विल्सन कटील
विल्सन कटील लिखणे नांवार दिसान दीस लोकामोगाळ जावन येंवचो विल्सन सिकवेरा कोंकणेचो फुडाराचो एक प्रभुद्द साहिती, चिंत्पी, कवी, विमर्शक, काण्येगार जांवचीं लक्षणां म्हाका दिसोन येतात. कोंकणी साहित्याचें मट्ट जर चडाजय, तर असलें साहित्य भोव गर्जेचें म्हळ्ळी आमची अभिपराय. ह्या अंकणाचेर तुमचे उग्त्यामनाचे विचार आमी अशेतांव.
बुकाचें नांव: ’तीं दुखां उलयताना’
कवी: आर्थर रोशन पिरेरा, ओमजूर
प्रसतावनां: आंड्रू डी’कुन्हा आनी वल्ली क्वाड्रस
हें अंकण मित्र हाफ्त्याळ्याचेर पर्गट जातेलें - मित्र आमचें पत्र - आजच वर्गणदार जाया. कोंकणी पत्रांक पाटिंबो दिया.
तीं दुकां उलयताना.....
दुकां सबार कारंणांक लागोन देंवतात. फूटल्ल्या सपणांच्यो खोंवच्यो दोळ्यांक तोपल्यार; फाल्याच्या खंतीन आस्ड्यो धांपल्यार... थोडे पावटीं अस्पश्ट भोगाप मतीं कुपां दाळताना वोरे विंगड बसोन रड्यांशें जाता. आनी केन्ना केन्ना लेकावर्तें हासल्यारी दूक फुटता. ह्या सर्व दुकां पाटल्यान जायते मानसीक आटेविटे आसतात. असले अटेविटे नासतानांय थोडेपावटीं दुकां गळोंक साध्य आसा- दाकल्याक पियावाच्या हर्द्याक सुरी रिगयताना.
आयलेवार पर्गट जाल्ल्या कवी अर्थर पिरेरिचो कवितापुंजो ’तीं दुकां उलायताना’ विशीं थोडें लिकचें गर्जेचें म्हण भोग्ता. ’कवितापुंजो पर्गट कर्चें म्हळ्यार उबारायेथावन एक गुलोबा पाकळी सकला गळवन प्रतिध्वनीक राकोन रांवचें’ -म्हणता डोन मार्कवीस. पूण अशें गुलोबा पाकळेची प्रतिध्वनी आयकजे तर मावन भोव गर्जेचें. ह्या मौनांत आपल्या कवितेचें एकेक उतरयी रसिकाच्या काळजाक आपटाताना उटच्या ल्हारांचो पुस्पुसो आयकोंवचो. पूण तितलें सयराण कोणाक आसा? आमचे बूक आज फायस जाल्यार फाल्या भितर अकाडेमिच्यो वा हेर प्रशसत्यो आपणांवचो एक मात्र शेवोट. गुलोबा पाकळेंची प्रतिध्वनी सोड्यां आमच्या ताळियांच्या आवाजांत खजने फुटल्यारी आयकोंवचे नांत.
अशें पयल्यो ताळियो पाटयिल्ल्यो ना.डिसोजान. बुकांत सुर्विलीं उत्रां बरयिल्ल्या ताणे अतिरेकाची होगळीक उचारल्या. ना. डिसोजा कोंकणेक सयरो. सयरो म्हणताना इल्ली दाक्षेण आसताच. तशें आम्सोरान म्हळ्ळेबरी थोड्यो वोळी विंचून होगळीक उचारल्या ताणे. कन्नडांत प्रसतावन म्हळ्यार एका नम्नेची झडती. कोंकणेक मात्र फकत होगळिकेचीं उत्रां जावनच उरलां. आंड्रू डी’कुन्हान बरयिल्ल्या प्रसतावनाचें पयलें पान कांय धादोसकाय दिता. आतां कवितेविशीं नदर मारल्यार...
आपूण कवी न्हंय म्हण सुर्वेर सांग्ता अर्थर. हीं उत्रां फट करुंक तांक आसचीं आख्या बुकांत पांच-स वोळिंक मात्र.
"दऱ्याक तूं मेजून काडशी
ल्हारां मेजुंक कोणाक सांगशी?"(जिणियेचो मिसतेर)
"तूं दोरी हांव पाळणें
हांतूं धल्ता मोगा रडणें" (व्हळू व्हळू काळजाक लाग)
असल्यो वोळी भारीच आपरूप. ’आबाचे मार चार पाटीर’ कवितेंत विचार आसा. पूण चडताव कवितेंनी अभिवेक्तिचो ऊण धर धर म्हण उटोन दिसता. ’उतर दिव्यां’ आनी ’ये तूं पाटीं मांय’ कवितेंत कवीक आनी पतीण वा मांयक आसचीं सिंतिमेंतां व्यक्त जाल्यांत. पूण कसल्याच थरान वाचप्यांक हीं सिंतिमेंतां पाववंक सलवल्यांत. ’भारत महान’ कविता घेंवची तर हांतूं कवीन देसाची कुर्डी पुजा केल्या. कवी सांग्ता- म्हज्या देशांत दुदा झरी व्हाळतात, हिंदू मुसलीम किरिसतांव गोपांत आसात, गिरेसत भासो आसात. असलें भारत सर्गच म्हण पिंत्रायलां. अशें म्हणच्या कवीक बोम फुटवणी, एनकौंटारां, रग्ताचें व्हाळ, जातिकाती मधें उजो, कर्पंवचो गांव.... हें पूरा दिसनांगी? कवी जाल्ल्याक इल्ली तरी वासतवची प्रज्ञा आसोंक जाय.
कवी एच्चेमान सांगचेपरीं ’आमचे चडताव कवी फेसताचे कवी. नतालां फेसत आयलें म्हणतच- परत येनाका जेजू..., गोट्यांत जल्मलोय; पासकां फेसताक- आज जेजू जिवंत उटला.., संस्रार प्रकास फांकला; आनी मोंती फेसता वेळीं- सांत आन्ना उदारीं जल्मोन आयली आंकवार मरी’ :- असलीं उत्रां आनी चिंत्पां कितल्यागी वर्सां थावन झरयते आसांव आमी. आनी तशेंच गांवा विश्यांत आयिल्ल्या कवितेंकयी लेक ना. आतांच्या कविंनी हें पूरा उत्रोन वचाजे. कवितेंनी नवे नवे विशय हाडिजे. सांपरदायीक चिंत्पां मोडिजे. हाका पूरा हेर भाशेचें काव्यें वाच्चें गर्जेचें.
सोभाय म्हळ्ळ्या कवितेच्यो ह्यो वोळी घेतल्यार;
"ताचें नांव मोन्ना
ताका लागचें सोभीत मोना
सुर्वेर आपयतलो मोगान माना
चडलो मोग आपवंक लागलो मायना...."
नेंट्या भुर्ग्यांनी लीकल्ले बरी प्रासांच्या पांयांक पडोन चिर्डोन गेल्या कविता. हें पूरा वाचप्याक कांटाळो हाडायतात.
दुकांच्या भाशेंतच सांगचें तर, काव्यान वाचप्याचो हासो एक खीणभर धर्न हालवन सोडिजे. तितली तांक त्या दुकांक आसाजे. एकाच्छाणे दोळ्यांक सांपडल्ल्या एका वोळीन मतीर अत्त्याचार करिजे. तेन्ना बूक धांपून थोडो वेळ विलक्षण सूख भोगाजे. ती वोळ काणियेच्या मधें आसों वा कादंबरिच्या कोंनशांत. ताका काव्यें म्हण्येत. पूण कवितेच्या सगळ्या आंगाक आनी अत्म्याकयी असो एक पर्मळ आसाजे पडता. तशें पळयल्यार हांतल्यो चडताव कविता सलवल्यात. मुख्य म्हण दिसची ’तीं दुकां उलयताना’ कविताय सलवल्या.
कवितेंची पयली विंचवण जांवची संपादका थावन. पूण आज काल कोंकणेंत संपादकच विचारून विचारून फायस कर्तात. आमच्या कविंनी बरवन दिल्लें पूरा संपादक छाप्तात. चडावत संपादकांक विमर्शात्मक दीश्टच ना. देकून विंचवण जायना. आमच्या कविंनी आपली बूक काडची वोडणी थोडो तेंप धांबून दवर्ची बोव बरी. थोडो वेळ बरंवचें रावयल्यारी कांय वड ना. पूण दया करून हेर भाशेंच्यो कविता वाचा. तांतलें संपूर्ण अर्थ सोधुंक वा तें काव्यें भोगुंक शिका. तेन्ना कविता बरवंक जाय ती गुंडाय मेळची साद्यताय आसा. हाच्याकी वर्त्यान तुमिंच बरयिल्लें वरवन पळंवची तांक जरूर मेळता.
’वाचप्यांक धर्न हालयनातलें काव्यें कितेंच करुंक सकाना’ म्हणता बोदिलेर. आमच्या बूक काडतेल्यांचो वा कविता लिक्तेल्यांचो शेवोट होच आसाजे. आमच्या लोकाक चिंतची सकत ना. तांका सादो सादो म्हण आदीं थावन मुटी भितर दवरलां. ही मूट सोडंवचें प्रेतन आमच्या बुकांनी करुंक जाय. वाचप्यांची रूच वाडोंक जाय. इतलें करुंक तांक नातल्ले बूक काडून कसलेय पुरसकार जोडच्यांत कांय फायदो ना, तोय कोंकणेक भिल्कूल फायदो ना.
