आवर
एच्चेम
सात दिसां थावन सर्सरीत पुर्सत नासताना पडचो शिरांधारिचो पावस इल्लो सुटोन आज आसोर पडल्लो. सदांचेपरीं सोसायटिचा आंगणांत सकाळिंचाकी वोताक आंग शेकून बसल्ल्या देशपांडेक बोराडेचा मालघड्या पुतान सहजपणीं विचारलें ’बाबा.. गांधीक मारल्लो गोडसे बामणांचोमू?’ तितलेंच.
तळहातार सतारी तंबाकू घालन चुनो ल्हावन घसटुंचा पिरायेचा देशपांडेचा तळमट्याक चडलें. पावट मेळल्ले तेदाळा लेकाचे, विग्यानाचे पाठ सांगोन दिंवचो भुर्ग्याक बावळ्याक धर्न हातांतलो तंबाकू थंयच उडवन ’ये.. दाकयतां..’ म्हण सरारां आपल्या तळमाळ्येचा फ्लेटा कुशीन वोडनच व्हर्न गेलो देशपांडे बाबाचे तांबशेवन रुंदाल्ले दोळे, कांपचे वोंट. उस्वासाक फुल्चें नाक पळेवन्ंच बोराडेचो चवत्या वर्गांत शिकचो भुर्गो कालुबुलो जाल्लो.
ब्रहन्मुंबय मुनिसिपल कोर्पोरेशन नवकरे थावन निवृत्त जाल्लोच सयन कोलिवाड चाळिंतलें घर विकून बदलापून येवन दोन बेडरुमाचें लगबग नोवशीं चदर फुटिंचें फ्लेट काणघेल्ल्या उपरांतयी देशपांडेन अपली पर्नी सवय सोडुंक नातल्ली. सोडची तरयी कशी? सकाळीं ऊटल्लोच चान्वें कानाक खोववन आंगणांत उकाट्या पांयांनी मुडला सूरयाचा मोव किर्णांक पाट घालन बसोन तೞातार सतारी तंबाकू चुन्या सांगाता मोळन तो हळट कर्न तांतलें कसतळ विंचून धूळ फुंकून उभवन चिमणेंत घेवन निज्जी आनी वोंटां मधें दवरिना तर ताका काक्साक जायनातलें. ताणें तशें फांत्याचा सूरयाक पाट कर्न बसल्ले वर्विंगी वा धुमटेचा महिमेनगी ताची उदकाडे अंर्धुंची पिडा गूण जाल्ली.
बदलापून तेदी व्हड पेंट कांय न्हंय. देखून मुंबयपरीं मुन्सिपल कोर्पोरेशन ना. आसा म्हळ्यार नगरसभा आनी नगर सेवक. मुंबयपरीं ऊंच माळ्येचीं टवरां बांधुंक हांगा नगरसभा पर्वणगी दीना देखून तीन या चार माळियांचिंच चडावत कट्टोणां. चडतीक बांधल्यार लिफ्ट जाय. लिफ्ट म्हणताना फयर ब्रिगेडिची पर्वणगी जाय इत्यादी..
देशपांडे कोर्पोरेशनांतच काम कर्तालो जाल्ल्यान हें सगळें ताका बरयान कळीत आसल्लें. तशें बिलडर कशें बिलडप कार्पेट म्हण लोकाक बनायतात तें. देशपांडेन फ्लेट घेताना ताका गुजराटी बिलडर देडियान बरीच रियायती दिल्ली. देडिया लागिंच देशपांडेन फ्लेट बूक करुंक अन्येक कारण म्हळ्यार, बिलडिंगा भायर दरबसत उग्तो जागो आसलो आनी ताका सकाळिंचें वोताक आंग शेकुंक हांगा कोणाचो आक्षेप नातलो.
गोरयांचा काळार मेट्रीक शीकल्लो देशपांडे संयबान मावनी. सोसायटिंत कोणायकडे उलयिल्लो ना. तो जालें ताचें ’सकाळ’ पेपर जालें. जायते पावटीं आंगणांत आंग शेकुंक बसल्लेकडेच्च तो पेपरयी वाचून काडटालो. पेपर वासचें अर्ध्यारच राववन जायते पावटीं एका बाक्कारान काक्साक धांवतालो. तशें वोतार आंग शेकुंक काक्साक धांवोंक सलीस जायजे म्हण्ंच ताणें देडियाकडे तळमाळ्येर फ्लेट घेतल्लें. भारावी बांदांतलें उदक सोडल्यार पावसांत उदकांत बुडोन वेची भिरांत आसच्या बदलापुरामत तळमाळ्येचा फ्लेटांक कोणयी विचारिनातले देखून बिलडरयी मेळल्ल्या मोलाक दिताले. पूण देशपांडे बदलापूर आयिल्ले थावन बांदांतलें उदक सोडचे तितलो पावसयी पडोंक नातलो. गेल्ले सात दीस हटार पडल्लेपरीं जाल्लो पावस सोडल्यार.
देशपांडेक चेर्के भुर्गे नातल्ले. आसल्लीं दोगांय चेडवांच्च. ताचा निवृत्तेचा वेळाक दोगांकयी काजार जावन भुर्गीं जाल्लीं. फेसता परबेक आपल्या कुटमा सांगाता येवन चार दीस रावोन वेताना देशपांडेचें घर नात्रांचा पांयांतल्या किणकुळ्यांनी फुलोन रावतालें. गाडियेचा गडदेंत दादर बांयदर थावन बदलापूर भुर्ग्या बाळांक वोडन हाडन येंवचेंयी कश्टांचेंच.
ओट्टूक चोवीस प्लेटां आसच्या कट्टोणांतलीं वीस प्लेटां विकोन गेल्लिंच बिलडर देडियान को अपरेटीव हावजिंग सोसायटी कर्न ती पारिजात को अपरेटीव हावजिंग सोसायटी लिमिटेड म्हळ्ळ्या नांवान नोंदायत रावतेल्यां पयकी मालघडो शिकपी देशपांडेच्च देखून ताकाच सोसायटिचो प्रोमोटर तसें पयलो चेरमेन केलो. सोसायटिंत ताका एकल्याक सोडल्यार हेर पावट मेळटाना देशपांडेयी, ताची बायलयी लिसांव घेतालीं. देशपांडे लेकांत आनी विग्यानांत हुशार. ताची बायल मराटी आनी चरित्रेंत.
देशपांडेचा तळमाळ्येचा दोन बेडरुमांचा फ्लेटांत एक बेडरूम सगळें देवाचेंच कूड. देशपांडे सुद्दाचाराचो मनीस तरयी तितलो देवास्पणाचो न्हंय. ताची बायल मात फांत्यार ऊटल्लीच मात्यार शेळें न्हावन एकोडें वसतूर न्हेसोन सोसायटिचा दाकटुल्या बगीचांत ते दिसा फूलल्लीं ल्हान व्हड तिच्या दोळ्यांक दिसचीं सगळीं फुलां खुंटून काडताली. तांतलीं फुलां सोसायटिंतल्या हेर कोणाक मेळाजे तरयी ताणीं तिचे पयलें उटाजे पडतालें. तशें खुंटून हाडल्लीं फुलां देवाक माळन आंग शेकचें, पेपर वासचें, काम कर्तालो. निज्जो आनी वोंटा मधलो तंबाकू इर्जोन उदक सुटताना देशपांडेक काक्साक येवन तो नितळ जावन भायर येताना बायल आरती उकल्ताली.
बोराडेचा मालघड्या चेर्क्याक बावळ्याक घट्ट धर्न सरारां वोडन हाडन देवाचा कुडाक रीगल्लोच्च देशपांडे, थंय देवांक फुलां माळची ताची बायल घडगडो मारल्लेपरीं उभिच्च उरली. हो कितें आवतात? मारांचा चेर्क्याक देवाचा कुडाक वोडन हाडन येवन मातारो कित्याक बारीक कांप्ता? वारया सुत्तुराक शिर्काल्ल्या पिक्या खोलियेपरीं...?
’आयकालेंये...’ देशपांडेचो ताळो रागान कांप्ताले. ’ती पेट दी...’ ह्या पुर्तें तांतियांतलें भायर पडानातल्या पिलाक आज हांव सांग्तां... गांधीक मारल्लो कोणें म्हण..?’ देशपांडेक इतल्या रागांत ताचे बालेनयी एदोळ पळेवंक नातल्लें. खरें सांगचें तर, त्या इतल्या पर्न्या लंकडा पेटेंत कितें आसत आसा म्हण तिकाय कळीत नातलें. कितलीं घरां बदलिल्यारी ती पेट मात खुद्द देशपांडे कितेंगी आसत आसल्ल्यापरीं व्हाववन वर्तालो आनी जोगासणेन सांभाळन दवर्तालो. बायल मिटाचो कुंदो जाल्ली पळेवन देशपांडे खुद्द देवाचीं फायनेळां, इमाजी दवरिल्ल्या कोनश्या गेलो आनी पर्नी लोंकडाची पेट वोडन हाडन बोराडेचा चवत्या वर्गांत शिकच्या चेर्क्याचा पांयां मुळा दवरली. आनी जान्व्याक खोवयिल्लो भिगातांत ताचें बीग उग्तें कर्न तांतूं भरल्लीं एकेकच पर्नीं पेपरां ताचे मुकार चत्रायेन सोडयलीं.
’पळे.. तुजो बापूय कोंग्रेस्सी न्हंय, रयलवेंत यूनियनाचो म्हान मुकेली न्हंय.. पळे तूं तरयी पळे.. ह्या कोंग्रेसिनी आमचीं घरां, कोमटां जीव सगळें जळवन आमकां कशें बोराडेचो चेर्को भिंयान कांप्तालो. ’तीन हजार वर्सां, तीन हजार वर्सां थावन आमीं तुमकां धांबून दवरलां म्हण तुमीं म्हणतातने?, व्हय हांव बामूण, नातूराम गोडसेयी बामूण, ताणें गांधीक मारलें, तुमी सगळे मेळोन म्हाका मारा.. मारा... मारा...’
रावल्ले कडेच्च कांपचो देशपांडे इतलें म्हणोन देवाचा कुडांतच दड्ड कर्न पर्तालो.
’बाबा...’ म्हण बोराडेचा चेर्क्यान मारल्ल्या किंक्राटेक पारिजात को अपरेटीव हावजिंग सोसायटिचें सगळें कट्टोण भुंयकापणेक हाल्चेपरीं हाल्लें.
भायर चवकांत मुनिसिपालिटिची गाडी ’भारवी बांदांत उदक अपायाचा मट्टाक चडलां, खंयचेयी घड्ये बागलां उघडुंक पुरो लोकान जाग्रूत रावोंक विनंती’ म्हण चत्राय सांग्ताली.
