संपादकीय - १०. डैवर्शन्स, यू टर्न आनि लैफ
आध्ल्या वर्सापरिंच ह्यॆ पाव्टिंयी म्हज्या पर्न्या घर्च्या पर्न्या वोणदिचेर पर्न्या खिळ्याचेर नवेंच क्यालेंडर उम्कळाय्लां, हांवे सय्त नवि मुस्ताय्कि हाड्ल्या पुण अपुट कोंक्णेंत बरयिल्लें माताळें वाचुन हांव कांय नव्या बोत्लिंत्लें पियेलां म्हण एदोळ्च्च तुवें निर्णय केलोय तर हें पुर्तें लॆखन तुजेपासत बरयिल्लें जाव्नासा.
नवें वरस म्हज्या क्यालेंडरांत मात्र पुण म्हज्या जिण्येंत, म्हज्या चिंत्पांत कित्लें नवेंसांव जालां वा जांव्चें साध्य? म्हाका मेळ्चो सांभाळ तोच्च, म्हाका कामाक वचुंक तेंच बस्स/आटो/ट्रॆय्न धरुंक आसा, तेंच आफिस, तोच्च बोस आनि तेच्च समस्से. उप्रांत हफ्तो अखॆर जाताना तिच्च इगर्ज, तेच्च इश्ट, तिंच मिटिंगां आनि सक्कड तेंच तर ’नवें कांय वालिर जांव्चिं गोंय्टां?’. नवें म्हळ्यार खंच्या सांता/सांतिणिन संसाराक हाडुन यॆंव्क जाय आस्लें? हाडुन आय्ल्यारी कोणें आम्कां पावित करुंक जाय आस्लें? (माफ करा - आमि जांव्न कितेंच करिनांव, आम्कां हेरांनिंच कितेंय करिजाय म्हळ्ळे चिंतप आम्च्या कट्ट्यांत भरुन गेल्ले आमि देकुन सांग्तां)
आम्च्या घरांत्ल्या मेजांनि बोत्ल्यो नव्यो येतित पुण आम्चे दीस्पड्ते विचार बदल्नांत, आम्च्या बाल्कनिंत्ल्यो चट्ट्यो बदल्तित पुण आम्च्या चिंत्पाचि दिशा बदल्ना, आम्कां सर्वांक बद्लावण जाय़ पुण आमि जाव्न बद्लुंक सकानांव. देकुन दिसान्दीस आम्च्या चिंत्पाच्या शेळेर्पणाचो परिणाम भगुन आसांव.
आतां म्हाका विचार्येता ’ह्या लॆखनाचें माताळें खंच्या अर्थान अपुट कोंक्णि भासेच्या उत्रांनि बरयिल्लें?’, हेंच सवाल हांव्यी चिंतुन आसां, कोंक्णि म्हळ्यार कितें, कोंक्णि कोणाक आनि कित्याक पडोन गेलां? विचारा ’सौत केनरा कोंकणि असॊसियॆशन’, वा ’म्यांगलॊर कोंकणि वेल्फॆर असॊसियॆशन’, व ’युनाय्टेड कोंकणि रैटर्स असॊसियॆशन’ हांतुं कोंक्णि खंय आसा? फकत्त कोंक्णि सभ्द वापार केल्यार (घासुंक/पुसुंक) कोंक्णि जाता? त्यॆ अर्थान हांवें वापर केल्ल्या माताळ्यार ’आनि’ म्हळ्ळो सभ्द अपुट कोंक्णेचो.
[माफ करा, हें हांवें खंच्याय एका निर्दिश्ट संघटनाक उद्दॆशुन बरयिल्लें न्हय, पुण आमि आप्णायिल्ल्या चिंत्पाचेर मात्सो उज्वाड फांकंव्चा इराद्यान थोडिं नांवां धाख्ल्याक घेत्ल्यांत]
माताळें आसुं आतां ’ब्युरॊक्रासि’ पळेयां, कोंक्णि लोकाक वर्सान वरस ऎक कार्यें (सांस्कृतिक) आसा कर्च्या एकाच्च शेवोटांत आस्चिं असलिं डोंबराट कोंक्णि संघटनां अम्च्या कोंक्णेंत कित्लिं नांत? आनि वर्साक ऎक सांस्कृतिक कार्यें कर्चें कांय इगर्ज मातेचो नवो उपादेस म्हळ्ळेपरिं भर्वसुन, त्यॆ पासत थोड्या बोडांक एक्टांव्न हुद्दे/पद्वि/अधिकार आप्णांव्क एकाथराचो ’दोरि वोड्चो स्पर्धो’ कांय नवो?. तो आस्ल्यार हांव ना, हांव आस्ल्यार अनि कोण ना म्हळ्ळें चिंतप नवें? पुण हें कित्याक म्हळ्ळें सवाल कोणेंय केलां? कोणेंय सोड्यां तुवें केलांय?
प्रस्तुत काळार कोंक्णि कार्यिं म्हळ्यार संप्यान व्याख्यान दितां; ’कांय ऎक-दॊन पत्रांनि कार्याचि कळव्णि धाड्चि, गर्ज पड्ल्यार जाहीरात दीव्न ति कळव्णि पर्गट्चि (कित्याक म्हळ्यार जाहीरात दिल्यार संपादकांक बोल्सांत घाल्लेपरिं, देकुन कोणाय्चिय ठिका पर्गट जाय्ना) आनि नम्यार्लेल्या दिसा त्या कार्याक येतेले धा-पंद्रा बोडां, आनि तांतुं भारा-तेरा (चोव्दा आसुंक्यी पुरो) जणांक वेदिचेर बसंव्चें आनि तस्वीरो काड्च्यो, मेळ्ल्ल्या मेळ्ल्ल्याक वेदिचेर आपव्न फुल दिव्न उप्रांत पत्रांनि ’मान केलो’ म्हण गाजंव्चेंच कोंक्णि कार्यिं जाल्यांत. आनि असल्या कार्याक कोंक्णि लॊक यॆना म्हण रुदान. आतां सांगा - हांतुं कांय नवेसांव आसा? हिच्च संस्कृति/परंपरा मुखारुन वेता, लाद्रु धा वर्सां अध्यक्ष, पेद्रु पंद्रा वर्सा अध्यक्ष, उप्रांत दुम्गा, कय्तान म्हणुन कोंक्णेचें सत्त्यानास. पुण हांगासर हांकां कोंक्णि कलाकार कोण म्हळ्ळें कळित ना, कोंक्णि भाशा मंडळ म्हळ्ळ्या संस्थ्याचि वर्दि (मिनुट) सय्त इंग्लिशांत जाता - हाच्याकी वर्ति कोंक्णेचि खेळ्कुळाय आनि खंय्चर आसा सांगा.
कोंक्णि कार्यिं जाल्यार आनि ताका टिकेट आसा जाल्यार ताचो भोंगोस्तोळ अन्यॆक दुरंत, माहेत पत्रां (लीफ-लेटां) तयार जांव्चि इंग्लिशांत, कळव्णि/वर्दि जांव्चि इंग्लिशांत. उप्रांत खब्रेवर्दि सय्त ’इंग्लिशांत’, कोणाक कोंक्णि जाय, ते बसोन जाय जाल्यार तर्जण करा, पर्गट करा वा फोंडांत पडोन मोरा म्हळ्ळें चिंताप चिंतेले कोंक्णि कार्भारि. आनि कोंक्णि उद्दार जाय्त? थोड्यांक धांव्णेंत जिकुंक आसा देकुन ’मांड कुर्पोण’ म्हळ्ळ्या वस्तुक सय्त दोड्या अर्थाच्या संभाशणांनि प्रदर्शन करुन ’धाख्लो केला’ म्हण दांग्रो मार्तात. लॊक कांठाळ्ळा तर्यी तेच्च नाटकांक फकत्त पॊशक मेळ्तात म्हणुन लोकांक धाखय्तात. आनि असल्या कोंक्णि मत्भारिं थाव्न कोंक्णि कित्तुन पाव्तलि म्हळ्ळें तुमिंच चिंता. ऎक नाटक ’क्वालिटि (गुण्मट्ट) वर्विं चलुंक जाय शिवाय संखो (क्वांटिटि) वर्विं न्हय’. आतां एका सांग्णेचो उडास येता, हाग्ताना एक्लो भुर्गो भाक्रि खातालो देकुन ताच्ये आवय्न सांग्लें खंय ’अळे पुता, हाग्ताना भाक्रि खाय्नाका’, आनि पुतान जाप दिलि खंय ’हांव बुडव्न खातां, तुं कितें कर्ताय?’, आम्चा कोंक्णेंत सय्त तेंच जालां, बुडव्न खातेलेच्च मुखेलि तर, लोकां थाव्न कितें अपॆक्शा करुयेता म्हळ्ळें तुमिंच चिंतुन पळेया.
आतां म्हाका चा.फ्रा.दे’कॊस्ताच्या एका कवितेंत्ल्या उत्रांचो उडास येता ’गायेन सर्गाक गेल्यारि कितें दितलि? ऎक थापो शेण मात्र न्हय?’, हांगासर तेच्च खास्ताचे जर संघटनाचे मुखेलि जाव्न, फकत्त वेदिचिं कार्यिं (लोकाक जमंव्चें आनि अप्णान वेदिचेर बोस्चें, उप्रांत पत्रांनि खब्रो पर्गट्चें, फॆस्बुकांनि, वाट्सापानि वांट्चें) म्हण चिंत्चे हेच्च ’गायेच्या चिंत्पाच्यानि’
नवें वरस कोणाक नवेंसांव हाडुं कोणाक ना हाडुं पुण तुका आनि म्हाका पुणिं कांय इल्लें नवेंसांव हाडुं म्हणुन अशेतां, तुका आनि तुज्या कुट्माक सर्व नवेंसांव (बरेंच) आशेतां,
मायामोगान
- वल्लि क्वाड्रस (जनेर २०१७)
