नागॆश बाब कार्मली स्मारक मयन्याची कविता

कवी आनी हक्क-मान - २. नागॆश बाब कार्मली स्मारक मयन्याची कविता

साम्प्रदायिक एकचाराची परंपरा भारताच्या गिरेस्त साहित्य दायजांत खोलायेन रुजल्या. एकचार, सहिश्णुताय, धर्मीक समरसताय हे आदर्श उक्तावपाखातीर भारतीय काव्यान एक प्रभावी माध्यम म्हणून काम केलां. वेगवेगळ्या काळांतल्या आनी प्रदेशांतल्या कवींनी भारतांतल्या विविधतायेची परब मनयल्या आनी धर्मीक शांततायेचो पुरस्कार केला.

६ व्या ते सतराव्या शेंकड्यांमदीं फुलपी भक्ति चळवळींतल्यान वेगवेगळ्या प्रादेशिक भाशांनी भक्तिकाव्याची गिरेस्तकाय निर्माण जाली. कबीर, गुरू नानक, मीराबाई ह्या भक्तिकवींनी सगळ्या धर्मांच्या एकचाराचेर आनी मोग आनी भक्तीच्या सार्वत्रिक स्वरुपाचेर भर दिल्लो. तांच्या उतरांनी धर्मीक मर्यादा हुंपून वेगवेगळ्या धर्मांच्या अनुयायांमदीं एकचार वाडोवपाचो संदेश दिलो.

रूमी, बुल्लेहशाह, अमीर खुसरो ह्या सुफी कवींनी आपले गूढ अणभव उक्तावपाखातीर आनी आंतरधर्मीय समजूतीक चालना दिवपाचें साधन म्हणून काव्याचो उपेग केलो. तांच्या काव्यांत मोग, भक्ती आनी सगळ्या प्राण्यांचो एकवट ह्या विशयांचो अभ्यास केल्लो. सूफी काव्यांत धर्मीक विभाजनांक पयस करून दर एका व्यक्तींतल्या दैवी तत्त्वाक वळखून घेवपाचे कल्पनेचेर भर दिल्लो.

स्वातंत्र्य संघर्शांत आनी स्वातंत्र्या उपरांतच्या काळांत फैज अहमद फैज, साहिर लुधियनवी, अली सरदार जाफ्री ह्या पुरोगामी कवींनी सांप्रदायिक समरसताय आनी धर्मनिरपेक्षतायेचें म्हत्व उक्तें केलें.

समकालीन भारतीय कवी ही परंपरा तिगोवन दवरतात. गुलजार, जावेद अख्तर, केकी एन.दरुवल्ला सारकिले कवी सहअस्तित्व, वांटून घेतिल्लें मनीसपण आनी वेगवेगळ्या धर्मीक समाजां मदीं समजून घेवपाची गरज ह्या विशयांचेर संशोधन करतात. वेगवेगळ्या फाटभूंयचे लोक जेन्ना सुसंवादान एकठांय रावतात तेन्ना देश घटमूठ जाता आनी एकचाराची भावना निर्माण जाता.

कोंकणी कवितेंत धर्मीक एकचाराचो पुरस्कार ही संकल्पना नवी न्हय पूण सद्याच्या काळांत राजकी फायद्यापासत जंय एकमेकांआड अविस्वासाचें वातावरण निर्माण करपाचे यत्न चालू आसात ते फाटभुंयेर ह्या म्हयनाचे स्मृतिशेश बाब नागेश करमली यादस्तीक कवी हक्क मान पुरस्काराखातीर जैतिवंत जाल्ले कवितेचें खास म्हत्व आसा.

रहिमागेर दिवाळी रामागेर नाताळ

रॅमीगेर ईद मुबारक

अशी जावची आमची पारख.

ह्या ओळींनी सुरवात जाल्ली ही कविता आमच्या धर्मीक समाजीक एकचाराच्या गिरेस्त परंपरेचें दायज अधोरेखित करून तें दायज तिगोवन दवरपाचें आवाहन करता. धर्मीक एकचारांतल्यान शांततायेच्या सहअस्तित्वाची खात्री जाता. तणाव, संघर्श आनी हिंसा सोंपता. समाजां मदीं समजूत, आदर आनी सहिश्णुताय वाडपाक शांततायेन संवाद, संवाद आनी सहकार्याची वाट मेकळी जाता. देखून

'दर घरांत श्रध्देचो सर्ग नाका भेदांचो नरक...'

अशें सांगून, दरेक धर्मांतल्या उत्सवांची, परबांची देख दिवन कवी वाचप्याचे भावनेक हात घालता. जेन्ना समाज एकठांय येवन एकचारान काम करतात तेन्ना ते सामुहीकपणान समाजीक आव्हानांक तोंड दिवंक शकतात आनी देशाचे उदरगतींत योगदान दिवंक शकतात. तातूंत सहकार्य, परस्पर आदार आनी संसाधनां, गिन्यान आनी कुशळटाय वांटप सोंपें जाता, जाका लागून समावेशक वाड जाता.

रॅमिगेर शिरखुर्मा, रहिमागेर सान्नां

रामागेर दोदोल कोणाक कांय ना मारक

अशी जावची आमची पारख

सणा परबांक तयार जाल्लीं, तोंड गोड करपी खास गोयांत केल्लीं रांदपां ही परंपरा एकमेकांमदीं वांटून घेपाचें वर्णन करपी ही गोड उतरां खंयच्या गोंयकाराक परकी दिसत?

आयज धर्मीक एकचारांत बादा हाडपी कांय संदसाधू जाल्ल्या समाजाच्या दुस्मानांनी रंग लेगीत वांटून घाल्यात. अशा वेळार हे रंग एकचाराचें प्रतीक कशें जांव येता हें साद्या, सरळ उतरांनी सांगता.

रॅमिगेर पाचवो रहिमागेर भगवो

रामागेर धवो रंग सगळे सगळ्यांक पूरक

अशी जावची आमची पारख

निमण्या कडव्यांत कवी आमची खरी पारख सोबीत, सगळ्यांक वेंगावपी उतरांनी व्यक्त करता आनी दुस्वासाआड मोगाचो संदेश दिता.

नाताळांत नकेत्रांनी संवसार भरला.

कोजागिरीचो चंद्र जाला रहिमाचो अल्ला,

वाटून घेवया खुशी, सोपोवया दुसवासांचो रखरख.

अशीच जावची आमची पारख

अशीच जावची आमची पारख

विंगड विंगड संस्कृतायो, परंपरा आनी पद्दतींचो उत्सव मनोवपाक प्रोत्साहन मेळिल्ल्यान लोकांक एकामेकां कडल्यान शिकपाक मेळटा, वेगवेगळ्या नदरांची कदर करपाक मेळटा आनी सांस्कृतीक आदान-प्रदान करपाक मेळटा अशें वातावरण तयार जाता. ही सांस्कृतीक समृध्दी सृजनशीलता, नवनिर्माण आनी समाजीक प्रगती हांकां चालना दिता. नागरिकांखातीर चड समावेशक, समृध्द आनी सुसंवादात्मक समाज तयार करपाची गरज आसा अशेआयचे घडयेक ही कविता सामकी समर्पक.

[कविता] रहीमागेर दिवाळी (डा।पूर्णानंद चारी)

रहीमागेर दिवाळी

रहिमागेर दिवाळी रामागेर नाताळ

रॅमीगेर ईद मुबारक

अशी जावची आमची पारख

रामागेर नमाज रॅमिगेर भजन

रहिमागेर लादिनां भावार्थान ना फरक

अशी जावची आमची पारख

रामागेर येशु सर्वेश्वर, रॅमिगेर पैगंबर

रहिमागेर दत्त दिगंबरा

दर घरांत श्रध्देचो सर्ग नाका भेदांचो नरक

अशी जावची आमची पारख

रॅमिगेर शिरखुर्मा, रहिमागेर सान्नां

रामागेर दोदोल कोणाक कांय ना मारक

अशी जावची आमची पारख

रॅमिगेर पाचवो रहिमागेर भगवो

रामागेर धवो रंग सगळे सगळ्यांक पूरक

अशी जावची आमची पारख

नाताळात्या नकेत्रांनी संवसार भरला

लक्ष्मीचे कोजागिरीचो चंद्र जाला सहिमाचो अल्ला

वाटून घेवया खुशी सोपोवया दुसवासांचो रखरख

अशीच जावची आमची पारख

अशीच जावची आमची पारख

[जुलाय, २०२३]