बूक समीक्षा - ५
मोळबाचीं देळीं
बूक: मोळबाचीं देळीं
कवी: नेल्लू, पेर्मन्नूर
प्रसतावन: मावरीस, शांतिपूर
छापल्ली लिपी: कानडी.
पानां: ७६
मोल: रू. ३०
प्रकाशक: काव्याघर प्रकाशन
पर्गट जाल्ली इस्वी: २००१
समीक्षा चलयणार: आंटनी मिनेजस
तारीक: १० जून २००५
जागो: साल्मिया, कुवेयट
कविची व्हळोक:
पेर्मन्नूर फिर्गजेचो फामाद कलाकार, संगीतकार आनी कवी ऐसाक वेगस आनी श्रीमती डेझी वेगस हांचो मालघडो पूत नेवील वेगस. नेल्लू पेर्मन्नूर म्हळ्ळ्या लिखणेनांवान बरंवचो तो एदोळच्च कोंकणी साहित्य शेतांत वळकिचो जाला.
नेल्लू पेर्मन्नूर हाणें कोंकणेंत एदोळच्च २५ कवितां, १५ मटव्यो काणियो, ३ कोंकणी नाटकुळे बरयल्यात. तशेंच एक तुळू नाटकयी बरयला. आकाशावाणी, मंगळूर हांतूं तीन रेडियो कारयक्रमां दीवन तो आकाशावाणी कलाकारय जाला. ताचीं कवितां आनी बर्पां दिवो, काणीक, उमाळो, राकणो आनी आमचो युवक आनी दूसऱ्या पत्रांनी पर्गट जाल्यांत आनी आतांय पर्गट जातेच्च आसात. मोळबाचीं देळीं ताचो पर्गट जांवचो पयलो कविताजमो जावनासा.
समीक्षा लेखन
कविची निसाण मोळबाक तेंक्ताना!!
मोळबाचीं देळीं कविता जम्यांतल्या कवितांक दोन भाग करयेता. पयलो कवीक कोंकणे थंय आसचो मोग, दुस्रो मोग आनी चत्राय. ’तुमिंच राका म्हळ्ळी कविता आमी वाचूं जाल्यार ताका कोंकणे थंय आसचो हुसको कितलो म्हळ्ळें स्वश्ट थरान ताचाच उत्रांनी कळता.
"कोंकणी दुदां गेलीं सुकोन
कोंकणी पाने वेले कापून
फिंरगेक मुरे आयले फुटे
कोंकणीं काळजां भांद तुटलें"
आजकाल कोणी कोंकणेक खायस करिनांत, कोणी कोंकणेक लागीं करुंक आशेनांत म्हण मसत दुःखान सांग्ता. कवी आपल्या "मोगाळ अभिमानी’ म्हळ्ळ्या कवितेंत हरयेका कोंकणी मनश्याक कवी जावंक आपवणें दितासताना आपले अत्रेग तो अशें उचार्ता.
"अभिमानी मित्रा कोंकणी माते सुपुत्रा
कशें कळनां तुका एकल्याक जिबे गोडसाण धाडूं"
हांगासर कवी आपल्या अभिमानिंक कोंकणी माते सुपुत्रा म्हण आपवन, तांका कोंकणी मातेक अभिमानान पळेवन, तिचा उदर्गतेखातीर वावरुंक उलो दिता. ’तो तसोच’ म्हळ्या कवितेंत कवी खंय तरी कषटाला. फावो तो मान आनी सहकार लोका थावन ताका मेळोंक ना. कोणीं बरें म्हणतेले आतां नां जाल्यात. शाभासकी दिंवचें उणे जाल्यात आनी वोपारी मार्न कविंविशीं उल्टें उलंवचे चड जाल्यात आनी कवीक पिसो म्हणोंक सयत लोक पाटीं सराना म्हण ह्या उत्रांनी सांग्ता;
"खोट्या दुषट्या पुरिनाकारे कवीक तो मोर्चे आदीं तो वांचोक जाय
तूं ताका मारिनाका ताच्या कसटांचो फळ मेळच्या आधीं" (तो तसोच)
एका काळार हरयेकल्याक कोंकणी मातेचो सुपुत्र म्हळ्ळो कवी आतां "खोट्या दुषट्या’ म्हणोन तांचें थंय रागार जावन आपली शीण उचार्ता आनी कोंकणे खातीर काम कर्तेल्या मनश्यां विरोध कोणेंय कितेंय म्हळ्यार व तांका कितेंय वायट केल्यार आपूण वगों रांवचोनां म्हण सांगोन ही कविता तो अशी आखेर कर्ता.
"उल्टें उलयल्यार तो लिखणेन्ंच मार्ता काव्यानिंच पुरून सोडता
म्हजें तुजें उलय ताची खभार आमकां नाका तो जल्मान तसोच"
एक लिखणी दरलेल्ल्या मनश्यान म्हणजे एका कवीक या एका लेखकाक कितें सक्कड आपल्ये लिखणे थावन करुंक जाता म्हळ्ळें तो आमकां उग्त्यान सांग्ता. तितलेंच नैं कवी चिंत्पान मसत ग्रेसत आनी तो केदनांच कोणायकी वायट चिंतिना तर ताची खभार आमकां कित्याक म्हण सांग्ता. ’देणें दिल्ल्या देवा’ कवितेंत कवी आपल्या दुरबळकायेविशीं सांग्ता आनी आपणाक भिकारी म्हण वोलायता आनी देवाक सवाल करन अशें म्हणता;
"रग्तांतच देणें वोंपलेंय एक बरें जिणेंय शिंप्तोय
हांव कांय पोयशांवालो जाल्यार तुका कितें उणें पडतें"? (देणें दिल्ल्या देवा)
निजायकी आपूण ग्रेसत नैं म्हण सांगचो तो ताका हीं देणीं दिल्ल्या देवाक ताणेंच दिल्लें देणे वापरून तो देवाकच दुर्सता. तरी देव ताका आयकाता म्हणचो कवी आपल्याच भितरल्या आत्म्याक आपलोच जल्मा दिवस गद्दाळायेन आचर्सुंकच आशेंवच्या वेळार आपणाकच निरास जावन भुजयता - भुज्वण म्हळ्ळ्या कविते द्वारीं.
"मासा पोडिनांत बिंबल्या कडी मात्र आज तुजो जल्मा दिवस
म्हज्या दुबळ्या अत्म्या येंवच्या वर्सा पळेयां आज पेज जेव्यां" (भुज्वण)
कवी फिंरगी भाषे विश्यांत बेजाराय उचार्ता कित्याक म्हळ्ळ्यार हरयेकलो आज कोंकणी सांडून फिंरगी आपणायता तें ताका पळेवंक जायना आनी अरधी कोंकणी आनी अरधी फिंरगी उलैताना जांवचे ते भांदपास पळेवन ’तुमिंच राका’ म्हळ्ळी कविता तो अशी अखेर कर्ता.
"कोंकणी शेतांत फिंरगी वारें फिंरगेक लागून
कोंकणी सारें शिराप जशें बेसल्यांत फिंरगी रुवां
कोंकण्येंत कोणी वकात सोंवा" (तुमिंच राका)
दूसऱ्या भागांत पळेंव जाल्यार कवी मोगाचीं रुपां आमकां दाकवन मोगा थंय दिसा उज्वाडाक स्वपणां देक्तेल्यांक मोगान मोळबाक देळीं लायता. नेल्लू तर्नो कवी जाल्ल्यान ह्या कविच्या मनांत मोग उबजोंवचो सहज जावनासा. आनी तोच मोळबाक देळें लावंक प्रयत्न कर्तां आपल्या "मोगाचें पिशें म्हळ्ळ्या कविते द्वारीं.
"आमच्या मोगाचा खेळाक हांव मोळाब जातां.
तूं चंद्र जा हांव काळोक पांगुर्तां
तूं चांदनें जा मोगाचो खेळ खेळ्यां" (मोगाचें पिशें)
कवी सदांच मोळबा तारां मेजता. आनी आपल्या मोगाच्या म्हणजे चलियेच्या दांळबा गालांचेर कविच्या काळजाची उडी चलियेच्या मोराचा चालिंत मेळयता आनी माणका तसल्या चलियेक तो आशेवन अशें म्हणता;
"तुज्या निळश्या दोळ्यांनी तुज्या तांबश्या आस्ड्यांनी मोळबा धांकण आसा!
जर तूं म्हाका तांचेर राज्वटकी दिशी हांव खुशाल जातां"
मोगाच्या येण्याक राकोन रावल्लो कवी ताचो मोग ताका लाभानातल्ल्या वेळार, आपल्या काळजांतली बेजाराय कवी अशें उचार्ता सपाण तुजें येणें म्हळ्ळ्या कवितेंत;
"येण्याक तुज्या राकोन राकोन सुग्गी लुंवोन कोळकें लायलें
शिमटें बोंडे तुका सोडल्ले आडोसार वचोन नारल जाले" (सपाण तुजें येणें)
आयकाया ह्या कविचें आसकार हुसकार आपणें राकोन रावल्ल्या मोगा थंय ह्या कवितांत अशें मुखारसिलां.
"जंदळ्या झाडां वाडोन येतां चाचार बोंडां खुंटून काडलीं
काप्सां मोडां बिर्मत पावोन आपणाकाच झरोन भुमीर पडलीं. (सपाण तुजें येणें)
कवी एक्सुरो जावन मोळबाक देख्ता तर नेकेत्रां ताचीं खेळकुळां कर्चेपरीं ताका भग्ता. कित्या ताचो मोग ताका मेळोंक नां. तेदनां तो म्हणता;
"कम्रार बुडकुलो बुडकुल्यांत मोग मुगेलो
व्हावोवन वेता पोरी पल्तडिच्या रेंवे राशीर" (मोग)
कवी ग्रेसतांक आनी दुबळ्या मोग कर्णारांक आसचो तफावात कितलो तें आमकां बरें कर्न सांग्ता. ग्रेसत चलियेचो मोग दुबळ्या चल्याक लाभाना तें ताच्या ’आम्सोराच्यो घडियो’ म्हळ्ळ्या कवितांत तो अशें सांग्ता.
"सांडून म्हका गेलेंय तूं गरीब म्हळ्ळें नीब थापून
हांवगो हांगा लाचार जालां रडतां तुज्यो यादी मोडून" (अम्सोराच्यो घडियो)
कवीक ताणे आशेल्लो मोग मेळोंक ना जाल्यारी तो केदनांच रागार जावंक ना बदलाक तो त्या मोगाक सर्व रितीन बरेंच माग्ता तेंय तिच्या लग्ना दिसा. ताच्या आबोल्याची पाकळी म्हळ्ळ्या कवितेंत अखरेच्या पंक्तिंत तो अशें सांग्ता.
"लग्नाक अशें बेसांव पडलें सावूद माग्तां सांत रडलो
जांट्या तरय निसकळ मोगाक बरें मागोन दुकांनी बुडलो!" (आबोल्याची पाकळी)
कित्याकगी चेडवांचें जीवीत कषटांचे पूण तांचे पयकी क्रीसतांव चेडवांचे जीवीत चड कषटांचे म्हणता कवी. तांचे आटनेट, दाट वोंट, हर्द्या घूड, मात्ती गोबोर, पेंकटाचो जोक, हर्द्याची तूक आपणाक नाका म्हणचो कवी दोन नंबराचो व्यार सोडन नीतीन घोळोन हाड म्हण सांगूक विस्राना.
हाताक पावानातल्ल्यांक आसची उडची सवय कवीक भिल्कूल पसंद जायना. तुंवे आशेल्लें देव खंडीत दितलो. पूण इगर्जेक वेताना भर्ती नेसोन वच म्हण ताकीद दिता आनी क्रिसतांवाची संसक्रती सांबाळुंक उलो दीवन कवी "जिवीत कषटांचें" म्हळ्ळी कविता अशी आकेर कर्ता.
"म्हजो धर्म, म्हजी भास म्हजी संसक्रती म्हाका उरवन दिया
मापळ्याच्या पिलांक सारयेर जळया
क्रीसतांव चेडवांनो जीवीत कषटांचे जाव्येत सुधार्सून घेया" (जिवीत कषटांचें)
ह्या शतमानाच्या चलियांक कवी बूदबाळ सांगून थकलाशें दिसता नेल्लुच्या "नाड" म्हळ्ळ्या कवितेंत. येदोळ म्हणासर मोग मोग म्हणचो कवी आतां मोग म्हणताना कित्याकगी भियेल्ल्यापरीं भास जाता. मोग नाकागो मोगच नाका म्हण धांवताना स्त्री पात्काक मूळ काराण जाल्ली नाड म्हण वोलावन अशें सांग्ता.
"आदावंक नाडल्ल्या खासताची धूव पात्काक
मूळ कारण स्त्री तूं धोंपरा वयर खंडीत
न्हेसानाकागो काल्सांवां जिणें पात्काक वोडिनाका" (नाड)
अशें म्हणून स्त्रीयेक एक बरी जिणी जियेवंक उलो दिता. "काजाराची भिरांत" म्हळ्ळ्या कवनांत कवी काजार जाल्ल्यांक आनी काजार जांवच्या तर्नाट्यांक काजारा विश्यांत बेषटांवचें प्रयत्न कर्ता मात्र नैं तो काजार मर्णाक समेत पावयता म्हणता. काजार जाल्ल्या विशीं तो अशें म्हणता.
"काजार जाल्ले रडतात आतां बायलांनी तांचीं चिंवल्यांत
आंतां आतां रडोन गळवन कोंतां तेगा माग्तात सर्गीं सांतांक" (काजाराची भिरांत)
काजारा विश्यांत कविचो अभिपराय समा म्हण दिसाना. काजार जाल्लें कितलेशे जण कितल्या सोभायेन जिवीत सार्तात आपल्या बायल भुर्ग्यां आनी कुटमा सांगाता. कितलेशे जण दादले काजार जाल्ल्या मागीर आपल्यो वायट बुधी सांडून बरे जाल्ले आसात मात्र नैं दूसऱ्यांकी बरया वाटेक हाडुंक प्रयत्न कर्तात तर हाचें मूळ काराण स्त्री म्हळ्ळें कवी कित्याक समजाना?
दादल्यांनी स्त्रीयेक बरो मान दीवन बरें कर्न भरया पती भाशेन मोगान जियेल्ल्यार खंडीत जावन स्त्री केदनांच दादल्याक सोडन घालिशिना. नैं तर "नारी मुनिदरे मारी" म्हळ्ळ्या बरीं स्त्री कुटाम बांधून हाडुंकी सक्ता आनी मोडुंकी सक्ता म्हळ्ळें सत दादल्यांनी उडास दवर्चें गर्जेचें जावनासा. ह्या संसाराची चाल पळेवन कवी खंतीन बुडोन गेल्ल्या वेळार तो देवालागीं एक देणें विचार्ता आनी तें कसलें देणें ताका जाय म्हण "खंती" म्हळ्ळ्या कवितेंत तो अशें सांग्ता.
"एक देवा दी दयेन देणें म्हाका निसकळपणाचें
मोगान एक काळीज चोरून जत्नेन सांबाळन फुडार पांवचें" (खंती)
हरयेकल्याक निसकळपणाचें देणें आनी निसकळपण सांबाळचें कितलें गर्जेचें म्हण कवी ह्या कवितांत सांग्ता.
कवीन ह्या ताच्या पुडलोद कविता जम्यांत मोगा विश्यांत जायतीं कवनां बरैल्यांत. जायते कडें मोग सोधून तो गेलो आनी थराथरांनी ताणें मोगाचें वर्णन केलां तरी तो मोगांत खंय जाल्यारी जिकल्लो तें आमकां दिसाना म्हळ्यार कवी आपल्या जिवितांत मोग आपणावंक जायतो पेचाडला आनी तो हऱ्येक कडे सलवाला. तरीकी तो कांय रागार जायनासताना, विळापान ताचें काळीज खाली जाल्यारी आस्डी अजून वोली आसल्यारी, मोग सदां पोंवोन गेल्यारी, आपणाक मोग पाटीं केदनांय मेळ्ळो ना तरी कांय व्हड नैं आपणें कशें तें मानून घेतलां म्हण आपल्या "मामूल" म्हळ्ळ्या कवितांत अशें सांग्ता.
"म्हाका कांय नवें न्हय तुजे तसल्यांनी हाचे आधिंय केल्लें इतलेंच,
देकून असलीं घडितां म्हाका सदांचीं" (मामूल)
कवी आपल्या चडताव कवितेंनी मोग सोधता आनी जिवीत दिता जाल्ल्यान तो वाचतेल्यांच्या काळजाक मोगाची ऊभ दिता. नेल्लू पेर्मन्नूर तर्नो कवी जाल्ल्यान ताच्या तर्न्या काळजाचे अत्रेग फुलोवन ह्या "मोळचाचीं देळीं" म्हळ्ळो कविता झेलो गुंतून कोंकणी मायेक अर्पिला. ताका ताच्या मुकल्या जिविताक सव्९ बोरें मागोन आनीकी कोंकणेखातीर बरो वावर करुंक पेचाडुंदी म्हण माग्तां.
तुमी म्हाका तुमचो तुमचो मोलाधीक वेळ दीवन कोंकणे खातीर थोडो वेळ खर्चिल्ल्याखातीर देव बरें करूं म्हणताना आखेर कर्च्या पयलें नेल्लुचें "कोंकणी भाषेक" म्हळ्ळें कवन आयकोन कोंकणी भाषेक आमच्या घरांनी मान दिवंक पयलें शिक्यां.
"येरे कोंकणी सुपुत्रा नवी चरित्रा घडुंयां
जागरे कोंकणी मित्रा एकवटान आमी वाडोयां
कोंकणी मांडार लगीन जाता गोद्द्या भाषे आमंत्रणा
सुटांत लिपोन एम.सी. येता जिबेर कोंकणी व्हाळाना.
घांट वाजता पोरबू मेला वोंकलीं इंगलिशाचीं स्लोगनां
गेल्लो मात्येक सारें जाला चिकन मटन भोजनां
कोंकणी बाळाक पयलो कुमगार कोंकणी दोतोर्न कळाना
सोमी तरय तोच सर्गार दरबार पोवलेंत गळाना
तुमचो फुडार फिंर्गेंत आसतलो कोंकणे फुडार विभाडनाका
आमचो तुमचो मोग गाजतलो सर्गार फिंरगीं उभार्नाका."
देव बरें करूं.
आंट्यनी मिनेजस, बोंदेल.
१० जून २००५
