक विमर्शाचा नद्रेन हावें लागीं हाडलां.
पयल्या वोळिंत चुरो जांवचीं कांकणां आनी दूसऱ्या वोळिंत दादल्याक सवाल! म्हळ्यार हांगासर पयल्या वोळिंत मन दुखलां आनी दुखिचें मेल वांवलां. हाचो परिणाम जावन दूसऱ्या वोळिंत, कडवळाचे किस्फोर जातात आनी मती चिंत्नांक च्यूरान च्यूर करून सवालाक उभें करतात! हें त्या क्रियेचें परिवर्तन! हाचो परिणाम तें सवाल! त्या क्रियेचें परिवर्तन ह्या सवालांत माफून पळयताना कळताकी हो परिणाम कितलो भळ आसा तो. ह्या भळाक पारकून पळंवचें तर हें सवाल क्रांतिकारी? वा पलायनवादी? ह्या सवालाक जवाब दिंवची जाल्यार हें सवाल खंडीत क्रांतिकारी!
ह्या क्रांतिकारी चिंत्पाक फुडल्या कवितांनी पळेलें जाल्यार,
गोट्यांतली मूक गाय
घरांतली गंबीर मांय [स्वार्थ रुदान]
ह्या मूक गाये आनी गंबीर मांयचा मधें एक अनोन्य संभंध आसा म्हळ्ळ्या परीं दिसाना? ह्या गाय आनी मांयचा इमाजेंक लागीं हाडल्यार ह्यो दोनय इमाज्यो एकाच इमाजेचीं दोन रुपणीं म्हळ्ळ्या परीं दिसाना? गोट्यांतली गाय हांगा मूक जशें त्या दार्भ्या हर्ध्यार आपलीं कांकणा पुटंवचें तें बायल. दोगांय मूक. पूण हें बायल तोंड आसोनय मूक जालां [ह्या मूकपणाक ही पारंपरीक समाज म्हळ्ळें हांगसर उडास दवरचें] आनी मूक जावनय रुदान तरय करुंक सक्ता. पूण ती गाय तिच्या जल्मान मूक! ह्या तिच्या मूकपणांत ती रुदान पासोन करुंक सकाना.
एका कुशीन गोटो एका कुशीन घर! ह्यो दोन प्रभल इमाज्यो आमिंच जियेंवच्या वासतवीक समाजेंत आमिंच केल्ले वर्ग म्हळ्ळ्यापरीं दिसाना? गोटो आनी घर! कांय खोमटें आनी रावळेर? आमच्या आयच्या भंडवाळ शाही समाजेंतलो दुबळो आनी ग्रेसत?
जो कोण घरांत जियेता तो आपल्या फायद्या खातीर गोटो करता. तर हें त्या भंडवाळशाही समाजेन आपल्या फायद्याखातीर विंगड केल्ल्या सवकार आनी नवकार म्हळ्ळ्या दोन वर्गाचें दर्शन?
गोट्यांतय पाडको जल्माला. आनी घरांतय पाडको [चेरको] जल्माला. [हांगासर हावें घरांत पाडको जल्माला म्हळ्ळ्याचें काराण हेंच की ह्या पाडक्याची आनी त्या चेरक्याची जात एकच! म्हळ्यार चेड्या जात!] आतां दोनयी जल्मांत जात एकच्च जाल्यार त्या जातीक पाडको आनी त्या जातीक चेरको म्हणोन विंगड वोलायिल्लें कोणें. त्या गोट्यांतल्या गायन भिल्कूल न्हंय! हां.. त्या घरांतल्या गायन जावंक सक्ता. [हांगासर हावें पयलेंच सांगल्ल्यापरीं फकत्त जातीक पळंवचे] तर हें एकाच जाती मधें वर्ग रचल्ल्या परीं जायनां? म्हळ्यार ऊंच आनी नीच!
गोट्यांतल्या गायचें कुतियांनी दूद
चिंवेंतलेंय पुता तुकाच्च
आपल्या चिंव्यांतल्या दुदा सवें गोट्यांतल्या गायचा दूदाकय आशेंवचें स्वार्थ जालें जाल्यार त्या गोट्यांतल्या पाडक्याचा हक्काचें वोडून घेंवचें शोशण जालें ना? हांगासर एकाच्च वग्तां दोगांचेर शोशण चल्ता! एक ती आवय जाल्यार दुस्रें जावन त्या पाडक्याचेर! ह्याच खातीर तीं निरासवादी जाल्यांत?
आशावादी जावन राकोन रावल्ल्यांव
निराशेन बावोन गेल्यांव [दातार]
हांगा निरास स्पश्ट झळकाता. पूण कविता निमाण्या पंग्तेर सवाल उटयता [कविता वाचा] हें सवाल ह्या समाजेंत शोशणाक सोसून वर्च्या त्या वर्गांचांक जागंवचें प्रयत्न करिना?
ह्या कविता जम्यांतलें कांकणांक पिटो करचें तें बायल जांव, ती गोट्यांतली गाय जांव, या मात्यार भाटी घेवन दऱ्याक वचोंक भायर सरल्ली ती आवय जांव [भाटी मात्या घेवन], हीं त्या दाताराक राकचा [दातार] आशावादी बायलेचीं विवीद रुपां न्हंय?
एकल्याक समाजेच्या वासतवीक परंपरान मूक केलां जाल्यार दूसऱ्याक जल्मान मूक केलां आनी तीसऱ्याचा सिंतिमेंतांक तिच्या आशावादान मूक केलां. हांगासर तिचो आशावादय तिच्याच खोमट्यांत तिच्याच भुर्ग्यां सामकार फकत्त एक सवाल मात्र जावन उर्ता तें ही समाज ह्या वर्गाक [स्त्री वर्गाक या स्त्री जातीक] कितलें शोशणाक वळग करता म्हळ्ळें स्पश्ट करिना?
हाकाच तद्विरुद्द जावन पळंवचें जाल्यार,
गोट्यांतली मूक गाय
घरांतली गंभीर मांय
ह्या घरांतल्या मांयचें गंभीरपण तिका तिचा समाजेंत ऊंच करता. तिका तिच्याच जातिच्या वर्गांत ऊंच करता. म्हळ्यार हें एकाच्च जाती [स्त्री] भितरलें शोशण जालना? त्या घरांतल्या बायलेक तिच्या समाजेन गंबीरपण दिलां आनी त्या गोट्यांतल्या गायक ह्या समाजेन मूकपण दिलां! म्हळ्यार हे आमच्या समाजेंतले वर्ग जालनांत?
तर ह्या समाजेक समाजच [स्त्री] विरोद? स्त्रीयेक स्त्रीच विरोध? कितें हेंच आमच्या आयचा समाजेचें नागडें सत!?
गोट्यांत पाडक्या गरज ना
तो मेल्यार लुगसाण ना! [स्वार्थ रुदान]
चेरको जाला घरांत
दिवो काळजांचो आधार फुडाराचो [स्वार्थ रुदान]
चेडूं पिंपऱ्याक तासायलां
चेड्याक मात्र पोशेलां [गांवार चेडूं ना]
एकाच्च जातिचीं तीन विवीध रुपां! कवितेंचा ह्या वयल्या वोळिंनी एकाच्च समाजेचीं विवीध रुपां उटोन दिसांनांत? घर नासतां घोटो जायना. मनीस आपल्या फायद्या खातीरय गोटो करता आनी आपल्या स्वार्था खातीर गोटो करता. त्या गोट्यांतय तो आपलेंच आशेता जशें गोट्यांत केदनांय पाडियेक खायस! आनी घरांत केदनांय चेरक्याचो हरबोस! हो ताचो स्वार्थ जाल्यार ताच्या गोट्यांत पाडको जल्मोंचें ताच्या फायद्याचें जाता. काराण ताच्ये थावन ताका फुडाराक जांवचो फायदो!
घरांत चेरक्याक खायस! चेर्क्याक फुडाराचो खांबो जावन उभार्ची आशा!
गरबांत चेडवा पिंपऱ्याक सुवात ना! जशें गोट्यांत पाडक्याक सुवात ना! मनश्या स्वार्थांत ह्या दोगांयकय मान आनी भिर्मत ना.
तर तो गोटो, तें घर आनी हो गरब एकाच जिवाचे तीन वांटे जाले नांत? जल्म म्हळ्ळ्या एकाच एका इमाजेचीं तीन रुपां जालीं नांत? एक जल्म तीन सुवातेंनी तीन विचारांक उगडापें कर्ता म्हणताना ह्या समाजेंतलो मनीस कितलो स्वार्थी म्हळ्ळें अंदाज कऱ्येत. गोट्यांतय जल्म जाता. घरांतय जल्म जाता. गरबांतय जल्म जाता. तर जल्म म्हळ्ळो तो एकच म्हणोन जालें. जल्म जर एकच जाल्यार ह्या समाजेंत त्या जल्मा मधें इतलो फरक कसो? ह्या समाजेंत त्या जल्मा मधें विंचवण कित्याक?
घरांतल्या जल्माक पळेलें तर,
हांव मेलीं जल्मालीं...
कोणा कोणा खातीर
म्हजे खातीर ताच्ये खातीर.... [हांव मेलीं]
पर्त्याक पर्त्याक मरण आनी जनन! तेंय एकाच्च जल्मांत! त्या मेल्ल्या घोवाचा हर्ध्यार, त्या गोट्यांत, त्या गरबांत आनी...! हऱ्येका जल्माक एक मरण आसा. पूण जल्म कितल्या संतोसासोगी तितल्याच दुखाचें मरण! जल्मोन मोरचें स्वाभावीक जाल्यार मोरोन मोरोन पर्त्याक जल्मोंचें एकाच्च जिविताच्या वांट्यांक दोळ्यां फुडें हाडता. ह्या मोरोन जियेंवच्या जिविताक पळेंवचें तर,
पळेया पुता बाप तुमचो निदोन आयला
कित्याक पुता ताणीं ताका वाववन हाडला! [दातार]
दिसांदीस जल्मोन मोरचें एक दर्शन! ह्या घडियेर ती आवय कितले पावटीं तिच्या भुर्ग्यांच्या दोळ्यां मुकार मोरता आनी त्या तिच्या भुर्ग्यांचा दोळ्यांनी जल्माता म्हळ्ळें आमच्या समाजेंतलें कोडू सत! हें तिका तिच्या जल्मान भासायिल्लें वरदान? वा तिच्या जल्मान तिका दिल्लें मिसांव?
राण्येचा पाटार सोभल्लें
पर्जळीक विलूद आंगलें
चोरियेचा अरोपार
भंदीत जावन जैलाक गेलें [आंगलें]
एका कुशीक राणियेचो पाट दूसऱ्या कुशीक गोटो! एका कुशीक पर्जळीत आंगलें दूसऱ्या कुशीक तें चेडूं पिंपरें! एका कुशीक अरोप चोरियेचो तर दूसऱ्या कुशीक चूक आपणे घेतल्ल्या जल्माची! हाचो प्रतिफळ जावन मेळचें जयल! जयलांत कयद!
हें फकत्त एका आंगल्याचें जिवीत? आंगल्याचा जिविता पाटल्यान त्या आंगल्या भितरलो जीव कितलो कयद म्हळ्ळे तें उग्त्यान पाचारचें प्रयत्न!
हावें वोट दिल्ल्याक
म्हाका ताणे सोरो दिला
म्हज्या वोटान तो
जिकोन मंत्री जाला [गडंगाक आज रजा]
वोट म्हळ्ळ्या इमाजेंत कितलीं सतां आटापिल्लीं नांत? ह्या सतांक वर्णन करची गर्ज खंडीत ना. जेदनां पासोन आपणाचो वोट आपणाचा हातीं भद्र आसा तेदनां वरेग आपणाक मान. ह्या मानाक आनी मऱ्यादीक समर्पिल्ल्याक मेळचें इनाम तरय फकत्त थोडें आमाल. हें आमाल कसल्याय रुपान आस्येत. आपल्या माना थावन तो मान घेतल्लो जिक्ता म्हळ्यार हें चलियेच्या जिवितांतलें निजायकय लाचार सत. आपणाचो मान घेवन तो जिक्ता आनी तो मंत्री जाता. आपणे जिकोंक काराण जाल्ल्या मानाचेरच राज्वट चलंवच्या खातीर!
ह्या कविता जम्या थावन एदोळच समजोन घेतल्ल्या पर्माणें ह्या कविता जम्यांत स्त्री संवेदनात्मक विचार उटोन रावल्यात. जांव तें दिसांदीस जल्मोन मोरचें चली, जांव त्या गोट्यांतली गाय, जांव तें आपल्या काळजांतल्या यादिंक उडास काडून अत्रेगान पावसाक राकोन रावल्लें चली....!
खंयच्याय वाटेन पळेल्यारयी हांगासर त्या काळजाचा उज्याक थंड करच्या पावसाची राकोण आसल्ली स्पश्ट कळता. हांगासर राकोन आसा.. मागणें आसा... लिसांव आसा... सवालां आसात... क्रांती आसा!
तांच्या घरांत सूऱ्यो उदेला
तर! हांगा कित्याक तो मेला! [स्वार्थ रुदान]
ह्या दोनच वोळिनीं कितलें विचारांचें चिंताप आसा पळेया. हांगासर एकल्याचा घरांत सूऱ्यो उदेताना एकल्याचा घरांत अंदकार! हो अंदकार कित्याक आनी कसो? ह्या विशयाक ह्या पयलें आमी पळेलां आसतां हांगासर त्या गायन उटंवचें सवाल प्रामुख्य जाता. एका मूक गायचें एक क्रांतीक जागंवचें सवाल. असलीं सभार सवालां ह्या कविता जम्यांत झळकातात. ह्या सवालांक ही वासतवीक समाज कितली जवाब दीवंक सक्ता म्हळ्ळें तें म्हजें सवाल. कित्याक म्हळ्यार ही वासतवीक समाज, वाटेर पडल्ल्याक पळेवन चुर्चूरता शिवाय ताका हात दीवन उकलुंक ती तयार आसाना.
स्त्रीयेक आज आमच्या समाजेंत मान आसा म्हणोन आमीं उग्त्यान पाचारतांव. पूण हो मान तिका कितलो मेळता? आमचे भंवारी चली आज कितली सुरक्षीत आसा? तिचो जल्म तिका कितलो फायद्याचो जाता? ह्या सवालांक जापी सोदचें प्रयत्न कवियत्रीन हांगासर खूब केलां. त्या पारंपरीक रीत रिवाजे थावन आयचा नव्यासांवां पासोन चलियेचा जिविताक ह्या समाजेच्या दोळ्यां मुकार दवर्चें प्रयत्न ह्या कविता जम्यांत जालां.
भाशेचो मोग, देशाची परिस्थिती, राजकीय अव्यवस्थाचा विचारांक ह्या कविता जम्यांत वाचुंक मेळानासताना वचाना.
आळशी भिकारयाक दिंवचें लिसांव निजायकय मांदून घेंवचें तसलें जाल्यार त्या बाळ कल्लुकुट्टीक दिंवच्या लिसांवांत भळ नातल्ल्यापरीं जालां. जशें
सभार स्त्रीयेंच्या समानतेक
ताळो बिगदिल्लो दादलो
घरा येतच्च
शिताक मीट ना
निसत्याक रूच ना
तें समा ना
हें सार्कें ना
बायलेक स्त्री संततेक
येटुंक लागलो. [समानता]
ह्या समानतेक एक स्त्री आपल्या समाजेंत आशेताना ह्या कल्लुकुट्टीक त्या विचारां थावन कित्याक वंचीत केलां? समाजेंत समानता नासताना बदलावण खंयच्याय हंतार साद्य ना. आशें आसताना फकत्त हांगा शेर्मांव कांय करुंक सकाना. आशें म्हणताना ह्या विचाराक ह्या कवियत्रीन जागवंक ना म्हणोन ना. पूण हो विचार फकत्त दादल्या बायले मधल्या संभंधाक मात्र सीमीत जावंक नजो. समाजेंत समानता म्हणची ती सगळ्या वांट्यानी महत्वाचो पात्र खेळता.
ह्या कविता जम्यांत आशा आसा, विचार आसात, खंती आसात, दूख आसा, रुदान आसा, हुसको आसा, जाल्यारय चडावत कवितेनीं भर्वसो झळकाता. हांगाचर निरास वा पलायन दिसोन येना. हें ह्या कवियत्रिचा कवितेंचें वैशिश्ट. सलवणेक मांदून घेवंक ती कबूल जायनासताना आपल्या सलवणेक काराण जाल्ल्या ह्या दादल्या राज्वटकायेचा समाजे वयर, ताच्या विचारां वयर, पारंपरीक रिती रिवाजीं वयर, आधुनीक नव्यासांवा वयर उटंवचीं सवालां निजायकय ह्या स्त्री संवेदन विचारांचें भळ.
जियेवंक जाय
जियेवंक शिकोंक जाय
म्हळ्ळ्या आशेन भर्वश्यानच
वांचोन ऊरल्लीं हांव [जियेंवच्या भर्वस्यान]
आशावाद! स्पश्ट आशावाद! आपणे झूज मांडल्ल्या ह्या समाजे वयर ह्या समाजेच्या विचारां वयर झुजोन आपणे जियेवंक शिकोंक जाय म्हळ्ळो आशावाद! हांगाचर पोळापळ या निराशेंत दुःखां गळवन रुदान करचें वा सलवणेंत देवा मुकार सर्पडोन मरणाक आपवणे ना. हें निजायकय ह्या कविता जम्यांतलें दुस्रें वैशिश्ट! आपल्या सामाजीक संभंधाक आनी आपल्या खासगी संभंधाक खंयचरय सांगाता हाडुंक प्रयत्न केल्लें हांगासर झळकाना.
गरबपाताच्या विचारांक ह्या कविता जम्यांत बरेंच उगडापें केलां. त्या शिवाय ब्रूण तपासणे वयर आवाज उटयला आसतां चलिये ब्रूणाक नास करच्या आण्व्या विचारावयर हांगासर ह्या कवियत्रीन कमर बांदल्ल्या परीं दिसता. ह्या खातीर ती स्त्रीयेकच दुस्मान जावन विंचुंकय पाटीं सराना. हें ह्या कवियत्रिचा समानता विचाराक धरललो आरसो.
स्त्री-स्त्रीयेचो दुस्मान
स्त्री-स्त्री कुस्व्याचो दुस्मान
आनी तवळ बोवशा
दादल्यानच भरचो पडतलो
आपलो कडवळ! [स्त्री-दुस्मान]
ह्या कविता जम्यांतल्या कवितांक व्हाळयिल्या शैलिचेर सुद्राप खंडीत साद्य जातो. थोड्या विचारांनी कवियत्री थोडें आम्सोरल्लें दिसोन येता. विचार प्रभल आसल्यारय त्या विचाराक व्हाळयिल्ल्या रितीक खंयचरयी सदीळ सोडलें जाल्यार कितलें प्रभल विचारांचें कविता पासोन आपल्या विचारांचा ग्रेसतकायेक होगडायता. कविता वाचप्याक सुलाभायेन समजोंक जाय म्हळ्ळ्या विचारान कवितेंक लांभंवचें वा संकीर्णाताक अजागरुकत करचें खंडीत दुःखदायक. कवितेन वाचप्याक समजोंचें न्हंय. वाचप्यान कवितेक समजोंक जाय! ह्या दिशेन थोडें प्रयत्न चलवंक जाय. [हो म्हजो विचार. हें सूचन न्हंय!]
ह्या जम्यांत उटयिल्ली विचारांची क्रांती ह्या समाजेन निजायकय चिंतून आटवंक जाय जाल्ली. प्रत्येक जावन एका स्त्री लेखकी थावन तिच्या जल्मा गूणाचा स्वभावाक [स्त्री स्वभावाक] पयस लोटून समाजे मुकार ती फकत्त रुदान करची अभल स्त्री जायनासताना धयराधीक जावन, आशावादी जावन, क्रांतिकारी जावन, दिसोन आयिल्लें निजायकय ह्या समाजेची उदरगत साद्य म्हळ्ळें स्पश्ट करता. ह्या तिच्या बदलावणेक [परिवर्तनेक] ही तिची समाज भिवकुरी जायनासताना तिका सांगात दीवंक फुडें सरतेली म्हळ्ळो आशय उबजायता.
पुसतकाचा छाप्या विशीं सांगचें तर मसत प्रयत्न केल्लें सारकें झळकाता.
पुसतकाचा नेमाळ्या परीं पुसतकाचें कवर डिसैन जालां जाल्यारय पुसतका भितरल्या विचारांक तें कवर डिसैन जेराल रितीन संभंध जोडिनासताना त्या विचारांचा एका मुखाक मात्र दाकंवच्यात यशस्वी जालां. जशें पारंपरीक म्हळ्ळ्या परीं. ह्या पारंपरीकपणाक फुडारांत नव्यासांवा तेवशीं बदलावण जावन घेंवची बोवश्या कोंकणी साहित्याचा उदरगतेक चड गर्ज [ही सल्हा भिल्कूल न्हंय].
लेखकीन कोंकणी साहित्यांत जरयिल्ल्या तिच्या अनिभव मुकार हो कविता जमो पावोंक जाय जाल्ल्या पांवड्याक पांवोंक ना. ह्या जम्यांत उटयिल्ले विचार निजायकय प्रशंसेक पात्र जाय जाल्लेच जाल्यारय लेखकिच्या साहित्याचा तिच्या अनभोगा मुकार कवितेंचा व्हाळ्यांत आनी अलंकारांत तो आनभोग दिसोन येना. पूण विचारांत निराशा झळकाना.
ह्या कविता जम्याक दे| चा. फ्रा. दे’कोसता क अर्पण करून ह्या कविता जम्याचा लेखकीन कोंकणेच्या एका महान कवीक मान केल्लो निजायकय गौरवाचो.
कोंकणी कविता संसारांत स्त्री संवेदन विचारांचो बर्गाल पडला आसतां ह्या कविता जम्यांत ह्या विचारांक व्हाळयिल्ल्या मानेसतीण ग्लेडीस रेगो हिका फुडाराक तिच्या साहित्याचा वाटेर सर्व बरें माग्तां आनी फुडाराक ह्या लेखकी थावन कोंकणेक आनीकय बरें आशेतां.
देव बरें करूं.
मेलवीन जे. वास.
