व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या

बूक समीक्षा - १

व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या

बूक: व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या

कवी: आंड्रू एल. डी’कुन्हा, किन्निकंबळ

प्रसतावन: किशू, बार्कूर

छाप‌ल्ली लिपी: कानडी आनीं देव‌नागरी.

पानां: १९४

मोल: रू. ५०

प्रकाशक: आशावादी प्रकाशन

पर्गट जाल्ली इस्वी: २००५

समीक्षा चलयणार: वल्ली क्वाड्रस

तारीक: ११ मार्च २००५

जागो: साल्मिया, कुवेयट

कविची व्हळोक:

आंड्रू एल’ डी’कुन्हा कोंकणेंतल्या विंचणार कवीं पयकी एकलो. पाटल्या दोन दाकड्यां थावन कोंकणी साहित्य रसचा आंड्रुचो व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या कविता जमो - फुडलद कविताजमो जावनासा. माय‌भास.कोम‌चेर हाची कवितांक संबंध जाल्ली व्होळ ’कविताव्हाळो ’ पर्गट जातेच्च आसा.

आंड्रूक सभार कविता स्पर्ध्यांनी इनामां लाभल्यांत.

समीक्षा लेखन

- जोमेल बोंदेल, कुवेयट

सुमार तेंपा आदिंच कोंकणी लोका हुजीर पावजे आसल्लो, व्हळू व्हळू तरी, कविता ल्हारांचो व्हाळोच घेवन आयलो "व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या" कविता पुंजो. आंड्रू एल डी’कुन्हाचो हो कविता वाळो खंडीत जावन‌यी कोंकणी कविता शेतांतलें भांग्राळें पीक जावनासा म्हण सांगच्याक दुबाव ना. हो कविता पुंजो कोंकणी साहित्यांत एक प्रमूक स्थान घेतलो म्हण म्हका खचीत जाता. आनी असल्या ‘व्हाळ्या’ची कोंकणी साहित्याक गर्ज‌यी आसा. आशावादी प्रकाशन द्वारीं सात्वो बूक जावन लोका हुजीर पाव‌ल्लो आनीक‌यी संतोसाची गजाल.

हो लेखकाचो पयलो बूक तरी ताणे बरयिल्ली कविताची रीत (शैली), कविता विषय वाचून पळेताना, ताका कविता साहित्यांत आसचो गूंड अनभोग उंचल्या रितीन दिसोन येता. कविताचे विषय भोव सोंपे जाल्यार, चिंताप आनी लेखकान दिंवचे लिसांव काळजाक आनी मतीक ईटाळ जावनासात. सांगाताच कोंकणी कवितांत नवेंसांव‌यी उग्त्यान दिसोन येता. कविता प्रासाचेर (Rhyming) या सांपरादायीक शैलीर बरयिनासतां, वाचप्यांक कवीन आपणाचीं भोगणां बर‍या थरान समजोवंक प्रयतन केला.

"व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या" कविता पुंजांत कवीन विवीध थराचे विषय आपडल्यात. कोंकणी संसकृतिची खंत, हुसको, बडाय भोव आपुरबायेन वर्णिलां. "बांय" कविता कोंकणी संसकृतेची खरी वळोक व्यंग्य थरान दाकोवन दिता. मलघाड्यानीं सांबाळून हाड‌ल्ली ही ग्रेसत कोंकणी संसकृतिची शिरोच कात्रून सोडल्यात. आबान बारा मुंड खोंडल्यार, बाबान फकत स मुंड मात्र खोंडल्या. ही कविता संपूर्ण थरान कोंकणी संसकृते थंय नव्यान जाग्वण दिता म्हणच्याक दुबाव‌च ना.

तशेंच अत्मीक संग्तेची लडाय, कोशेडदाची झडती, जिवीत म्हळ्या करेज्माचो पाशांव आनी थंय थावन जिवंत्पण, क्रीसतीं मूळ तत्वां, वाचप्यान फकत वाचून थंयच सोडिनासतां नियाळ कर्ची तसलीं चिंत्नां जावनासात. "जिवंत्पण", "हीं वैरासा", "कार‍कोळांत मोडलोलो उंडो" आनी हेर, मतीक आनी काळजाक चड थरान प्रभाव घाल्ता.

तितलेंच न्हंय आसतां कवीन समाजे भंवारीं भोव गुंडायेन नदर घाल्या. ताचा कवितांत सार्णी कुंटे, म्हेळें, कुसाडाय, दुबळ्या लोकांची मजबूरी, अम्माची पिंर्गोवण, (तनीय, लिंग, दुग्गची) नीद, समाजेंतले असमतोलन धर धर म्हण दाकोवन दिता. "फांत्याचीं..." कवितांत शिकपा थावन वंचीत जाल्ल्या दुबळ्या भुर्ग्यांक काट फुलांक सरी कर्चें एक व्यंग्य कवन जावनासा. "हांव‌य वेस गाल्तां", "WHY खोंकली मांय", "तुमची ही नीद कसली" कविता द्वारीं निदोन या कुड्ड्यांचो नटन कर‍च्या समाजेची खरी व्हळोक आनी पितूळ‌च भायर घाल्ता.

इराकांत जांवचे रडणें, रग्ताचे विळाप आनी देस्वाट काळजाक ‘कसक’ कर‍न भाली तोप‌ल्लो अनभोग दितात. कवी शार्जाचा रेंवेर जियेल्यारी, ताच्या कविता द्वारीं तो इराकाचो एक फाप्सोन गेल्लो नागरीक तशें रडता. कवी आंड्रून इराकाचें दुःख पिंत्रायले बरीं प्रसतूत खंचाय कवीन वर्णिल्लें म्हजा दिषटेक येना.

’राकनाकगो चेडवा राकनागो’ कवितांत कवी मोगाची भास बोव नाजूक थरान वर्णिल्या. ’थेंबे...’ंत उत्रांत थेंब्या परीं मटवीं जाल्यारी मतीक चिंत्नाचो व्हाळोच व्हाळोन येता. "व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या" कविता, आंड्रुची कविता संसाराची ग्रेसत‌काय दाकयता. थोड्या कवितांत तोच्च कवितांचो नायक जावन उलैता. "हांव आनी तो", "वोळी", "गुंडाये थावन", "सगळोंच बदल्लों" कविता द्वारीं तो ताचो खासगी अनभोग पिंत्रायता. कवीन उबे कर‍चो त्यो इमाज्यो/प्रतिमा, संकेत आनी अलंकार निजायकी वर्णुंक फावो.

निमाणें "खडपा धोमोस" कवन ह्या बुकाचो प्रमूक उद्देश दाकयता. कवितेक सलवोंचे गूण नांत. कवितेचीं ल्हारां खडप तसल्या चिंत्पा वयल्यान परत परत व्हाळताना खडाप पिगाळता या मोवाळता, कविताचो व्हाळो वाळतेच आसता.

वयर सांग‌ल्लेबरी, हो बूक कवी आंड्रुचो पयलो जाल्ले वर्वीं ताच्यो उंचल्यो कविता पुरा एकच्च पावटीं फायस करुंक प्रयतन केल्लें बरीं आसा. भूर‍ग्यांचो कविता ह्या बूकांत सजनातले बरीं दिसतात. एक या दोन कविता सोडल्यार हो कविता पुंजो परिपूर्ण आसा. बूकाचो भायलो विन्यास बोरो कर‍न पिंत्रायला. प्रसतावन दिल्लो मानेसत किशू, बार‍कूर, हाची उत्रा आनीं कविताची मांडावळ संक्षिप्त थरान लिखलां. बूकाचे मोल म्हका वाजबी म्हण बोग्ता.

कवी ’आंड्रू एल डी’कुन्हा’ आनी ’आशावादी प्रकाशन’ "व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या" द्वारीं काड‌ल्लें हें मेट कोंकणी साहित्याक ग्रेसत करुंदी म्हण हांव खाल्तेपणी आशेतां.

(हें लेखन कुवेयटांत फेबरेर‌च्या इक्रावेचेर जाल्ल्या ’कविता पाठ’ हांतून वाचून सांगला.)

कविचा उत्रांनी:

म्हजा "व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या" पुसतकांतल्या कवितांवयर संवाद चलवन म्हजा कवितांतलो अनभोग भोगुंक जम‌ल्ल्या कुवेयटांतल्या काव्यारसिकांक म्हजे खाल्ते प्रणाम. काव्या थावन सुखाळ अनघोग जोडचो रसग्रायक आनी सहृदयी कवी भितर उमेदिचा झरिचे उमाळे चडवंक सक्ता. तुमचा बर‍या मना वर‍वीं म्हजे भितर‌य असल्यो उमाळ्यांचो झरी व्हाळोन आसात.

काव्या मुखांत्र सुखाळ अनभोग जोडचो आनी तो अनभोग वांटचो काव्याचो उद्देश म्हण हांव मांदतां. हो अनभोग जोडुंक कविता वाचल्यार पावाना. कविता भोगुंक जाय. तेदनां रसग्रायक कविचा अनभोगा थंय एक जावन सूख जोडता. हो सुखाळ अनभोग लवकीक संतोस न्हय. कविचो संसार कला संसार. लवकीक संसार न्हय. दुखांत‌य संतोस जोडचो गूण कविचो.

"व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या" पुसतकांत पाटल्या अट्रा वर‍सांनी बरयिल्लीं म्हज्या संग्रहांत आस‌ल्लीं कवितां आसात. सभार आदलीं कवितां हांवें होगडायल्यांत. त्या वेळाचा अनघोगाचा आनी स्पूर्थेचा घड्ये उमाळून आयिल्लीं कवितां आतां परत बरयां म्हळ्यार बरवंक जायना. देकून हांगा जम‌ल्ल्या कविंक एक उलो. तुमचीं कवितां चत्रायेन सांबाळून दवरा.

अनघोगाचो ईट नातल्यार कविता घडाना. कविचें कल्पनाची उंचाय ताणे जोड‌ल्ल्या अनभोगाचेर होंदोन आसता. म्हज्या काव्याघोसांत वेयक्तीक कविता चड असात. हांव‌च कवितेचो नायक जालां. "गुंडाये थावन" आनी हांव "सगळोंच बदल्लों" कवितांतलीं भोगणां एकाच थराचा अनबोगा वर‍वीं वेवेगळ्या घड्ये उमाळून आयिल्लीं जावन आसात. ह्या समाजेंत सुशेगात जियेजाय तर "कविची नीत" सांडिजाय पडता. तारां लागीं पावोंक आपलेंपण सांडून धुळिकण जावंक जाय पडता. हें भितर‍ल्या कवीक सोसाना. त्या वेळार उदेतात असलीं कवितां. "व्होळी" कविता कवी मेलवीन रोड्रिगसान पयले पावटीं वाचताना ताका तांतूं वेवेगळो इमाज्यो दिसल्यो. पूण ही कविताय म्हजी वेयक्तीक कविता. म्हज्या बाबाचा उडासाची. बाब सरोन अट्रा वर‍सां जालीं सिमिसत्रिंत फोंडार वाती झळानांत. फोंड सुकला. पूण बाबान बांद‌ल्ल्यो मीर‍सांगेचो व्होळी वर‍सान वर‍स जिव्यो जातात. त्या व्होळी भीत‌र‍ल्या ईटा वर‍वीं वर्वीं तण त्या व्होळिंचेर व्हाडताना हांव गांवाक रजेर गेल्ल्यावेळीं ह्यो व्होळी जिव्या फोंडापरीं दिसतात. बाबाचा उडासान म्हज्यो कविता व्होळी ह्या व्होळीं परीं ईटाळ करुंक पेचाडताना म्हेळचो तो अनभोग हांवें वोळी कवितेंत व्हाळयला.

थोडीं कवितां समाजेंतली अनीत, अन्याय आनी दुबळेंपणा थंय स्पंदन जावन बरयल्यांत. "सार‍णी कुंटे" कवन मंगळूर हंपन कट्टे पर‍न्या बस‌स्ट्यांडा लागीं मुन्सिपालिटेचे कामागार सदांय त्या घाणिंत कसतळ काडचें पळेवन बरयिल्लें. "ही तुमची नीद कसली" कवन थकोन बस‌स्ट्यांडानी निदोन पड‌ल्ल्या असल्याच दुबळ्या, समाजेन कीळ म्हण लेकचा म्हनश्यांविशीं तांका जागयां म्हण म्हजा कवीक मन जाताना बरयिल्लें. "फांत्याचीं" कवन‌य असल्याच बोंगणाचें. शिकपा थावन वंचीत जाल्या दुबळ्या भूर‍ग्यांक काट फुलांक सरी कर्न सुमार पंद्रा वर‍सां अदीं बरयिल्लें व्यंग्य कवन हें.

"बांय" कविता विशीं सबार जणांनी अभिपराय दिल्या. आमच्या संसक्रतिचा गती विशीं बरयिल्लें वेंग कवन हें. पूर‍वजांनी सांबाळून वेल्ल्या संसक्रतेचो शिरो कातर‍न आज आमी फकत मालघड्यांनी सांबाळून दवर‌ल्ल्या दायजाचो "उडास" मात्र काडतांव. बाबाक आस‌ल्लें बळ पुताक ना (बाबान बारा मूंड कोंडल्यार, पुताक स मूंड खोंडूक मात्र ताकत आसा). नात्वांक कोंकणी संसक्रती थंय हासोंक, अणकुंक आनी शेश्टायो करुंक मात्र कळता. कवितेंतलें मुन्सिपालिटेचें उदक कृतक‌पणाचें संकेत.

"why" खोंकली मांय कवन वेंग कवन तरी हांवें गलफांत घडचा नीज संग्ती थंय बोट जोकलां. भूर‍गीं पर‍गावांत पावताना अवय बापय गावांत एक्सुरीं जाल्यांत. गलफांत बाळांत जांवचे घड्ये धुवेक आनी सुनेक आवयचो उडास येता आनी तिका गलफाक येवचें भाग(?) मेळता. येदोळ जायनात‌ल्ली विसा त्या वेळार जाता. हांगा तिणे तीन महिने कामाचा चेडवापरीं काम करिजाय पडता. आपल्या प्रायेसत पतीक गांवांत चोडन हांगा आयिल्ल्या तिचा भोगणांक लेक्तेलीं कोणी नांत. नात्रां कोंगलीश उलयतात. तांका उडास आबाचो नंय ताचा तांबड्या काश्टेचो मात्र.

निमाणे खडपा धोमोस कवन म्हज्या पुसताकाची ठरावण उचार्ता (theme) कवितेक चलवोंचे गूण नांत. कवितेचीं ल्हारां खडपा मना वयल्यान परत परत व्हाळताना खडाप जाता खाल्तें, काव्यें जाता वर‍तें.

म्हजा कवितांनी हांवें भोगणांक चड महत्व दिला. काव्या स्पूर्थे वेळीं आपापिंच व्हाळोन आयिल्लो अलंकार कवितेंत पडला. चडीत अलंकार, प्रास दीवन सोभंवचें प्रेतन हांवे करुंक ना. हो ऊण म्हज्या मुखल्या कवितेंनी भर‍ती करुंक पेचाडतां

म्हजीं कवितां पुसतका रुपार प्रकट करुंक हांवे दाकयिल्ली आळसाय सोसुंक जायनासताना, सदांच म्हळ्यापरीं म्हज्या पाटीक पडोन म्हजीं कवितां संग्रह कर्न हें पुसतक प्रकट कर‍न म्हजा कवितांक उज्वाड दिल्ल्या आशावादी वल्ली क्वाड्रसाक हांव ऋणी.

व्हळू व्हळू व्हाळ व्हाळ्या

व्हळू व्हळू व्हाळ

म्हज्या काळजाचो व्हाळो व्हळू व्हळू तुमचा काळजांत रिगोन तुमकां सुखाळ अनभोग दीत तर हांव दादोशी. कवितेचो मोग तुमचें जिवीत गोड आनी सुखाळ करूं म्हण माग्तां.

तुमचो अभिमानी

आंडऱ्यू एल डी’कुन्हा

१०.०२.२००५