डिजिटल कोंकणी - प्रसतूत आनी फुडार

ह्या संसारांत कितेंय थीर (शास्वीत) आसचें जावनासा ’बल्दावण’. प्रगतिपर चिंत्पाच्यांनी ह्या बदलावणेक सरी जावन आमी सयत फुडें मेटां काडची गर्ज अनिवाऱ्य.

अशें म्हणतासतां आमीं रोदांचें (चक्रांचें) अविषकार केल्ल्या काळाक वेची गर्ज ना. पूण त्या रोदांक व्हापार्न आमच्या पुर्वजांनी केल्ल्या अविषकारांत एक जावनासली ’बयलाची गाडी’ (Bullock Cart). बयलांची गाडी आमी पळेल्या, मुकल्यान दोन बयल, आनी बयलांच्या खांदार झूं, आनी त्या झूंवाचेर गाडियेची मुकली कूस तर, अन्येका कूसिचेर यात्री बसताले, आपापलें वोजें दवर्ताले. पूण बयल सदांच गाडियेच्या समोर आसताले आनी ती गाडी वोडून व्हर्ताले शिवाय गाडिये पाटल्यान न्हय. तितली समजणी आनी गिन्यान आमच्या पुर्वजांक आसली. ताचो प्रतिफळ जावन आज कोंकणी आपटोन दपटोन तर‌यी जिवीच उरल्या. ह्या गाडियेक फुडें व्हर्ची जवाभदारी आतां ’शिकपी’ जावनासच्या आमचेर आसा. आमिंच ते बयल, आनी तांत्रिकता एक झूं. देकून ह्या तांत्रिकतेक सार्क्ये रितीन व्हापार्न कोंकणी गाडी आमी मुकार व्हरुंक आसा.

’डिजिटल’ सब्ध अर्थान विसतार अर्थाचो. एका निर्दिश्ट प्रांत्याचो वा समुदायाचो न्हय; जागतीक. अशें म्हणतच ’कोंकणी’ म्हळ्यार ल्हान/आण्वें चिंतप आमकां नाका. "कोंकणी एक गिरेसत भास, पांच लिपियांनी, च्यार प्रमूक राज्यांनी घोळची, संसार‌भर विसतारीत जाल्ली, भारत देशाची एक राषट्र भास" अशें वर्साक एक पावटीं (अगोसत २० तारिकेर) वेदिचेर चडोन मायकाचेर ताळो पिंजून बोबाटून, वेदिथावन देंवतच एकामेका लिपी-बोली-प्रांत्याचीं निबां मुकार हाडन एकामेकाचीं मासां खांवचें कांय अकस्मीक न्हय. कित्याक आमकां दोदोन तोंडां? एक वेदिचेर, अन्येक वेदिसकला? आमकां फकत एक तोंड आसतें तर कोंकणी, जांव ती खंच्याय वठारांत वा खंच्याय लिपी/बोलिंत पूण ती कोंकणीच न्हय? आमच्या पांयांक कांटो तोपल्यार आमकां दूक येंवची सहज न्हय? आतां तो कांटो अमेरिकांत आसताना तोपूं वा जपानांत आसताना तोपूं वा भारतांत आसताना तोपूं. दूक ती दूक न्हय? आतां दूक ती दूक तर, कोंकणी ती कोंकणी कित्याक न्हय? आमचेलागीं तांत्रिकता आसा, पूण आमच्या मतिंतलें अशीर (narrow) चिंतप पयस करुंक तांत्रिकता अजून येवंक ना. देकून फकत तांत्रिकता आसल्यार मात्र पावाना, ती मुकार वरुंक जोक्ती मनोगत आसचीं जाय. ह्या दिशेन आमी सदां आशावादी जावन उर्ची गर्ज आसा.

आशावादी प्रकाशनान डिजिटल कोंकणिंत कांय इल्लो चिल्लर वावर केला, करून आसा. तांतलें प्रमूक मिसांव कोंकणिंतलें विंचणार साहित्य डिजिटलीकरण कर्चें, जोगावन दवर्चें. फुडाराक उपकाराक पडतेलें म्हळ्ळ्या चिंत्पान, माय‌भासेचो मोग कोंकणी लोकांथंय सदांकाळ जिवाळ उर्तलो म्हळ्ळ्या भर्वश्यान. ’जल्म दिल्ल्या आवयक प्रायवंताच्या आश्रमांत घालून व्हडा मर्जेन जियेतेल्या लोकां थावन आवय‌भासेचेर मोग उदेतलो काय?’ - हें चिंतप कोणायकी ’पिशेंपण’ म्हण भगुंक पुरो. आसूं कोण‌यी, कशेंय, कितेंय चिंतुंदी, आपापल्या मतिच्या प्रभुद्धतेचेर तें लब्दोन आसा. पूण आमकां तरी फुडाराविशीं आशावादी जावंक आसा. देकून असलीं डिजिटल परिसंवादां आयोजीत कर्ची गर्ज आसा. ह्या परिसंवादांत विचार एकामेका पाशार कर्ची गर्ज आसा. ओकटोबर २५ तारिक्र चलोंक आसच्या ह्या परिसंवादाचेर आमी प्रिंट पुसतक, ई-पुसतक, तशेंच आ-पुसतक अशें तीन प्रकाराचीं पुसतकां लोकार्पण कर्ची येवजण घाल्या. डिजिटल कोंकणी वेग-वेगळ्या शेतांत काम करून आसच्या थोड्यांक आमी ह्या परिसंवादांत मेतेर केलां. ह्या परिसंवादांत वांटेली जावंक सर्वांक आवकास आसा.

251026