"संसारांत मनशाकुळान वापार्चें भोव व्हडलें हातेर जावनासा ’उतार’" - रुड्यार्ड किपलिंग
संसार म्हज्या मात्यार ना!
वरस : २००७
मयनो : एपरील
संसार म्हज्या मात्यार ना!
अशें म्हणतच म्हज्या मात्यावयल्या झडायेचीं कारणां अथविंच. कुल्याक जाल्ल्या घायापरीं, धाखवंकयी न्हंय धांपुंकयी न्हंय.
मनीस अपल्याच समजणेंत ’बरें’ आनी ’वायट’ म्हळ्ळ्याक व्याख्यान (Definition) दीवंक सकला. अपूण, अपलें कुटाम; अपली बायल, अपलीं भुर्गीं, अपलें काम, अपलो बंगलो, अपली गाडी, ब्यांकांत पिलां काडचो अपलो दुडू...
हाचे मधें तवळ तवळ उभगोण काडुंक देव धर्माचो, पाताक कर्माचो उडास काडता. चडताव इतल्याकच अपलो संसार कर्न सुशेगात जियेंवचीं. हांकां अपल्या भंवतोणी कितें जाता म्हळ्ळी फिकिराय ना. जेदनां पऱ्यांत अपल्या समाजेंत दिसान दीस वाडोन येंवची एकेक पिडा जेदनां अपल्याच कोणाक ग्रासिताना फक्क कर्न जाग जाता. तेदोळ पऱ्यांत ह्या समाजेक कितले घडगडे मारल्यारयी कोणाक कोण ना.
ह्या परिगतेच्या दावलेंत मनीस दिसान दीस अपूण सुखी आसां, समधानी आसां म्हण अपणाकच फटवन जियेवन आसा. जितल्यो चड बौतीक आसत वसतू पुंजायलेंगी तितलें चड सुखी, समधानी म्हळ्ळीं चिंत्ना मतिंत आसल्यारयी खरेंपणी ह्या सुखा समधानेक सोधचें माप अजून पऱ्यांत खंच्याय विग्यानान सोधून काडुंक ना.
हें कित्याक?
इल्ले पाटीं पळेयांगी?
पाटीं म्हळ्यार कांय आदीं मागांत मनीस मांकोड जावन जियेतालो कंय तितले पाटीं न्हंय, आमचा बापाच्या काळाक वा आज्या अजियेच्या काळाक या. चड पयस नाका, आमच्याच, आमच्या सयऱ्यांचेर पळेलें तर, एक घराणें कशें जियेवन आसलें? दादले दीसभर तोटांनी, गाद्यांनी घोळतालो आनी बायलां दीसभर तांचो सांगात दितालो तशेंच घर्चो हारभार सयत सांबाळतालीं. भुर्गीं शिक्तालीं. अमोरेची घांट आयकताली, कुटाम एकटांय जावन तेर्स कर्तालो. एकामेकाचीं बेसांवां मागोंक आसतालें. एकलो कोण पिडेंत पडल्यार सर्वां ताची सेवा कर्तालीं. एकल्या कोणायचें काजार उभें करुंक सगळें कुटाम दीस रात सर्भरायेन मेतेर जातालें. पयसिल्या सयऱ्यांक पयलेंच येवंक पडतालें. माटोव घालुंक जांव, रांदुंक जांव वा हेर सेवेक सेजार्चो तशेंच वाड्याचो लोक जमतालो. एकाच उत्रान सांगचें तर मनीस अपलें हऱ्येक बरें फालें अपल्यांसवें वांटून जियेतालो. हांव कांय अजियेच्यो पोट्टू काण्यो सांगाना, हें आमच्या भुर्ग्यापणार चलोन आसल्ल्या संसाराचें चित्रण मात्र दितां.
तवळ कसट आसल्ले, दुबळिकाय आसल्ली, माल्तेंनी एक दोय नीस पियेवंकयी दीसभर घाम व्हाळवंक आसल्लो.
पूण आज मनीस प्रगतेचा संस्रांत जियेवन आसा, मनशालागीं दुडू आसा वा सलीसायेन दुडू कर्ची विध्या जाणा. श्हेरांनी इसकोल, इगर्ज, आस्पत्र लागिंच आसचा भांदपानी वसती करुंक लागला.
कितलें वीपऱ्यास न्हंयगी? आदीं माल्तेंत नीस पियेताना सयत आसल्लो सुशेग आज श्हेराचा वातावरणांत ना. गरीबपणांत आसल्लें अपलेंपण दुडवान लुटलां.
तिच्च परिगत आज कित्तून उरल्या? एक कुटाम म्हळ्यार दादलो, बायल आनी आसल्यार भुर्गीं. (थोडीं पेटे आनी माज्रां सयत कुटमाचे सांदे म्हणचीं अंडे पिर्की आसात). पूण हकीगतेंत भावाक भाव ना, भयणीक भयण ना. आतां आमकां आचरण करुंक दीस सभार आसात, आवयांचो दीस, बापायांचो दीस, भावांचो दीस, भयण्यांचो दीस, मोग कर्णारांचो दीस. असले जायते दीस आचरण कऱ्येता, तांकां काणिको दिव्येता पूण ’मोग’ कसो आनी खंय थावन हाडचो? आनी मोग विखचा आंगडेविशीं हावें अजून आयकोंक ना वा पळेवंक ना.
ह्या परिगतेंत मनीस अपलो पेलो, भाव भांदवपणांत एका काळार जियेवन आसल्लो. आतां सर्व बौतीक सुखाचा धांवणेंत खर्शेता तरयी धांवोन आसा. कित्याक मालघड्यांनी अपणान कसट काडल्लेपरीं अपल्या भुर्ग्यांनी कसट काडिनाये म्हण जायतो साक्रिफीस कर्न भुर्ग्यांक बरें शिकाप दिलें. आनी ह्या भुर्ग्यांक शिकाप मेळ्ळें, दुडू मेळ्ळो, बौतीक वसतू मेळ्ळ्यो पूण संसकार मेळ्ळोना. हो संसकार दिता अपलीच मांयभास. पूण आमचांक आमची संसकृती मेळ्ळिना. मोग मायपास, बाव भांदवपण मेळ्ळें ना. हें सोधुंक कितले बूक वाचले तरयी हे शेगूण फकत्त जियेवन मात्र मेळचे शिवाय वाचून/आयकोन मेळचे तसले न्हंय. देकून आयचा दिसा आमचीं आवय-बापाय आश्रमांत जियेतात. आनी आमीं चड आनी आश्रमां भांदचार व्यसत आसांव. तशें म्हणोन आमीं अजून तेच्च मांड कुर्पोण जिणी जियेवन आसाजय आसल्लें म्हण सांगचो म्हजो इरादो भिल्कूल न्हंय. प्रगती मनश्याक जरूर गर्जेची. पूण ह्या प्रगतेच्या धांवणेंत मनशापणाचीं मौल्यां खंयचर आनी कशीं गळोन गेलीं? इतलें चिंतां हांव.
तर ’हांव’ कोण?
ह्या संसार म्हळ्ळ्या दऱ्यावेळेर आसच्या रेंवेचो एक कण हांव. सुर्वेर सांगलां - परत सांग्तां संसार म्हज्या मात्यार भिल्कूल ना. संसार पयलेंयी चल्ला फुडेंयी चल्तलो. दऱ्यांत सुक्ती भर्ती आदिंयी आसल्ली, फुडेंयी आसतेली. फकत्त हांवें एका रेंवेचा कणान ताप्तच/निवतच्च दऱ्यो आंबोट जांवचोना, सूऱ्यो काळो जांवचोना, कुपां गळचीं नांत, चंद्र लिपचोना. तरयी म्हाका म्हजें कोशेडद कित्याकगी म्हजी जवाभदारी जागयता आनी हावें कितें तरयी वेगळें करुंकच जाय म्हळ्ळें म्हज्याच स्वपणांचें वोजें म्हज्या मात्यार चडयता. हें खुशेचें वोजें, आशेचें वोजें जवाभदारेचें वोजें - चडावत म्हज्याकी हेरांक हें ’जडायेचें’ दीसल्लेंय आसा. तरयी म्हज्या तांकिभितरलें बरें कर्चें म्हजें प्रेतन. समाजेंत हेरांनी जियेल्लेपरीं हावें जियेजाय म्हण ना. हावें केल्लें कितलें बरें म्हळ्ळें हेरांक स्वषटीकरण दीजाय म्हण ना तरयी हावें जियेल्लीच जिणी म्हणोन कर्नासतां, अपल्या कोशेडदाक खाल जावन, म्हज्यान ज्ये कितें करुंक साध्य आसा तें आज कर्चों. कित्याक, फालें हावेंयी पळेवंक ना.
म्हजीं स्वपणां हावें अजून पावोंक नातल्ल्या मोळबावयलीं. वाट लांब आसा. हांव जाणां ही वाट चडावत एक्सुरीच. तरयी हांवें ती चलोंक आसा. कित्याक जें वोजें म्हजेर दिल्ल्या म्हज्या कोशेडदाचा फयसलाक फूड करुंक म्हाका आसा देकून. कोणाक ही पिसाय म्हण दिसोंदी, कोणाक अनी कितेंय दिसोंदी. म्हजी वाट म्हाका आनी म्हजें मिसांव म्हजें.
दुस्रें कितेंच न्हंय!
आतां जरूर कोण तरयी सांग्तलोच - वल्लीक दुस्रें कांय काम ना म्हण! न्हंयगी?
- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
