[ಸಂಪಾದಕೀಯ್ - 37] ಪರ್ಗಾಂವ್ ಆನಿ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರ್
ಜೆರಾಲ್ ರಿತಿನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಲೋಕ್ ಪೊಳ್ಕುರೊ. ಪಾರಂಪರಿಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಅಜೀಕ್ ತೀನ್-ಚ್ಯಾರ್ ಶೆಕಡ್ಯಾಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಗೊಂಯಾಂತ್ ಪೊರ್ಚುಗಿಸಾಂನಿ ಇಂಕ್ವಿಜಿಸಾಂವ್ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಭಾಶಿಕ್/ಧರ್ಮಿಕ್ ಬಂಧಡ್ ಘಾಲಿ ತೆದ್ನಾಂ ಜಾಯ್ತೊ ಕೊಂಕಣಿ ಲೋಕ್ ಅಪ್ಲೊ ಧರ್ಮ್/ಭಾಸ್ ಸೊಡುನ್ ದೀಂವ್ಕ್ ತಯಾರ್ ನಾಸ್ಲೊ ದೆಕುನ್ ಗಾಂವ್ಚ್ ಸೊಡುನ್, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಕ್ ಸಂಗಿಂ ಘೆವ್ನ್ ಪರ್ಗಾಂವಾಕ್ ಮ್ಹಣ್ಜೆ ಲಾಗ್ಶಿಲ್ಯಾ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ವಚುನ್ ಶೆತಾಂ-ಭಾಟಾಂನಿ, ತೊಟಾಂ-ಘಾಟಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರಿಲಾಗ್ಲೊ ದೆಕುನ್ ಕಛ್ (ಗುಜ್ರಾತ್) ಥಾವ್ನ್ ಕೊಚಿನ್ (ಕೇರಳಾ) ಪರ್ಯಾಂತ್ ಆಜ್ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಶಿಕ್ ಮೆಳ್ತಾತ್ ತರ್ ಹಾಚೆಂ ಮೂಳ್ ಕಾರಣ್ ಹೆಂಚ್. ತಿ ಏಕ್ ಅನಿವಾರ್ಯತಾ ಆಸ್ಲಿ; ಅಪ್ಲಿ ಭಾಸ್, ಅಪ್ಲೊ ಧರ್ಮ್ ಸಂಭಾಳುಂಕ್.
ಪುಣ್ ಪೊಳ್ಕುರೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಸಂಪ್ಲೆಂನಾ. ವೆಗ್-ವೆಗಳ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಂನಿ ಶಿಂಪಡ್ಲಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ಲೊಕಾನ್ ಮಿನತ್ ಕೆಲಿ ಆನಿ ಅಪ್ಲೆಂ ಕುಟಮ್ ಚಲಯ್ಲೆಂ. ಹಿಂ ಕಾಂಯ್ ಕಲ್ಪನಾಂ ನ್ಹಯ್ ಹಕೀಗತ್. ಧಾ ಬೊಟಾಂ ಝರವ್ನ್ ಪಾಂಚ್ ಬೊಟಾಂ ಬಿಜಂವ್ಕ್ ಪಡ್ತಾಲೆಂ. ಜಾಂವ್ ಶೆತ್ಕಾರ್, ಕುಲ್ಕಾರ್, ಮೊಗೊರ್, ವ ಹೆರ್ ರಿತಿನ್ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಚೊ ಪೋಸ್ ಕರ್ಚ್ಯಾಂಂನಿ ಕೊಣೆಂ ಕಾಂಯ್ ಇಲ್ಲೊ ಜಾಗೊ ಘೆತ್ಲೊ, ತಾಂಕ್ ನಾಸ್ಚ್ಯಾಂನಿ ಗೇಣಿರುಪಾರ್ ಜಾಗೊ ಘೆವ್ನ್ ಮಿನತ್ ಕೆಲಿ. ಹಾಕಾಯ್ ತಾಂಕ್ ನಾಸ್ಚ್ಯಾಂನಿ ಗಾಂವಾಂತ್ ಭಾಟಾಂಕಾರಾಗೆರ್, ತೊಟಾಂಕಾರಾಂಗೆರ್, ಬೆಟಾಂಕಾರಾಂಗೆರ್ ಕಾಮ್ ಕರುನ್ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕುಟ್ಮಾಕ್ ಪೊಸ್ಲೆಂ, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್ ಶಿಕಪ್ ದಿವಂವ್ಚ್ಯಾ ಇರಾದ್ಯಾನ್ ಕೊಣ್ ಘರ್ದಾರ್ ಸಾಂಡುನ್ ಘಾಟಾಕ್ ವಚುನ್ ಕಾಪಿಯೆ ತೊಟಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರಿಲಾಗ್ಲೊ, ಕೊಣ್ ಬೊಂಬೊಯ್ ಗೆಲೊ, ಪಾರ್ಸ್ಯಾಂಗೆರ್ ಆನಿ ಕೊಣಾಕೊಣಾಚ್ಯಾ ಬೊಂಗ್ಲ್ಯಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರಿಲಾಗ್ಲೊ. ಕೊಣ್ ಕುಜ್ನಾಂನಿ, ಕೊಣ್ ಟೆಕ್ಸಿಂನಿ ಆನಿ ಕೊಣ್ ಬೆಕ್ರೆಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರಿಲಾಗ್ಲೊ. ಕಾಮ್ ಸೊಧುನ್ ತರ್ನಾಟೆ ಬೊಂಬೊಯ್ ಆಯ್ಲೆ ಆನಿ ಕುಡಾಂನಿ ರಾವುನ್ ಚಡ್ತಿಕ್ ಶಿಕಪ್ ಜೊಡುನ್ ಮುಕಾರ್ ಗೆಲೆ. ಕೊಣ್ ಹೊಟೆಲಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರುನ್ ಶಿಕುನ್ ಮುಕಾರ್ ಪಾವ್ಲೆ. ಮುಕಾರ್ ವಚುನ್ ಕೊಣ್ ತಾರ್ವಟಿ ಜಾಲೆ ಆನಿ ದೇಶಾಚ್ಯಾ ಭಾಯೆ ಗೆಲೆ, ಕೊಣ್ ಗಲ್ಫಾಕ್ ಪಾವ್ಲೆ ಆನಿ ಆರ್ಬ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ದೇಶಾಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರಿಲಾಗ್ಲೆ. ಸಮಾಜಿಕ್ ಪರಿವರ್ತನಾಚ್ಯಾ ನದ್ರೆನ್ ಹ್ಯೊ ಸರ್ವ್ ಉತ್ರೊಣ್ಯೊ ಮಹತ್ವಾಚ್ಯೊ.
ಪರ್ಗಾಂವ್ ಕೊಣಾಯ್ಕ್ಯೀ ಪಯ್ಲಿ ವಿಂಚವ್ಣ್ ನ್ಹಯ್. ಅಪ್ಲೆಂ ಘರ್ದಾರ್, ಅಪ್ಲೆಂ ಜಲ್ಮುನ್ ವ್ಹಡ್ ಜಾಲ್ಲೆಂ ಪರಿಸರ್, ಅಪ್ಲೊ ಗಾಂವ್, ಅಪ್ಲಿ ಸಮಾಜ್, ಅಪ್ಲೆಂ ಕುಟಮ್ ಸೊಡುನ್ ಭಾಸ್-ದೇಸ್ ನೆಣಾಸ್ಚ್ಯಾ ಪರ್ಕಿ ಗಾಂವಾಂತ್ ವಚುನ್ ಮಿನತ್ ಕರ್ಚೆಂ ಸಲೀಸಾಯೆಚೆಂ ನ್ಹಯ್. ಪರ್ಗಾಂವಾಕ್ ಗೆಲ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಮಾತ್ರ್ ಕಳಿತ್ ಆಸಾ ತೆ ಆಟೆವಿಟೆ ಆನಿ ಸಂಘರ್ಷ್. ’ಪಾಟಿಂ ಗಾಂವಾಕ್’ ಕಾದಂಬರೆಂತ್ ಗಲ್ಫಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಶಾಚಿ ಜಾಯ್ತಿ ಝಳಕ್ ಆಸಾ. ಪುಣ್ ಆಮ್ಚಿ ಸಮಾಜ್, ಆಮ್ಚಿಂ ನೇಮಾಳಿಂ, ಆಮ್ಚೆ ಧರ್ಮಿಕ್ ಮುಖೆಲಿ ಹ್ಯಾ ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಕಶೆಂ ಲೆಕ್ತಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಸವಾಲ್ ಉಭೆಂ ಕೆಲ್ಯಾರ್ ತೆಂ ಅಧುರೆಂಚ್ ಜಾವ್ನ್ ಉರ್ತೆಲೆಂ. ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಚಡ್ತಾವಾಂಕ್ ಪರ್ಗಾಂವ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ’ದುಡ್ವಾಚೊ ರೂಕ್ ಲಾಯಿಲ್ಲೆ ಮನಿಸ್’ ದೆಕುನ್ ಗಾಂವಾಂತ್ ಭಾಂದ್ಪಾಂ ಭಾಂದುಂಕ್, ಫೆಸ್ತಾಂ-ಪರ್ಬೆಂಚ್ಯಾ ವಿಶೇಸ್ ಅಂಕ್ಯಾಂನಿ ಜಾಹೀರಾತಾಂ ದೀಂವ್ಕ್ ವಾ ಫಿರ್ಗಜೆಂನಿ ಭಾಂದ್ಪಾಂ ಭಾಂದುಂಕ್ ಮಾತ್ರ್ ಹಿಂ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚಿಂ ಉಪ್ಕಾರಾಕ್ ಪಡ್ಚಿಂ ಶಿವಾಯ್, ಹಕೀಗತೆಂತ್ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚಿಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಧೊಣ್ಕಾರಾಚ್ಯಾ ಸುಣ್ಯಾಂಪರಿಂ; ನಾಂ ಗಾಂವ್ಚಿಂ, ನಾಂ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚಿಂ.
ಕೊಂಕಣಿ ಲೊಕಾಂಚ್ಯಾ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾವಿಶಿಂ ಆಜ್ ಪಾಸತ್ ಏಕ್ ಕಡ್ತಿಲ್ ಜಾಂವ್ ಏಕ್ ಪುಸ್ತಕ್ ಜಾಂವ್ ನಾ. ಹ್ಯಾ ದಿಶೆನ್ ಕೊಣೆಂಯ್ ಚಿಂತಪ್ ಆಟಯಿಲ್ಲೆಂ ನಾ, ಕೊಣಾಕ್ಯೀ ತೆಂ ಪಡುನ್ ಗೆಲ್ಲೆಂಯ್ ನಾ. ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾಂಕ್ ಸೊಧುನ್ ತಾಂಚೆಥಾವ್ನ್ ಎಲ್.ಐ.ಸಿ. ಪೋಲಿಸಿ ವಾ ಹೆರ್ ರಿತಿನ್ ತಾಂಚೆಥಾವ್ನ್ ಫಾಯ್ದೊ ಜೊಡುಂಕ್ ಆಯಿಲ್ಲೆಚ್ ಚಡ್. ಕೊಂಕಣಿ ಮೋಗಿ ಮ್ಹಳ್ಳೆ ಫಟ್ಕಿರೆ ಡೋಂಗ್ ಕರುನ್ ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾಂಕ್ ಬನಾಂವ್ನ್, ಲುಟುನ್ ಉಪ್ರಾಂತ್ ತಾಂಚಿಂಚ್ ಖೆಳ್ಕುಳಾಂ ಕರುನ್ ಆಸ್ಲ್ಲೆ ಅಸಲೆ ಕೊಂಕಣಿ ಮೋಗಿ ಆಜ್ ಕೊಂಕಣಿಚ್ಯಾ ಸುತ್ತೂರಾಂತ್ ಸಯ್ತ್ ನಾಂತ್. ಅಜೀನ್ ವೀಸ್ ವರ್ಸಾಧಿಂ ಮ್ಹಜೊಚ್ ಎಕ್ಲೊ ಪಾದ್ರಿ ಕುವೆಯ್ಟ್ ಆಯಿಲ್ಲೊ ಮ್ಹಾಕಾ ಮೆಳುಂಕ್ ಆಯ್ಲೊ. ಸಭಾರ್ ವೇಳ್ ಉಲವ್ನ್ ಜಾತಚ್ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಬೊಲ್ಸಾಂತ್ ಆಸ್ಚಿ ಏಕ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಡುನ್ ’.... ಹಾಂಗಾಥಾವ್ನ್ ಕಿತ್ಲೊ ಪಯ್ಸ್ ರಾವ್ತಾ?’ ಮ್ಹಣುನ್ ವಿಚಾರಿಲಾಗ್ಲೊ. ಹಾಂವೆಂಯ್ ವಿಚಾರ್ಲೆಂ ’ಹಿ ಕಸಲಿ ಪಟ್ಟಿ?’, ಪಾದ್ರಿ ಜಾಪ್ ದಿವುನ್ ಮ್ಹಣಾಲೊ, ’ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಚೆ ಕೊಣ್ ಖಂಚ್ಯಾ ಕಂಪ್ಣೆಂನಿ ಕಾಮ್ ಕರುನ್ ಆಸಾತ್ ಮ್ಹಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಿ’. ಹಾಂವೆಂ ಖುಶಾಲಾಯೆನ್ ಪಾಟಿಂ ಸವಾಲ್ ಕೆಲೆಂ ’ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಫಿರ್ಗಜೆಚ್ಯಾ ಕಾಮ್ ನಾಸ್ಚ್ಯಾಂಚಿ ಪಟ್ಟಿ ಪುಣಿ ಆಸಾಗಿ ಫಾದರ್?’. ತಾಕಾ ಹಾಸುನ್ ಜಾಪ್ ದಿವುನ್ ತೊ ಮ್ಹಣಾಲೊ, ’ತಿ ಪಟ್ಟಿ ಕರುಂಕ್ ತುಕಾಚ್ ಸೊಡ್ತಾಂ’. ಗಲ್ಫಾಂತ್ ಕಾಮ್ ಕರ್ನ್ ಆಸ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಂ ಕಾಂಯ್ ನವೆಂ ನ್ಹಯ್. ತವಳ್ ತವಳ್ ಗಲ್ಫಾಕ್ ಯೆತೆಲೆ ಆನಿ ಹ್ಯಾ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಘರಾನ್ ಘರ್ ಭಂವ್ಡಾಯ್ತೆಲೆ ಆಸಾತ್. ಹಾಂತುಂ ಕಸ್ಲೊಚ್ ಗುನ್ಯಾಂವ್ ನಾ ಪುಣ್ ಸವಾಲ್ ಹೆಂ, ಹ್ಯಾ ಪರ್ಗಾಂವಾಕ್ ಯೆವುನ್ ಮಿನತ್ ಕರ್ನ್, ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕಾಮಾಮಧೆಂ ವೇಳ್ ಕಾಡ್ನ್ ಹೆರ್ ಕೊಂಕಣಿ ಲೊಕಾಂಕ್ ಲಾಗಿಂ ಹಾಡುನ್ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರ್ ಕರುನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಕಲೆಕ್, ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಕ್, ಕೊಂಕಣಿ ಪತ್ರಿಕುಧ್ಯಮಾಕ್, ಕೊಂಕಣಿ ರಂಗ್ಮಾಂಚಿಯೆಕ್, ಕೊಂಕಣಿ ಸಮಾಜೆಕ್ ತೆಂಕೊ ದಿಲ್ಲ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಕ್ ಮಾನ್ ಮೆಳ್ಳಾಗಿ?
ದೋನ್ ಥರಾಚಿ ಕೊಂಕಣಿ ಆಜ್ ಆಮಿ ಪಳೆತಾಂವ್, ಪಯ್ಲಿ; ಆಂಜ್ ಭಡ್ವ್ಯಾಂಚಿ (Angel) ಕೊಂಕಣಿ, ದುಸ್ರಿ: ಭಡ್ವಾಂಚಿ (Pimp) ಕೊಂಕಣಿ, ಹೆ ದಲ್ಲಾಳ್ ಕೊಂಕಣಿ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಬಾಪಾಯ್ಚಿ ಆಸ್ತ್-ವಸ್ತ್ ಕರುನ್ ಅಪ್ಲೆಂ ಅಂತಸ್ಕರ್ನ್ ಆಡೊವ್ ದವ್ರುನ್, ಲೊಕಾಂಚ್ಯಾ ದುಡ್ವಾಂತ್ ಅಪ್ಲೆಂ ಬೊಳ್ಕೆಂ ಭರ್ತಾತ್. ಪರ್ಗಾಂವ್ಚಿ ಕೊಂಕಣಿ ಖಂಡಿತ್ ಜಾವ್ನ್ ಆಂಜಾಂಚಿ ಕೊಂಕಣಿ. ಘರ್ ಕಾಮೆಲ್ಯಾಂನಿ, ಸಾದ್ಯಾ ಲೊಕಾಂನಿ ರಾಕ್ವಣ್ ಕೆಲ್ಲಿ, ಪೋಸ್ ಕೆಲ್ಲಿ, ಮೋಗ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿ, ಅಪ್ಲೊ ಘಾಮ್/ರಗತ್ ವ್ಹಾಳಯಿಲ್ಲಿ ಕೊಂಕಣಿ. ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಕಮಾಯೆಂತ್ಲೊ ದುಡು ಮೊಡುನ್ ಹಾಣಿಂ ಕೊಂಕಣಿಕ್ ದಿಲಾಂ, ಅಪ್ಲೊ ವೇಳ್, ಅಪ್ಲಿ ಮಿನತ್ ಆನಿ ಅಪ್ಲಿ ಮಾನ್-ಮರ್ಯಾದ್ ಕೊಂಕಣಿಕ್ ದಿಲ್ಯಾ ದೆಕುನ್ ಆಜ್ ಕೊಂಕಣಿ ಜಿವಾಳ್ ಉರ್ಲ್ಯಾ. ಹಾಣಿಂ ಕೊಂಕಣಿಕ್ ದಿಲಾಂಚ್ ಶಿವಾಯ್ ಕೊಂಕಣಿಥಾವ್ನ್ ಹಾಂಕಾಂ ಕಿತೆಂಚ್ ಪಾಟಿಂ ಮೆಳುಂಕ್ ನಾ.
ಅಶೆಂ ಮ್ಹಣುನ್ ಮಾನ್-ಸನ್ಮಾನಾಚ್ಯಾ ನದ್ರೆನ್ ಹ್ಯಾ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚ್ಯಾನಿ ವಾವ್ರ್ ಕೆಲ್ಲೊಚ್ ನ್ಹಯ್. ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ ಆಸ್ತಾನಾ ಅಪ್ಲ್ಯಾ ಮಾಂಯ್ಗಾಂವ್ಚೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಧೊಸ್ತಾ, ಅಪ್ಲೊ ಲೋಕ್, ಅಪ್ಲಿ ಸಮಾಜ್, ಅಪ್ಲಿ ಭಾಸ್, ಅಪ್ಲೆಂಪಣ್ ಸಗ್ಳೆಂ ಮೊಗಾಚೆಂ ದಿಸ್ತಾ ದೆಕುನ್ ಮೋಗ್, ತ್ಯಾಕ್ ಕರುನ್ ಜಾಯ್ತೊ ಸಾಕ್ರಿಫಿಸ್ ಕರುನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಗಾಂವ್ಚ್ಯಾ ನೇಮಾಳ್ಯಾಂಕ್, ಪುಸ್ತಕಾಂಕ್, ಸಂಗೀತ್ ಕೊವ್ಳ್ಯಾಂಕ್ ತಶೆಂಚ್ ಕಲಾಕಾರಾಂಕ್ ಪರ್ಗಾಂವಾಕ್ ವರುನ್ ಮಾನ್ ದಿಲಾ, ಸಮ್ಮಾನ್ ದಿಲಾ ಮಾತ್ರ್ ನ್ಹಯ್, ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ ವಾವ್ರ್ ಕರುನ್ ಸಯ್ತ್ ಮಾಂಯ್ಗಾಂವ್ಚ್ಯಾ ತಾಲೆಂತಾಂಕ್ ಸೊಧುನ್ ಮಾನ್-ಸಮ್ಮಾನ್ ದಿಲಾ ಆನಿ ದಿವುನ್ ಆಸಾ.
ಆಜ್ ಆಮ್ಚೆಲಾಗಿಂ ಸಭಾರ್ ನೇಮಾಳಿಂ ಬಂದ್ ಪಡ್ಲ್ಯಾಂತ್ ಪುಣ್ ಥೊಡಿಂ ಪುಣೀಂ ನೇಮಾಳಿಂ ಆಸಾತ್, ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಸಾ, ಅಧ್ಯಯನ್ ಪೀಠ ಆಸಾ, ಪರಿಷದ್ ಆಸಾ, ಭಾಶಾ ಮಂಡಳ್ ಆಸಾ ಆನಿ ಖೂಪ್ ಸಂಘಟನಾಂ ಆಸಾತ್ ಪುಣ್ ಆಜ್ ಪಾಸುನ್ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರಾವಿಶಿಂ ಕೊಣೆಂಯ್ ಏಕ್ ಕಡ್ತಿಲ್ ಜಾಂವ್ ಪುಸ್ತಕ್ ಜಾಂವ್ ಕಾಡ್ಲ್ಲೆಂ ಆಸಾ? ಹೆಂ ಸ್ವ-ವಿಮರ್ಸೊ ಕೆಲ್ಯಾರ್ ಜವಾಬ್ ಅಪ್ಶಿಚ್ ಉದೆತಾ. ಸವಾಲಾಂ ಉದೆತಾತ್ ಕೊಣೆಂ ಕರಿಜಾಯ್ ಆಸ್ಲೆಂ? ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಕರುಂಕ್ ನಾ? ಅಜೀಕ್ ಚ್ಯಾರ್ ವರ್ಸಾಧಿಂ ಕೇಂದ್ರ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾಡೆಮಿನ್ ’ಕೊಂಕಣಿ ಆಟ್ವ್ಯೆ ವಳೆರಿಂತ್ ರಿಗೊನ್ ೨೫ ವರ್ಸಾಂನಿ ಜಾಲ್ಲೊ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರ್’ ವಿಶ್ಯಾಚೆರ್ ದೋನ್-ತೀನ್ ದಿಸಾಂಚೆಂ ವಿಚಾರ್ ಮಂಥನ್ ಗೊಂಯಾಂತ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲ್ಲೆಂ. ಹ್ಯಾ ವಿಚಾರ್ ಮಂಥನಾಂತ್ ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸ್ ಆಟ್ವ್ಯಾ ವಳೆರಿಕ್ ರಿಗ್ಚ್ಯಾ ಸಂಧರ್ಭಾಚೊ, ಗೊಂಯಾಂತ್ ಕೊಂಕಣಿ ರಾಜ್ಯ್ಭಾಸ್ ಜಾಂವ್ಚ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಶಾಚೊ ಸವಿಸ್ತಾರ್ ವಿವರ್ ನಾಮ್ನೆಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಡಿ ಬಾಬ್ ಉದಯ್ ಭೆಂಬ್ರೆನ್, ಬಾಬ್ ನಾಗೇಶ್ ಕರ್ಮೆಲಿನ್ ದಿಲ್ಲೊ. ಹೆಚ್ ಸಂಧರ್ಭಾರ್ ಕರ್ನಾಟಕ್, ಕೇರಳ್, ಮಹಾರಾಶ್ಟ್ರ ಅಶೆಂ ಹೆರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಾಂನಿ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರಾವಿಶಿಮ್ ಪ್ರಬಂಧಾಂ ಆಸ್ಲಿಂ. ಮ್ಹಾಕಾ ಮಹಾರಾಶ್ಟ್ರಾಚ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರಾವಿಶಿಂ ಪ್ರಬಂಧ್ ಸಾದರ್ ಕರುಂಕ್ ಆಸ್ಲೆಂ, ಪುಣ್ ಹಾಂವೆಂ ಮಹಾರಾಶ್ಟ್ರಾಸವೆಂ ಗಲ್ಫಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರಾವಿಶಿಂ ಪ್ರಬಂಧ್ ಸಾದರ್ ಕೆಲ್ಲೊ ಆಯ್ಕುನ್ ಚಡ್ತಾವಾಂಕ್ ಅಜ್ಯಾಪ್. ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಗಲ್ಫಾಂತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರಾವಿ ಮುಳಾಚಿ ಮಾಹೆತ್ ಸಯ್ತ್ ಚಡ್ತಾವಾಂಕ್ ನಾತ್ಲಿ.
ಶಿಕ್ಪಾಚ್ಯಾ ನದ್ರೆನ್ ಹಿಂ ಹಂತಾಂ ಪ್ರಮುಕ್; ಮಾಹೆತ್ (Information), ಸಮ್ಜಣಿ/ಅನ್ಬೋಗ್ (understanding / experience), ಉಪ್ರಾಂತ್ ಜಾಣ್ವಾಯ್ (Wisdom: Application of knowledge). ಪುಣ್ ದುರ್ಭಾಗ್ಪಣಾಂತ್ ಕೊಂಕಣಿಂತ್ ಅರ್ಧ್ಯಾ/ತುಟ್ಕೊರ್ಯಾ ಮಾಹೆತಿಕ್ಚ್ ಜಾಣ್ವಾಯ್ ಮ್ಹಣ್ ಗಾಜಯ್ತೆಲೆ ಭರುನ್ ಗೆಲ್ಯಾತ್. ಹಾಂಕಾಂ ಗಾಡಂವ್ ಆನಿ ಘೊಡೊ ಹಾಂಚೆಮಧ್ಲೊ ತಫಾವತ್ ಸಮ್ಜಾನಾ. ದೊಳೆ ಆಸಾತ್ ಪುಣ್ ದೀಶ್ಟ್ ನಾ, ಮಾಂಡೊ ಆಸಾ ಪುಣ್ ಬೊಂಡು ನಾ ಮ್ಹಳ್ಳೆಪರಿಂ. ಕೊಂಕಣಿಚೊ ಪಯ್ಲೊ ಪರ್ಗಾಂವ್ಚೊ ವಾವ್ರ್ ಕೊಣೆ, ಕೆದಾಳಾ ಕೆಲ್ಲೊ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯೆವಿಶಿಂ ಸಭಾರ್ ಕಾಣ್ಯೊ ಆಸಾತ್ ಪುಣ್ ಹ್ಯಾ ಕಾಣಿಯಾಂಕ್ ಪುರಾವೆ ಜೆ ಕಡ್ತಿಲೆರುಪಾರ್ ವಾ ಪುಸ್ತಕಾ ರುಪಾರ್ ನಾಂತ್. ಕಾಂಯ್ ಥೊಡೆ ವಿಶೇಸ್ ಅಂಕೆ ಮೆಳ್ತಿತ್ ಪುಣ್ ವಿಶೇಸ್ ಅಂಕೆ ದುಡ್ವಾಚ್ಯಾ ಬಳಾನ್ ಉದೆಲ್ಲೆ ಶಿವಾಯ್ ಸತಾಚ್ಯಾ ಬಳಾನ್ ನ್ಹಯ್.
ಆಧ್ಲ್ಯಾ ಮಯ್ನ್ಯಾಂತ್ ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ಧೆಂಪೆ ಕೊಲೆಜಿನ್ ಏಕ್ ರಾಶ್ಟ್ರೀಯ್ ಮಟ್ಟಾಚೆಂ ವೆಬಿನಾರ್ ಆಯೋಜಿತ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ, ತಾಂತುಂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ಕಥಾಕಾರಾಂಚಿ ತಶೆಂಚ್ ಪುಸ್ತಕಾಂಚಿ ಮಾಹೆತ್ ದಿಂವ್ಚಿ ಜವಾಭ್ದಾರಿ ಮ್ಹಾಕಾ ದಿಲ್ಲಿ. ಮ್ಹಜ್ಯಾ ಅಧ್ಯಯನಾಂತ್ ಹಾಂವೆಂ 1858 ಥಾವ್ನ್ 2023 ಪರ್ಯಾಂತ್ಲ್ಯಾ ಕಾಳಾಕ್ ತೀನ್ ವಾಂಟೆ ಕೆಲ್ಲೆ;
ಪಯ್ಲೊ ವಾಂಟೊ: 1950 ಆಧ್ಲೊ ಕಾಳ್ (ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಾಜ್ವಟ್ಕೆಚೊ)
ದುಸ್ರೊ ವಾಂಟೊ: 1950-2000 (ಭಾಂಗ್ರಾಳೊ ಕಾಳ್)
ತಿಸ್ರೊ ವಾಂಟೊ: 22000 ಉಪ್ರಾಂತ್ಲೊ (ಆಧುನಿಕ್/ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಳ್)
ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸೆಚ್ಯಾ ಜೆರಾಲ್ ರಿತಿಚ್ಯಾ ಸ್ಥಿತಿಯಂತರಾಕ್ (Transformation) ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಳ್ ಭೋವ್ ಮಹತ್ವಾಚೊ. ದೆಕುನ್ ಹ್ಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಳಾರ್ ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ವಾವ್ರಾಚಿ ಒಳೊಕ್ ಕರುನ್ ದಿಂವ್ಚ್ಯಾ ದಿಶೆನ್, ಆಮಿ ಮಿನತ್ ಕರ್ಚಿ ಗರ್ಜ್ ಆಸಾ; ದುಭಾಂಯ್ತ್ ’ದಾಯ್ಜಿದುಭಾಯ್’, ಉಪ್ರಾಂತ್ ಹಾಂಚಿ ದೇಕ್ ಘೆವ್ನ್ ಹೆರ್ ರಾಶ್ಟ್ರಾಂನಿ ಸಯ್ತ್ ಹಾಚೆಂ ಅನುಕರಣ್ ಜಾಲೆಂ; ಬಾಹ್ರೇಯ್ನಾಂತ್ ’ಕೊಂಕಣಿ ಕುಟಾಮ್’, ಮಸ್ಕತಾಂಕ್ ’ಬರ್ಪಿ ಮಿತ್ರ್’, ಕುವೆಯ್ಟಾಂತ್ ’ಕೊಂಕಣಿ ಕುಳ್ವಾರ್’ ಹ್ಯಾ ಸಂಘಟನಾಂಚೊ ಪ್ರಮುಕ್ ಇರಾದೊ ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ್ ಪೋಸ್ ಕರ್ಚೊ. ದೆಕುನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಬರವ್ಪ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಗಿಂ ಹಾಡುನ್, ತಾಂಚಿಂ ಬರ್ಪಾಂ ಎಕ್ಟಾಂವ್ನ್, ತಾಂಕಾಂ ಉತ್ತೇಜನ್ ದೀವ್ನ್, ಕೊಂಕಣಿ ನೇಮಾಳ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಟಿಂಬೊ ದಿವುನ್, ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ್ ಕಾಮಾಸಾಳಾಂ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡುನ್, ತಿಂ ಚಲವ್ನ್, ಕೊಂಕಣಿ ನೇಮಾಳ್ಯಾಂಚೆ ವಿಶೇಸ್ ಅಂಕೆ ಪರ್ಗಟುನ್, ಜಾಳಿಜಾಗೆ ರಚುನ್, ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಪರ್ಗಟುನ್, ಕೊಂಕಣಿ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಛಾಪುನ್, ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತಿಕ್ ಪುರಸ್ಕಾರ್ ದಿವುನ್, ಕೊಂಕಣಿ ಸಾಹಿತಿ ಜಾವ್ನ್ ಆರ್ಥಿಕ್ ಸಂಕಶ್ಟಾಂತ್ ಆಸ್ಲೆವೆಳಾರ್ ತಾಂಕಾಂ ದುಡ್ವಾಚಿ ಕುಮೊಕ್ ದಿವುನ್ ಕೆಲ್ಲೊ/ಕರುನ್ ಆಸ್ಚೊ ವಾವ್ರ್ ಕಾಂಯ್ ಚಿಲ್ಲರ್ ನ್ಹಯ್.
ಅಶೆಂ ಮ್ಹಣುನ್ ಎಕಾ ದಿಸಾ ಮಾನ್-ಸನ್ಮಾನ್ ಮೆಳ್ತಾ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ಇರಾದ್ಯಾನ್ ಕೆಲ್ಲೊ ಹೊ ವಾವ್ರ್ ನ್ಹಯ್. ಆಮಿ ಕೊಂಕಣಿ ಲೋಕ್ ಜೆರಾಲ್ ರಿತಿನ್ ಪೊಳ್ಕುರೆಂ ಚಿಂತಪ್ ಚಿಂತ್ಚೊ, ಪುಣ್ ಹೆರಾಂಚೆಂ ಬರೆಂಪಣ್ ಪಳೆಂವ್ಚ್ಯಾ, ವಳ್ಕುಂಚ್ಯಾ ಚಿಂತ್ಪಾಂತ್ಲೆಂ ಪೊಳ್ಕುರ್ಪಣ್ ನಾಕಾ. ಹೆಚ್ ಇರಾದ್ಯಾನ್ ಜ್ಯೂನ್ ಮಯ್ನ್ಯಾಚ್ಯಾ 10 ತಾರಿಕೆರ್ ಆಶಾವಾದಿ ಪ್ರಕಾಶನಾನ್ ಏಕ್ ಅಂತರ್ರಾಶ್ಟ್ರೀಯ್ ಮಟ್ಟಾಚೆಂ ವೆಬಿನಾರ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲಾಂ. ಹ್ಯಾ ವೆಬಿನಾರಾಂತ್ ಪರ್ಗಾಂವಾಂತ್ ವಾವ್ರ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ತಶೆಂಚ್ ಕರುನ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾಂ ಥಾವ್ನ್ ಆಯ್ಕುಂಚೊ ಏಕ್ ಸುವಾಳೊ. ಹೆರಾಂಕ್ ಮಾನ್ ದಿಂವ್ಚ್ಯಾಧಿಂ ಸ್ವತಾ ಮಾನ್ ಆಸ್ಚೊ ಗರ್ಜೆಚೊ. ಕಿತ್ಯಾಕ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಸ್ವತಾ ಮಾನ್ ಆಸ್ಚೊಚ್ ಹೆರಾಂಕ್ ಮಾನ್ ದಿಂವ್ಕ್ ಸಕ್ತಾ. ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಸೆಚೊ ಪೋಸ್ ಕರ್ಚ್ಯಾ ದಿಶೆನ್ ವಾವ್ರ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ಸಮೇಸ್ತ್ ಕೊಂಕಣಿ ಲೊಕಾಕ್ ಧಿನ್ವಾಸ್.
ಕೊಂಕಣಿ ಉಲಯ್, ಕೊಂಕಣಿ ಉರಯ್, ಕೊಂಕಣಿ ಆಮ್ಚಿ ಆವಯ್
ಏಕ್ ಕೊಂಕಣಿ ಚಾಕೊರ್
- ವಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ರಸ್ [ಮಾಯ್, 2023]
