कागदाची स्त्री
लिखणे नांव : एडवीन जे.एफ.डी’सोज, वासू वालेन्सिया.
जनन : १४ जून १९४८.
जल्माल्लो गांव : वालेन्सिया.
पतिणेचें नांव : जेन डी’सोज.
इमेयल : edwinjfd@gmail.com
वेबसायट : www.angelfire.com/home/edwin/edwin.html
एडवीन जोसेफ फ्रान्सीस डी’सोज.
वळोक:
आपणायिल्लीं इनामां/प्रशसत्यो ;
’हांव जियेतां’ बुकाक १९७३ इस्वेंत, कोंकणी भाषा मंडळी गोयां थावन प्रशसती.
’हांव जियेतां’ बुकाक १९८८ इस्वेची दे|लुवीस मसकरेन्हस जल्मा शताब्धिची प्रशसती.
’विंचून काडलेली पर्जा’ १९९२ इस्वेंत डा|टी.एम.ए.पै फ಼ौंडेशन मणिपाल थावन प्रशसती.
’विंचून काडलेली पर्जा’ बुकाक १९९३ इस्वेंत, कोंकणी भाषा मंडळी गोयां थावन प्रशसती.
’विंचून काडलेली पर्जा’ बुकाक १९९४ इस्वेची दे|लुवीस मसकरेन्हस जल्मा शताब्धिची प्रशसती.
’बेतलेहेम’ बुकाक १९९५-९७ इस्वेची कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमी प्रशसती.
१९९७-९८ इस्वेची कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमी थावून साहितीक-प्रशसती.
१९९८ इस्वेंत ’संदेशा’ प्रशसती.
२००३ इस्वेंत ’दायजी दुभाय’ प्रशसती.
साहितीक वावर :
१९९२ इस्वेंत सांत एलोशियस कोलेजिंत कोंकणी साहित्य शिकवपी जावन वावर.
आजूनय सयरो-शिकवपी (Guest Lecturer जावन वावर) १९९२ इस्वेंत कारवारांत चलल्ल्या इक्राव्या कोंकणी साहितीक सम्मेळनाचो अध्यक्ष जावन वावर.
बरवप्यांचो एक्तार - मंगळूर हाचो पयलेंचो अध्यक्ष जावन वावर.
संपादन केल्लीं पत्रां :
’अमर कोंकणी’ ’रोटलोर’
’राकणो (साहितीक संपादक जावन)’
’दी एलोशियन’
अणकारीत/तर्जण जाल्लें साहित्य :
’२१५ धारुवाल एसटेट’ दे|गाबरियेल अगेरान कांदड्या भासेक तर्जण करून ’ज्नान प्रकाशना थावन मानेसत चंद्रकांत कंबारान प्रसतावनाचीं उत्रां बरवन पर्गटला.
'A Cup of hot coffee' इंगलिशाक तर्जण केल्ल्या मटव्या कण्येक खुश्वंत सिंघान 'Our Favourite Indian Short Stories' म्हळ्ळ्या बुकार फायस केल्या.
’देव दीवळ आनीं रगात’ माणेसत वासुदेव श्यानभोगान हिंदीक तर्जण करून साहित्य एकाडेमीन ’भगवान, मंदीर और लहू’ म्हळ्ळ्या नांवार फायस केल्या.
'A Collar For Moti' इंगलिशाक तर्जण कर्न साहित्य अकाडेमीन पर्गट केल्या.
’एजिप्ताक पोळापोळी’ काण्येक मानेसत पुंडलीक नायक ’दीरवें’ बुकार पर्गट केल्या.
'A Collar For Moti', 'I Confess', 'The Paper Woman' www.ndtv.com हाचेरय पर्गटल्यात.
कादंबरिंचो विवर:
’निमाणी शेळी’
’राज ध्रोही’
’पिलातान दिल्लें फर्माण’
’जोवळीं वज्रां’
’शेतांतलीं फुलां ’
’एक मनीस दोन सावळ्यो’
’चार दीस पांच राती’
’जुदासांक कुरोव’
’खुर्सा पाटलो उज्वाड’
’तांबडो साळ्यो’
’म्हजा वोडतांतले गुलोब’
’मोगाची रात’
’तर्नीं किर्णां’
’हांव जियेतां’
’ते आयल्यात’
’हांव पाटीं आयलां’
’२१५ धारुवाला एसटेट’
’जेरिकोचे पागोर’
’आज आमीं पोयशे करयां’
’ताका आमी फाशी दिव्यां’
’सिरेनांतलो जुदास ’
’आज आमी खून करयां’
’विंचून काडलेली पर्जा’
’आयची रात म्हजी’
’म्होंव आनी रगात’
’दरयांत पावस पडलो’
’रेंवेंतले फातोर’
’बेतलेहेम’
’उण्या भावाडताचे’
चिंताप :
एडवीन जे.एफ.डी’सोज हाचें चिंताप विशाल, ताचें बराप तीक्ष्ण आनीं चुरूक. ताचा बर्पाचा तालवारेक धार आसा आनीं हाचा काण्येंत जांव, कादंबरियांनी जांव वाचुंक मेळचा संभाशणांनी सयत हाचीच म्हळ्ळी शैली आसा आनीं हाचा बर्पांक पिस्वंवचो लोक अजून आसा. हाचा चडताव साहित्याक इंगलीश साहित्याचो प्रभाव आसा म्हळ्ळे सभार बरवप्यांचो वाद तरय ताचा काण्यांनी आमचा समाजेंतय घड्येत जाल्लीं सतां, घडितां आसात. नवेंसावाक सलीसायेन ओपून घेंवचो हो न्हय. एडवीन देवास्पणाचो मनीस. ताचा कादंबरेंचीं तकलेनांवां वाचतानांच तें सुसताता. एडविनान कोंकणेंत मात्र न्हय, इंगलिशांत सयत थोड्यो काण्यो, कवितां लिखल्यांत. तरय कोंकणेंत तो एक भळवंत कादंबरिकार म्हण्ंच फामाद जाला.
मटव्यो काण्यो :
एडवीन जे.एफ.डी’सोज म्हळ्ळें नांव आयकातानांच कोंकणी साहित्याची रूच आसचांचा मतिंत एक वेगळोच अनभोग जाता. हाता काराण ताचा बर्पाची रीत आनीं हाचा काण्यांची सोभाय. एक मटवी काणी कितली मटवी आसाजय? तांतूं कसले पात्र आसाजय तें कोणायकयी समजाजाय तर ताणीं एडविनाचो मटव्यो काण्यो वाचिजय. मटव्या काण्यांविशीं जायतीं शिभिरां ताणें चलवन वेल्यांत. हाचो सभार मटव्यो काण्यो इंगलिशाक तर्जण जाल्यात. आयलेवार खुश्वंत सिंघान पर्गटलेल्या बुकाक विंचल्ल्या विंचणार काण्यां पयकी एडविनाची मटवी काणीय एक जावनासा.
हावें ताचो चडावत बरयांतल्यो बरयो मटव्यो काण्यो वाचल्यात तरय म्हजा चिंत्पा प्रकार ताची ’कागदाची स्त्री’ मटवी काणी कोंकणेंतल्या श्रेषट काण्यां पयकी एक. ही काणी ताणें इंगलिशाक तर्जण केल्ली, www.ndtv.com सायटाचेर पर्गटल्या.
कागदाची स्त्री
पयलें ताचें गमन वोडल्लें त्या काळ्याच फळपळीत कारान. सदांयी सकाळीं तें कार त्या ट्राफीक सिग्नला सर्शीं उभें जातालें. ताची सिग्नेल ती सक्तिवंत, आकस्मीत आनी विचित्र. त्या ट्राफीक सिग्नेलाची यांत्रीक घडावळ ताका परिपूर्ण समजोंकच नातल्ली. तरयी ती सक्तेवंत सिग्नेल. ती तांबडी जाताना सर्व वाहनां उभीं जातालीं. ताका ताचो दिस्पडतो ग्रास दितालीं; त्या वाहनांतल्यांक तो दैनीक पत्रां विक्तालो.
ह्या काळ्या काराचा चालकान आपणाक जाय जाल्ल्या पत्राचें नांव उचारलें, आनीं पत्रां विकचा बुर्ग्यान तें ताका काडून दिलें तवळ ती ताचा गमनाक आयली. काराच्ये पाटले सिटीर ती बोसोन आसल्ली. चालकान तें पत्र घेतलें आनीं एक नोट ताका दिलो. "सुटे पयशे तुवें दवऱ्येत!" तो म्हणालो. बुर्ग्यान ते सुटे पोयशे दवरले आनीं काळजांत तिचें रुपणेंयी.
सुंदर ती जावनासल्ली, उत्रिक्त आनीं विचित्र. बुर्ग्याची तेरा वर्सांची मत विवंद नातल्ल्या एक्ये रितीर, एक्ये घुस्पडीत रितीन तिचेर आकर्शीत जाल्ली. तिचें मुखमळ धोवेंच, मेजून केल्ल्या बायलें मुखमळा परीं तिचें हर्शें..... पळेताना कसल्यागी पर्क्या भोगणांचे बुळबुळे ताचा तर्न्या कुडिंतल्यान धांवताले. काळीच मुसतायकी ती न्हेसल्ली; दोळ्यांक काळिंच चषमा, एका थराची निगूडता तिच्ये भंवतीं धांवताले. काळीच मुसतायकी ती नेसल्ली; दोळ्यांक काळिंच चेषमा, एका थराची निगूडता तिच्ये भोंवतीं आसल्ली.
थापड मार्चो हात आनीं मोगान पोशेंवचो हात हांचे मधलें फरक जाणा जांवच्ये प्रायेक तो पावताना एका जिन्सांचा व्यापारी संगीं तो काम कर्तालो. हेणेतेणे पोटल्यो व्हावंवच्चो, दुखान साफ कर्चें इत्यादी तो कर्तालो. ह्या वावराचें भातें जावन हऱ्येक्ये सांजेर एक चोबको ’चीज’ आनी फुंर्गेल्लो उंडो मेळतालो. दुकानांतच निदोंक जागोयी ताका आसल्लो. दीस पाशार जातां जातां संसारांत आवय-बापूय, भाव-भयणी म्हळ्ळो वसतू आसात म्हण ताका कळीत जायीत आयलें. ह्यो वसतू सुंदर जावनासात, एकलो ताका सांगालागलो. एकलो, जाका ह्यो ’वसतू’ एका तेंपार आसल्ल्यो पूण आतां नातल्ल्यो.
ह्या बुर्ग्याक त्यो प्रारंभारच नातल्ल्यो.
तरयी एक विचित्र संगत ताचा तर्न्या गमनाक गेल्ली. आवय-बापूय, भाव-भयणी आसल्ल्यो वेक्ती, कुटाम आसल्ल्यो व्यक्ती त्या जिन्सांचा दुकानांत धाराळ येताल्यो. तांच्या मुखमळार संतोस दिसानातल्लो. समधान झळकानातल्लें. दुकानांतल्या वसतुंची म्हार्गाय, रांद्वय, फळां इत्यादिंचें मोल त्यो व्यक्ती चर्चे कर्ताल्यो. पुर्पुर्ताल्यो आनी दुकानदारालागीं वार्जीक कर्ताल्यो. संसारांतली खंचियी वसत तांकां संपूर्ण समधान दिंवच्ये परीं दिसानातल्ली.
बुर्गो गुस्पडलो.
सर्वांक सूख आनी समधान दिंवची एक वसत आसाजाय म्हळ्ळो एक अपूर्ण आनी घुस्पडीत वाद ताचेथंय उदेलो, ह्येच घुस्पडाये मधें ताणे दैनीक पत्रां विकचें काम धरलें.
आनी आतां, काळ्या कारांतल्ये स्त्रीयेक पळेल्ल्याफरा ताचे थंय सुप्त आसल्ली घुस्पड स्वषट रूप घेवंक लागली. ती स्त्री जावनासल्ली जाप ताच्ये घुस्पडायेक; वकात ताच्ये तर्ने मतीक.
ती रात ताणे निदेविणेंच पाशार केली.
दूसऱ्ये सकाळीं तें काळें कार आयलें. सिग्नेल तांबडी जाल्ल्यान रावलें. काराचो चालक दैनीक पत्राक हात वोड्डायलागलो. पूण बुर्ग्यान ताचें गुमान केलेंना. पत्र घेवन तो शीदा तिच्ये सर्शीं गेलो.
तिणे तें घेतलें ना.
ताच्ये कुशीन घुंवोन सयत पळेलेंना. काळ्या चेषमां पाटल्यान तिचे दोळे ’धरुंक’ तो उर्डालो. पूण व्यर्थ.
सिग्नेल बदलाताना चालकान पाटीं घुंवोन पत्र झोंपय मारून घेतलें आनी एक नाणें त्या बुर्ग्याक उडयलें.
कार थंयसर थावन धांवलें.
आपणा भितर कसलेंगी एक ’फटक’ करून तुटलेल्ये परीं त्या बुर्ग्याक भोगलें. कसलेंगी भोगाप, घडसून येंवचो एक गांच, स्वषट जायीत येंवचें एक पिंतूर नास जाल्लें. त्ये स्त्रीयेन ताचें कुसकूट गमन करुंक नातल्लें.
दूसऱ्ये सकाळीं ती आयली.
आनी तीसऱ्या, चोवत्या.... तरयी तिचें गमन जिकुंक तो सकलोना. कसलोच जीव तिच्ये थंय नातल्लो. निसतेज ती, पत्रांनी छापून येंवचा तस्वीरयें परीं, सुंदर तस्वीरयो त्यो पूण निसतेज, व्हय ती जावनासल्ली कागदाची स्त्री.
कागदाची स्त्री.
दीस पाशार जाले.
आज ताचा कुडिंत नवो हुरूप आसल्लो. ताणे दैनीक पत्रां विकचा संस्थ्याचांनी ताका निळसें सम वसत्र दिल्लें. सुंदर युनिफोर्म तें. पितुळेचे थळथळीत बुतांव ताचेर आसल्ले. आज पूणयी... तो भर्वासलो.
तें काळें कार घुस्पडेन म्हळ्ळ्येपरीं सिग्नेला सरशीं एकटांय जाल्ल्या जम्या सर्शीं उभें जालें.
"कितें संगत?" ती विचारिलागली चालकालागीं,
"ही सदांची सिग्नेल न्हंयगी?" तिचो ताळो यांत्रीक जावनासल्लो.
"व्हय" जाप दिली चालकान,
"ही सिग्नेल आज पाड जाल्या, पावानातल्ल्याक हांगासर एक आवघडयी घडलां!".
"आवघड?" ती विचारी,
"कोणयी मेला?" तिचा ताळ्यांत विधिची साय आसल्ली.
"व्हय" चालक आपली गोमटी लांब करिलागलो."
"देवा! पत्रां विकचो बुर्गो!" ताचा ताळ्यांत आकांत आसल्लो.
"तो बुर्गो?" ती म्हणाली.
"जो म्हजा हातांनी पत्रां चेपुंक पळेतालो?"
"व्हय तोच!"
तिणे नीळ स्वास सेवलो. तिचो हासो जावनासल्ल्यो मटव्यो.
"असल्या संदर्भांनी" ती म्हणाली पोकोळ ताळ्यान,
"म्हजा दोळ्यांची दीषट उबाशें केल्ल्या देवाक हांव अर्गां दितां. चींत तूं, कितें म्हाका आज भोग्तें आसल्लें काल पळेयिल्लो बुर्गो आज मोरोन पडताना?"
चालकान भुजां हालयलीं आनी येदोळच थंयसर हाजर जाल्ल्या दूसऱ्या चल्या थावन दैनीक पत्र घेवंक लागलो.
"तरयी एक संगत म्हाका समजाना" ती म्हणाली कार चालू जाताना.
"म्हजें गमन वोडचें प्रयतन तो बुर्गो कित्याक कर्तालो जाव्येत?"
