’चडावत मनीस चिंतचाकी मोरोंक पसंद कर्तीत’ - बर्टरंड रस्सल
मांयगांवाक एक भंवडी
वरस : २००६
संपादकीय - २४.
पर्गांवांत आसचांक आपल्या मांयगांवाक वेचें सदांच अत्रेगाचें, तेंय माय मयन्यांत गांवांत भोव वर्तो वेळ. रुकांनी काजू, आंबे, पोणोस, पाल्पोणोस - हर थराच्यो फळ वसतू खावंक मेळतात, भुर्ग्यांक इसकोलाक रजा मेळल्लेनिमतीं बोंबोयांत आसचीं चडतावां रजेर गांवाक पावतात. गर्मेचा ह्या मयन्यांत उदकाचे, करेंटाचे वांदे सोडल्यार मांयगांव तो मांयगांव्ंच.
रजेर गेल्ल्यावेळार म्हाका कितलें साध्य जाता तितलीं कोंकणी कारयीं पळेंवची आतुराय, उर्भा या पिसाय घेवन पावल्लोंच ’झेलो भांग्राळ्या वर्साचा अंक्याचा उग्तावण कारयाक’ - अपूट कोंकणी कारयें, मान साहितिंनी भरल्लें सभासाल, मान साहितीं पयकिंतल्या एकल्याक ’एडी नेट्टो’ क मान - हें ह्या कारयाचो वांटो. तशेंच रुचीक मंगळुरी जेवाण (सन्नां - दुक्रा मासासवें).
साहितिलागीं संवाद चलवंक एक बरो आवकास, गलफांत कोंकणी फूलल्ल्याविशीं विचार-तर्क फुडल्या दिसांनियी चालूच दवर्चा मधें म्हजें प्रमूक कामय सुरू जालें. आशावादी प्रकाशनाचे पांच बूक पर्गटणेक दिंवचें काम. त्या बराबर दायज साहितीक स्पर्ध्यांत जीकल्ल्यांक, बर्पां धाडलेल्यांक संपर्क कर्चें, दायज-मित्र तर्फेन पयलें साहितीक तर्भेते शिभीर मांडून हाडचें.
त्या मधें राकणोन मांडून हाडल्ली कविसंधिंत वांटेली जांवचो सुयोग, जिण्येंत एदोळ भेटोंक नातल्ल्या मान कोंकणी साहिती आलबन मेसत्री(क्यासतेलिनो)क तशेंच मसकत थावन गांवाक आयिल्लो फामाद कोंकणी वावराडी जेरी डिमेल्लोक भेटचो आवकासय लाभलो. विलफी रेबिंबस, पौल मोरस, बसती वामन शेणय, राकणोचो पर्नो/नवो संपादक आनी हेरां हाजर आसल्ली ही कवी संधी भोवशा खासगेन, विंचल्ल्यांक मात्र आपवणें दिल्लेंगाय म्हळ्ळो दुभाव उटलो - कवितागोषटिंत एल्येराचें कविता कार्भारयांचा मात्यांत धुंवर उटवंक लाग्ताना कवितारसीक सगळे संतोसान फुल्ले. विलफी रेबिंबसाचें कविता सुरू जातानांच कवितारसीक सगळे आतुरायेन भरल्ली सोभाय, तशेंच टैटस ताकोडेन ’आमी सतच उलंवचें’ म्हण सांग्ताना थोड्यांक इन्सुरेन्साचो उडास जरूर आयलो आसतलो.
ह्या मधें तीन वर्सांधीं आमकां सांडून गेल्ल्या जोर्जियाबाचा घरा (माय ११ तारिकेर) एक भेट दीवंक म्हजें काळीज सांग्तालें देखून एक भेट दिली, ह्ये पावटीं ताचा नोवोद वर्सां उत्राल्ल्या असकत आवयक देखचें तशेंच ताचा भयणिलागीं उलंवचें/आयकोंवचें भाग मेळ्ळें. दीवंक कितेंच नातल्लें तरय येताना ’ह्या संसारांत कसटतेल्यांक जीणभर कसट कित्याक देवा?’ म्हळ्ळें सवाल मतीक कांतयतालें. पाटीं येंवचा वाटेर कोंकणेंत आयलेवार उदेवन आयिल्लो भर्वश्याचो साहिती/कवी विल्सन कटील हाचा घरा भेट दिली, जाती प्रतिभा, खाल्तेंपण आसचा ह्या कवीक जर कोंकणी होगडायत, तर कोंकणेंत दुखाक मोल आसचेंच ना म्हण भोगलें.
दायज - मित्र आयोजीत साहितीक शिभीर चिंतल्लेपरिंच भोव अपुर्भायेन चल्लें. अपरूपाचो पावस, अखरेचा घड्ये शिभीर चलंवचो जागो बदलिलो तरय पन्नासां वयर शिभिरार्थिंनी भाग घेतल्लो निजायकी धादोसकायेचें. ह्या खातीर फिर्गजेवार भेटो दीवंक वितोरी आनी हांव गेल्ल्यांव तो अन्येक अनभोग. कोंकणी वर्तुलांत भोवशा प्रसतूत परिगतेंत उर्भेन, जेमेनासतां, काळजा-मनान वावर कर्चा भोव थोड्यां पयकी वितोरी एकलो म्हण कोणय नेगार कर्चेनांत. ह्या शिभिरांत कोंकणी वावराविशीं उलवप दिशा चुकोन शिभिरार्थिंचा मात्यावयर उभलें तरय, मटव्या काण्यांविशीं एडवीन जे.एफ.डी’सोजान दिल्लें उलवप, आनी केवीन डी’मेल्लोन मात्यार तोपी दवरून मटव्या काण्येविशीं दिल्लें व्याख्यान वाचप्यांक धादोस करुंक पावलें म्हणचांत दोन उत्रां नांत. साहित्याचो मोग दवरून मंगळूर थावन कार्कळ परयांत पयण कर्न, वेळ खर्चिल्ल्या साहितिंचा बरया मनाक ’महान साहिती’ म्हळ्ळे बिल्ले खरेच्च सोभतात. डोलफी कास्सिया, एडवीन जे.एफ.डी’सोज, रातभर पयण कर्न गोयां थावन सकाळीं कार्कळ येवन पावल्ली ग्लेडीस रेगो, मसकत थावन रजेर आयल्यारी कोंकणी वावराविशीं उलवंक आयिल्लो जेरी डी’मेल्लो हांतले प्रमूक..
ह्या शिभिराची अन्येक सोभाय म्हळ्यार रजेर आयिल्लीं थोडीं गलफांतलीं सक्रीय रितीन मेतेर जाल्लीं - वायलेट पिरेर, पियूस जेम्स करुगळनडे अपल्या कुटमासमेत हाजर आसल्लीं, सुनील फेर्नांडीस, जेरी डी’मेल्लो, रजेर आयिल्लो नक्रेचो एक ब्रदर सयत ह्या सगळ्या दिसाचा कारयांत हाजर आसल्लें विशेष. तांचेसवें गांवचे उदेवन येंवचे भरवश्याचे साहिती मेलवीन पेर्नाल, अविना मियार, मेल्क मियार, एल्येर ताकोडे, रिच्ची कवतार आनी हेर..
दनपारांचा कारयांत दायज साहितीक स्पर्ध्यांत जीकल्ल्यांक इनामां वांटलीं, हेच्च संदर्भार कार्कळ वाराड्यांत कोंकणी साहितीक वावर केल्ल्या/कर्च्या विंचणार साहितिंक मान केल्ली गोषटी सभारांक समधान दीवंक पावली म्हणताना आमी धादोस. उपरांत कणशेंतले पांच बूक मोकळीक जाले, म्हजी पयली कादंबरी ’मोगा म्हजा’ पर्गट केल्ल्या डोलफी कास्सियान म्हजी सवी (पयली ’ई-कादंबरी’) ’पाटीं गांवाक’ मोकळीक केली तर, म्हजा तीसऱ्या कविताजम्याक ’दर्भारांतली पिंरगोण’ बूक कोणाक समर्पीत केल्लोगी, ताणेंच (एडवीन जे.एफ. डी’सोज) उग्तावण केलो. एच्चेमाचो तिस्रो कविताजमो ’बामुणाचें चेडूं’ बुकाक बाब एरीक ओजेरान उग्तावण केलो तर, ’दरयाक उदाक (कवितापाठ - दुस्रो भाग)’ हाचें उग्तावण ग्लेडीस रेगोन केलें. शेंभोर कविंच्या शेंभोर कवितांचो कोंकणेंतलो पयलो बूक ’सागोराच्या वाटेच्यो झरी’ बुकाचें उग्तावण कोंकणी भाषा-तजन मा|बा|वल्ली फेर्नांद, अजेकार हाणीं उग्तावण केलें. हेच्च संदर्भार कोंकणेंतल्या पयल्या ई-बुकाचें ’सागोराच्या वाटेच्यो झरी’ उग्तावण जेरी डी’मेल्लोन केलें.
बाब एरीक ओजेर अपल्या उत्रांनी ’अपूण खंडीत साहिती न्हंय, साहितिंचा मेळिंत म्हजें खंडीत नांव आसचेंना’ म्हळ्ळें उतार सांग्ताना खरेंच ताचा काळजाचें विशालपण झळकालें. कुवेयटांत दायज पंगडान कर्चा वावराविशीं ताची गिदाची नदर केदनां पडली म्हळ्ळें आयकोन हांव्ंच अज्यापलों. आसों - जसो तो झुजारिगी, तशेंच ताका हेरांचें बरें पळेंवची दीश्ट आसची कोंकणेचा मट्टाक भोव संतोसाचें. कोंकणेंत व्हडलें व्हडलें उलंवचे, बरंवचें जायते आसतीत पूण तें ज्यारियेर आसचे आसचे भोव उणें वा नांच.. तांतूं उटोन दिसचो कोंकणी झुजारी बाब एरिकान ह्या आवदेंत कोंकणेंत केल्लीं कामां भोवशा ह्या आधल्यांनी अपल्या संपूर्ण आवदेंतय करुंक नातल्लीं. फुडें कारयाचो नियुक्त अध्यक्ष मा|बा|रिचार्ड रेगो (रेगाम ताकोडे) अपल्या अपुर्भायेचा उत्रांनी कोंकणेंत ई-बुकाची गर्ज म्हळ्ळ्याचेर उलयलो.
वेदिचें कारयें संप्तच कवितासोभाण चल्लें, लगभग सत्तरां वयर लोक हाजर आसोन कविंचीं कविता आयकोन ताळियो, कुकारयो मार्ताना खरेंच सोभतालें...
पूण थोड्याच्च दिसांनी हेणें-तेणें खबार ’वल्लीन मित्र घेतलां’.. एकल्यान दनपारां हांव, मित्र संपादक लोयड आनी रिच्ची कवतार सांगाता जेवणाक वेताना रसत्यार हें विचारून सोडलेंच, ताका हावें अपरूपाचा समधानेन जाप दीवन म्हळें ’अळे, म्हाका जेमेनासतां कोंकणी वावराक सदांच तयार रांवचें उर्भेवंत दिसचे हे तेग मात्र, हेरांची जेम सोडंवची तांकय म्हाका ना, वेळ-सयरणय ना देखून हांचेसवें वावर करुंक म्हजेंय मन एकाच पांयार उभें जाता देखून हावें मित्र घेतलां व मित्रान म्हाका घेतलां म्हण न्हंय, हांव मित्राचो एक मित्र जो कोंकणेंतलो हरयेकलो आसचेपरीं’ - भोवशा ताचा सवालाक जाप मेळ्ळी जाव्येत.
वल्लियाब (वल्ली वग्ग) केदनांय "पुर्सोत कर्न मैसूर ये" म्हणतालो देखून रजेचे थोडे दीस मैसूर-बेंगळूर भंवडेक गळसिले. पूण अवचीत तो वेलंकणी पावलो आनी कवी डा|एडवर्ड नोरोन्हाक मेळचें भाग चुकलें, तरय फोनार दोन सब्ध उलंवचो सुयोग लाभलो. भोवशा वल्लियाब आसतो तर सिलवेसटर सोज मैसूर आनी हेरांकय मेळचो आवकास आसतो कोण्णा.
फुडल्या दिसांनी कोंकणेचें अन्येक नवें प्रकाशन ’एवरशैन पबलिकेशन्स’ आरंबलें, पयलो बूक ’चिंचारे’ मोकळीक केलो. प्रकाशक केन्यूट केलराय आनी बरवपी जैसन सुवारीस थंय आसची नवी उर्भा सदांकाळ उरोंदी म्हण मनांतच मागलें. जिण्येंत पयले पावटीं मालघडो साहिती-कवी लियाबाक मेळचें भाग लाभलें.
ताचेसवें सभार साहितिंक विकटर रोड्रिगस आंजेलोर, शालिनी वालेन्सिया, जेरी कुलशेकर, डा|एडवर्ड नज्रेत, स्टीवन क्वाड्रस पेर्मुदे, स्टीवन पिंटो कुंटल्पाडी, केवीन डी’मेल्लो, पंचू बंटवाळ, मौरीस शांतिपूर, ग्लेडीस रेगो, माच्चा मिलार, जेफ्री कुमार, जोकर कास्सिया, फेच्चा कुलशेकर, सोनिया दे’कोसता, रिच्ची पिरेर आनी हेरांक मेळचो सुयोग मेळ्ळों.
जेरी कुलशेकर प्रायेंत मात्र मालघडो न्हंय, चिंत्पान सयत - देखून ह्या पावटीं तांगेर रावल्लेशिवाय उपाव नातल्लो. जायतो वेळ ताचेसवें खर्चिलो, ताचेथावन जायतें शिकोंक मेळ्ळें. कोंकणेंत कादंबरियांचो बापूय जावन कसो ’जो.सा.अलवारीस’ फामादगी तेच्चपरीं कादंबरियांचो राय जावन जेरी कुलशेकर फामाद. भोवशा चडतावांक हें कळीत आसचेंनाकी ताका १९७८ इस्वेंत ही बिरूद लाभल्ली.
थोड्याच दिसांनी कोंकणेंत अन्येक नवें पत्र ’दीरवें’ उग्तावण जालें..
इतलें सर्व कोंकणी कारयांनी भाग घेंवचें भोवशा म्हजा नशिबाक पसंद जालेंना जाव्येत देखून फुडले पंद्रा दीस तापांत, कोलासो आस्पत्रेंत खर्चून येंवचा एका दिसाधीं एडवीन जे.एफ.डी’सोजाक, रेगाम ताकोडेक, पयले पावटीं मेळचीं नंदिनी (स्टेल्ला बाय), सिरिवंत हांकां मेळ्ळों. भरल्लो कोळसो केदिंच आल्कांदना म्हणचाक रेगाम ताकोडे अन्येक निदर्शन, जितलो प्रतिभावंत तोगी, तितलोच खाल्तो आनी मोवाळ. थोड्यो घड्यो मात्र ताचेलागीं खर्चुंवचो सुयोग म्हाका लाभलो तरय एकेका घड्ये म्हाका ताचेथावन शिकोंक आसल्लें. तेच्च संदर्भार सांगाती मीडियाचे रेगाम ताकोडेचा मटव्या काण्यांचो बूक काडची येवजण कर्न आसचें आयकोन फुल्लों..
एच्चेमाचा मंगळुर्चा घरांत जेवन कशीय म्हजा मांयगांवचा भंवडेक सांकेतीक रितीन संपणी दीवन येताना वाटेर पंचू बंटवाळ राकोन आसल्लो. अम्सोरान तरय थोडो वेळ सूक-दूक उलयल्यांव. कोंकणेंत म्हजी पयली मटवी काणी पर्गट केल्लो पंचू खरेंच जावन मोगाचो. अशें हेरांक मेळचीं अधुरीं स्वपणां गांवांतच पुरून कसोय कुवेयट पावलों.
म्हजें स्वागत करुंक इमेयलांची रास आसल्ली तरय केल्लें पयलें काम म्हळ्यार दायज पान बदलिलें.... तिंतेरांत पिंतुरां अंको पर्गट केलो आनी हळतार मांयगांवांत खर्चिल्ल्या बरया दिसांचो तशेंच अधुरिंच उरलेल्या जायत्या कामांचो नियाळ करुंक पडलों..
ह्या दिसांनी दायज वाचप्यांक राकोंक केल्ल्याक, समधान दवरून, माया-मोगान म्हजेविशीं तनकी केल्ल्या सर्व मोगाच्यांक हांव ऋणकारी जावन उर्तलों.
देव बरें करूं,
- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार
