’कोंकणी आवय कोणागेर आसा? कोण तिका पोसता? कोण तिचे स्वताचे/ पोसके पूत? खंच्या गांवांत ती वसती कर्न आसा?’
कोंकणी आवय कोणागेर आसा?
वरस : २००७
मयनो : जुलाय
म्हज्या तांकिचो कांय इल्लो चिल्लर कोंकणी साहितीक वावर सुरू केल्लेथावन आयकोन आयलां ’कोंकणी आवयची सेवा’ म्हणोन. तरयी ’ती आवय’ कोणागेर आनी खंयचा गांवांत आसा म्हळ्ळें अजून सोधून आसां.
कोंकणी संसारांत कितें उणें आसल्यारयी, कोंकणी कोंकणी म्हण पर्गट रितीर हर्धें पेटून अपल्या घरांनी फिंर्गी संसकृती, फिंर्गी आचार विचारांचे गुलाम जावन जियेंवचे हिपोक्रेत, आनी फुंक्याचे शिफारस उचार्चे मात्र यथेश्ट मापान आसात. व्हा! तुवें भारी बरें काम केलेंय (गुडे/दोंगोर पर्तिलेय वा फंड/दऱ्ये पुरलेय), कोंकणी आवयची सेवा करून तिका ग्रेसत केलेंय, तुजी सेवा अशिच्च मुखारून व्हर म्हण शिफारस उचार्चे, निजायकी कांय असल्याच कोंकणी वावराक कांय एक रुपय कुमोक कर्शिगी म्हळ्ळें सवाल विचारलें तर पणांदे पद्राड. मागीर हांका दिसाचें चुडी घेवन सोधुंक गेल्यारयी मेळचिंनांत. आसों! ह्या संसारांत इतल्या सर्व पिडेंत मनीस वळवळताना ही एक पिडाय तांचेमधें सोभोंदी.
म्हज्या मतिंक खांतंवचें सवाल इतलेंच - कोंकणी आवय कोणागेर आसा? कोण तिका पोसता? कोण तिचे स्वताचे पूत आनी कोण पोसके पूत? आनी खंच्या गांवांत ती वसती कर्न आसा? म्हळ्ळें.
पूण ताच्याधीं हें सवाल कितलें वाजबी म्हळ्ळ्याचेर एकोडो नियाळ कऱ्यां;
आज आमचो देस एका भिरांकूळ स्थितेक फूड करून आसा, समाजेच्या हऱ्येका वर्गांत शांती समधान उणी जावन आयल्या. खंचोय देव खंचोच धर्म वा खंचीच जात मनश्याक ’संयमान’ जियेवंक सोडिना जाल्या. मनीस दिसान दीस लाचार जाला. जावंक पुरो आमचो देस संसारांत आसचा चड भर्वश्याच्या देशां पयकिंत एक. आसोंक पुरो आमचा देशाची आर्थीक परिगत भोव बरी आसा. जावंक पुरो सेन्सेक्स पंद्रा हजारांक पांवचार आसा. जावंक पुरो आमचा देसान सोफ्टवेर तांत्रिकतेंत संस्राक वाट धाखयल्या - पूण व्यतिरिक्त जावन आमी तितलिंच देधेस्पोर जावन जियेतांव. आमचा समाजेंत जातिचा निबान मनीस मनशाक खाता, एकामेकाचें रगात पियेता आनी त्या रग्तान न्हाता. तरयी ती तान भागाना. ह्या मधें खबरां माध्यमां अपापल्या खासगी चानेलांचा प्रचाराशिवाय हेर संग्त्यांक गमन दीनांत, देकून एका दिसा अट्टांग फट्टिंग म्हण एकल्याक ताचा संतान कुटमाचेर करी पुसचीं माध्यमां दुस्रेच दिसा ती करी पुसून ताका भागेवंत म्हण वोलावन ताका जिवो सांतच कर्ताना - हो तमासो पळेंवचो सादो अमायक लोक खरोच बेकूफ जावन जियेता.
खंय आसा आमचा धर्माचीं मुळावीं सतां? भुर्ग्यापणार इसकोलांत आयकोन आयिल्ले ’मोग, अहिंसा, त्याग, संयम’ फकत्त बुकांनी ’सब्ध’ मात्र जावन उरल्यात? वा फुडें ह्या सभदांक नवे अर्थ मेळोंकयी पुरो.
ह्या परिगतेंत दुर्सोंच्याधीं आमचेभितर पयलें तिळचें तर - आमचा धर्माभितर शेंभोरांनी फांटे. कोणाच्या खट्ट्यांत रिगोन गेलां - जर्तर कोणायकयी आमी कन्वडतर करीन तर आमी सालवार जातांव म्हण. देकून कोणा कोणाक फुसलावन कोणा कोणाक बनावन, तांकां धर्म परिवर्तन करुंक लागचे कोणगी आनी हाचो परिणाम भगचे कोणगी. धर्म परिवर्तन कशें आसाजय? मदर तेरेजाची जिणी पळेवन क्रिसतांव धर्माक आयिल्लीं हिंद्वां कितलीं? पूण मदर तेरेजान कोणाकयी कसलेय रितीर पुसलावन धर्म परिवर्तन करुंक केल्लें प्रेतन कोणेंय आयकलां? हें परिवर्तन काऱ्यरुपाचें प्रेरण (Practical inspiration) दिता. कोणयी मनीस वायटा थावन बरयाक पर्तता तर तें खंडीत जावन बरेंच. पूण आमची समाज तसल्यांक बरयान जियेवंक सोडिना. ताचेबदलाक दिसाक एका जेवणाक गत नासचांक भाक्री दिंवच्यांधीं ’तुजो धर्म बदली, तुका खावंक भाक्री दितां’ म्हणचांक पयलें धर्न तांच्या गळ्याक दांत्याचो फातोर बांधून गुंड्येक लोटून घालिजाय. पयलें असल्यांक कन्वडतर कर्ची गर्ज आसा.
धार्मीक विचार सद्द्याक बगलेन दवऱ्यां, भागेवंत मनीस म्हजेर तापचाधीं हांवें सांगोंक आशेंवचें कितें म्हळ्ळें पळेया; हेच्च परिगतेंत आमीं कोंकणी कोंकणी म्हण वेवेगळे सर्कस कर्तांव. आमिंच आमकां अभिशिक्त राय म्हण पाटोसार चडयलां. देकून आमचा वठारांत कोणेंय कोंकणेची एक पुसकी सोडिजाय तरयी, आमचा पर्वणगेन म्हळ्ळें चिंताप आमचें. आमी सांगल्ली अमास आनी आमी वोपल्लो पुनोव. आमचा वटारांत आमी मार्चो उंदीर सयत वाग जाता. देकून आमी केल्ली मात्र सेवा हेरांचें नांवा खातीर म्हळ्ळें माल्दिसांव चिंताप आमचा कट्ट्यांत आसा. देकून आमचा वटारांत आमचोच्च कोंकणी व्यार आनी आमचोच्च कोंकणी दंधो! ह्या कुसाट चिंत्पाक लोकान खायस कर्चें तरयी कशें पळेया? पयलें असल्या कोल्या खासतांचा रायांक धर्न खोटायजय. कोंकणी कोंकणी म्हण पाटोसार खर्शेतेल्यांनी कोंकणेक कितें दिलां म्हळ्ळें प्रामाणीक सवाल केलें जाल्यार मात्र कोंकणेक कांय बरें जायत नांवे ही कोंकणी आजियेच्या ’मांड कुर्पोण’ काणी जांवचांत म्हाका तरयी कांय दुभाव ना.
सत गजाल भोव अडहूक दिसोंक पुरो - आज आमचा कोंकणी समाजेंत कोणेंय एकल्यान अपलें बरें फालें कशें जाय तशें केलें तर तसल्यांक कोणेंय आडावंक साध्य आसा? आमकां कायदे कानुनां, रुली रेग्रो कऱ्येता, पूण हांतलें ज्ये कितें आसा तें दुडवान मोलावंक असाध्य जाल्लें? फिर्गज होलांक दान दिल्यार रातिचें रेस्पेरयी साध्य. काजारां आस्येता, सोभाणां आस्येता, फेसतां आस्येता वा हेर कसलींय संभ्रमांनी कितली कोंकणी संसकृती आसोंक जाय? कितल्या मापान आसोंक जाय? कशी आसोंक जाय? म्हळ्ळें कोणेंय कोणायकयी विचारल्लें आसा?. तर ही कोंकणी कोंकणी म्हळ्ळी सुकी खोंकली कोणाकगा? रुली रेग्रो आसात तर त्यो गरिबांक मात्र - हें कोणाक पडोन गेलां?
ह्या आमचा मतिच्या किड्यां निमतीं आमचेंच बोळकें आनी आमकांच कोळकें. आमीं आमचा गांवचे तुंडुराय आनी आमचीच हांगासर राज्वटकी. देकून अत्तूरची कोंकणी वेगळी आनी पुत्तूरची कोंकणी वेगळी. कळत्तूरची कोंकणी वेगळी आनी सालेत्तूरची कोंकणी वेगळी. कुवेयटची कोंकणी वेगळी आनी दुभायची कोंकणी वेगळी. मसकताची कोंकणी वेगळी आनी बाह्रेयनांतली कोंकणी वेगळी. बोंबोयची कोंकणी वेगळी आनी मंगळुर्ची कोंकणी वेगळी. आमकां आनीं तांकां फरक आसा; आमी खास भुर्गीं आनी तीं पोसकीं. आमीं विंचून काडलेली पर्जा आनी तीं देवाक सोडलेलीं गोर्वां?.
जरतर आमिंयी सूऱ्याचा वोतांत जियेताना तोच्च सूऱ्यो थंयचरयी वोत दिताना हांगा दीस आनी थंय रात कशिगा जांवची? आमची मत कशी सयरभयर जाल्या? तर कशेंगा कोंकणी आमची मात्र मांय आनी तांची मौशी? खंय आसागा कोंकणी स्पिरीत? हलो - हावें कोंकणी स्पिरीत म्हळें, विसकेचो वा कंट्रेचो स्पिरीत न्हंय. ह्या परिगतेंत पयलेंच तुटोन पडलेल्या आमचा कोंकणी समाजेक चुरान चूर कर्चे भडवे (आंज भडवे न्हंय) यथेश्ट मापान आसात, सक्कड अपापलें बोळकें भरून आसात, देकून आमचा गांवांत मात्र कोंकणी जियेता, देकून कोंकणेक म्हण ज्ये कितें आसा आमचा गुदांवाक येजाय, कोंकणेच्यो जितल्यो प्रशस्थ्यो आसात त्यो सक्कड आमचांक मेळाजय - आमचांनी केल्लीं गोंयटां नातल्यारी पर्वाना, आमचांनी केल्लीं घाण तरयी व्हड ना. आमी काडल्ल्या बुकांनी मात्र वांवट आसा, हेरांक ते बूक सर्गीं थावन मान्ना पडल्लेपरीं पडल्लें देकून कोणेंय आमकां कोंकणेचे बूक फुंक्याक धाडले तरयी, बूक वासचें सोड, ते बूक पावल्यात म्हण सांगोंक सयत फुटवना - हो आमचो कोंकणी मोग. आमकां हेरांविशीं चिंतुंक वेळ ना - आमी बिजी. पूण हेरांनी कर्चें कित्याक म्हळ्यार तांकां दुस्रें कांय काम ना. देकून आमीं कोंकणेचो धेंक काडल्यारी हर्सिजाय! व्हा! आमची कोंकणी पळेया!! थुक्क असल्या कोंकणेक!!!. ह्या परिगतेंत म्हजेतसल्या एका बावड्यान जर ’कोंकणी आवय खंय आसा?’ म्हळ्ळें सवाल कर्चांत नवाल आसा?
हांव रित्या हातांनी हांगां आयिल्लों, रित्या हातानिंच वेतलों (भोवशा म्हाकाच कांय दीवंक पडात). चार दिसांक हांगा आयलां - कोण हासोंदी, कोण सोसुंदी. कसलेंच धन दिर्वें पुंजावंक न्हंय. कोणासवेंय कसल्याय रितिच्या धांवणेक आयिल्लों न्हंय. देकून एदोळ अपली तकली खोर्पून तकलेची कात गेल्ल्यांनी परत आटोव कऱ्येता.
आतां कोणायक तरी ’हो कितें उलयता’ म्हळ्ळें सवाल मतिंत उदेलें तर खंडीत तो स्पिरीत खंय थावन आयिल्लो म्हळ्ळें सवाल करा, कित्याक म्हळ्यार कोंकणी स्पिरीत खंच्याय गडंगानी वा आंगड्यांनी वीखऱ्याक ना.
आतां तुमिंच विचारा ’हांगां आतां हो स्पिरीत खंय थावन आयलो?’
- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
