"Somsarant monxakullan vaparchem bhovo vhoddlem hater zaunasa ’utar’" - ruddeardd kipling
Somsar Mhojea Matear Na!

Voros : 2007
Moino : April
Somsar Mhojea Matear Na!
Oxem mhonntoch mhojea mateavoilea zhoddayechim karonnam othvinch. Kuleak zal'lea ghayaporim, dhakhounkoyi nhoim dhampunkyi nhoim.
Monis opleach somzonnent ’borem’ ani ’vaitt’ mholl'lleak veakhean (Definition) diunko sokla. Opunn, oplem kuttam'; opli bail, oplim bhurgim, oplem kam', oplo bonglo, opli gaddi, beankant pilam kaddcho oplo duddu...
Hache modhem toull toull ubhgonn kaddunk devo dhormacho, patak kormacho uddas kaddta. Choddtavo itleakch oplo somsar korn suxegat jiemvchim. Hankam oplea bhomvtonni kitem zata mholl'lli fikirai na. Jednam poreant oplea somajent disan dis vaddon yemvchi ekek pidda jednam opleach konnak grasitana fokk korn zag zata. Tedoll poreant hea somajek kitle ghoddgodde marlearyi konnak konn na.
Hea porigotechea daulent monis disan dis opunn sukhi asam, somodhani asam mhonn opnnakch fottoun jieun asa. Jitleo chodd boutik ast vostu punzailengi titlem chodd sukhi, somodhani mholl'llim chintna motint aslearyi khoremponni hea sukha somodhanek sodhchem map ozun poreant khonchyai vigeanan sodhun kaddunk na.
Hem kiteak?
il'le pattim polleyangi?
Pattim mhollear kaim adim magant monis mankodd zaun jietalo kom-i title pattim nhoim, amcha bapachea kallak va ajea ojiechea kallak ya. Chodd pois naka, amcheach, amchea soireancher pollelem tor, ek ghorannem koxem jieun aslem? dadle disbhor tottamni, gadeamni gholltalo ani bailam disbhor tancho sangat ditalo toxench ghorcho harbhar soit samballtalim. Bhurgim xiktalim. Omorechi ghantt aikotali, kuttam' ekttam-i zaun ters kortalo. Ekamekachim besamvam magonk astalem. Eklo konn piddent poddlear sorvam tachi seva kortalim. Eklea konnaichem kazar ubhem korunk sogllem kuttam' dis rat sorbhorayen meter zatalem. Poisilea soireank poilench yeunko poddtalem. Mattovo ghalunk zamv, randunk zamv va her sevek sezarcho toxench vaddeacho lok zomtalo. Ekach utran sangchem tor monis oplem horyek borem falem opleamsovem vanttun jietalo. Hamv kaim ojiecheo pott'ttu kanneo sangana, hem amchea bhurgeaponnar cholon asl'lea somsarachem chitronn matr ditam.
Toull kostt asl'le, dubllikai asl'li, maltemni ek doi nis pieunkoyi disbhor gham' vhallounko asl'lo.
Punn az monis progotecha somsrant jieun asa, monxalagim duddu asa va solisayen duddu korchi vidhea zanna. Xheramni iskol, igorz, aspotr laginch ascha bhandpani vosti korunk lagla.
Kitlem viporeas nhoimgi? adim maltent nis pietana soit asl'lo suxeg az xheracha vatauronnant na. Goribponnant asl'lem oplemponn duddvan luttlam.
Tichch porigot az kit'tun urlea? ek kuttam' mhollear dadlo, bail ani aslear bhurgim. (thoddim pette ani majram soit kuttmache sande mhonnchim ondde pirki asat). Punn hokigotent bhavak bhavo na, bhoinnik bhoinn na. Atam amkam achoronn korunk dis sobhar asat, auyancho dis, bapayancho dis, bhavancho dis, bhoinneancho dis, mog kornnarancho dis. Osole zaite dis achoronn koryeta, tankam kanniko divyeta punn ’mog’ koso ani khoim thaun haddcho? ani mog vikhcha angddevixim havem ozun aikonk na va polleunko na.
Hea porigotent monis oplo pelo, bhavo bhandouponnant eka kallar jieun asl'lo. Atam sorv boutik sukhacha dhamvnnent khorxeta toryi dhamvon asa. Kiteak malghoddeamni opnnan kostt kaddl'leporim oplea bhurgeamni kostt kaddinaye mhonn zaito sakrifis korn bhurgeank borem xikap dilem. Ani hea bhurgeank xikap mell'llem, duddu mell'llo, boutik vostu mell'lleo punn somskar mell'llona. Ho somskar dita oplich mam-ibhas. Punn amchank amchi somskriti mell'llina. Mog maipas, bavo bhandouponn mell'llem na. Hem sodhunk kitle buk vachle toryi he xegunn fokot't jieun matr mellche xivai vachun/aikon mellche tosle nhoim. Dekun aicha disa amchim auy-bapai axromant jietat. Ani amim chodd ani axromam bhandchar vyost asamv. Toxem mhonnon amim ozun techch mandd kurponn jinni jieun asazoi asl'lem mhonn sangcho mhozo irado bhilkul nhoim. Progoti monxeak zorur gorjechi. Punn hea progotechea dhamvnnent monxaponnachim mouleam khoinchor ani koxim gollon gelim? itlem chintam hamv.
Tor ’hamv’ konn?
Hea somsar mholl'llea doreaveller aschea remvecho ek konn hamv. Surver sanglam - porot sangtam somsar mhojea matear bhilkul na. Somsar poilemyi chol'la fuddemyi choltolo. Doreant sukti bhorti adimyi asl'li, fuddemyi asteli. Fokot't hamvem eka remvecha konnan taptoch/nivtochch doreo ambott zamvchona, sureo kallo zamvchona, kupam gollchim nant, chondr lipchona. Toryi mhaka mhojem koxedd'd kiteakgi mhoji zovabhdari zagoita ani havem kitem toryi vegllem korunkch zai mholl'llem mhojeach svopnnanchem vojem mhojea matear choddoita. Hem khuxechem vojem, axechem vojem zovabhdarechem vojem - choddaut mhojeaki herank hem ’zoddayechem’ disl'lem-i asa. Toryi mhojea tankibhitorlem borem korchem mhojem preton. Somajent heramni jiel'leporim havem jiezai mhonn na. Havem kel'lem kitlem borem mholl'llem herank svoxttikoronn dizai mhonn na toryi havem jiel'lich jinni mhonnon kornastam, oplea koxedd'dak khal zaun, mhojean jye kitem korunk sadhy asa tem az korchom. Kiteak, falem havemyi polleunko na.
Mhojim svopnnam havem ozun pavonk natl'lea mollbauylim. Vatt lamb asa. Hamv zannam hi vatt choddaut eksurich. Toryi hamvem ti cholonk asa. Kiteak jem vojem mhojer dil'lea mhojea koxedd'dacha foisolak fudd korunk mhaka asa dekun. Konnak hi pisai mhonn disondi, konnak oni kitem-i disondi. Mhoji vatt mhaka ani mhojem misamv mhojem.
Dusrem kitench nhoim!
Atam zorur konn toryi sangtoloch - vol'lik dusrem kaim kam' na mhonn! nhoimgi?
- Valley Quadros, Ajekar