खुनी
मेलवीन पिंटो
एक खुनी जांवच्यार आसा - खंडीत मुकल्या एक-दोन दिसांनी. अशें म्हण सेसून नीरदार करन जाला. तशें कांय सेसू खुनी करच्या कालेतिचो न्हंय. त्या दिशीं ताका कांय अनबोग आसा? कांय ना. पूण खुनी करुंक अनबोग कित्याक? सात इंचांची माती केल्ली बड्ड, पूण पाजल्ली, चुरी एक पावटीं मनश्याच्या पाटी कण्यांत रिगयल्यार सय! भायर काडची गरजच ना; मनीस खालीच. अशें म्हण पाटल्या थोड्या घंट्यां थावन चिंतुन्ंच आसच्या सेसून आकेरीक हळतार मत घट करन जाल्या. आनी फाल्यां भितर गांवांत एकल्याचें मोडें पडता.
साकाळीं पटेलाच्या बाकिमारांत हरशेंचाबरीच काल-बोल्लचें जोत बांदून नांग्राचें हिताळें जुंवाक शीरकावन पुडकाय हातीं धरल्ल्या सेसुच्या जिवांत हुरूपयी नातल्लो, वोरेलां घालुंक ताळोयी नातल्लो. अशें केदिंच जाल्लेंना. पटेलाच्या शेतांत कामाक लागोन आतां वरसां बारा उतरतात. आपलेंच शेत कशें सुडसुडायेन घोळ्ळा सेसू. काल-बोल्ल आपलेच जोवळे पूत म्हळ्ळ्याबरी सांबाळ्ळ्यात ताणें. पूण आज मात्र ताच्या ताळ्यांत वोरेलां नांत, हाता-पांयांनी बळ ना. रेडेयी सेसुचीं गानां नासतां नांगोर वोडुंक आयकानांत. देकून केदनांयी बोडी दाकयनातल्लो सेसू आज रेड्यांच्या पाटीर बरेंच वोडता. रेडे बोल्चेतात भीरमत. कुशिच्या गाद्यांत नेज काडुंक देवल्लीं कमल, एल्लम्म, मदिरे हो ड्रामा पळेवन “ओ सेसू, दायेग हाकुवाया एरलेग!” म्हण बोबाटतात.
सेसूक सोसाना. कित्याकगी दोळ्यां खांचिंनी दुकां फुटतात. त्या दुकां मदें ताळ्यांत थावन दुकाळ वोरेलां उमाळोन येतात. रेडे समाधान जातात. पूण सेसूक मात्र काळीज फुटोन फासाळन गेल्लो अनबोग जाता.
अशें कित्याक केलें रांडेन? कितलीं स्वपणां दवरल्लीं आपणें? जोगासाणेन एकेक रुवी एकटांवन येंवच्या जारदो महिन्यांत फुलां माळन मारनेमिकट्टेच्या इस्वाच्या पुता एंकटलागीं काजार करन दीजय म्हण चिंतल्लें. पूण तितल्या भितर हाका खंयचो अंगालाप लागलोगी? पोट भरनयी जालें. आज साकाळीं फुडें कठीण वोरोड काडताना आपणें चिंतलें कांय पोटकाणी आसतेली म्हण. पूण उपरांत बायलेन खबार दिताना असकत पाकेंच आंगार कोसाळन पडल्ल्याबरी जाल्लें.
"आयकालेंयवे तुवें? केलां पळे दुवेन करम! खंयगी वचोन चोरन खावन आयलां. काडता पळे वोरोड आतां!"
सेसू पयलें पात्येलोना. पूण उपरांत दुवेलागीं विचार काडताना तें ओपवालें. “कोणगो तो हडबो?” म्हण विचारल्ल्याक तें सांगोंक नारगालें. कोसताना रेड्यांक वापारच्या तासल्ल्या कादऱ्याच्या बोडियेन सरसरीत चार घाल्ताना, बोणक्यान आपणाक वायट केलें म्हणालागलें.
बोणक्यान वायट केलें?
घड्येक अवाक्क जाल्लो सेसू. ताका पात्येवंक जालेंना.
बोणक्यान एका म्हारांच्या चेडवा संगी वायट आदारचें धयर घेतलें तें चिंताना ताका दोळ्यांक काळोक आयिल्लो. वरसां वरसां थावन तांचे थावन कीळ म्हण लेका भायर ऊरल्ल्या लोका मदल्या एका चलिये संगी बोणक्यान अत्याचार आदारलो तें ओपून घेंवचें तरयी कशें?
चेडवाक मारचे मार घाल्ले व्हय. पूण तशें म्हण ताका लगाड काडुंक जाता? कितलें म्हळ्यारयी तें आपणाची दूव. आटिंतल्या एका आयतारा भुंय पडल्ल्या ताका अयतू म्हण मोगान नांव दिल्लें. पूण अशें आपणाक धगो दीत म्हण चिंतुंक नातल्लें सेसून. ताची मत पिसांतूर जाल्ली.
आज कोसल्लें समा जावंक नातल्लें. रेड्यांच्या आंगार मारांचो शिंवोर पडोन रगात किंडेल्लें. पटेल कांय पळेत तर आपणाचे हाल जातात खंडीत. सेसून रेड्यांक व्हाळाक वरन नितळ केलें. चरवंक सोडच्या पयलें रगत किंडेल्ल्याकडे कायबेवाचें तेल पुसलें. आंगार सगळ्या तिळेल तेल रगडलें. रेड्यांक कुमेरिंत सोडन सेसुयी व्हाळांत नावंक देंवलो. मतिंत दुवेचिंच चिंत्नां.
आतां कितें करचें? चिंतिलागलो सेसू. कीळ जातिंत जल्माल्लों तरयी मरयादेन जियेलां. चवगां भूरग्यांक मोगान वागयलां. शीत ना तर एक घोट नीस पूणयी दीवन सांबाळ्ळां. तसल्या आपणाच्या कुटमाक कशी भेजलिगाय ही ख्यासत? बोणक्या संगी मिरंवच्या तितली सळगी कशी जाली ताका, या बोणक्यान बलत्कार केलो?
अदिकाराच्या बळार कितें करुंकयी तयार मनीस पयिल्ले पावटीं सेसून ह्या परीं देदेस्पोर जांवचें. ताका मुकली वाट कळ्ळिना.
दोनपारां कोडक्यांत पाक्याक शीरकायिल्ली आपली वाटली आनी गोबळो काडन जेवणाक बसतानांयी सेसुचे हात-पांय कांप्ताले. पटेलाच्या बायलेन रेवती अक्कान ताका वाडलें.
"कितेंरे सेसू, हुशार नांयवेरे?" तिणें विचारलें.
"हां... ना... ना... अक्क.."
"जेव.. जेव, कितेंगी जालां तुका आज.."
तो उलयलोना. कित्याकगी पयिल्ले पावटीं पटेलागेलें शीतयी रुचलेंना ताका. कश्टांनी ताणें चार शितां तोंडाक वेलीं.
अरे, चेडवाक कित्याक असली बूद आयली? मत ताची एकच सवाल विचारताली. कितें उणें केल्लें आपणें ताका? जावंक शिकाप दीवंक जालेंना आपणा थावन. चवती भंगानी शिकलें. उपरांत घरच्या कामाक, बांवडांक पळेवन घेंवच्याक म्हण घरा रावयलें. वाडोन आयिल्ल्याबरी पटेलाच्या तोटांत आपणेंच उलवन कामाक लायलें. रेवती अक्क ताका मोगान लेक्ताली, आनी घर कामाक सयत सांग्ताली. तेदाळा तेदाळा वसतुरां, वरवी दिल्लियी आसा. तशें चेडवाक कसलेंच उणें पडोंक नातल्लें. कांय उणें जाल्लें तर आपूण ताका दितों. पूण बोणक्यालागीं मिरंवच्या तितली खोरोज कित्याक उटली ताका? बोणक्या संगी चंगाय केदाळा उबजाली? बोणक्याक आनी पटेलाक मदें उजो वचाना. देकून कांय ताणें अशें आपल्या दुवेक कसायगाराची शेळी केलिगाय? आपूण केदनांच बोणक्याच्या खबरेक गेल्लोंच ना. तर हें कशें बोणक्याक मेळोंक गेलें? सरव ताका एक मिसतेरच जावन तकली फडुंक सुरू जाली.
दनपारां बाकिमार गाद्याक मेर घालुंक गेलो सेसू. पूण मतिंत ताच्या वादाळां ऊटल्लीं. पटेलालागीं हें सांगुंगी म्हण चिंतिलागलो तो. कशें सांगचें? आपल्या कुटमाची नालिसाय ताचे मुकार पातळांव? घरचें दूद माडा मुळाक वोतूं? कितें चिंतलो तो? तुज्या दुवेक सांबाळुंक तांकानातल्लो तूं कसलो बापयरे म्हणात तर?
छे! खंडीत तशें म्हणसोना. तो आपणाक बापयबरी. ताचेविणें खंडीत नीसयी गत ना आपणाक. केदाळायी कुमोक विचारन गेल्ल्या तवळ ताणें ना म्हळ्ळेंना. कितलें रीण दिलां ताणें! आजून पाटीं मागोंक ना. तसल्या बरया व्यक्तिलागीं आपले कश्ट सांगोन मुकली वाट चिंतिजय.
सांजेर रेवती अक्कान दिल्ली एक गोबळो चा ताळ्यांत गळवन रेड्यांक कुळीत वाटून दिल्या उपरांत तो चवकेंत बसल्ल्या पटेला मुकार गेलो.
"कितें जायरे सेसू? परतून पयश्यांक आयलाययेरे?" पटेलान विचारलें ताका.
"ना.. ना.. धन्या. तें.. तें..?" तो पाद्देलो.
"कसलेंरे तें सेसू?"
"तें.. तें.. म्हजी दूव.." ताळो भरोन येवन ताच्या दोळ्यांनी दुकां उदेलीं.
"अरे.. कितें जालेंरे सेसू? सोडवन सांगरे.." पटेलान बीरमत पावोन सांगलें.
सेसू पाटीं मुकार चिंतिलागलो. सांगोंगी सरव गजाल सोडवन? नीरदार करचें कश्टांचें जालें ताका.
"कित्याकरे सेसू? म्हजेलागीं तुका पात्येणी नांगी? तुका शीत घाल्ल्या, तुका पोसच्या मनशालागीं कितें लिपयताय?" पटेलान मात्स्या रागान्ंच म्हळें.
"ना.. त-तशें न्हंय धनिया.." सेसून दुकां पुसलीं.
"तशें न्हंय तर आनी कशें?"
"तें.. तें.. म्हज्या दू..वेन सत्त्यानास केलें धनिया.." तो परतून भूरग्याबरी रडलो.
"अरे.. तूं रडोन्ंच आसायमूरे पापिया! सोडवन सांगरे कितें जालें म्हण.."
सेसून भारीच कश्टांनी आनी उब्देसान भरोन साकाळीं आपणें आयकाल्ली खबार पटेलालागीं पातळायली. काळीज ताचें दडदडतालें, पांय कांप्ताले. उलयतां उलयतां खरस येताली. पूरा सडवन सांग्ताना विशेस संकट भगले सेसूक.
पटेलाच्या मतीं एदोळच गुणाकार, भागाकार जाल्ले.
"हांवें चिंतल्ल्याबरीच जालेंरे सेसू.." शीर जोकून दाग दिंवच्याकलागलो पटेल.
"ध.. धनिया.." सेसू हांक्रेलो.
"हां.. हां.. तुवें आंतशें शेरमेल्यार कांयच फायदो ना. तूं एक गोरूं. त्या बोणक्याची चरित्रा तुका कशी कळीत? ताणें ह्या गावांत पाड करिनातल्लीं चेडवां आसल्यार विचार. तुमच्याच केरिंत कितल्या म्हारांचीं भूरगीं आपल्या बापयक जाल्लीं तुका कळीत आसा? तुका कशें कळीत सेसू? त्या हडब्या बोणक्याक संस्राक खबर नातल्ल्याबरीच हल्क कामां करचें देणेंच मेळ्ळां. ताची खोरोज आसा पळे, ती कठीण. देकुन्ंच सोसुंक तांकानासतां बायलेन तेदाळा तेदाळा कुळारा वचोन रांवचें. अरे, तुज्या दुवेक वायट करुंक ताणें मांडावळ घाल्ली कळीत आसल्लें तर तुवें आडव्येत आसल्लें म्हण चिंतायवे तूं? तुका ह्या विशीं कांय कळोन तूं आडकळ जाल्लोय तर तुका तितीन कुडके करुंक पाटीं सरतोना तो. कुंटिमजल अंगार कसो मेलो? सरव चिंतात ताणें वीक घेतलें म्हण. पूरा फट. ह्या बोणक्याक ताच्या बायलेलागीं चंगाय आसल्ली. अंगाराक हें कळ्ळें. घरांत बायलेलागीं लडाय केली ताणें. दूसऱ्या दिसा अंगाराचें मोडें मजालाच्या मेरेर पडल्लें. बोणक्याच्या मनशांनी ताका टीक ट्वेंटी भरयिल्लेंरे सेसू. लोक चिंता अंगारान जिवघात केलो म्हण. पूण खरी गजाल वेगळीच. तशें आसतां तुज्या दुवेक अशें जाला आनी तूं आजून जीवंत आसाय तर तें एक व्हड अज्याप म्हण चींत..."
सवयेच्या बळान आपलो दावो हात वयर सकयल बिजावन पटेल सांगोन गेल्ल्याबरी सेसू पूरतो घामेल्लो. बोणको इतलो वायट आसा म्हण ताणें चिंतुंक नातल्लें. जावंक थोड्या तेंपा आदीं जाल्ल्या इलेक्षनांत हिक्मत्यो खेळोन तो जिकोन आयला म्हळ्ळी खबार ताणेंयी आयकाल्ली. पूण कसली हिक्मत, कितें तें ताका कळीत नातल्लें. पूण बोणको ह्या रितीं विकाळ आसा ती खबार ताच्या वांट्याक व्हडा आकांताची.
सद्द्याक सेसुची वाचाच बंद पडली. कितें उलोंवचें तें ताका बिल्कूल सुसतालेंना.
"इलेक्षानांत जिकल्या उपरांत सगळो गांवच आपल्या चरोवाक आसा म्हण चिंतलां त्या हराम्यान," पटेलान मुकारसिलें. "ह्या गावांत आनी खंयचिंयी चेडवां बरकात ऊरल्यार सांग म्हाका.." पटेल सांगोन गेल्ल्याबरी सेसुच्या सगळ्या जिवांत सवकास उजो पेटोंकलागलो. उस्वासा वेग चडलो. काळीज हेळके भायर बडवंक लागलें.
"ध.. धनिया.." तो म्हणालो. "कितें तरयी कर धनिया.."
"कितें तरयी कर? कितें नवालां उलयतायरे सेसू? हांवें आतां कितें करिजय? तुज्या दुवेक हाडन आंमगेर रावयजय म्हणतायवे तूं?"
"तशें न्हंय धनिया. त्या बोणक्याक कितें तरयी कर धनिया.."
"हांव कितें करूं? अरे ताणें तुज्या दुवेक वायट केलासतां तुवेंच कितें तरयी करिजय.." पटेलान हळतार सांगलें.
"पू.. पूण हांवें दळदीर मनशान त्या बोणक्याक कितें करयेत धनिया?"
"तुजें चिंतापच हें. वरसां वरसां थावन आपूण दळदीर म्हण तूं चिंतून आयलाय. देकुन्ंच त्या बोणक्या तसल्यांक तुमी, तुमचीं भूरगीं सलीसायेन सांपडचे उंदीर. तुमिंच नीट रावोन आपूण उंदीर न्हंय, जाय तर वाग जावंकयी तयार तें दाकवन दिया ताका. तेदाळा तुमच्या तंट्याक कोणयी येंवचोना.." पटेल आपलें तुरूप खेळ्ळो.
"हा..हांव कितें करूं धनिया?"
"तुका खुशी आसल्लें कर. पूण तो बोणको आसता म्हणासर तुमच्या केरिचीं एकयी चेडवां सुरक्षीत नांत तें उडास दवर".”
सेसू पूरतो वीरयार जालो. एका वाटेन सगळें आंग क्रोदाचें आगटें जावन जळतालें तर दूसऱ्या वाटेन कितेंच करुंक आपूण सकाना म्हळ्ळें असहायकपण.
"कितें करताय पळे सेसू; कसलीय कुमोक जाय तर विचार," सांगोन पटेल आपलें पुडवें एका हातान उकलन धरन शेता तेवशीं चल्तच रावलो.
पटेलान आपलो खेळ खेळन जाल्लो. सेसू कितें नीरदार घेता म्हळ्ळ्याचो खरो अंदाज पटेलाक एदोळच जाल्लो.
इतल्या वरसां थावन ह्या गांवांत आपणाचें येज्मानपण आसल्लें, चिंतिलागलो पटेल. आपणें सांगल्ल्याबरी चल्तालो लोक. कितें गवरव, कितें मरयाद दितालो आपणाक! ह्या वरसा थावन तें सरव रावलां. वाटेर चलोन वेचेंयी अक्मानाचें जालां. मूसयी लेकिना आज आपणाक. हाका सरव कारण तो बोणको. तो आसतां म्हणासर आपणाचें कितेंच शिजाना तें खंडीत. देकून आपणें खेळ खेळची गरज आसा तें पटेलाक केदाळागी गम्लां.
तशें पळेवंक गेल्यार गावांत सांगच्या तसले कुळवार, गिरेसत म्हण आसचे हेच दोग - पटेल आनी बोणको. पटेलाक पूरवजां थावन आयिल्ली आसत उण्यार उणें शेंबोर एक्रे आसल्ली. चडताव कृशेची भुंय. वरसाक तीन बेळीं काडतालो तो. वयल्यान तरकारी, माड, माडी, केंळबे. गोटोभर गायरां, मोशी, कांबळाचे जयत पुडपुडीत रेडे.
तरीकयी पटेलाची आशा थांबनातल्ली. पांच वरसां आदीं पयश्यांच्या बळार पंचायत इलेक्षनाक रावल्लो पटेल, सलीसायेन जीकल्लो. पंचायता थावन दुबळ्यां खातीर म्हण मेळल्ले पयशे, हळ्ळेंत अभिवृद्दे कामाक म्हण मंजूर जाल्ल्या पयश्यांत काल्दो वांटोयी पावाजे जाल्ल्याकडे पावानासतां पटेलाच्या आसतीक पडला म्हण लोक उलयतालो. पंचायत सांदो जावन अधिकाराच्या रुबावार गावांत आपुण्ंच पयलो म्हळ्ळेबरी चल्तलो पटेल लोकाक खायस जालोच ना. वयल्यान ताचे विशीं, ताणें आदारच्या वायट करतुबां विशीं गुपीत खबरो गांवभर प्रसार जावन पटेलाच्या ओट्टारे बळाक संकट हाडवंक पावल्यो. अशें ह्या वरसाच्या एलिसावांत लजेभरीत रितीन सलवाल्लो पटेल.
गावांत आतां बोणक्याचेंच कारबार. कित्याक नजो, म्हणतालो लोक. बोणको बोव कश्ट काडन वयर आयला. भुंय मात्र न्हंय, थरावळ रितिचें बिस्नेस करन मिनत काडन वयर आयला. ताकायी थोड्यो वायट सवयो आसात; वयल्यान बिस्नेसा खातीर सबार अनयतीक वाटोयी तो धरता म्हण गांवार खबार. पूण त्या विशीं लोकाक कांय पडोन वचोंक ना. कित्याक पटेला थंय नातल्लें मनशापण बोणक्यालागीं आसा म्हण लोक चिंत्ता. आनी त्याच खातीर लोकान ताका विंचला. लोकाची पात्येणी बोणक्यान फट केलिना. जीकल्ल्या ह्या स महिन्यांनिंच गांवाक नळा उदकाची व्यवस्था केली ताणें. मारगाक डामार पडलो; एक नवें बस-स्ट्यांड आनी दुदाच्या सोसायटीक नवें बांदप मंजूर जालें. मात्र न्हंय मातारयांक, अंग-विकलांक सरकारा थावन पयशे हाडंवचो भरवोसो दिलो. लोकाक आतां बोणक्या विशीं चडीत अत्रेग आनी अभिमान. हेंच पटेलाच्या पोटा उज्याक कारण जालां. बोणक्यान दिसान-दीस प्रबावभरीत जांवचें, लोकामोगाळ जांवचें पळेताना ताच्या पोटांतलो उजो कठीण रितीं झळोन इंचान इंच ताका भस्म करन आसा. आनी आपणें गोबोर जावन वारयार उबच्या पयलें बोणक्याक एक गत दाकयना तर आपणें जिंयेंवचें व्यरथ म्हण चिंतल्ल्या पटेलाक एक अपूरव अवकास आतां उदेवन आयिल्लो सेसू आनी ताच्या दुवेच्या रुपार. बोणक्याचें सत्त्यानास करन्ंच शुद्द म्हण चूप मिशियां वयर बोटां चरवन मिशियां पोंतारच आम्रुको हासो हाडून जयताचीं मेटां काडन काळोक जातां बोंगल्याक पावल्ल्या पटेलाक एक्सूरपण दोसुंकलागलें. बायल कुळारा वचोन येतां म्हण भायर सरन गेल्ली.
हेणें सेसुच्या मतिंत भिरांकूळ वादाळां ऊटल्लीं, काळजांत भुंयकांप. सगळ्या जिवांत राग, हग्याचो उजो पेटोन रग्तांत हुलोप चरल्लो. घरा तेवशीं पाटीं परताल्ल्या सेसुच्या मेटांनी आवेश आसल्लो. दडामां अडचून तकली मात्सी जड जावन येताली.
पावलां ताची हेळके भायर कूसाच्या गडंगा तेवशीं चमकालीं. एक्षें साट दोन्ंच घोटांनी म्हळ्ळेबरी ताळ्यांत देंवयलो ताणें.
"कितें सेसू भारी आम्सोरताय?" कूसान विचारलेंच.
"व्हय..व्हय.. आयचो दीस भारीच कश्टांचो जालो. तशें सुकूरनळी सुकोन चिंवोळोन गेल्या. मात्सी हून करयां म्हळ्ळो अत्रेग.." सेसून जाप दिली.
"तशें एकच पावटीं ताळ्याक ओतल्यार सूकल्ली नळी भिजच्या बदलाक करपोन वचोंक आसारे सेसू, हे.. हे.. हे.." आसल्ले चार किडियारे दांत दाकयले मारांच्या इस्वान.
"करपल्यार करपोंदिरे इस्वा; पूण ताचे पयलें अन्येकल्याची सुकूरनळी शिंदुंक आसा म्हाका. येतायवे म्हजे सांगाता तूं?" सवाल उडयलें सेसून इस्वाक. कुडिंतलो स्पिरीत हळतार ऊब दितालो.
"अरे, कितें वोपारिंनी उलयतायरे सेसू? तें कितें अवचीत सुकूरनळी शिंदच्याक भायर सरलाय तूं?" इस्वान सत्त्यान विचारलें.
"सवालां विचारनाका तूं; येताय जाल्यार म्हजे सांगाता येवन म्हाका कुमोक कर. बाकिचें हांव पळेयतां."
"भारी शिकणां उलयतायरे तूं सेसू. तसलें पुरा उलोंवचो वेळ न्हंय हो. फाल्यां उलव्यां."
"तुका धयर नांरे हडब्या. देकुन्ंच आमची जात आजून अशीच आसा, तुजे तसल्यां धरमान. हांव तुजेबरी उरोंक आशेना. देकून म्हारांकयी कांय थोडी मरयाद, किम्मत आसा म्हण दाकवंक आसा. तुवें येंवचें नाका. पूण तुका तुवें जियेंवच्या येंमकोंडा थावन सुटका दीजय तर हांवेंच!"
सेसू उटलो. आन्येक शेंबोर घेतलो ताणें. जिवांत आतां एका थराचो हुरूप भरलो. मात्सी लकणी येताली तरयी सुदारसून घरा तेवशीं मेटां घालीं ताणें. घरा पांवच्या भितर ताणें नीरदार करन जाल्लो.
व्हय, गांवच्या अमायक लोकामायेच्या चेडवांचें जिवीतच चिंवच्या सरपाक एक वाट दाकयजय. एदोळ ताणें आदारल्लीं पात्कां पुरो. गावांत चेडवांक सुशेग मेळाजे तर बोणक्यान दूसऱ्या संस्राक वचाजय. आनी ताची विलेवारी आपणेंच करिजय. आपूण भिंवकुरो न्हंय, तुज्या वांट्याक यमदूत म्हळ्ळें जाहीर करिजय. आपणाच्या दुवेचें जिणें कशेंयी तीन-तीरकूट जालें. गावांतल्या चेडवांक कांय थोडी भद्रती जाय तर बोणक्याच्या पाटीक आपणें चुरी घालिजयच.
सेसून नीरदार करन जाल्लो.
कश्टांनी घरा पावल्ल्या सेसूक आज जेंवची आशा नातल्ली. भूक म्हळ्ळी आयच्या दिसा मयला पयस धांवल्या कशें भग्तालें ताका. रांदच्या कुडाक गेल्ल्या सेसून आसल्ली एकच सात इंचांची बड्ड चुरी मिंचली.
"बोणक्याच्या जल्माक हीच चुरी फावो.." चुरी घेवन भायर आयिल्लो सेसू म्हणालागलो, घरच्यांक आयका सारकें.
"म्हज्या दुवेचें निस्संतान केल्लें पुरो त्या बायलांड्यान. गांवच्या चेडवांनी बचाव जायजय तर बोणक्याक देशांतर धाडिजय जाल्लें करम म्हजें.." सेसुच्या कुडिंतलो स्पिरीत बरेंच काम करतालो.
सेसुचो अवतार पळेवन ताची बायल रुमी, अयतू आनी इतर तेगां भूरगीं आकलासोन गेलीं. सेसूक ताणीं ह्या स्थितेर देकचें हेंच पयले पावटीं.
"कितें वेस पांगूरताय हाबा तूं? वेचो काल आयलागी तुका?" ताच्या बायलेन ताळो काडलो.
"वेचो काल म्हाका न्हंयगो गाडवा, बोणक्याक, बोणक्याक आयला. फाल्यां साकाळीं ताचें मोडें पडतेलेंच.."
"व्हय, मोडें पडतेलें आनी तुका फुलां-झेले घाल्तेले, सन्मान चल्तोलो," नंजी उलयलें रुमी.
"कोण जाणा! गांवांतल्या लोकामायेच्या चेडवांक राकण दिल्ल्या खातीर सन्मान मेळ्ळ्यारयी मेळ्ळो," सेसून सोडन दिलेंना.
बापय आनी आवय भायर चवकेंत अशें उलोवन पडताना भितर अयतू मांद्रेर ओमतेंच पडोन कसकसोन रडतालें. कसलें दूरबाग आपणाचें? चिंतिलागलें तें. चली जावन जल्माल्यार हीचगाय जिणी? तेंयी म्हारांच्या जातिंत जल्माल्यार स्वातंतऱ्य म्हळ्ळेंच नांगाय?
अक्क नातल्ल्या त्या दिसा घरा भितर खंडीत वचोंक नजो आसल्लें आपणें. तितलेंयी अक्कल कित्याक चुकलें आपणाक? जावंक अक्कल नातल्लें चेडूं म्हण्ंच ओलायलां घरच्यांनी आपणाक. पूण त्या दीस तरयी कांय थोडें अक्कल आपणाक आयिल्लें तर!
घर नितळ करन आसताना पाटल्यान थावन आंगार पडल्लो लज्माडो. किंक्राट मारुंकयी आवकास दिलोना ताणें. उकलन भितर कुडाक वरन दार पिचार करन वागान असकत गोरवाचेर झोंपय मारल्ल्याबरी आपली कठीण खोरोज निवारल्ली ताणें.
"जाणांय तूं तुज्या बापयन कितलें रीण घेतलां म्हजे थावन?" ताणें म्हळ्ळें. "जल्मांत फारीक करुंक जांवचेंना ताका. तूं म्हाका असलें सूख तेदाळा तेदाळा दिशी तर सरव रीण माफी जातेलें. तुजें काजारयी बरयान जातेलें. अक्काक मात्र ही खबर दिशी तर परिणाम वायट ऊरतोलो."
आंग सगळें दुकीन एक रूंव कशें जाल्लें तरयी कित्याक पात्येलीं ताका हांव? आकेरीक खरेंच अक्कल नातल्लें चेडूं म्हण आपणेंच साबीत केलें न्हंय?
त्या उपरांत अक्क कुळारा गेल्ल्या हरएका दिसा, आनी थोडे पावटीं रानांत सयत आपणाक ताणें चिंवोन चिंवड करन सोडलें.
आनी पोर आपूण ताच्या भूरग्याक पोटांत वाववन आसां तें कळोन ताका सांग्ताना, ताणें दिल्ली ताकीद आयकोन मोळाबच मात्यार कोसळोन पडल्लो अनबोग जाल्लो.
"भारी खुशेची खबारगो चेडवा," ताणें आपणाक मुड्डून मुड्डून सांगलें. "म्हारांच्या जातिच्या तुज्या गरबांत उंचल्या जातिचें बीं कीरलालां. पूण हें बीं म्हाका नाका. तुंच दवर. सांगाता तुज्या बापयन केल्लें सरव रीण माफी जालें म्हण चींत. पूण तुवें करिजय जाल्लें भारीच जवाब्दारेचें काम आन्येक आसा. तुज्या पोटांतल्या भूरग्याचो बापय बोणको म्हण मात्र तुवें तुज्या बापयक सांगाजय, जरूर सांगाजय. हांतूं तुज्या कुटमाचें बरेंपण्ंच आसा, उडास दवर."
ताची ताकीद आयकोन आपूण खरेंच पांयान चिल्लुंचो कस्रो कशें भगल्लें न्हंय आपणाक?
भायर आवय बापय आजून उलोवन पडतालीं. बापय वानाच्या फात्रार चुरी पाजतालो.
तुजी चुरी पडाजय जाल्ली बोणक्याच्या पाटीक न्हंय, पटेलाच्या पाटीक म्हण भायर वचोन बापयक शीदा सांगाजय म्हळ्ळी जब्बोर ताळणी अयतूक आयली तरयी, आपल्या दळिद्र असहायक परिस्थितेंत तशें करचें धयर हातां पायांक, जिबेक आयलेंच ना.
