जेदनां तूं हेरांचा बरयापणाविश्यांत चिंताय, तेदनां तुजें बरेंपण अपापीं जातेलें’ - डयान डी’सोज
कोंकणी कार्भारी - ७
डयान डी’सोज, मुकामार
मटव्यान वळोक
जल्माल्ली तारीक: १६ जनेर १९६४
आवय-बापाचें नांव: मानेसतीण बेनडिकटा डी’सोज आनी दे|मौरीस डी’सोज
काजाराचो दीस: २६ माय १९९४
पतीण: लवीना डी’सोज, मूडबेळ्ळे
भुर्गीं: डेलफिना, डेनिका
इसकोल: प्राथमीक शिकाप सां|जुजेचें इसकोल, बेळमण
कोलेज: सां|लुवीस कोलेज, मंगळूर
एक खरो मुखेली, सदांच हासत्या तोंडाचो, खुशाली स्वभावाचो, सदांच हेरांचा गर्जेक पांवचो मात्र न्हय एक बरवपी, उलवपी, संघटक, नट - हेरां पासत जियेंवचीच खरी मनशाची जिणी म्हळ्ळें तत्व काळजाथावन मानून घेंवचो जो कोंकणी भास, कोंकणी समाजेखातीर दिसाचो अपलो चडताव वेळ खर्चुंवचो एकलो पर्गांवांत आसा तर ताका वळकोंक भोव सलीस - तोच्च जावनासा डयान डी’सोज, मुकामार.
समाजेंत बरो वावर कर्चांक वेग्गीं वळकोन, तांका उत्तेजन आनी प्रोत्साह दीवन, तांका जोक्तो मान मेळाशें करुंक पेचाडचो हो सदां पर्द्यापाटल्यान रावोन आपलीं कामां कर्ता. आज दायजिदुभाय संघटन कोंकणी संसारांत इतलें भळिश्ट जावन उभें जालां तर ह्या भांदपांत हाचा मिनतेचो जायतो घाम मिसळाला म्हळ्ळें सत कोणय नेगार करिशेनांत म्हळ्ळी म्हजी पात्येणी जावनासा. हाचा शेगुणांचा ह्या पुंज्याक जोक्तो मान दिंवचाक दायजिदुभाय संघटनान जोक्तें मेट काडलां आनी ’दायजी वावराडी पुरसकार’ खातीर डयान डी’सोजाक विंचून ह्या पुरासकाराचें मोल चडयलां.
[दायजी वावराडी पुरसकार फावो जाल्ल्या मानेसत डयान डी’सोजाक दायज पंगड गौरवान मान दिता तशेंच कोंकणी कार्भारी जावन मांदून घेवंक व्हड संतोसता]
१. डयान, तूं सदांच हेरांचें बरेंपण वळकताय, तांकां जोक्तो मान मेळोंक पेचाडताय आनी तूं खुद्द पर्द्यापाटल्यान लिपोन बोसताय. आतां तुका पर्द्यापाटलो वोडन मुखार हादन जोक्तो मान दिताना कितें भग्ता?
(हासोन) - सत सांगों तर, म्हका कित्याकगी हो पुरसकार भोव झडायेचो म्हण भोग्ता आनी हांव हाका फावो जाल्लो व्यक्ती न्हय म्हण भोग्ता. हांव इतलेंच चिंतां जशें आमीं ब्यांकांत आमचो दुडू दवर्न व्हाड घेतांव तशेंच, म्हजो समाजीक वावरच म्हजें बंडवाळ, आनी ह्या खातीर मेळचे पुरसकार हाची व्हाड म्हण चिंतां.
अन्येक धादोसकायेची गजाल खंचिगी म्हळ्यार, जेजून सांगल्लेपरीं, खंचाय प्रवादीक आपल्या स्वंत गांवांत मान मेळाना, तशें आमचा क्रिसतांव समाजेन आमचांक मान दिंवचो भोव उणें. पूण म्हजा वांट्याक हें सत न्हय.
२. तूं केदनांय हेरांक मान मेळाशें करुंक, हेरांक शाभासकी दीवंक पेचाडताय कित्याक?
हें आमचें दुर्भागपण म्हणोंगी वा आमचा समाजेचेर पडल्लो शिराप म्हणोंगी तें म्हाका समजाना, पूण सत हें की, आमचा समाजेंत वेवेगळ्या शेतांनी जितले वावर कर्तेले आसात, तेदनां तांकां कोणय वळकाना या शाभासकी दीवंक वचाना. आनी जर कोणय एकलो ताका वळकाता आनी मान दिता तर एक बरें उतार आमचा लोकां थावन सुटाना. हांव नेणां हें कित्याक अशें म्हण. ही आमची कुरल्यांचा समाजेची मनोगत केन्ना बदल्ता म्हळ्ळें हांव नेणां. जीव आसताना वळकानांत, आनी उपरांत मोर्तच ताका फुलां घाल्तात आनी दुखां गळयतात.
हांव कारयाळ मनीस देखून हेरांचो वावर म्हजा दोळ्यांक दिसानासतां वचाना, जरतर तो वावर नांवाखातीर कर्चो या केल्लो न्हय तर.
३. आमची समाज भळवंत समाज करुंक तुजी सल्हा कसली?
समाज म्हळ्यार कितें?
समाज म्हळ्यार गुडे दोंगोर न्हय, फातोर न्हय - बगार लोक.
लोक म्हळ्यार कोण?
हांव, तूं म्हजें कुटाम आनी तुजें कुटाम.
इतलें मतिंत दवरून आमीं आमचा घरांत पयलें आमीं बरीं जावन जियेवंक सक्तांव तर, आमचा सेजारा आमीं बरयान जियेवंक सक्तांव तर, आमचा फिर्गजेंत बरयान जियेवंक सक्तांव तर, बरी समाज अपशेंच थंयसर रुतां जातेली. आमीं पयलें बरें चिंताप चिंतची गर्ज आसा. जेदनां आमीं काळोकाक दुर्सानासताना वात धरुंक मुखार आयल्यांव तर थंयसर अपापिंच जायतें बरेंपण जावंक साध्य आसा.
४. आमचे चडताव मुखेली बरी समाज भांदून हाडचांत कित्याक सलवातात?
बरी समाज भांदून हाडचें योजन हजार मैलांचें पयण जावनासा, आनी तें एका मेटांत आरंबता.
आमचा चडतावांक बरीं कामांची सूरवात कर्ताना ठीका घेवंक कळाना वा ठीका घेंवची श्याथी ना, देखून ताणीं सूरवात केल्लीं कामां थंय्ंच सोडतात. हें समाजेक बरें न्हय. ह्या संसारांत बरीं कामां केल्ल्या कोणायकय ठीका मेळोंक ना म्हळ्ळो मतलब न्हय. पूण त्या ठीकांक कशें स्विकार करून अपलें मिसांव मुखारून वरिजाय म्हळ्ळें तांकां समजाल्लें देखून तांच्यान बरीं कामां करुंक साध्य जालें म्हळ्ळो अर्थ
एडिसन पळे, लोकांनी ताका केप्पो म्हळें तरय अपलें साधन मुखारून तो एक विग्यानी जालो. देखून तूं खंयचेंय बरें काम तुजा अंतसकर्नाक सरी जावन कर्ताय तर, हेरांचें गण्णें करिनाका, तुजें मिसांव मुखारून वर. आनी अशें कर्चे मुखेली केदिंकच सलवानांत.
५. आजकाल गांवांत कोंकणी वावर करिजाय आसल्लीं ’लिपी’ म्हळ्ळे दोरे उभारून एकामेकाचीं मासां खावंक लाग्ताना गलफांत कोंकणी वावर कर्चांनी ’पोयश्यांचा भळान नांवाखातीर वावर कर्चो’ म्हळ्ळो अपराध थाप्ताना तुका कशें भग्ता?
पयले सुवातेर - पोयश्याचा भळान नांव जोडचे आमचे मधें जायते आसात म्हळ्ळें सत पूण सगळ्यांनी तशें कर्चें म्हळ्ळें हांव ओपून घेना. कित्याक म्हळ्यार समाजेंत दोन प्रकाराचो लोक जियेता;
पयलो; अपल्या मतलभाखातीर मात्र समाजसेवेचें काम कर्ता.
दुस्रो; समाजसेवेचें काम कर्चोच आपलो मतलब म्हळ्ळ्या अर्थान फकत्त काम कर्न वेता.
आतां हो आपराद थापल्ले या थापचे चडताव गलफाची परिगत नेणासचे नेणारी, तें चिंतात आस्येत हांगासर पोयश्यांचे रूक आसात आनी ते रूक हालयतच पोयशे पडतात. तशें न्हय, हांगासर कितलेश्या कश्टांत आसचे धाराळ मनीस आसात. भोवशा डा|किरण बेडी हांगासर आयली तर हांगाची परिगत पळेवन ’जयल’ म्हळ्ळ्या सब्धाचो अर्थ बदलुंक आसा. कितलोसो लोक ह्या गर्मेंत अपल्या कुटमाचा बरयापणापासत हांगासर वावर करून आसात. हांकां एकटांवन कोंकणी वावर कर्चें काम खंडीत सलीसायेचें काम न्हय.
पूण हो अपरादय आमी बरया स्पिरितान घेंवचो गर्जेचो, कोणय सांग्ता म्हणतच गोडो गाडांव जायना.
५. पर्गांवांत आज कोंकणिचें बळवंत वारें व्हाळोंक दायजिदुभाय संस्थ्याचो मोटो हात आसा, आनी हाची सूरवात केल्ल्यांतलो एकलो जावन आसचा तुका ह्याविशीं कितें भोग्ता?
भोव संतोस भोग्ता म्हाका इतलो व्हडलो मान दिताना. पूण फकत्त दायजिदुभायन मात्र ह्या श्रेयाक फावो जाल्लें म्हण हांव सांगाना, आमचा भंवतोणीं सभार हेर संघटनां आसात आनी तांचोय खूब वावर हांतूं आसा.
अशें म्हणोन पर्गांवांत आसचा सर्व संघटनांत समाज सेवा जाता म्हणचो म्हजो इरादो न्हय, पूण जायजय म्हळ्ळी आशा. जरी तरी एका संस्थ्याचो एकलो कोणय भुकेंत, पिडेंत वळवळतेल्याचे कसट समजोंक सकाना तर तो खंचाय संस्थ्यांत आसोंक ना-फावो जाल्लो व्यक्ती.
अन्येक विषय - आमचा चडताव संस्थ्यांची नदर विसतार जांवची गर्ज आसा. तांकां आपल्या फिर्गजेभायलें कितेंच पडोन वचोंक ना, हें बरें न्हय. अशें म्हणताना दे|चा.फ्राचा एका उत्राचो उडास येता; ’किडो शेणांत जियेतात म्हण कांय रेडो शेण घाल्चें रावयतावे?’
तशें म्हण असले संस्थे बरीं कामा बिल्कूल करिनांत म्हणचो म्हजो इरादो न्हय.
६. तूं एक मुखेली, एक बरवपी, एक उलवपी, एक नट, एक समाज सेवक - खंचें तुका चड महत्वाचें?
नटन म्हजें खास देणें.
हांव चिंतां उलवपाचें देणें चड महत्वाचें. आमचा समाजेंत बरे उलवपी भोव उणे आसात.
कित्याक म्हळ्यार बरें उलवणें आसल्यार लोकांक एख बरो इरादो अपुर्भायेन समजाव्येत, अपुर्भायेचो इरादो अत्त्युत्तम इराद्यापरीं समजाव्येत.
७. तूं कथोलीक यूव संचालना थावन उदेल्लो मुखेलो, तुजा मुखेल्पणाचेर सिवैयम हाचो प्रभाव कितलो आसा?
सत सांगचें तर, कथोलीक युवसंचालनाचो शेंभोर ठक्को प्रभाव म्हजेर आसा. म्हजा आवय बापायचा बेसांवासवें.
आमचे चडताव मुखेली ’सेवेध्वारीं मुखेल्पण’ म्हळ्ळो ध्येय ’मुखेल्पणाध्वारीं सेवा’ म्हण अपार्थ कर्न घेतात. हें खरें मुखेल्पण न्हय.
आमीं मोतीं होगडावंक पुरो, पूण तें मोतीं पाटीं मेळात.
आमीं भांगार होगडावंक पुरो, पूण तें भांगार पाटीं मेळात.
पूण आमकां आमचें तर्नाटपणाचे दीस वायटाक खर्चिले तर ते पाटीं मेळचेनांत.
देखून हांव आतांचा सर्व युवजणांक उलो दितां, तुमचा फिर्गजेंत आसचा युवसंचालनांत मेतेर जावंक.
८. देव बरें करूं डयान तुजा अमोलीक वेळाक.
तुमकांय देव बरें करूं
