हिबिसकस
स्टेन अगेरा
इग्नेशियासाक वेळ पाशार करुंक कितेंयी हव्यास भोव गर्जेचो म्हण भोगल्लें देड मयन्या आदीं निवृत्त जाल्ल्या संदर्भीं. रेयलवेंत तीस वर्सां काम करन अचानक कामाथावन मेकळो जाताना ताका दीस लांब जाल्लो. पुताचे नवकरी पाटल्यान ताची म्हिनत गरजेची म्हण ताका भोगल्ल्यान ताणे हव्यासाची शिमटी धरली ना. पूण पुताच्या प्रतिक्रियाद्वारीं ताका हेर आसक्त महत्वाची म्हण भोगलें.
सकाळीं उटोन दिसाळें कितलें म्हण वाच्येत? टिविचेर खबरो कारयक्रमां पळेवनयी कांटाळो आयिल्लो आसा. वोकिंगाक वेतालो, बाजाराक वेचें, खाणा-जेवणाचो वसतू, मास-मासळी, उदाक, वीज सकत आनी टेलिफोनाचें बिल्ल फारीक करचें, इत्यादी कामां शिसतेर केल्यारयी बाखिचो वेळ कितें करचें म्हण समजानासताना तो कश्टातालो. दोनपारां जेवन निदोन तो नेणा.
बावडो इग्नेशियास.
तो खाली बसोन नेणा. आदीं दफ्ताराच्या कामांत तो अव्वल. कंप्यूटरा मुकार बसोन कितलिंयी वोरां खळनासताना काम करची शाती ताचेलागीं आसल्ली. तसली वांवट आतां नव्यान भरती जाल्ल्या तरनाट्यां थंय दिसची अपरूप. दफ्तरांत क्रिकेट आनी चलन चित्रांचे विशय घेवन वेळ पाशार करच्या युवजणांक देक्ताना इग्नेशियासाक जांवची विराराय सदांची.
इग्नेशियास आनी जूलियेटाक एखच फळ, तांचो एकलोच पूत आर्थर. आर्थरान एका वर्सा आदीं पद्वी आपणायिल्ली. सार्कें काम मात्र अजून मेळल्लें ना. अपूण निवृत्त जाताना पूत बरया कामार जायतें जोडतलो म्हळ्ळें सपण इग्नेशियासाचे जिणियेंत खरें जावंक नातल्लें.
"तुजे थंय शिसत ना. शिसत नातल्ल्यांक सारके आवकास मेळानांत" पुताचेर इग्नेशियासाचें सदांचें दूरसोणें.
आर्थराक समजवन तो थकल्लो. ताका फूटबोलाचें पिशें, नव्या पिकचराची पिसाय. काम ना तरी सेजार्च्या ममतालागीं दोसती. ही इश्टागत काळजाच्या स्परश्या म्हणासर पावल्या म्हणचो ताचो दुबाव भोवशा कितल्या मट्टाक सत म्हण तो नेणा.
आपणें दूरसाल्यारयी पुताक सदां पाटिंबो दिताली जूलियेट. आवयच्या कोंडाट्यावरवीं आर्थर इतलो बेजवाब्धार जाला म्हण इग्नेशियासाची पात्येणी. हे विराराये थावन मेकळो जावंक आपणाक हव्यास गरजेचे म्हण ताच्या गुमानाक आयिल्लें.
पेटो आनी माज्रांक पोसच्याविशीं ताणे चिंतलें. तांचे लोंवेची घाण तो कांटाळतालो. समाज सेवेंत ताका आसक्त नातल्ली. समाज सेवकांचें पोलिटिक्स ताका वोंबानातल्लें. चलन चित्रां ताका विरार करतालीं. खेळांनी ताचें ध्यान रिगानातल्लें. पारटटैम कामाचें प्रेतन केलें. आसक्त दाकयल्यांनी सारको सांबाळ भासायलोना.
तीन दिसां आदीं दिसाळ्यार देकल्लें इसतिहार घेवन तो ग्रीन नरसरीक पावल्लो. चट्टेंनी मांडून दवरल्ल्या थरावळ झाडांनी ताका भुलयलें. घरा भितर पाचवें परिसर रुता करुंक ताचें मन वोडलें. झाड संबंदी ताका चडीत माहेत नातल्ली. नरसरिच्या मेनेजराची सल्हा घेताना ताणे साताट वरगांच्या झाडांची विंचवण दाकयली.
तो संयबांत अम्सोरी न्हंय. सयराणाद्वारीं मेट काडच्यांत निपूण. चडीत संक्यांत एकच पावटीं हाडचे प्रास पयलें एक झाड मोलावन रुता करचें ताका सार्कें म्हण दिसलें. ह्या अनभोगाध्वारीं सवकास चडीत झाडां घरा भितर वाडंवचे विशीं चिंत्येत म्हण ताणे इरादो केलो.
"हें हिबिसकस" नरसरिच्या मेनेजरान बोट दाकयलें. "ह्या झाडाचेर सोबीत फुलां फुल्तात, रूंद पाचवीं पानां, झाडाची फावोती जोगासण केली तर रुकापरीं वाडता."
जोगासण? अपणा प्रास ह्या झाडाचो वर्तो पोस हेर कोण करुंक सक्ता?! पयशे फारीक कर्न चट्टी रिक्षार घालन तो घरा आयलो.
परगांवांत जल्मोन मंगळुरा थावन पयसा पयस व्हड जाल्ल्या इग्नेशियासाक त्या झाडांची ओळोक नातल्ली तरी मंगळुरांय जल्मा थावन जायतीं वरसां खर्चिल्ल्या जूलियेट झाडाची जात पारकिली.
"हें दासवाळा परीं दिसता" ती म्हणाली.
"दासवाळा म्हळ्यार?"
"मंगळुर्च्या गांवांनी पळेवंक मेळचें भोव सामान्य झाड हें." तिणे विवरिलें. "ह्या झाडाक कित्याक तुवें पयशे येटलेयी? हाचो फांटो हाडन पुरल्यार समेत झाड जाता. अपलेसक्तीं जाता, फुलां दरबसत जाता."
"म्हळ्यार हिबिसकसाचो फांटो हाडुंक हांवें मंगळुराची भेट करिजे आसल्ली म्हणतायी तूं?" तो तापलो.
"दासवाळाचीं झाडां ह्या श्हेरांतयी हांवें पळेयल्यांत." जूलियेटान जाप दिली.
"हें झाड ममताच्या वोडतांत हांवें पळेलां." आर्थरान मुकारिलें. "म्हाका सांगल्लें तर हांव फांटो हाडतों आसल्लों."
आर्थराचें फ्रेंड ममता. ममताच्या आवय बापायक मासळेचें बिजनेस. मासळी विकच्या कुटमासंगीं आर्थराची सळगी इग्नेशियासाक खायस नातल्ली. तांची दोसती तुटवंक ताणे दिल्ले शेरमांव सरव वेर्त जाल्ले.
"हें झाड कित्याक हाडलांयी म्हण भोवशा तूं नेणांय." इग्नेशियासाचें तोंड सावळेलें. "म्हज्या एका उत्राक समेत मान दीनातल्ल्या तुजेर ह्या फुडें वेळ आटंवचोना मणोन हांवें निचेव केला. तो आन्मोल वेळ हांव असलीं जायतीं झाडां पोस कर्च्यांत खर्चितलों. म्हजो वेळ निर्फळ जांवचो ना."
आर्थराचें तोंड बावलें.
"तुज्या हिबिसकाक आनी चेरक्याक कितें कनेक्षन?" जूलियेटाचें काळीज दुकलें. "चेर्क्याचो मूड भंग करचें तुका सवयेर पडलां."
चेर्क्याक दुकच्याविशीं तिका समजोणी आसा. ताच्या सभावाद्वारीं आपणाक तो कितलें दुकयता म्हण तिणे चिंतून पळयलां?
झाडाची चट्टी ताणे टिविचे बगलेन दवरली. पाचवीं झाडां सिट्टिंक रुमाची सोभाय चडयता म्हणच्यांत दुभाव नातल्लो. हें झाड घरा आयिल्ल्या उपरांत इग्नेशियासाक ताच्या हिबिसकसाचेर विशेस मोग आनी मयपास उदेलो. तें झाड वेगीं वाडोन फुलां दिंवच्या सांगाता रूक जातलो म्हण तो भर्वसलो. सकाळीं उटोन दांत ब्रश करन च्हा पियेंवच्या पयलें झाडाचेर एक दीश्ट घालिनासताना ताका समधान नातल्लें.
पानाची नवी आंक्री तो सोदतालो.
"माम्मी, फाल्यांचें म्याच आमकां भोव महत्वाचें. कोचान म्हाका सेंटर फारवर्ड खेळोंक सांगलां. जिकल्यांव तर आमी सेमी फैनलाक पावतेल्यांव." सन्वारा सकाळीं नासटो जाल्या उपरांत आर्थर आवयलागीं म्हणालो.
पुताचो विचार करयां म्हण ताका भोगलें. प्रेतन पूरवकीं ताणे मौनताय सांबाळ्ळी. पूत सिटी क्लब्बाक खेळतालो. पूण कोलेजीक या सिटी क्लब्बाक खेळोन एदोळ मेळ्ळें तरी कितें? तो वेळ नवकरी दृश्टेन खर्चिल्लो तरी एदोळ खंचायी बरें काम मेळतें आसल्लें.
"हांव तीन गोल मारलें माम्मी, चरित्रेंत पयले पावटीं सिटी क्लब सेमी फायनलाक पावलें" आयतारा सांजेर खेळोन आयिल्लो आर्थर बोबाटलो.
पुताक उल्लास पाटव्यां म्हण तो प्रेरीत जालो तरी एका बेकार फूटबोल खेळगाड्याक उत्तेजीत करुंक ताचें मन आयकालें ना. काम नासताना फूटबोल खेळोन कितें फायदो?
गेलेत्या मयन्यांत इग्नेशियासान रयलवेंत उंचल्या हुद्द्यार आसच्या नारायण रावाक मेळोंक धाडल्लें. आरथरान रैलवेची परीक्षा दिल्ली. नारायण रावाक भेटोन परीक्षेचें नंबर दिलें तर कामाची वेवसता जातेली म्हण इग्नेशियासाचो भर्वसो. अपूण प्रेतन करतां म्हण नारायण रावान आश्वासन दिल्लें.
आर्थरान रयलवेची परिक्षा दिल्ली खरें. पूण नारायण रावाक भेटलो ना.
"हांवें परीक्षा दिल्या. काम मेळतेलें. शिफारस नाका" आर्थराचो वाद.
"तुका जिणियेचो अनभोग ना." इग्नेशियासाचो राग स्पश्ट दीसल्लो. "आयचा काळार शिफारस नासताना काम मेलाना."
पूत कित्याक आपणाचीं उत्रां कानांक व्हरिना? उपकाराक पडानातल्लीं तत्वां, ममताची इश्टागात, फूटबोलाची पिसाय, हिंदी पिकचरांचेर आसक्त.. कसलो फुडार फावो जातलो आपणाच्या एकल्याच पुताक?
सुक्रारा सकाळीं उटोन झाडाचेर नवी आंक्री पालेल्यागी म्हणच्या भरवश्यान इग्नेशियासान झाडाचें तपासण केलें.
इतले दीस पाशार जाल्यारी हें झाड कित्याक वाडोंक ना, वाडावळ आसा तशी रावल्या म्हण चिंतून तो खंतीश्ट जालो. नवे आंक्रेची झळक नातल्ली.
"म्हाका निराशी करिनाका." झाडाच्या मुळाक उदाक वोतून तो म्हणालो. "तुजेर हांवें जायतो भरवसो दवरला."
ताच्या उल्याक झाडाथावन प्रतिक्रिया आशेलो तो.
"हें काट दासवाळाचें झाड हाडच्या बदलाक तुंवें मनिपलांट हाडिजे आसल्लें." जूलियेटान ते सांजेर तेर्सा उपरांत आपली अभिपराय दिली. "एदोळ वाडोन सोबतें आसल्लें."
"पयशे खाली जांवच्या घरांत मनी प्लांट वाडचें असंबव" इग्नेशियासान पुताक आयका सार्कें स्पश्ट उत्रांनी जाप दिली.
"तुज्या उत्रांनी राजांव ना" बायलेन सोडन दिलें ना, "पयश्यांक आनी मनी प्लांटाक कितें संबंद? तुजी तकली दाड्ड जाल्या"
"ह्या हिबिसकसान म्हजी तकली दाड्ड केल्या." तो पुर्पुरलो. "ह्या झाडाचेर घेतल्ली वांवट आनी उमेद नीरफळ जावंक लागल्या"
"सयराण सांबाळ" जूलियेटान धयर दिलें. "थोड्या झडांक पालेवंक आनी बोळ जावंक वेळ लाग्ता."
मुकल्या चार दिसांनी कितेंयी बरेपण दिश्टीक आयलें ना. इतलें पावानातल्ल्याक त्या सकाळीं उटोन झाडाचेर नदर भोंवडायताना पिकीं पानां ताच्या दोळ्यांक सांपडलीं. आवाक्क जालो इग्नेशियास. गर्मी सोसुंक जायनासताना पानां पिकोंक लागल्यांत म्हण ताणे चिंतलें. फ्रिज्जांतले आयसाचे कुडके विंचून ताणे झाडाच्या मुळाक घाले.
ह्या मदें सेमी फायनालांत सिटी क्लब्बान अपलें म्याच होगडायिल्लें. आर्थरान एक गोल मारल्लो. जाप जावन विजेत पंगडान तीन गोल हांकां दिल्ले. ते सांजेर आर्थर सार्कें जेवलोना. काम ना म्हणोन चेर्क्याक बेजारायी ना, म्याच सलवलें म्हणची निराशा. हांकां कोणे समजोंवचे?
"एक विशय जाणांय?" ते रातीं निदोंक वेताना बायलेन खबर दिली. "आर्थराचें इश्टीण ममताची सयरीक घट जाली."
"वयगी?" तो आनंदान हुसकारलो. "आर्थराक ममतालागीं लफडे आसात मण हांव समजाल्लों."
"तुवें समजाल्लें सर्व सत न्हंय" तिणे तीर्प दिलें. "तीं एकामेका पसंद कर्तात म्हणोन ताणे खुद्द या हेर कोणेंयी तुका सांगलां?"
"ना" म्हण तकली हालयली इग्नेशियासान.
"तर तूं कशें त्या हंताक पावलोय?" जूलियेटान विचार केलो. "एकाच क्लासिंत शिकोन सळगेन उलयिल्ल्या फरा तुजे तसले आशीर समजणेचे अपलें कल्पन सत म्हण पात्येतात आनी कल्पनाचा भियान दीस सारतात."
चिंतप अशीर जांव या रूंद, आपणाचो चेरको ममताच्या जाळाथावन मुक्त जालो म्हण तो खूश पावलो. ताणे देवाक अरगां दिलीं. अचानक ताका झाडाचो उडास आयलो. आपणाचें हिबिसकस केदिंकच फुलां दिंवचे स्थितेक पांवचें ना?
सकाळीं उटताना ताका चडीत निराशा राकोन आसल्ली. झाडाचीं जायतीं पानां पिकोन सकला गळल्लीं. निराशेन ताच्या दोळ्यांनी दुकां उदेलीं. चट्टे समेत झाड उकलन कचऱ्या डब्ब्याक उडव्यां म्हण ताका भोगलें. झाडां वाडांवचो हव्यास अपणाक सांगल्लो न्हंय. अपूण फुलांचीं स्वपणां पळेवन आसल्लों. ह्या झाडार नवीं नवीं पानां सोड, आसल्लीं पानां झडोंक लागल्यांत.
भोवशा मुकल्या एक दोन मयन्यांनी चट्टेंत सुकें मुळकाट मात्र उर्तेलें. पयशे, वेळ आनी म्हिनत व्यरथ जातेली.
आपणें शेर्मांव दीवंक बंद केल्ल्या दिसाथावन आर्थराच्या सबावांत महत्वाची बदलावण ताच्या गुमानाक आयिल्ली. फूटबोल खेळतालो, इश्टांलागीं टेलिफोनार अनावश्यक गजाली कर्ताळो. ममताचीं फोनां येतालीं, नवीं पिकचरां पळेतालो, पूण सांगाताच कामाचे सोदनेर गंबीरता चडल्ली. दिसाळ्याचीं इसतिहारां विंचून अर्जी तप्पालाक घाल्तालो. टेलिफोनार संदर्शानांक प्रेतन ज्यारी आसल्लें. हफ्त्यांत चार-पांच पावटीं सोबीत न्हेसोन टाय बांदून फायल घेवन भायर वेतालो. भोवशा इंटरव्यूवाक वेतालो जायजे. पाटीं येतेच आवय आनी पूत पुस्पुसोन उलयतालीं.
इसतिहारांचेर भर्वसो दवर्न मनशाक काम मेळता? हासो येताल्यो इग्नेशियासाक. अपणे दिल्ल्या ओळकिंच्या वेक्तीं पाटल्यान गेल्लो तर एदोळ नवकरी आपणावन हातभर जोडतो आसल्लो.
नासाक तयार जाल्ल्या हिबिसकसाक देक्ताना तो विरार जातालो. हें झाड आपणाची बेपर्वा करता. देस्वाटेचो फोंड खूद खोंडून आसा.
सोमाराच्या त्या दिसा सकाळीं नासटो करन आर्थर बरें न्हेसोन गेल्लो. इग्नेशियासाची तकली ताचे हिबिसकसाचेर केंद्रीत जाल्ली. चडीत जतन आनी पोस करच्यांत आर्थ नातल्लो. ताणे निचेव केलो. झाडाची चट्टी उकलन भायर उडवंक तो तयार जाळो. तवळ वोरां सकाळिंचीं साडे-इक्रा.
दार उग्तें कर्ताना भायर थावन पाटीं येंवचो आर्थर ताका मुकार भेटलो. ताचें मुकामळ संतोसाच्या कीरणांनी प्रकासतालें.
"डेडी, म्हाका काम जालें." बोबाटलो आर्थर. "इंडियन एरलायनांच्या पबलीक रिलेशन्स विभागांत. म्हज्या ह्या वर्साच्या फूटबोल प्रदर्शनाच्या आधारार म्हाका हें फावो जालां. कामासवें घर आनी कार मेळतेलें. तांच्या नव्या फूटबोल पंगडांत म्हाका स्थान फावो जातेलें."
आर्थराच्या ताळ्यांत वेक्त जांवचो संतोस वर्णुंक असाध्य. पुताचेर मतिंत शिजोन आसचो तिरसकार एकाच किणान धुवन गेलो. ताणे हातीं आसची चट्टी सवकास सकला दवरली.
"उल्लास तुका" इग्नेशियासान पुताक अबिमानान आरायलो.
"कंग्राटस पुता" जूलियेटाचो संतोस सांगचो न्हंय. "तूं असाधारण म्हण हांव जाणासल्लीं."
"ही चट्टी घेवन तूं खंयचर भायर सरलाय?" पुतान विचार केलो.
"हें झाड मोर्चे स्थितेक आयलां. हांवें भर्वसो होगडायला. उडयनासताना हेर उपाव ना." इग्नेशियास निराशेन म्हणालो.
"एक वाट आसा.." आर्थरान भर्वसो उचारलो.
"वाट? इंपोसिबल." इग्नेशियासान तकली हालयली.
"हरयेका समस्स्याक एक परिहार आसा." पुतान ऐडिया दिली. "हांवें थोड्या दिसां आदीं इंटरनेटांत ह्या विशीं वाचलें. हिबिसकस घरा भितर वाडंवच्या झाडा वर्गाचें न्हंय. घर्च्या भांदपासांत आनी बंदडेंत तें हे स्थितेक पावलां. तुवें घाल्लें उदाक चड जावन पाळां कुसल्यांत. जतन गर्जेची, पूण विपरीत बरी न्हंय. हांगासर तुजी जतन विकासाक अडकळ जावंक पावल्या. तूं थोडे दीस ही चट्टी बाल्कनिच्या वोताक दवर. उदाक सुक्तेलें. उपरांत गर्जे तेकीद इल्लेशें उदाक घाल्यार बोरें. ह्या झडाक स्वतंत्र हव्यांत जियेवंक एक आवकास फावो कर डेडी. हें झाड खूद जियेवंक शिक्तेलें."
पुताच्या उत्रांनी राजांव झळकालें इग्नेशियासाक.
इग्नेशियासान तेच घडिये चट्टी बाल्कनीर दवरली. दावेक थोड्या दिसांनी उदाक सुकोन माती घट जाली. पानां झडचीं रावलीं. आंकऱ्यो फुटल्यो, नवीं पानां उदेलीं. बोंगे दिसोन आयले, फुलां फुल्लीं, झाड वाडलें. इग्नेशियासान हेर थरावळ झाडां हाडन पोस केलो. ताचे बाल्कनीर एक सोभीत वोडत तयार जालें.
