[ಸಂಪಾದಕೀಯ್ - 27] ಫಿಲ್ಮಾಂ ಆನಿ ಸಮಾಜ್
ಲ್ಹಾನ್ಪಣಾರ್ ಥಾವ್ನ್ ಆಜ್ ಪಾಸೊನ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಚಡ್ತಾವಾಂಚ್ಯಾ ಜಿಣ್ಯೆಂತ್ ಫಿಲ್ಮಾಂನಿ ಎಕಾ ನಾ ಎಕಾ ರಿತಿಚೊ ಪ್ರಭಾವ್ ಘಾಲಾ. ಜಾಂವ್ ತಿಂ ಕಸಲ್ಯಾಯ್ ಪ್ರಕಾರಾಚಿಂ ಫಿಲ್ಮಾಂ, ಜಾಂವ್ ದೇಶಿ ವ ವಿದೇಶಿ, ಜಾಂವ್ ಹೆರ್ ಭಾಸೆಚಿಂ ವಾ ಹೆರ್ ಕಾಲೆತಿಚಿಂ ಪುಣ್ ಫಿಲ್ಮಾಂನಿ ಮನ್ಶಾಕ್ ತಶೆಂಚ್ ಸಮಾಜೆಚೆರ್ ಎಕಾ ನಾ ಎಕಾರಿತಿರ್ ಅಪ್ಲೊ ಮೊರ್ ಘಾಲಾ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾಂತ್ ದುಸ್ರೆಂ ಉತರ್ ನಾ. ದೆಕುನ್ ಇಸ್ಕೊಲಾಚ್ಯಾ, ಕೊಲೆಜಿಚ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಪಳಯಿಲ್ಲಿಂ ಫಿಲ್ಮಾಂ ಕಿತ್ಲಿಂ ಆಸ್ತಿತ್? ಫಿಲ್ಮಾಂಚೆಂ ಪಿಶೆಂ ಲಾಗುನ್ ಕೊಲೆಜಿಚ್ಯೊ ಕ್ಲಾಶಿ ಬಂಕ್ ಕರುನ್ ಸಯ್ತ್ ಫಿಲ್ಮಾಂ ಪಳೆಲ್ಲಿಂ ಕಿತ್ಲಿಂ ನಾಂತ್?
ಫಿಲ್ಮಾಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಸರ್ವಾಂಕ್ ಏಕ್ ನಿರ್ದಿಶ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ್ ಆಸುಂಕ್ ಜಾಯ್ ಮ್ಹಣುನ್ ನಾ. ಕೊಣ್ ಡಿಶುಂ ಡಿಶುಂ ಫಿಲ್ಮಾ ಖಾಯ್ಸ್ ಕರ್ತಾತ್, ಆನಿ ಕೊಣ್ ಹೊರ್ರರ್ ಫಿಲ್ಮಾಂ. ಕೊಣಾಕ್ ಸಂಗೀತ್/ಪದಾಂ/ಕಾಂತಾರಾಂಚಿಂ ಫಿಲ್ಮಾಂ ಆವಡ್ತಾತ್ ತರ್ ಆನಿ ಕೊಣಾಕ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ವಾ ಮೊಗಾಚಿಂ ಫಿಲ್ಮಾಂ. ಇತ್ಲೆಂಚ್ ನ್ಹಯ್; ಜಾಗತಿಕ್ ಸ್ಥರಾರ್ ಸಯ್ತ್ ಜಾಲ್ಲಿಂ (ಹೋಲಿವುಡ್) ಫಿಲ್ಮಾಂ ಆಮಿ ಖಾಯ್ಸ್ ಕರುನ್ ಆಯಿಲ್ಲ್ಯಾಂವ್; ಜಾಂವ್ ’ಟೆನ್ ಕಮಾಂಡ್ಮೆಂಟ್ಸ್’, ’ಬೆನ್ ಹರ್’, ’ಎಕ್ಸೋರ್ಸಿಸ್ಟ್’, ’ಗಾಂಧಿ’, ’ಜಾವ್ಸ್’, ’ಟೈಟಾನಿಕ್’, ’ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರ್’, ’ಜ್ಯುರಾಸಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್’.... ಲಿಸ್ಟ್ ಅಖೇರ್ ಜಾಲ್ಲೆಪರಿಂ ನಾ. ತಶೆಂಚ್ ಬೋಲಿವುಡ್ ಫಿಲ್ಮಾಂ; ’ಪಥೇರ್ ಪಾಂಚಾಲಿ’, ’ಗೈಡ್’, ’ಪ್ಯಾಸಾ’, ’ಕಾಗಜ್ ಕ ಫೂಲ್’, ’ದೇವ್ದಾಸ್’, ’ದೋ ಭಿಗಾ ಜಮೀನ್’, ’ಮದರ್ ಇಂಡಿಯಾ’... ಹಿ ಲಿಸ್ಟ್ ಸಯ್ತ್ ಅಖೇರ್ ಜಾಯ್ನಾಸ್ಲಿ.
ಅಶೆಂಚ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಹೆರ್ ರಾಜ್ಯಾಚಿಂ ಫಿಲ್ಮಾಂ ’ಮರೋ ಚರಿತ್ರ’, ’ನಾಯಗನ್’, ಆಯ್ಲೆವಾರ್ಚೆಂ ’ಸಾಯ್ರಾಟ್’... ಆತಾಂ ಕೊಂಕಣಿ ಆಮ್ಚಿ ಆವಯ್ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣುನ್ ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂವಿಶಿಂ ಉಲ್ಲೇಕ್ ಕರ್ಚೊ ತರ್, ಕಾಂಯ್ 1949 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಮುಂಬಯಾಂತ್ ಜಿ. ಎಮ್. ಬಿ. ರೊಡ್ರಿಗಸಾನ್ ’ಸುಖಿ ಕೊಣ್’ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮ್ ನಿರ್ಮಾಣ್ ಕೆಲೆಂ ಪುಣ್ ತೆಂ ಫಿಲ್ಮ್ ಕೆದಿಂಚ್ ರಿಲೀಜ್ ಜಾಲೆಂನಾ. 1950 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಗೊಂಯ್ಕಾರ್ ಭಾವ್ ಜೆರಿ ಬ್ರಗಾಂಜಾನ್ ’ಮೊಗಾಚೊ ಆಂವ್ಡೊ’ ನಿರ್ಮಾಣ್ ಕೆಲೆಂ, ಆನಿ ಹೆಂ ಫಿಲ್ಮ್ ರಿಲೀಜ್ ಜಾಲೆಂ 1950 ಇಸ್ವೆಚ್ಯಾ ಎಪ್ರಿಲ್ 24 ತಾರಿಕೆರ್. ದೆಕುನ್ ಆಜ್ ಹೊ ದೀಸ್ ’ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಚೊ ದೀಸ್’ ಮ್ಹಣುನ್ ಸಂಭ್ರಮ್ತಾತ್.
ಎಕಾ ತೆಂಪಾದಿಂ ಮ್ಹಾಕಾ ಫಿಲ್ಮಾಚೆಂ ಪಿಶೆಂ ಇತ್ಲೆಂ ಆಸ್ಲೆಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ 1984 ಇಸ್ವೆಂತ್ ಪಯ್ಲೆಪಾವ್ಟಿಂ ಬೊಂಬೊಯ್ (ಆತಾಂಚೆಂ ಮುಂಬಯ್) ಆಯಿಲ್ಲೆವೆಳಾರ್ ಎಕಾಚ್ ದಿಸಾ 4 ಫಿಲ್ಮಾಂ ಪಳೆಲ್ಲೆಂ ಆಸಾ; ಮೋರ್ನಿಂಗ್ ಶೋ, ಮ್ಯಾಟನಿ, ಈವನಿಂಗ್ ಶೋ ಅನಿ ಉಪ್ರಾಂತ್ ನೈಟ್ ಶೋ ಅಶೆಂ ಜೆವ್ಣಾಚಿ/ಖಾಣಾಚಿ ಪರ್ವಾ ಸಯ್ತ್ ನಾಸ್ತಾನಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಪಳೆಲ್ಲಿಂ. ಆನಿ ಅಸಲಿ ಫಿಲ್ಮಾಚಿಂ ಪಿಸಾಯ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾ ಮ್ಹಾಕಾ ಆಯ್ಲೆವಾರ್, ಗೊಂಯಾಂತ್ಲ್ಯಾ ದೆಂಪೆ ಕೊಲೆಜಿನ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲ್ಲ್ಯಾ ದೋನ್ ದಿಸಾಂಚ್ಯಾ ರಾಶ್ಟ್ರೀಯ್ ಕಾರ್ಯಾಸಾಳಾಂತ್ ’ಮಂಗ್ಳುರಿ ಬೊಲಿಚ್ಯಾ ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂವಿಶಿಂ’ ಉಲಂವ್ಕ್ ಆವ್ಕಾಸ್ ಲಾಭ್ಲ್ಲೊ.
ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂವಿಶಿಂ ಹಾಂವೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಅಯ್ಕತಾನಾ ಹಾಂವ್ ಕಾಂಯ್ ಪ್ರಾಯ್ಮರಿ ಇಸ್ಕೊಲಾಂತ್ ಶಿಕ್ತಾಲೊಂ. ’ಮೋಗ್ ಅನಿ ಮಯ್ಪಾಸ್’ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಫಿಲ್ಮ್ ಆನಿ ವಿಲ್ಫಿ ರೆಬಿಂಬಸಾಚೆಂ ಮಧುರ್ ಸಂಗೀತಾಚೆಂ ಫಿಲ್ಮ್. ತ್ಯೇ ತೆಂಪಾರ್ ಸಮಾಜೆಂತ್ ಭೋವ್ ಮಾರೆಕಾರ್ ರಿತಿನ್ ಧೊಸುನ್ ಆಸ್ಲ್ಲ್ಯಾ ’ದೋತ್-ದೆಣೆ’ ಪಿಡೆವಿಶ್ಯಾಚಿ ಕಾಣಿ ಆಸ್ಲ್ಲೆಂ ಫಿಲ್ಮ್. ಸಮಾಜಿಕ್ ಅರ್ಸೊ ಧರ್ಚೆಂ ಪಿಂತುರ್ ಯುನಾಯ್ಟೆಡ್ ಯಂಗ್ಸ್ಟರ್ಸ್ ಹಾಣಿಂ ನಿರ್ಮಾಣ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ಫಿಲ್ಮ್. ಪುಣ್ ತ್ಯೇ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಮಂಗ್ಳುರಿ ಕೊಂಕಣಿಂತ್ ನಾಂವಾಕ್ ಕಾಂಯ್ ಸಭಾರ್ ಫಿಲ್ಮಾಂ ಆಯ್ಲಿಂ ತರ್ಯೀ ಲೊಕಾಂಚ್ಯಾ ಕಾಳ್ಜಾಮನಾಕ್ ರಿಗೊನ್ ಥಿರ್ ಉರ್ಲ್ಲೆಂ ಏಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಸಯ್ತ್ ಆಜ್ ಪಾಸೊನ್ ಆಯ್ಲೆಂ ನಾ. ಹೊ ಮ್ಹಜೊ ಖಾಸ್ಗಿ ವಿಚಾರ್. ಆನಿ ಸಿಂತಿಮೆಂತಾಂ ಎಕಾ ಜಾಗ್ಯಾರ್ ಪುಣ್ ಗುಣ್ಮಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಕ್. ಕೊಂಕಣಿ ಮ್ಹಜಿ ಆವಯ್ ಮ್ಹಳ್ಳ್ಯಾ ಸಿಂತಿಮೆಂತಾಕ್ ಲಾಗುನ್ ಹಾಂವ್ ಮತಿಕ್ ಆಯಿಲ್ಲೆಂ ಪರ್ದ್ಯಾರ್ ಧಾಕಂವ್ಚ್ಯಾಕ್ ಮ್ಹಜೊ ವೇಳ್ ತಶೆಂಚ್ ತಕ್ಲಿ ವಿಭಾಡುಂಕ್ ತಯಾರ್ ನಾ.
ಪುಣ್ ಆಯ್ಲೆವಾರ್ ಥೊಡೊ ಆಡ್ವಾದ್ ಹಾಂಗಾಸರ್ ಘೆಂವ್ಚೊ ತರ್; ಜಿ.ಎಸ್.ಬಿ. ಬೊಲಿಚೆಂ ಫಿಲ್ಮ್ ’ಆ.ವೈ.ಜಾ.ಸಾ.’ ಪಯ್ಲೆಂ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಚೆಂ ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮ್. ಹ್ಯಾ ಫಿಲ್ಮಾಚಿ ಕಾಣಿ ಖಂಡಿತ್ ಸಮಾಜೆಕ್ ಸ್ಪಂದನ್ ಕರ್ಚೆತಸಲಿ ಮ್ಹಣುನ್ ಸಾಂಗ್ಚೆಂ ಧಯ್ರ್ ಘೆತಾಂ. ತಶೆಂಚ್ ಅನ್ಯೇಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ’ಅಂತು’ ಮ್ಹಾಕಾ ನವೊ ಭರ್ವಸೊ ಮನಾಂತ್ ಆಂಖ್ರೆಂವ್ಕ್ ಕರ್ತಾ.
ಪುಣ್ ದೆಂಪೆ ಕೊಲೆಜಿಚ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಾಸಾಳಾಚೆರ್ ಪ್ರದರ್ಶಿತ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ’ನಾಚುಯಾಂ ಕುಂಪಾಸಾರ್’ ಫಿಲ್ಮ್ ಪಳೆತಚ್ ನಿಜಾಯ್ಕೀ ಅಶೆಂ ಭಗ್ಲೆಂ; ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂ ಸಯ್ತ್ ಜಾಗತಿಕ್ ಮಟ್ಟಾರ್ ಸ್ವತಂತ್ರ್ ರಿತಿನ್ ಉಭಿಂ ರಾಂವ್ಚಿ ಶ್ಯಾಥಿ ಆಸ್ಚಿಂ. ಫಿಲ್ಮಾಚಿ ಕಾಣಿ, ಸಂಗೀತ್, ನಟನ್, ಆನಿ ನಿರ್ದೇಶನ್ ಅಶೆಂಯ್ ಪಿಶ್ಯಾರ್ ಘಾಲುಂಕ್ ಸಕ್ಲೆಂ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ಏಕ್ ಘಡಿ ಸಯ್ತ್ ಥಂಯ್ಚೊ ಉಟುಂಕ್ ಮನ್ ಆಯ್ಲೆಂ ನಾ. ಆನಿ ಎಕಾ ಶ್ರೇಶ್ಟ್ ಫಿಲ್ಮಾಚಿಂ ಲಕ್ಷಣಾಂ ಸಯ್ತ್ ಹಿಂಚ್; ಪ್ರೇಕ್ಷಕಾಕ್ ಬಾಂಧುನ್ ದವರ್ಚಿ.
ಆಯ್ಚೊ ಕಾಳ್ ಆಧ್ಲೊ ಕಾಳ್ ನ್ಹಯ್, ದೆಕುನ್ ಕ್ರೀಸ್ತ್ ಪೂರ್ವಾಚ್ಯೊ ಕುಸಾಟ್ಟ್ ಕಾಣಿಯಾಂಕ್ ಮಸಾಲಾ ಘಾಲುನ್ ಗತಿಗಟ್ಟಾಚೆಂ ಫಿಲ್ಮ್ ಕಾಡುನ್ ’ಕೊಂಕಣಿ ಸಿಂತಿಮೆಂತಾಂ’ಕ್ ಬಂಡ್ವಾಳ್ ಕರುನ್, ಆನಿ ಅಸಲಿಂ ಫಿಲ್ಮಾಂ ಕಮಿಶನಾಕ್ ಲಾಗುನ್ ಲೊಕಾಕ್ ರಾಸ್ ಘಾಲುನ್ ’ಆಮಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸೆವಾ ಕೆಲ್ಯಾ’ ಮ್ಹಣುನ್ ಲೆಕ್ಚಾ ಪಿಸಾಂಟ್ ಲೊಕಾಕ್ ಯೆದೊಳ್ಚ್ ಲೋಕ್ ಕಾಂಠಾಳೊನ್ ಗೆಲಾ. ಆತಾಂ ತರ್ಯೀ ತಿಂ ಪಿಸಾಂಟ್ ಸಿಂತಿಮೆಂತಾಂ ಪಯ್ಸ್ ಕರುನ್ ಹಕೀಗತ್ ಸಮ್ಜುಂಚೆಂ ಪ್ರೇತನ್ ಕೆಲ್ಯಾರ್ ಬರೆಂ. ನಾಂ ತರ್ ಅಸಲ್ಯಾಂಕ್ ’ಕಾಳ್’ ಲಿಸಾಂವಾಂ ಶಿಕಯ್ತಲೊ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಚರಿತ್ರಾಚ್ ಗವಾಯ್.
ಅನ್ಯೇಕ್ ಮಹತ್ವಾಚಿ ಗಜಲ್ ಹಾಂವೆಂ ಪಾರ್ಕಿಲ್ಲಿ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ತಾಲೆಂತ್ವಂತ್ ಯುವಜಣ್ ಆನಿ ತಾಂಚಿ ಉರ್ಭಾ ಆನಿ ದೆಣಿಂ. ಆನಿ ಹಿ ಉರ್ಭಾ ಆನಿ ಆಸಕ್ತೆಕ್ ವಳ್ಕುನ್, ತಸಲ್ಯಾ ಯುವಜಣಾಂಕ್ ಬರೆಂ ಮಾರ್ಗ್ದರ್ಶನ್, ದೇಕ್ ತಶೆಂಚ್ ತರ್ಭೆತ್ ದಿಂವ್ಚೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಪಕ್ ವರ್ಗ್. ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ಚಡ್ತಾವ್ ಕೊಲೆಜಿಚೆ ಶಿಕ್ಷಕ್/ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ್ ವರ್ಗಾಕ್ ಹಾಂವ್ ವ್ಹಳ್ಕತಾಂ ದೆಕುನ್ ತಾಂಚಿಂ ಕಾಮಾಂ ಸಯ್ತ್ ಹಾಂವ್ ಲಾಗ್ಸಿಲ್ಯಾನ್ ಪಳೆವ್ನ್ ಆಯ್ಲಾಂ. ಹ್ಯಾ ಸರ್ವ್ ಶಿಕ್ಷಕ್/ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಾಂಕ್ ಖಂಡಿತ್ ಉಲ್ಲಾಸ್ ಪಾಟಯ್ಜಾಯ್. ಹಾಂಗಾಸರ್ ಕಸಲೆಂಚ್ ಪ್ರೊಪಗೆಂಡಾ ನಾ, ಬಗಾರ್ ನಿಶ್ಟುರ್ ಉತ್ರಾಂನಿ ಸತ್ ಸಾಂಗ್ಚೆಂ ತರ್; ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂಚೆ ನವೆ ದೀಸ್ ಯೆಂವ್ಚಿಂ ಬಳ್ವಂತ್ ಲಕ್ಷಣಾಂ ಹಾಂವೆಂ ಗೊಯಾಂತ್ ಪಳೆಲಿಂ. ಆನಿ ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂವಿಶಿಂ ಎಕಾರಿತಿಚಿ ಜಾಗೃತಿ ಹಾಡಂವ್ಕ್ ದೆಂಪೆ ಕೊಲೆಜಿನ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ಲ್ಲೆಂ ರಾಶ್ಟ್ರೀಯ್ ಕಾರ್ಯಾಸಾಳ್ ಖಂಡಿತ್ ಕೊಂಕಣಿ ಫಿಲ್ಮಾಂಕ್ ಫಾಯ್ದ್ಯಾಕ್ ಜಾತಲೆಂ ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ಧಯ್ರಾನ್ ಸಾಂಗ್ತಾಂ.
ಚಡ್ತಿಕ್ ಮ್ಹಜ್ಯಾ-ತುಜ್ಯಾ ನ್ಹಯ್, ವೆಳಾ-ಕಾಳಾಚ್ಯಾ ಹಾತಾನ್ ಆಸಾ.
- ವಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಡ್ರಸ್ [ಮಾರ್ಚ್, 2019]
