विल्सन कटील
विल्सन कटील लिखणे नांवार दिसान दीस लोकामोगाळ जावन येंवचो विल्सन सिकवेरा कोंकणेचो फुडाराचो एक प्रभुद्द साहिती, चिंत्पी, कवी, विमर्शक, काण्येगार जांवचीं लक्षणां म्हाका दिसोन येतात. कोंकणी साहित्याचें मट्ट जर चडाजय, तर असलें साहित्य भोव गर्जेचें म्हळ्ळी आमची अभिपराय. ह्या अंकणाचेर तुमचे उग्त्यामनाचे विचार आमी अशेतांव.
हें अंकण मित्र हाफ्त्याळ्याचेर पर्गट जातेलें - मित्र आमचें पत्र - आजच वर्गणदार जाया. कोंकणी पत्रांक पाटिंबो दिया.
एल्येराची ’स्वाधीक साक्रामेंत’ कविता
आयलेवार कोंकणी शेतांत वयर पडल्लो कुंडो झाडची तांक कांय साधार्णेच्याक आसची ना. कोणे तरी झाडुंक प्रेतन केल्यारी कुंड्याकच व्हारें घालून झाडतेल्याक कालुबुलो करयतेलिंय कांय उणें नांत. ह्या सर्व कुंड्या मधें मेळल्लो आमोलीक उंडो एल्येराची ’स्वाधीक साक्रामेंत’ कविता. ह्या कवितेचो विशय सयत उंडोच. बरयो कविता अश्योच आसतात. खोड काडतेल्यांची जीब कापून सोडतात. आनी आपलो विचार ओपवोन घेशें विमर्शकाक फ಼र्मायतात.
नांव ’स्वाधीक साक्रामेंत’ तरी साक्रामेंताचो पोकोळ दरबार, गत्त सर्व नागडें करून आपूण मात्र स्वाधीक जाते वेता. एकाच उत्रान सांगचें तर, साक्रामेंताक अस्परश्य जावन आसचीं समाजेंतल्या सबार जिव्या जिव्या रुपांक कवितेन आपल्या आल्तारीर चडयल्यांत. सवें, आल्तारीर दरबार चलयतेल्या सुक्या उंड्याक रसत्याक उडयला.
तीं जिवीं जिवीं रुपां म्हळ्यारी कसलीं.... निराळ पोटाचेर म्हेळें करुंक बसल्लीं भुर्गीं, सूख भोगच्या सुण्यांक पळेवन बसल्लीं हाडकुटीं बायलां, सर्कारी थोटो मारून त्या नशेंत गुटियो खेळचे बेकारी दादले... आसलीं रुपां सदानीत रास देक्तांव आमी. काळीज पिळचीं जिवीं जिवीं दृश्यां:
कोणेंगी अर्द्या वाटेर सोडल्लें, पावसाक भिजोन सगळेंच कांपचें, दयाळायेची ऊब मेळतगी म्हळ्ळ्या पात्येणेन मनीस झळकाताना पिंर्गंवचें माज्रा पील... म्हनशापणाक हुंकोन पाटल्यान्ंच येंवचो कुकूर... तापल्ली जीण थंडेवच्या होरबोसान नाकभर पियेवन उदारोच पडल्लो निरास दादलो... खचऱ्या डब्ब्यांत कोणाचेंगी उश्टें लेंवचो मानसीक पिडेसत... मिसाक वेच्या आम्सोरान हें पूरा मतीक घेनांव आमी.
"हऱ्येक वेळा सर्वय काळा होगळीक आशेंवच्या देवाक पात्येना हांव" अशें म्हणता एकलो चिंत्पी. हांगासरयी तशेंच साक्रामेंत व्हडा दाबाजान पुर्शांवार वेता. विलायते कारांनी, सुगंध द्रव्य लेपून, नाक दोळे धांपून बोंगल्याक वेता... दूकल्ल्यांक हासो दीनाशें, धणसल्ल्यांक भुजावण दीनाशें.
अशें दरबारान पुर्शांव वेच्या साक्रामेंताक आवचीत ’आक्सिडेंट’ जाता. आसलें एक ’आक्सिडेंट’ जायजेच. घेटे जाल्लें पाड रगत भायर व्हाळजेच. ना तर हो भद्र उंडो रसत्याक देंवोंक साद्यच ना. जेन्ना आसलें आक्सिडेंट नैसर्गीक थरान जायना तेन्ना भलात्कारान करयजे पडता. एक क्रांती जायजे पडता. सूक्षिमायेन पळयल्यार मार्क्स, मावो वा नक्सलिसमचें धोरण हेंच. व्हडांगेलो दरबाराचो उंडो मोडून साद्या लोकाक वांटचें.
हांगासर जांवच्या आक्सिडेंटांतयी पाद्रिचें रगत फुटता. पूण पुर्तें भायर व्हाळचा आदिंच बायलां कापडां पिंजून तीर बांदतात. दादले पाद्रीक खांदी घेवून बोंगल्याक धांवतात. ह्या अक्सिडेंटांत समाजेक कितें तरी उपकार जायत म्हण चिंताना एकाच्चाणें ह्या चिंत्पाक कुराड पडता.
हा! कसलो विपाऱ्यास. पाद्रिचो घाय बांधुंक गिरेसतांचो रशीम पालंव पिंजना. आनी वाड्याचे गुर्कार येनांत खांद मारुंक. बगार, हाडकुट्या बायलांच्या ईरल्ल्या कापडाचोच तीर पाद्रिचें रगत उरयता. आनी पाद्रिची कूड खांदी घेवन धांवोंकयी बेकारी दादलेच पावतात. रशीम पालंव पिंजुंक सुरात भगलो आसतलो गिरेसतांक. आनी गुर्कारांनी आपलो अधिकार वापारून ह्या लाचार दादल्यांकच फर्मायलें आसतलें खांद मारुंक. हांगासर उटोन दिसचें दुबळ्यां दाकट्यांचें शोशण भुकेल्ल्या बाळांच्या पोटाक पांवच्या उंड्याचो संतोस पुसून वर्ता. आक्रेक कविता संप्ताना इतलेंच उर्ता...
सुक्या उंड्यांनी भूक थांबनातलीं बाळां... आसल्लें ईरल्लें कापडयी पिंजून गेल्लीं हाडकुटीं बायलां... आनी चरबल्ली कूड व्हाववन खर्शेंवचे नित्राण दादले.
[एल्येर ताकोडेचें ’स्वादीक साक्रामेंत’ कविता कवितापाठ-२५ चेर पर्गटलां]
