कवितापाठ - १

कवितापाठ - १

लिसांव - १.  वाट

कविता - वाट

कवी: मेलवीन रोड्रिगस, कुलशेकर

बूक: वाट

प्रकाशक: कविता प्रकाशन

पाठ चलवपी: वल्ली क्वाड्रस, अजेकार

तारीक: ११ फेबरेर २००५

जागो: साल्मिया, कुवेयट

ही माट पड‌ल्ली वाट
पाट कर‍न
साट सुमान सर‍ले

न्याशनल हैवेचेर धांवडांवच्या ट्यांकराबरी

हावें ही वाट गुड्डायिल्ली फिकीर नासतां

तवळ तवळ जेमेवन

कंय वर्न पायता चिंतिनासतां

अनभोगाच्ये असकत्कायेचीं टयरां फुटोन

राज‌रसत्या बगलेच्या झिरियेंनी

कितले पावटीं ट्यांकर पर‍तल्लें ना?

वांचोन ऊर‍लां हांव

आंबरावयल्या कुपां पोंदल्या

खंच्याकी दिसानासच्ये

दयेच्ये शिरेक लागोन

शीर‍शिर्तात शिरेंच्यो शिरो

पर‍ने वाटेक नियाळताना

आतां म्हजी वाट हांवेंच कातरल्या

काकुळतीक बगलेक सारून

बगलेच्या करडाक उजो दीवन

उभारायो खोंडून खंदकां पुरून

म्हजी वाट हांवेंच रुता केल्या

रूंद न्हय आस्येत हाय‌वे बरी फिकीर ना

मुकल्यान दांटाता पाटल्यान आपटाता

म्हळ्ळ्याची खंत ना

हांव एकलोच ह्ये वाटेन

म्हजेंच मिसांव म्हजेंच तेसांव

सवकास गेल्यार‌यी पर‍वा ना

बोयल्याच्ये गाडिये बरी

शेवोटाच्या बंद्राक कुपां पोंदल्या चंद्राक

पांवटीं पावतां, खिणान पावतां

म्हळ्ळ्या धयरान शीर‍शिर्नासतां.

कविची व्हळोक:

मेलवीन रोड्रिगस कोंकणेंतल्या विंचणार कवीं पयकी एकलो. पयलें दे|चा.फ्रा.दे’कोसताचा सांगातान सुर्वात केल्ल्या ’जागेकवी’ वर्वीं, फिर्गजे थावन फिर्गजेक भेटो दीवन, कोंकणेंत सभार कवी उदेशें करुंक काराण जाल्लो कवी. हाचा कवितांनी, कोंकणी भासेची सोभाय पार्किव्येत. दुभांयत तवळ‌तवळ कविताचीं कामासाळां चलवन वर्चा मेलविनाचें एदोळ पर‍यांत ’मोगापेळो’, ’फिंतां’ तशेंच ’वाट’ अशें तीन कविताजमे पर्गटल्यात. तशेंच हेर कविंचीं कविता एकटावन कुपां पोंदलीं मुखां म्हळ्ळो बूक ताणें आंiर पर्गटला.

एक कवी मात्र न्हय आसतां, एक विमर्शक, विचार‌वंत बरवपी, काण्येगार आनीं अंकण‌कार‌य जावनासा. ताचीं कविताक संबंध जाल्लीं अंकणां कविताकुळार, आतां माय‌भास.कोम हाचेर कविताकुडें पर्गट जातेच आसा. तशेंच कविता.कोम सायटाचो हो संपादक.

मेलविनाक मोगापेळो कविताजम्याक, कोंकणी भाषा मंडळ - गोयां थावन प्रशस्थी तशेंच सभार कविता स्पर्ध्यांनी इनामां लाभल्यांत.

(तस्विरेंत आसचीं - दाव्या थावन उज्व्याक) बस‌ल्लीं: वीणा मिनेजस, रीना क्वाड्रस, प्रिया सिकवेरा, क्यारल मार्टीस. उभीं आसचीं: वल्ली क्वाड्रस, आंटनी मिनेजस, मेलवीन वास, फेड्रीक क्वाड्रस, हेनरी लुवीस, जोन कोरेया, जेरालड डी’सोज, सिरील पेरीस, ल्यान्सी पिंटो नायक आनी डेवीड लुवीस (तस्वीरेर ना).

कविताचेर हेरांची प्रतिक्रिया

जिण्येलिसांव दिंवची कविता - डेवीड लुवीस, तल्लूर

आपल्या जिविता थंय जाल्ल्या बदलावणे विश्यांत कविताध्वारीं वर्तमान विवर्सिताना भूत‌कालाचें व आधल्या जिण्येंत जाल्ल्या घडितां/अनभोगाविशीं धाखवन वर्तमान‌कालाच्या आपल्या जीवन‌शैलेचेर जियेल्यार बरें भविश्य मेळतेलें म्हळ्ळें ’आशेचें’ विवर कवी मेलवीन रोड्रिगस दिता. हांव ह्या कवितेक ’बदलावण’ म्हण नांव दितां.

आधीं भग‌ल्ल्या जिण्येक ’माट पड‌ल्ली वाट’ म्हण विवर्सिताना वर्त‌मान काळाच्या अनभोगांत आधल्या काळाच्या सुखाक कवी कांठाळता आसतलो वा आधलें सूख ’चूक वा पातक’ म्हण समजाला आसतलो.

’न्याशनल हाय‌वेचेर धांवडांवच्या ट्यांकराबरी हांवें ही वाट गुड्डायिल्ली" म्हणताना खंचीय फिकीर नासतां जिवितांत मजेचें, सुखाचें, मसतेचें, आमालाचें व सुलभायेचें जीवन जियेला म्हण भग्ता. कित्याक असली जिणी जियेवंक अनभोगाची गर्ज ना, शिसत, देव‌भिरांत, दाक्षेण व वेळाकाळाची फिकीर कर्ची गर्ज ना, थोडो दुडू थोडे इसटांचा ओत्तायेक व दाक्षेणेक ओपवोन ह्या सुखाक वेंग‌ल्लें आसतेलें. आनीं असलें सूख भोग्तासताना आघात व अन्वारां आयल्यांत आसतेलीं. (ट्यांकर पर्ताल्लें) जिवीत संपूर्ण नास जांवचा पयलें अन्वार निवराल्यांत आसतेलीं (वांचोन उरलां). आनीं ह्या बदलावणेक म्हणजे चूक वळकोन जिणीं बदलुंक ’देवाचें बेसांव’ आसतेलें (आंबरावयल्या खंच्याकी दिसानातले दयेच्ये शिरेक) म्हण कवी पात्येता.

फुडें दाक्षेणेक, इसटागातेक, फूड कर्न (काकुळतीक बगलेक सारून, बगलेच्या करडाक उजो दीवन) कसट सोसून (उभारायो खोंडून), सता नितीन चलोंक आशेता.. अपलेंच तत्वां, आनी कायदे-नियमा काणघेवन (वाट हांवेंच रुतां केल्या) कसट जातात तर‌यी (रूंद न्हय आस्येत हाय‌वेबरी). ’अपूण’ व ’हांव’ जावन जियेवंक चिंता ’आस‌ल्ल्यांत‌च’ संतुषट जांवचें प्रेतन कर्ता (सवकास गेल्यार‌य पर्वाना) आनीं शेवोटाक पावतलों म्हळ्ळ्या संतोसान आधल्या जिण्येक "माट पड‌ल्ली वाट" म्हणोन वोलायता.

कवी ’हांव’ आनीं ’अपूण’ जावन जियेजे आनीं ’आस‌ल्ल्यांत‌च तृप्ती जोडिजे म्हण आपल्या कवितेंत समाजेक विवर्सिता.

जेदनां जिण्येचो अनभोग कविता जाताना - हेनरी लुवीस, सासतान

कवितेची सोभाय हीच‌गी जितली ती जिण्येचा अनभोगाक गुंतून येतागी तितली ती वाचप्याक पसंदेची जाता. आनीं हाका वाट कविताच रुज्वात दिता.

कवितेंतलो कवी जिण्येंत अपणान जोडलेल्या अनभोगाक पिंत्रायतासताना लिसांव शिक्ता तशेंच तें लिसांव वाचप्यांसवें वांटून घेता.

वाट कविता मेलवीन रोड्रिगसाचा चडताव कवितेचाकी वेगळीच आसा - रुपांत तशें चिंत्पान.

कविता पांच कणांचें कोंत जाताना - जोमेल, बोंदेल

१) जिवीत जावनासा देवान दिल्लें फुंक्याचे देणें. पूण सर्वांक हें राजांव समजोन घेवंक कषट मार‍तात. हऱ्येकल्यांक तांचें जीवन एक खुरीस, वोजें या कषट म्हळ्ळेबरी भोग्ता. ह्या कवनांत कवी ताचें जिवीत एका वाटेक सरी कर‍ता. आनीं तीय वाट माट पड‌ल्ली वाट म्हण सांग्ता. मणजे हांगासर माट म्हळ्यार जिवितांतले कषट, खुरीस इत्यादी. आनीं असलें जिवीत सभार जण ह्या संसारांत येवन जियेवन गेल्यात.

२) हांव हें जीवन या ‘वाट’ कशें जियेतां? कवीन सांगचे तर ‘न्याशनल हैवेचेर धांवडांवच्या ट्यांकराबरी’गी? न्याशनल हैवे रूंद मारोग, म्हणजे सुलाबयेची वाट, जिवीत. कांय विशेष कषट नासताना जियेंवचे. ‘ट्यांकर’ म्हळ्यार आधुनीकरणचो नव्यो सौलत्यो. सभार जण जिणी जियेतात पूण त्या जीवनांत कांय सार ना, कितेंच उद्देश आसाना. आधुनीक जिविताचो (Modern Life) कितेंच अनबोग नासताना, हेर जियेतात देकून हांव‌य तशें जियेता, या तस‌ल्या संग्त्यांक लब्दोन आमचें जिवीत कंय तरी रावलांगी?

३) मुकार‍सून कवी अंतसकर‍न या ताचें कोशेडद (आंबरावयल्या कुपां पोंदा) तीळन पळेता. जिवितांत आसचे गुपीत घूट, कोणाकी दिसानात‌ल्लें राज, आनीं मिसतेर नियाळताना शिरेंच्यो शिरो शीर‍शिर्तात. आमी आमचीच झडती कर‍ची या आमचा पाटल्या जिविताक घुवोन पाटीं एक नदर घाल्ची बोव गर‍जेचे. निजायकी हें बोव कषटांचे काम जावनासा, जाल्यारी, तेदनां मात्र आपूण कंय आसां, कित्तून पावलां म्हळ्ळें कळता.

४) कवी आपणाक‌च तीळन पळेल्ल्या उपरांत तो एका निर्धाराक येवन पावता. कोणायचाय दयेक या काकुळतीक (Influence) राकोन रावना. जिविताचा वाटेर आड पांय दिंवचेतसल्या वायट सवयांक हुमटून उडवंक प्रयत्न कर्ता (करडाक उजो दीवन). हर‍येकल्याचा जिवानांत थरावळ थरांचे बंधक (Blocks) आसतात. कवीन सांगचेबरीं उभारायो खोंडून, खंदकां पुरून नवी वाट या जिवीत चमकोंक साध्य आसा.

५) कविताची अखरेची पंगत ह्या कवनाचो तीरल या सारांश जावनासा. एक पावटीं म्हनीस एका निर्धाराक पाव‌ल्ल्या उपरांत तो निर्धाराचो परिणाम (consequences) कितेंय जाव्येत त्यो कवीक भिरांत हाडिना. कोण कितें म्हणता म्हळ्ळ्याची पर‍वा ना. ताचो निर्धार या नवी वाट, हाय‌वेबरी सुलाभायेची, रुंदायेची न्हय जावंक पुरो. दुस्मान पास मांडीत या पाटल्यान कोणीं खोडियो काडतीत, खेळकुळां कर‍तीत म्हळ्ळी खंत‌च ना. हऱ्येकल्यान तांची जिणी जियेवंक आसा. हांतलें फळापळ घेवंक साध्य ना. देवाचें पुंक्याचे देणें हें जिवीत आमचे मीसांव जावंक जाय. आमचे उद्देश, निर्दार या शेवोटाक पावोंक वेळ जाल्यारी जीक आमचीच जाता.

बंडाय कविता? - वल्ली क्वाड्रस, अजेकार

मेलवीन रोड्रिगसाचीं चडुणें सगळीं कवितांचें अध्ययन हांवें केलां तर‌यी ’वाट’ कविता म्हाका ताचें एक अपरूप बंडाय कविताशें झळकालें. कविता फ्री वर्सांचेर बरयलां तर‌यी उत्रां उत्रांनी कवीन उभें केल्ल्यो इमाज्यो भोव विज्मीत कर्तात.

पयल्या पंग्तेर कवी अपल्या अनभोगाक सांकेतीक रितीन वर्णिताना आनीं ’अनभोगाच्ये असकत्कायेचीं तयरां फुटोन’. उत्रांनी सांग्ता अनभोग नात‌ल्लो मनीस कितलो मुकार पावल्यार‌यी ताका पडणीं आसची कुरूः दिता.

तिस्री पंगत कविता बंडाय चिंत्पाक रुज्वात दितात. उत्रां पळेया, ’काकुळतीक बगलेक सारून’, ’बगलेच्या करडाक उजो दीवन’. हीं दोन उत्रां म्हण लेखलें तर कविचा मतिंत काकुळतीक स्थान आसा, तर‌यी कवीन काकुळतीक सद्द्याक बगलेन दवरल्या मात्र, पूण बगलेचा करडाक उजो दिला - म्हळ्यार हुल्पायला. कित्याक म्हळ्यार ताची गर्ज कवीक ना. पूण वयलीं दोनीं उत्रां एक कर्न वाचलीं तर काकुळतीक बगलेन लोटून, बगलेचा करडासवें दोनायकी हुल्पायला.

चोवत्या (अखरेचा) पंग्तेर कवी समजायता तीसऱ्या पंग्तेचो महत्व. कवी निरासला एक्सुर्पणाक, ताचे वाटेर तो एकलोच म्हण शिणला, तीसऱ्या पंग्तेर कवी इतल्या धयरान खंदकां पुर्ता, गुडे खोंडता तर‌यी अखरेचा पंग्तेर एकलोच वेता अपल्या स्वपणांची वाट घेवून. हें चिंताप गुस्पोडाय उदेशें जरूर कर्ता - हें एक चिंताप तर हाचें पर‍याय चिंताप भोव लिसामवाभरीत जावनासा - कविताचें नांव ’वाट’. आनीं ही वाट नवी वाट आनीं नवी दिशा धाखयता, मनीस कसटांक, भिंयेवन अपलीं स्वपणां निहाळन बोसलो तर तीं स्वपणां अधुरिंच उर्तेलीं शिवाय कार‍यगत जांवचिंनांत. देकून दोना पयकी एक विंचवण गर्जेची - एक‌च स्वपणां देखचीं रावज्याय या तीं स्वपणां सत कर्ची वाट सोधिजाय म्हळ्ळी.

पूण विज्मित्कायेची गजाल खंयचिगी म्हळ्यार कविचें मिसांव आरंबता साट सुमाना उपरांत.

कविचा उत्रांनी:

कविता बरंवचें देणें, जल्माचो गूण म्हणतात. हांव एक कवी म्हण तुमी आपयतात जाल्यार ह्या जल्माच्या गुणाविशीं हांवें सोध चलयजे पडता. म्हज्ये समजणेपरकार म्हज्ये आवयच्या कुटमांत जांव, बापायच्या कुटमांत जांव कोण‌य कवी या संगीत‌गार नात‌ल्ले. अपरूप बरंवचे बर्पी आस‌ल्ले; फामाद नट/नटी आस‌ल्ल्यो. पूण कवी नात‌ल्ले.

हांव सोडवोणदाराच्या पायांमुळीं देरेबैलांत जल्मल्लों. म्हज्या आट वर्सां प्रायेर म्हजो आजो सर‌ल्लो. तो मात्र म्हाका जानपदाचीं गितां शिकयतालो. म्हजेर विशेस प्रभाव घाल्लें, आनी म्हाल्गड्यांच्या कविता प्रतिभेचेर हांवें केदळाय गर्व उचारिशें करंवचें ’आडकुलोगो बुडकुलो’ गीत म्हाका म्हज्या आज्यान शिकयिल्लें. तें कितले जण जाणांत हांव नेणां! हांवें शीक‌ल्ली पयली कविताच ही!

आडकुलोगो बुडकुलो तेलातुपाचो

बायेगेर बाबू जाला फिंर्गी रुपाचो

माडामुळांत चेर्को जाला धांग्रो फेरायां

उटागो बायांनो मांद्री खवळियां

म्हजो आजो हांव बोव ल्हान आसतानांच सर‌ल्लो जाल्ल्यान, मागीर असली एक ऊब म्हजेथंय जिवी कशी ऊर‍ली?

हांवें वाड‌ल्ल्या परिसराक लागोन कोण्णा, स वर्सांच्ये प्रायेर‌थावन बारा वर्सां पऱ्यांत सदां मिसाक हांव वेतालों. इगर्ज‌य घरा पाटल्यान‌च आस‌ल्ली. थोडेपावटीं दोन-तीन मिसां आयकोंचींय आस‌ल्लीं. तवळ ’ओपीस मिसां’ म्हण आस‌ल्लीं. मिसापयलें पादऱ्याब चडुणे अर्धो घंटो ओपीस वाचतालो - मेल्ल्याच्या अत्म्याक. हें सगळें लात्यान चल्तालें. पादऱ्याबाक जापी दीवंक ’राय्याब’ आसतालो. राय्याब फामाद कोंकणी नट. ताच्या सांगाता हांव पिटकुलो. थोडेपावटीं राय्याब पावोंक वेळ जाल्ल्या संदर्भार हांव एकलोच जापी दितालों. ’लिबेरा में दोमिने’ तसलीं जायतीं लातीन कांतारां म्हाका तोंड‌पाठ येतालीं. अर्थ मात्र एकाचोय कळीत नात‌ल्लो.

कांय धा वर्सांचो आसताना पन्नासां वयर कांतारां हांवें बरयिल्लीं. सगळीं ’जेजू, देव, सोमी, मरिये’ भोंवतीं. एका व्हड बुकांत बरवन दवर‌ल्लीं हीं कांतारां मागीर खंय होगडायलीं म्हणोन‌च कळीत ना. कांय काप्येच्या बुडकुल्याक उजो करुंक लांकूड नात‌ल्ल्यावेळार, जळयल्यांत जावंक‌य पुरो.

घरांत सदां तेर्स आसतालो. ह्या संदर्भार जायतीं कांतारां हांव गायतालों. मागीर नवीकरणाच्या संदर्भार इगर्जेंत गांवच्याक नवीं कांतारां आयलीं, नवे ताळे आयले. नव्या कांतारांचीं पुसतकां येवंक नात‌ल्लीं जाल्ल्यान कांतारां गायताना आमी भुर्गे गुस्पोड कर‍तल्यांव. त्यादेकून शिकोन दोन वर्सां पर‍यांत, कांतारांचे बूक येतापासून हांव ’हा, भागी कितलें’ कांतार ’आबाक एक इर्नें’ म्हणोन गायतालों. थोडीं जणां ’ये देवा मोगाळा तारलो खा’ म्हणोन‌य गायतालीं म्हळ्ळें हांवें आयकालां. आमचेलागीं तेदी व्हड Reasoning सकत‌य नात‌ल्ली. विचार्न समजोन घेंवची हुशार‍गाय नात‌ल्लिगी, विचारुंक कावजेणिगी म्हळ्ळें उडासांत येना.

सात वर्सां प्रायेर थावन‌च हेरांलागचे मागोन घेवन मित्र, झेलो, काणीक आनी पयणारी चुकनासतां वाचतालों. पूण केदळाय म्हाका कविता वाच‌ल्लो उडास ना. वाचल्यार‌य म्हजेर तांणी प्रभाव घाला म्हण हांव लेकिना.

तवळ घरांत जायत्या नाटकांचीं तालिमां चल‌ल्लीं आसात. नाटकांतल्या गितांचें आभ्यास चल‌ल्लें आसा. इगर्जेच्या वठारांत जायते कोंकणी नाटक सादर जाताले आनी भोंवारांत तुळू नाटक. विलफी रेबिंबसान ’चू चू’ म्हळ्ळें ल्हान‌पणार‌च हांवें आयकाल्लें. तुळू नाटकांनी हिंदी पदांच्ये धाटीर पदांचें रचन जातालें. हीं सगळीं गितां हांव जिकोन धर‍तालों. विकटर कोन्सेसोन जायत्या संदर्भांनी म्हाका पदां शिकय‌ल्लींय आसात. पूण ह्या खंयच्याय गितांनी कसलोय प्रभाव म्हजेर घाला तें हांव सांगोंक सकना.

ल्हान‌पणार मावशेच्या घरा आमी कांय पंचवीस तीस जणां जियेतेल्यांव. व्हड घर - नोव कुडांचें. अभिव्यक्त कुटम. मागीर सकड विंगड वेताना आमींय भाड्याच्या घरा गेल्यांव. कषट पांयां पोंदली भुंय पोकोर‍न खाताना पर‍त्यान पाटीं मावशेगेर. तांच्या घरांत न्हय, तांच्या गोट्यांत. चडुणे चार वर्सां! गोर्वां नात‌ल्लीं. शेण किडे नात‌ल्ले. पूण मुच्चळिके नात‌ल्ल्या घर‍च्या पाकास्यांचेर भितर‍ल्यान दिवोड चर‍ताले. पाटल्यान व्हड जयत रान‌य आस‌ल्लें. अशें खावणेचेर निदोन हांव व्हड जाल्लों. कोणा मायांच्या हितलांनी गेणीक घेत‌ल्ल्या आबोल्यांच्या आळ्यांक कूस‌ल्लें मूत व्हाववन, उदक व्हाववन हांव व्हड जाल्लों, दड्डल‌काडांतल्या म्हारांच्या इसकोलांत हांव एकलो किरिसतांवांचो भुर्गो सकाळीं सातांक धांवोन वचोन म्हारांक येंवच्या खाणांतलें- गोबळ्यांत दूध आनी लोणी सारयिल्लीं उंड्याचीं पर्मळीक चार कापां हाडन येवन, भांवडां संगीं वांटून खावन व्हड जाल्लों.

आटवेक पावताना देरेबैल थावन कुलशेकर पावल्यांव. पद्वा हैसकुलांत शिकोन आसताना सांजेर इसकोलाथावन येवन कोणाघरांनी वसतूर उंबळन, उदक वोडन दीवन पूड-कास कमायतालों. रजेच्या दिसांनी भाटी घेवन गुड्याक वचोन शेण आरावन, जळोवाक शेणकुटां कर‍तल्यांव आनी थोडेपावटीं विक्तल्यांव सयत.

पियुसिंत आसताना कोणेंकी दिल्लें वूलन प्यांट रिपेरी करवन, एका पेंटांत हांवें सगळें वर्स काड‌ल्लें आसा. व्हाणो नासताना जायते पावटीं कोलेजीक गेलां. व्हाणो आसल्यारी जरोन गेल्ल्या खोटांच्यो व्हाणो म्हयने म्हयने शीर‍कयल्यात.

जिविताची असली एक कूस विंगड‌च एका संदर्भार सांगुंयेत कोण्णा. पूण हांगा हाची एक झळक दिली कित्याक म्हळ्यार आजून म्हज्या जायत्या कवितांनी - जिविताच्या ह्या सोर्मुणाचीं, सोर्मुणाच्या भगाभगा पेटच्या उज्याचीं आनी ह्या उज्यांत जळोन व्हड जाल्ल्ये जिणियेचीं - वेवेगळीं रुपां आनी मुखां झळकेक येतात.

हांव उज्यांत जल्मल्लो मनीस. त्यादेकून जिवितांत येंवच्या चिल्लर वोतांक हांव बावना. कितलो हांव भाजून वेतां तितल्यो कविता म्हजेथावन भुंय पडतात!

म्हाका पंद्रा वर्सां भर‍ती जांवच्या पयलें १९७७ इस्वेंत ’पयणारी’र म्हजें पयलें बरप पर्गट जालें. त्यादिसाथावन आज‌पासून हांव बरवन आयलां. पयलें लेखनां, संदर्शनां, एक कादंबरी, एक पिंजून उडयिल्लो नाटक, काणियों आनी निमाणें कविता. बरवंक सुरू कर्न आट वर‍सां उपरांत‌च हांवें म्हजी पयली कविता ’मित्र’ पत्रार पर्गट केल्ली.

खिणान जल्मले

उदका बुळबुळे

क्षणीक आवदेंत

पाटवन उल्लास

मनशा मतीक

पालवले

जिकोन काळजां

उटवन मनशाभोगणां

चिंतां

जिवितांत ते ना सलवाले!

हैसकुलांत आसताना शीक‌ल्ली ’कबीरा छुदा के कूकुरी, करत भजन में भंग, या को टुकुडा डारी कै, सुमिरन करो निसंग’ हिंदी कविता सोडल्यार कन्नडाच्यो एक‌य कविता यादिंत नांत. हां! उडासांत आसा म्हळ्यार पयले क्लाशिंतली ’नायिमरी’ मात्र. कोलेजिंत भास जावन हिंदी हांव शीक‌ल्लों तरी तवळ जाल्यारी एक‌य कवितेचो प्रभाव म्हजेर पडला म्हण हांव लेकिना.

कोलेज संप्तच ’मित्र’ आनी ’झेलो’ पत्रांचो सह-संपादक जावन वावूर‍ताना, एक पावटीं संपादक डोलफी कास्सियान नतालांच्या अंक्याखातीर कविता बरवंक म्हाका सांगलें. बरवन जातच ताका वाचून दिताना ’कविता अशी बरंवची न्हय’ म्हण ताणे कोनशाक उडयली.

थोड्याच तेंपाउपरांत म्हणजे १९८४ इस्वेंत पंद्रावी अखील भारतीय कोंकणी परिशद बेंगळुरांत जम‌ल्ल्यावेळार थंयसर जम‌ल्ल्या कविसम्मेळनांत हांवें म्हजें पयलें कवितावाचन केलें. वाचून मांची देंवताना, हात हालवंक जायते गोंयकार चले-चलियो हाजर आस‌ल्लीं. हांव फुगलों - खमीर न्हय, सूर घाल्लें पीट फूग‌ल्ल्याबरी.

हाच्याक‌य वर‍सां आदिंच म्हाका चाफ्राची वोळक जाल्ली. पूण ताका एक कवी म्हणोन ह्या उपरांत‌च हांव वोळकोंक शिकलों. ताच्या कवितांच्या संपूर्ण मोगार पडलों. ताच्यो शेंभरांच्याकी चडीत कविता तोंड‌पाठ केल्यो. थोडेपावटीं कवी सम्मेळनाखातीर चाफ्रान ताच्यो कविता व्हर‍न वचोंक नात‌ल्ल्या संदर्भार हांवें ताच्यो कविता ताका बरवन दिल्यो. जायतेपावटीं टागोर‌पार्कांत, टौन‌होल पार्कांत बसोन कविताविशीं आमी उलयल्यांव. तो आमगेर येतालो. हांव तांगेर. ताचें ’सोंश्याचें कान’ पुसतक छाप्याक गेल्लें तरी कवितांचो संखो उण्यो म्हणोन रवींद्र केळेकारान पर‍गट करुंक गळाय केल्ल्यावेळार, व्हडलें एक सर्कस करून म्हळ्ळेबरी ताच्यो १९५०-६० इस्वेंनी बरयिल्ल्यो पंद्रांलागीं कविता एकटांय करून ताका दिल्यो. तशें ताचें पुसतक खिणान पर्गट जालें. उपरांत तेंच पुसतक कानडिंत हांवेंय पर्गट केलें.

चाफ्राक कविताशेतांतलो म्हजो गुरू म्हण हांव मांदून आयलां. चाफ्रा सोडल्यार एरीक ओझेरियोन म्हज्या कवितांक ताळे बसवन दिल्ली हुमेद तशें फा. विल्ली सिलवाच्या गिन्यानाचे थेंबे - म्हज्या कवितांचेर जरूर जावन प्रभाव घालुंक पावल्यात. हे वेक्ती मात्र न्हय मनोहर राय सर्देसायी तसल्या अंतर‌राषट्रीय ख्यातेच्या कोंकणी कविंलागीं लागशिलो संपर्क म्हाका आसा. नागेश कर्मली, पुंडलीक नायक, रमेश वेळुसकार, जे.बी.मोरायस तसल्या राषट्रीय ख्यातेच्या कविंलागीं सळावळ म्हाका आसा. लुवीस मसकरेञ जल्मोन मेजून वर‍सान हांव जल्मल्लों तरी ताच्या कवितांचो आनी जिण्येचो अनभोग ताच्या कुटमालागीं दवर‌ल्ल्या संपर्कावर्वीं हांव आपणावंक सकलां. कवी फेलिक्स पावल नोरेञाक ताच्या मर्णाआदीं हांव भेटलां. इंगलिषान बरंवची इस्रायेल कवयित्री रोशेल मासालागीं ईमेयलाद्वारीं संपर्क हांवें सांबाळ्ळा. POETRY इंगलीष नेमाळ्याचो हांव वर्गणिदार. "ऋतू’ कोंकणी द्वेमासिकाक आदिंथावन हांव बरवन आयलां. कन्नड कवीं पयकी निसार अहम्मद आनी कुवेंपू म्हज्या मोगाचे! पर्सियन कवी रुमी, म्हजेर प्रभाव घाल्लो कवी. निराशावादान बूड‌ल्ल्या म्हज्या कवितांक आशावादाची घुंवडी जर लाबल्या ताका ’रुमी’ कारण! म्हज्या समकालीन जायते कवी -मावरीस, जोस्सी, आंड्रू आनी हेरांच्यो कविता वाचून तांच्या मोगार पड‌ल्लों आसा.

म्हज्ये आवयचें, बापायचें आनी भयणिचें मरण म्हज्या कवितांनी वेवेगळीं वसतुरां शीर‍कावन तवळतवळ वयर येते आसता. ह्या मर‍णावर्वीं म्हाका रेवडाल्लें भ्यें, मागीर संपूर्ण सलवोन ’मर‍णाक येवकार’ दिंवच्यापासून पाव‌ल्लें म्हज्ये कवितेंनी झळकता.

पूण पाटल्या दोन वर‍सांथावन तसल्या एका काळांतलो हांव सवकास उत्रोन आयिल्ल्याबरी म्हाका भोग्ता. अंतर‌राषट्रीय राजकी गजाली आनी आशावादाचीं बळवंत बुरुजां म्हज्या कवितांनी आयलेवार हांव बांदुंक सकलां. म्हणताना ’मोगापेळो’ कवितेंच्या उतळ मोगांतल्यान पाशार जावन, ’फिंतां’ कवितेंच्या निराश‌वादाच्या पाय‌वाटेर झर्कट‌ल्ल्या म्हज्या कवितांक आतां ’वाट’ कवितांद्वारीं नवीच दिशा लाबल्या म्हळ्ळें हांव समजतां. आयलेवार कवितेंतल्या ’गझल’ ’हैकू’ ’सेसटिना’ ’सोनेट’ रुपांविशीं हांवें अभ्यास सुरू केला. बोव‌शा कोंकणीक‌च पयलेंचीं आपूट ’गझलां’ हांवें लिकल्यांत, ’हैकू’ लिकल्यात. कविता जिविताच्या नव्या हुंबरार पाय तेंक्ताना असलो एक अभ्यास म्हाका गर्जेची तांक जोडन दितलो म्हळ्ळें हांव भर‍वसतां आनी म्हाका येदोळ‌वरेग शांत‌पणीं आयकल्ल्या तुमकां देव बरें करूं म्हणतां.

- मेलवीन रोड्रिगस