[मोटवी कथा]: वेचीक पूत
आयचो सूऱ्यो पप्पाच्या जिवितांत एक नवी घुंवडी हाडन येंवच्यार आसल्लो. सात वर्सांच्या ह्या कठोर वेगळाचारा उपरांत आज पप्पाचो एकच आस्रो, एकच स्वपाण जावनासल्लो, मोगाचो पूत पाटीं येंवच्यार आसल्लो. शेतां बाटानीं, गाद्यां तोटानीं घाम पीळन घोळचें अपल्या वडपणाक उणें म्हण चिंतून आसत सगळी अपल्या नांवार बरवन घेवन जल्म- दातारां थावन पयस पावल्या उपरांत ताच्या वेगळाचारान ताच्या आवयक बली घेतल्लो. हेंच्च चिंतून ताचो बापूय लाचार जाल्लो. ह्याच्च घडिये आनाथ जावन घर आधार नासताना गांवान गांव भंवतल्या म्हाका देवान बरो आस्रो लाबयिल्लो. अनीं पप्पाक केदिंच्च ताच्या पुताचें उणेंपण भोगुंक हांवें सोडलें नां. लाचार पप्पाक हांव आधार जालों. आधार नात ल्ल्या म्हाका पप्पान मोगाचो आस्रो लाबयलो. अनीं अशें असताना पप्पाचो एकच वारेसदार पाटीं येता म्हण कळल्लेंच्च पप्पा संतोसान नाचतालो. पूण मज्या काळजांत कित्याकगी एका थराचो मोसोर उबजाल्लो. हांव खंडीत जावन जाणासल्लों हांव मोसोर करुंक फावो न्हय. पप्पान म्हाका अस्रो दीवन पुता सार्को मोग लाभयला. अशें चिंतून हांवेच्च म्हाका थांबयलें अनीं बितर चल्लों, आज येवंक असच्या “वेचीक पुता”क संभ्रमीक येवकाराची तयाराय करुंक.
पप्पा सोप्यार बसोन मुखल्या गेटीकच चोयतालो. अनीं अबळे ती घडी उदेल्ली. अपणाच्या पुतान ट्याक्सेर थावन देंवोन गेट उग्ती कर्ताना पप्पा नीट जालो. पुताक वेंगच्या आतुरायेन मुखार धांवल्ल्या पप्पाची चाल थंयच थांबली. कारण अपल्या पुता सांगाता एक चली अनीं ताच्या हातीं एक नेंटे बाळ आसल्लें.
“कसो आसाय पप्पा?” मुखार आयिल्ल्या ऐवन बाबान्ंच्च उलवण्याक बुन्याद घाली.
“.......” पप्पा तांका पळेंवच्यार च्च पड ल्लो.
“पप्पा हें मजी होकाल शरल अनीं हें अमचें एकच माणीक ऐरल.” पप्पाचें मौन पण पळेवन ऐवन बाब च्च उलयलो.
“.......” तरिकी पप्पाचे वोंट वेगळे जाले नांत.
“पप्पा सोरी, अम्सरान काजार जाल्ल्यान हांवें कोणायकी आपवणें दीवंक नां.; पप्पाच्या पर्वणगे विणें बितर रिग्ताना उलयलो ऐवन बाबा.
“वय पुता, मनश्याक हंकार येताना अपलो जल्म दातार बापूय च्च पर्की जाता” पप्पा अपलेस्थकीं उलयिल्ले म्हाका आयकालें. लांब स्वास घेवन सोप्यार कुसकालो पप्पा.
“हांव तुमकां थंड पीवन घेवन येतां” तांच्या बराबर हांवी बितर चमकोल्लों.
“तूं हांगासर कामाक आसाय म्हण चिंत्ता. देव बरें करूं” पीवन हातीं घेताना उलयलो ऐवन बाब.
हांवें वय म्हळ्ळे बरीं तकली हालयली.
“हो मांय सरल्यागी? म्हाका खबर च्च दीवंक नां?” वोणदीर उमकाळच्या तस्विरेक पळेवन उलयलो ऐवन बाब.
“तुमकां तिळसुंक तुमचो नंबर या विळास नातलो” हांव खाली ग्लासांक राकोन उबो आसल्लों.
“जायत जायत , चड अधीक प्रसंग उलैनाका. चल तुजें काम कर.” ऐवन बाबाच्या दमकेक हांव टीपायचेर आस ल्ले खाली ग्लास घेवन कुजनाक रिगलों. ऐवन बाबाचीं उत्रां मज्या काळजाक तोपुल्लीं. हें सर्व संभाशण अयकोन असल्लो पप्पा उटोन थंयच दोऱ्येर असल्लो तुवालो काडन खांद्यार घालन तोटा कुशीन चमकालो. ताका चड बेजार जाल्ल्या वेळार ताणें तोटांत वचोन बसचें आसल्लें. सांज जाताना पप्पा सार्को जातालो म्हण चिंतून हांवें मजें काम मुंदरिलें. पयस थावन थकोन आयिल्ल्या आमच्या सयऱ्यांक तांच्या कुडिची निताळाय करुंक उपकार मागलो. उपरांत रांदून दवर ल्लें स्वादीक जेवाण मेजार मांडलें. जेवाण सेवल्या नंतर थोडो वेळ विराम घेवन सांजेचें शीतळ वारें सेंवच्या खातीर तीं तोटा तेवशीन चमकालीं. हांव सांजेची पोटची विलेवारी करुंक रांदपा कुडाक रिगलों.
वोणती वयल्या घड्याळा बितरल्या सुकण्यान वरां सात जालीं म्हण अपल्या सुमधूर ताळ्यान म्हाका जागयताना हांव रांदच्या कुडा थावन भायर आयलों. आयिल्ल्या सयऱ्यांक जळ्यारां थावन वांचंवच्या खातीर घर्चीं दारां जनेलां धांपलीं. पयशिल्ल्यान आयकोंवच्या इगर्जेच्या घांटीक हांवें मती बितरच तेर्स भेटयलो. तितल्यार घर्ची कांपीण वाजली. हांव एकाच्च बाक्कारान दाराकडे पावलों. अमचीं सयरीं बितर आयिल्लिंच्च दार दांपुंक वेताना पयशिल्यान म्हाका पप्पा येंवचो झळकालो. हांव दार उग्तेंच्च दवर्न आंगणाक देंवलों.
“पुता, नाणी तापल्यागी?” पप्पाचें मुखमळ एकदं बावल्लें.
“वय पप्पा” हांवें मटवी जाप दिली.
“म्हाका जेवंक नाका पुता. आज कित्याक गी पुरासण भोग्ता” नाण्ये थावन आयिल्लो पप्पा अपल्या कुडा कुशीन चमकालो. ह्या घड्ये ताका दोसचें समा न्हय म्हण चिंतून हांवें तकली हालयली.
“ पळे ऐवन अमकां पाल्यां रातीं धा वराची ट्रैन म्हण उडास आसामू? आयचो सगळो दीस तुवें विभाडलोय. पप्पा लागीं केदाळा उलयताय? फाल्यां सांजे बितर विलेवारी जायनातल्यार हांव मज्या धुवेक घेवन चल्तां. तूं राव हांगाच्च तुज्या बापय सांगाता.”
दूदाचो ग्लास घेवन ऐवन बाबाचें दार ठोक्तां मुणताना आयकोंक नजो जाल्लें तें मज्या कानांक पड ल्लें. थोडो वेळ थंयच रावोन इल्ल्या वेळा उपरांत दार ठोकून दुदाचे दोन ग्लास थंयच आसल्ल्या मेजार दवर्न भायर चल्लों. पप्पाच्या रुमाक तिळताना पप्पा कूस पर्तून निदलो. हांवें आयकाल्लें पप्पाक सांगल्यार ताका अनिकी चड दुख्तालें म्हण चिंतून हांवें मज्या कुडा तेवशीं मेटां काडलीं.
***
“पप्पा, अमकां पाटीं वचोंक आसा. आज रातीं धा वरांची ट्रैन बूक जाल्या.” सकाळिंचो नासटो कर्ताना उलयलो ऐवन बाबा.
“.......” पप्पान अपल्या हातीं असच्या दिसाळ्या पत्रा थावन नदर बदलिली नां.
“पप्पा, म्हाका तुज्याकडे इल्लें गर्जेचें उलवंक आसल्लें” चायेचो घोट मार्ताना परत्त मुंदरिलें ऐवन बाबान.
“कितें सांग” म्हळ्ळे बरीं अपली नदर ऐवन बाबाचेर लायली पप्पान.
“पप्पा, मज्या बिजिनेसांत मसत नश्ट जाल्ल्यान हो घर जागो सगळो विकिजय पडलो. हें घर सोडन दितालों म्हण ह्या पत्रांचेर तुज्या दसकतेची गर्ज आसली. फाल्यां ह्या घर्चो धनी येंवचो असा. ताणें येंवच्या बितर हें घर खाली जावंक जाय. तुमचीं वसतुरां अनीं हेर गर्जेच्यो वसतू सोडल्यार हेर कितेंच्च तुमीं वर्चे बरीं नां. मजी परिस्थिती समजोन घे. तुजें काळीज दुखयिल्ल्याक म्हाका भोगशी पप्पा.”
पप्पाच्या तोंडार कितेंच्च बदलावण नातली पळेवन ऐवन बाबान्ंच्च मुंदरिलें.
“पप्पा, तुका म्हजे सांगाता रावोंक खुशी आसल्यार तुवें म्हजे सांगाता येव्येत. जर तुका गांव सोडन येवंक खुशी नातल्यार हांगाच्च लागसार असच्या ’जीवन ज्योती व्रद्दाश्रम’ ंत तुका भर्ती कर्तालों. पप्पा निर्दार तुज्या हातांत आसा.”
ऐवन बाबाचो ताळो कांप्तालो.
“पुता जीवन, एक पेन्न घेवन ये” पप्पान म्हाका हिशारो केलो. हांवें वचोंक घुंवताना ऐवन बाबान अपल्या बोल्सांतलें पेन्न काडन दसकतेचो जागो दाकयलो. पप्पान एक पावटीं म्हाका चोयलें उपरांत दसकत केली. ताचे हात कांप्ताले. आपूण जीवंत असतानांच्च आसत सगळी पुताच्या नांवार केल्ल्यान ताका अतां दुस्री वाट नासली.
“हांवें व्रद्दाश्रमांत राव्येत पुता पूण जीवन कंय वेतालो?” पप्पाच्या ताळ्यांत खंत तशेंच्च दूख झळकातालें.
“तो कांय मातारो न्हय पप्पा. येदोळ पऱ्यांत धर्माचें खेलें अनीं पुणी कश्ट काडन घोळोंदी.” ऐवन बाबा जापीक राकानासतां अपल्या कुडा कुशीन चमकालो. म्हाकाय मसत बेजार जालें तरी हांवें म्हाकाच्च सांभाळ्ळें. अनीं पप्पा सर्शीन पावलों. पप्पा मेजाक तकली तेंकून बसल्लो. हांवें पप्पाच्या भुजांचेर हात दवरलो. पप्पान हळतार तकली उकल्ली.
पयिल्ले पावटीं हांवें पप्पाच्या दोळ्यांनीं दुखां देख ल्लीं. पप्पान अपल्या गालांचेर अपलो हात भोंवडायलो अनीं उटोन चल्तच्च रावलो. दीस तो बारिच्च मौन पणान पाशार जालो. पूण हांवें सयऱ्यांक जेवणा खाणांत उणें केलें नां. धर्तेर काळोक पडताना पप्पा घरा बितर रिगलो. दोळे ताचे सूजल्ले. “पुता जीवन तीं गेल्या उपरांत तूं तिक्केशे मज्या रुमाक ये. तीं वेताना म्हाका उटंवची गर्ज नां” पप्पाच्या तोंडा थावन सोरऱ्याचो वास मार्तालो. पप्पा शीदा अपल्या कुडाक चमकालो.
न्हावन जेवन वरां नोव जाताना अमचीं सयरीं बायर सरलीं.
“पप्पा जागो असागी जीवन” ऐवन बाबा म्हजे सर्शीं आयलो.
“नां ऐवन बाबा पप्पाक नीद आयल्या, ताणें उटंवचें नाका मुळां.” हांवें हळतार तकली बागवन सांगलें.
“बरें तर अमीं चल्तांव. एदोळ पऱ्यांत पप्पान तुका पुकटाचें खावयलें न्हय गी? अनीं पप्पाची जवाब्दारी तुज्या हातांत असा. पप्पाक सांभाळ. चल शरल.” ऐवन बाबा शरल बाय अनीं ऐरल बेबी सांगाता अंगणाक देंवलो. हांव बागील दांपून पप्पाच्या कुडा कुशीन चमकालों. पप्पा जागोच्च आसल्लो पूण ताचे दोळे तांबडे जाल्ले.
“तीं गेलिंगी पुता?” उटोन बसलो पप्पा.
“वय पप्पा”मटवी जाप दिली हांवें.
“पुता जीवन, मज्या पुतान तुजें काळीज दुखयिल्ल्याक म्हाका भोगशी. आज पऱ्यांत तुवें म्हाका बरयान सांभाळ्ळांय. हांवें तुका अजून कितेंच्च दिल्लें नां. दर पुता ही पांच लाखांची चेक्क. तुज्या मुखल्या जिविताक आधार जातालो म्हण पात्येतां. हाच्याकी वर्तें म्हजेलागीं तुका दीवंक कितेंच्च उरोंक नां. इतली आसत असोन य हांव आज बिकारी जालां.”
पप्पाच्या दोळ्यांनी सरांरां दुखां देंवतालीं. अशें तरी पप्पाचें मन हाळू जांवदी म्हण हांवें ताचीं दुखां पुसचें प्रयतन करुंक्ना.
“पप्पा, ह्या संसारांत कोणी नात ल्ल्या म्हाका तुवें आस्रो दिलाय हाच्याकी वर्तें कितेंच्च म्हाका नाका. ही चेक्क म्हाका नाका पप्पा. मज्या जीवांत उस्वास आसता पऱ्यांत तूं बिकारी जांवचों नांय पप्पा. तुजें ऋण फारीक करुंक म्हाका आवकास लाबय”. हांवें पप्पाक वेंगलें.
“ पुता ही चेक्क तुवें म्हाका एदोळ पऱ्यांत सांभाळल्ल्याची काणीक जावनासा. प्लीज नाका म्हणानाका. अतां वचोन निदे. फाल्यां अमकां हें घर सांडुंक असा.” पप्पान परत्त पांच लाखांची चेक्क म्हजे तेवशीं वोड्डायली.
पप्पाक अनिकी दुखंवचें समा न्हय म्हण चिंतून हांव चेक्क घेवन मज्या कुडा तेवशीं पावलां काडलीं. थोडो वेळ म्हाका नीदच आयली नां. मतीक मसत बेजाराय जाल्ली. मसत वेळ हांतुळनार लोळ्ळ्या उपरांत निद्रा देवीन म्हाका वेंगलें. सकाळ जाल्लिच्च कळ्ळी नां.
दडबडोन उटोन सासटो तयार कर्न पप्पाक उटवंक पप्पाच्या कुडा तेवशीं कदमां काडलीं. उपरांत अमकां पेट-बिचाणें बांदुंक आसलें.
“पप्पा” मोवाळायेन आपयलें हांवें. पप्पा हाल्लो नां. हांव भियेलों. लागीं वचोन पळेयताना म्हाका आज्याप राकोन आसल्लें. पप्पाची कूड थंड जाल्ली. ह्या भिरांकूळ संसाराक फूड करुंक तांकानासतां पप्पा ह्या संसाराक आदेवस मागोन अमचे थावन मसत पयस पावल्लो. “वेचीक पूत” पप्पाच्या जिवितांत सूख-संतोस हाडन येंवच्या बदलाक पप्पाक सासणाच्या विशेवाक पावन गेल्लो.
[एपरील २०१८]
