संपदकीय १६: थकानातल्लें पयण
ह्या आधिंयी हांवें सुटावें सांगलां; 'पाटीं पळेवंक ना'. जशें आयलां तसें गायलां म्हणतच म्हजीं उत्रां कांय अडहूक लागचिंनांत म्हणून लेक्तां. पयणारी.कोम तिस्रे वर्साक पांय थेंक्ताना नवो हुरूप भर्चो सहज, पूण इतल्या तेंपांत आमी कितलेशीं ‘हेरांक उपकार्चीं कामां’ करुंक सकल्यांव म्हळ्ळें आमी आमकांच प्रामाणीक जावन वळकुंक सक्तांव तर आमकां तितलेंच पुरो. पयल्यान पयलें; आमी साहीत रचपी देकून आमची देणगी साहित्यारुपार तऱ्यी, आमचे पयकिंतल्या हेर साहितिच्या गर्जेक पावुंक सकल्यांव, जाव्येता दुडवाची कुमोक दिंवची, जाव्येता बूक पर्गटून दिंवची, जाव्येता हेर रितीन कुमोक कर्ची जवाभदारी व्हळकून घेतली तर आमची सर्वांची - हें चिंतप आमचें.
पयणारी.कोम विशेस अंको पर्गटच्याक आमचेलागीं दोन इरादे आसात, पयलो: जाळिजाग्यांनी आसच्या विंचणार वावराक/साहिताक पर्गटचो. दुस्रो: विंचणार साहिताक बुकारुपार पर्गटचें. आनी हांगासऱ्यी आमी तेच्च इरादे सांभाळ्ळ्यात म्हणुंक धयर घेतांव. आर्थीक मुनाफो जांव, नांव-मान जांव केदिंच आमचो शेवोट जावंक ना, जांवचोय ना म्हणून आमच्या कोशेडदाचेर हात दवरून सांगचें प्रामाणीक धयर आमकां आसा. अशें म्हणतच आमच्या वावरांत आयब ना म्हणून अर्थ न्हय, आमचेथंय सयत चुकी/उणेंपण आसुयेता, आमी सयत रग्ता-मासाचे मनीस म्हणतच चुकी सामान्य न्हय?. अशें म्हणून आमच्यो चुकी पळेतेल्यांनी आमीं केल्लें व करून आसचें कांय इल्लें चिल्लर बरेंपण आसा तर तेंय व्हळकुंचें व्हड मन धाखयल्यार पुरो, हें आमकां प्रमूक न्हय तऱ्यी, आमचेतसल्या थोड्या हेरांक तांच्या कामाक थोडी तऱ्यी सावळी दीवंक सकत.
अशें म्हणतासतां एक सत सुटावें सांगुंक पडता, 'जरी तरी हांवे च्यार-पांच खुनी केल्ल्यो, च्यार-पांच लूट केल्ली, तर इतलीं दुस्मानां म्हाका आसतिंनांत', पूण हांवें केल्ल्या चिल्लर कोंकणी वावराक लागून म्हजे दुस्मान जायते. म्हाका काम करून थकाना पूण कोणाक म्हजें काम पळेवंक सोसाना. हेरांक धुंपवंक, तोंडार स्तुती कर्ची म्हजी कालेती न्हय, देकून संयबाची कोडी काडल्ल्याक 'आंबोट खेल्ल्यांक गळ्याकडे लासल्लेपरीं' म्हजेविशीं खबरो करून दीस वेतात तर तसल्यांविशीं आमी चिंतून आमचो मोलाधीक वेळ कित्याक विभाडचो न्हय? कित्याकगी, असल्यांक पळेवन लिपोन बोसतेल्यांच्या वर्गाचे आमी न्हय, बगार अनिक्यी चडीत वावर करुंक मुकार वेतेले कठीण हठी संयबाचे. आयलेवार एका संवादावेळार एका जाणत्यान सांगलें; हेर भासांनी दोन बरवपी एकामेका उलयताना 'विचारांचेर तर्क-संवाद कर्तात' पूण कोंकणेंत 'हेरांच्यो खबरो कर्तात'. हें निजायकी सत गजाल म्हणताना कांय चोवदा वर्साधलें घडीत मतिच्या पडद्यांत उदेता;
'बिजनेस ट्रीप' खातीर कुवेयट थावन अन्येका देशाक गेल्लेवेळार म्हाका थंयच्या एका कोंकणी बरयणारांच्या जम्याचो मुखेली मेळुंक आयलो, दनपारां तांगेर जेवण आसा केल्लें देकून मायामोगान ताचेसवें गेलों. म्हजेसवें हेर दोग-तेग बरवपी आसले, तेच्च वेळार ताका एका बरवप्याचें फोन आयलें, आनी हो फोनार सयत 'व्यंग्य रितीर' त्या बरवप्याक खोंकचें पार्किलें. फोन बंध जातच्च सयत उलवपाक विशय जावनासलो 'तो अपणाचें काम सार्कें ना तऱ्यी, अपल्या बायलेक गलफाक घेवन आयला' म्हळ्ळो विशय. पळेया; कोणाची बायल आनी कोणें खबरो कर्च्यो आनी कोणाक हुसको आनी कोणाक पोडकाणी - तेदनां म्हज्या मतिंक चिंतप उटलें, आज ताचेर पाटल्यान खेळकुळां कर्तेले हे फाल्यां म्हजेर, अशें सर्वांचेर खेळकुळां कर्तेले म्हणून. चड तेंप उत्रोंक ना, वेगिंच ते दीस म्हाका पळेवंक मेळ्ळे. पूण हांव म्हज्या वाटेर फुलांची रास आशेवन आयिल्लोंच न्हय, सत सांगचें तर आतातां त्या कांट्यांक सयत बेजार जालां जायजय, हाका कितलेपावटीं तोपचें म्हणून - आसूं.
'सत सांगुंक जायनांगा, देकून मांकोड जाला वाग्गा, शेरांतुल्या दरबारांत' - म्हज्याच 'रायाची फीऱ्याद' कवितेंतली वोळ यादीक येता. कोंकणेक पोकोळ केलां हेच्च पोकोळ तकलेच्या मुंडासगारांनी, कोंकणेक अपल्या तुरुपाचो एक्को करून अपलें बोळकें भर्चीच हांची कालेती. हाणीं केल्लें व कर्चें मात्र कोंकणी, हेरांनी कर्चें नांवाक/मानाक म्हळ्ळें हांचें चिंतप चिंताना 'थुक्क' करून हांच्या तोंडार थुक्यां म्हण जाता.
हें हांगासर कित्याक गर्जेचें म्हळ्यार - आमी कोंकणी साहिती म्हणून आमी दांग्रो मारुंक ना, वेदी-मानाच्या शेवोटांत आमी कोणायसवें धांवणेर रावुंक नांव, बगार कोणेंय करिनातल्लें आमी कित्याक करिनाये म्हळ्ळें प्रामाणीक शर्थ आमचेर उभें करून तें पाळचें प्रेतन करून आसांव. हेरांच्या कोंकणी वावराचेर आमी अभिमान पावतांव, हेरांचो वावर आमी वळकतांव, आमच्या दोळ्यांनी मिंजासकेची पट्टी अमी भांदुंक ना वा तो होरबोस्यी आमकां ना. पूण सांगुंक आसचें मुकार्च्च तोंडार्च कसलीच मुलाज नासताना सांगून सोडतांव. आमी खोंकचें ‘संयबाक’ शिवाय ‘वेक्तीक’ न्हय, हो फरक करुंक सकानातल्ल्यां थावन कितें अपेक्षा करुयेता? जशें चा. फ्रा. दे'कोसताच्या उत्रांपरीं; 'मोशीक सर्गार वेल्यार कितें दितेली? एक थापो शेण मात्र न्हयवे?'. आतां आमचे चडताव बरवपी सयत हेच्च कालेतिचे तर, असल्यां थावन कसली समाज नितळ जायत म्हण तुमिंच चिंता.
तर आमकां कसले बरवपी जाय? 'आमकां हेरांचें बरेंपण वळकून एकामेका जोडतेले' जाय शिवाय 'हेरांचे गुन्यांव मेजून एकामेका मोडतेले न्हय', आमकां पयले स्वता 'प्रगतिशील चिंतप' अपल्या जिण्येक, अपल्या चिंत्पाक, लागू कर्न उपरांत आपल्या बर्पांनी बरंवचें बरवपी जाय. आमकां मुंडासगार न्हय, मनशामोलां समजल्ले, मनशापणाक वळकुंक सकचें मनशापण आसचे बरवपी जाय शिवाय, अपलें शेंकारें फुलवंक अपल्यांकच खोंकून, अपल्यांकच विणगे कर्चे, अपल्यांकच लोटून घालून तमासो कर्चे न्हय. आनी मनश्यामवल्यांच्या चिंत्पाक रुतां कर्च्या दिशेन आमचो वावर निरंतर चालूच आसतलो. कितलीं वर्सां वा मयने वा हफ्ते व दीस तें प्रमूक न्हय, पूण कितल्या प्रामाणीक रितीन आमी हें मिसांव मुखारून वर्तांव म्हळ्ळें. कित्याक म्हळ्यार आमचो स्पर्दो हेरांसवें भिल्कूल न्हय, आमचो आयचो स्पर्धो आमच्या काल्च्या कामासवें. काल आमी केल्ल्या कामाच्याकी बरे रितीन आमी आज काम करुंक जाय. अशें जालें तर मात्र 'आमचें मवन्च आमचीं उत्रां, आमचें कामच आमची जवाब'.
त्ये दिशेन आमचें हें थकानातल्लें पयण चालुच्च आसतेलें. ह्या संसारांत कोणच्च वा कितेंच थीर (सासणीक/शाश्वत) ना, बाकिचें वेळाच्या अधीन आसा.
मायामोगान,
- वल्लि क्वाड्रस [दसेंबर, २०१७]
वल्लि क्वाड्रस: १९८४ थाव्न कोंक्णेंत मट्व्यो काण्यो, कादंबरि, कविता, लॆखनां बरव्न आयिल्लो, २००४ थाव्न २०११ म्हणासर दाय्ज.कोम अंतर्जाळिचो संपादक जाव्न वाव्र केला. काणिक, उदेव, आम्चो-युवक पत्रांनि संपादकीय वाव्र केल्ल्या हाणे ’कुवॆय्ट्गारांचो झेलो विशॆस अंको’, ’दिवो-दाय्ज’, ’मित्र-दाय्ज’ तशेंच कर्नाटक कोंक्णी साहित्य अकाडेमिच्या ’शेक्ड्यांच्यो मट्व्यो काण्यो’ बुकाचें संपदन केलां. ’मोळबावयलीं स्वपणां (२००६)’ आनी ’मुखामुखि (२०१७)’ हाचे पर्गट जाल्ले संपादकीयांचे दोन जमे.
