संपादकीय - 2: मनीस, धांवणी आनी जयत
धांव मारचि अनिवार्य स्थिति आज सरवांक आनिवार्य, वेळाचो अभाव, उणि जाव्न आयिल्लि सोस्णिकाय, चडित जमंव्चि पिसाय ह्या संसारांत जियेतेल्यांक सभार पाव्टिं कांय आमि जीवि मात्र व यंत्रां? म्हळ्ळिं चिंत्नां उभ्जय्तात.
कांय एका तेंपाधिं ऋशिमुनि तपस्य कर्ताले कंय, दिसांगट्ले सयरणेन बोसचाक कांय राना-मोळ्यांनि वॆळ काडताले कंय. आज्काल तसलिं रानां ’विकासा’ च्या पंदा चिर्डल्यांत, प्राकृतिक सोभाय, नैसर्गिक रुपां बद्लोन येतात. आमि सेंव्चें व्हारें, आमि पियेंव्चें उदाक लेगुन म्हेळें जातॆच येंवच्या ह्या काळार, एदोळ म्हणासर आमि उभि रांव्च्या भुंयचेर मात्र ट्याक्स भरुंक आस्लें तर, आतातां उदकाक सय्त ट्याक्स भरुंक पड्लां, नितळ वायाक सय्त फुडिल्या दिसांनि ट्याक्स भरुंक पडतेलें. जशें मिनरल उदाक मोलाक घेव्न सेंव्चें सामान्य जाल्लेपरिं, ऒक्सिजनाचिं पोतिं मोलाक घेंव्चें सामान्य जांव्चे दीस चड पयस नांत.
हरयेका घडये बदलोन येंवच्या आय्चया काळार आम्चिं चिंतनां बदलतात, आमचे विचार बदलतात. हाचिं कारणां कसलींय आसोंदित, पुण आज मनिस गांवचिं घरां सोडुन फ्लॆटांनि जियेंवक पसंद कर्ताना, फ्लॆटांनि जियेतलो बंगल्यांनि जियेंवक पसंद करता. आनि समाजिक नदरेंत ’मान’ अप्णांवचाक, कितें सरव करता. चलुन वेचो गाडि घेता, ल्हान गाडि आसचो व्हड गाडि घेता. आनि ’जयतेवंत’ म्हळ्ळ्या चौकट्टांत रिगाजय तर, ऎक बंगलो आसोंक जाय, ऎक गाडि आसोंक जाय, हें आसोंक जाय, तें आसोंक जाय.... म्हळ्ळि पट्टि तयार जाता. आम्कां जन्म दीव्न व्हड केल्ल्या आमच्या प्रायेस्त आवय-बापाय्क ’आश्र्यांत’ दवर्तांव, आनि आप्ल्या बंग्ल्यांनि दॆसि-विदॆसि पेट्यांक पोसतांव. न्हय? आनि ह्या पेट्यांक न्हाणंव्क, मुस्ताय्कि न्हेसंव्क, वा सदांय भाय्र भंवडांव्क म्हण नम्यार्लेले आस्तित पुण आम्च्या प्रायेस्त आवय-बापाय्क आम्च्या घरांनि पोसचि तांक जांव चिंताप सय्त आमकां ना. आमि खंय्चर्गी वाट चुक्ल्यांव म्हळ्ळें आपराधिं चिंताप आमचे मतिंत/काळ्जांत आसा तर्यी आमकां तें विमर्सुन चिंतचि श्याथि जांव सयरण ना, देकुन आम्कां हे संबंध उडासाक करुन दिंव्चे दलालि उदेल्यात. आवयांचो दिवस, बापाय्चो दिवस, आकय्चो दिवस, मामाचो दिवस म्हळ्ळे दीस उदेल्यात, आनि विपरयास म्हळ्यार आमि सय्त ह्या दिवसाक आचरण करतांव. हें संबंधाक मात कित्याक? फुडिल्या दिसांनि ’पेट्यांचो दिवस’, ’माज्रांचो दिवस’, ’रेड्यांचो दिवस’, ’मोशिंचो दिवस’ येतित, आनि ते पाळतलॆंय धाराळ आसतित.
जयत कोणाक नाका? हर्येक्लो जियेता जयतेवंत जांव्क. भॊव बरें चिंताप हें. पुण ’जयतेवंत’ म्हळ्ळ्या सबधांत कितें सर्व आटापोन आसा? हें समजोंचें भॊव महत्वाचें. समाजिक नदरेन ’इल्लि आस्त, ऎक बंगलो, घर-कामाचिं, घरांत गाडि, ब्यांक ब्यालेन्स....’ इत्लेंच? हें कनिश्ट मापान जाय न्हय?
बरें, तर आमकांच आमि विचारयां; आमच्याच भावा वा भय्णिक नागोवन केल्लि आस्त ति आस्त?
जन्म दातारांक दूक दीव्न भांद्ल्लो बंग्लो कोणाच्या सुखाक? वा कसल्या दव्लतेक?
पेट्यांक भंव्डांव्चि गाडि जर आम्च्या अंतस्तेचि कुरुः दिता तर, कसलि ति अंतस्त?
चिंतुंक गेल्यार जाय्तिं सवालां आमच्या मतिंत उदेतित, पुण चिंतुंक कोणाक वॆळ आसा? मतिक बेसोर घालुंक कोणाक सयरण आसा?
आमिं धांव्यां, पुण चलोन वेतेल्या हेरांक लोटुन घालचें नाका. आमि जिकयां पुण हेरांक सलवोंवचि जीक अमकां नाका. आमिं बरिं म्हण रुजु करुंक हेरांचें उणेंपण मेजुंक वेचें नाका. आमि व्हड जावयां पुण हेरांक ल्हान करुन न्हय.
- वल्ली क्वाड्रस (जनेर २०१६)
