’जिण्येंत कितें गळसिलां तें प्रमूख न्हय, बगार ज्ये कितें गळसिलां तांतूं कितलो जीव भरला तें प्रमूख’
आयचो दीस सुभागी दीस
वरस : २००५
मयनो : अक्तोबर
कोंकणी थंय मोगाचांनो,
आयचो दीस म्हजा जिण्येंत एदोळ उदेवन आयिल्ल्या सुभागी दिसांपयकी एक म्हण म्हजें काळीज-कोशेडद ओपून घेता. भुर्ग्यापणार खंयचा कोंकणी सुपुत्रांचा वेवेगळ्या प्रकाराचें साहित्य वाचून हांव व्हड जाल्लोंगी, आज तांचेसवें वेदिचेर उभों आसां, तेंय एक बरवपी जावून म्हणताना म्हजा काळजाचा उडकेचो खरोखर अंदाज तुमीं करयेता. आनी त्या खातीर सर्वेस्पर देवाचो उपकार हांव बावुडतां.
साहित्य म्हळ्यार कितें?
समाजेक कितें जाय तेंच दिंवचाकी, अपल्या कोशेडदाक खाल जाल्लें प्रामाणीक बराप अपूण कितलें दीवंक सक्तां? आनीं सक्तां तर म्हजेपरकार तेंच खरें साहित्य. साहित्य एक मिसांव, साहित्य एक जवाब्धारी, साहित्य एक पयण. आनीं ह्या पयणांत एक साहिती जावन फकत्त दीवंक आसतेलें शिवाय घेवंक न्हय. फकत्त मुखार अपली वाट धरून चलोंक आसतेलें शिवाय अपणान चलल्ली वाट पाटीं पळेंवची न्हय.
आज कोंकणी साहित्य म्हळ्यार समाजेंत अथवोच वर्ग जावन रुतां जाला, साहित्य फकत्त एकामेका खोडी काडचें माध्यम जालां, पयलोच उणो जावन येंवचो एकवट दिसानदीस बिगडोन गेला, आज कोंकणी कोणाकोणाचा तुरुपाचो एक्को जाला आनी कोणेंय कशेंय खेळ्येत म्हळ्ळेपरीं जाल्ल्या वग्तां ’बिरुदो’ ’पुरसकार’ फकत बाजारी जावन आयिल्ल्या ह्या काळार आमचेभितर पयलें आमिंच नीज कोंकणी स्पिरिताक सोधुंक दिसाक चाचार दिवे पेटवन सोधिजाय पडलां. बरवप्यांची एकामेकामधली मनोगत बदल्ल्या, स्पर्ध्याचो खरो मतलब बदलोन कोंकणेचाकी वेक्ती प्रमूख जावंक लागला. लिपी, बोलियांनी बरवप्यांक कटपुतळ्यो केल्यात आनीं आमचोच तमासो आमिंच पळेवंक पडलां. कोंकणेखातीर वावर कर्चा इराद्याचे संघ-संस्थे अपापले दोरेच उभार कर्चार पडल्यात. हेरांनी कर्चा बरया कामांक वळकोंवची दीश्ट कुड्डी जाल्या.
माफ करा म्हजो इरादो कोणायकय प्रत्यक्ष रितीन जांव वा परोक्ष रितीन जांव खोंकचो वा तोपचो न्हय, हें म्हजा मतीन समजाल्लीं सतां. जावंक पुरो हांव सभारकडे फटोन पडलां. कोंकणेखातीर तकली बागावंक कोणाकच नाका जाल्ल्या ह्या परिगतेंत कोंकणेंत साहित्य रसचें धयर या पिसाय आसचांक ’पिसो’ नासताना हेर खंयचें नांव सोभत?
तरय आमचा कोंकणेंत अजून झुजारी आसात तेंच समधान! तीं झुजारी अजून कोंकणेखातीर जियेतात आनीं झूज मांडतात. म्हजेमुखार लिसांवां शिकोंक जायतीं लिसांवां आसात, कोंकणी साहित्य रचून गत आधर नासताना, अपल्या बायले-बुर्ग्यांक पोसची गत नासताना, वीक घेवन मोरोंक वीक घेंवची तांकय नासताना दीस लोटल्ले साहिती जांव, बुकांची पर्गटणी करून हात मात्र न्हय सगळी जिणिंच हुल्पोन काणगेल्ले पर्गटणार जांव कोंकणी पत्रिकोध्यमांत अपलें आवक, समधान, आसत झरयिल्ले जांव.
जायत्या मालघड्या साहितिंनी म्हाका मोगान ह्याविशीं समजायलां, समजायतात तरय म्हजी मत तें सत ओपून घेवंक कबूल आसा तरयी म्हजें काळीज कित्याकगी कबूल ना. ताचेमधें आधुरिंच उभीं आसचीं सवालां. ह्या अधूरया सवालां मधें सयत भरवश्याचा पावलांनी चल्चें काम आमिंच करुंक आसा. हें जर तुमकां निरासवाद म्हण भोग्ता तर म्हाफ करा, कित्याक निरासवाद पाचार्चें आशावादी प्रकाशनाक एक गुन्यांव, कोंकणेंत एदोळ नातल्लें कित्याक नां म्हण फकत्त सवाल करुंक हांव वचाना, बगार अपूण जावन करुंक प्रेतन कर्तां.
हांव कितें कर्तां? कित्याक कर्तां? म्हळ्ळें हावें संसाराक रुजू करिजाय म्हण ना, फकत अपल्या अंतसकर्नाक सरी जालें तर जालें. साहित्य म्हजेपरकार एक जवाब्धारी शिवाय हेर कितेंच न्हय. आनीं हें म्हजें चिंताप ह्या दिशेन वाळोंक जायत्या म्हजा साहितीक मित्रांनी प्रत्यक्ष या परोक्ष रितीन म्हजेर प्रभाव घाला आनीं तांचोय हांव आज उपकार बावडुंक फावो;
कशें विस्रों केवीन डी’मेल्लोसवें दिसांगटल्यान केल्ल्या साहितीक संवादाक? कशें विस्रों पंचू बंटवाळासवें, मौरीस शांतिपुरसवें खर्चिल्ल्या जायत्या साहितीक घडियांक? कशें विस्रों आंड्रू डी’कुन्हाचा साहितीक जत्नेक? कशें विस्रों एच्चेमाचा विचारांक? कशें विस्रों डोलफी कास्सियान दिल्ल्या उत्तेजनाक? कशें अनुपकारी जांव हांव अवील रसकीन्हाक?
इतलेंच न्हय, कशें विस्रों ’तूं बरो जा’ म्हळ्ळ्या एट्येलाक? वा ’भांगार मनीस चा.फ्राक?’, कशें विस्रों कोंकणी साहित्याचो चक्रवर्ती ’वासू’ चा काण्यांक? कशें विस्रों विरोचा ’रग्ताचा बोबाटेक?’ कशें विस्रों हेरोल्पियुसाक? सिरिवंताचा साळकाक? डोलफी कास्सियाचा पुनोवेक? जेरी कुलशेकराचा ’घर्चा दिव्याक?’ कशें विस्रों विलफिचा ताळ्याक आनी पदांक?
ह्या सर्वांनी म्हजेर, म्हजा चिंत्पाचेर, म्हजा विचारांचेर एक न्हय एक रितीन प्रभाव घाला आनीं म्हजा काळजांत जर कोंकणेचें भीं वाडता तर तें असल्याच प्रभावांत म्हण पर्गट करुंक म्हका अभिमान भोग्ता. ह्या प्रभावांत वेळाकाळाचो वांटोय विशेस आसा. वेळाकाळानय म्हका जायतें शिकयलां.
कोंकणेंत जर इतलें सर्व हावें जोडलां तर कोंकणेक तेच्चपरीं दिंवचेंय काम म्हजें. म्हजें फालें हांव नेणां देकून आयचा दिसा म्हाका इल्लें काम करुंक आसा, जें कोंकणेक उपकाराक पडचें. हेंच म्हजें मिसांव, जिण्येंत हावें कितलें गळसिलां म्हळ्ळें म्हाका प्रमूख न्हय, बगार ज्यें कितेंय गळसिलां तांतूं हावें कितलो जीव भरला तें म्हाका प्रमूख. जिणी एक शिकची प्रक्रिया आनी म्हजें साहित्यय म्हाका शिकची प्रक्रिया, जी शिकोन्ंच आसाजय, शिकोन्ंच आसां आनीं फुडेंय शिकोन्ंच उरोंक देवालागीं माग्तां.
खाल्त्या नमानासवें,
- वल्ली क्वाड्रस
[सेप्तेंबराचा २४ वेर मंगळुरांत जाल्ल्या पांच बुकांचा मोकळीक कारयावेळार उलयिल्लें उलवप]
