[संपादकीय - २१] सामाजीक माध्यमां, धर्म अनी मनीस
मनशाचो इतिहास सांगचेपरकार रानांनी जियेवन आसलो मनीस फात्रांत पयलो सोध करून, फात्राच्या युगांत रोदां, आयदां/हातेरां करून दीस काडतालो. हीं आयदां व्हापार्न शिकारी कर्तालो आनी अपलें पोट भर्तालो. उपरांत किटाळाचो सोध जालो, उज्याचो सोध जालो आनी सोध मुखारून गेलो. आतांचो समाजीक माध्यमाचो यूग जाल्ल्यान मनीस अपणाकच पर्की कसो जाला आनी अपणान जियेंवचें सयत हेरांक धाखंवचेपासत म्हळ्ळेपरीं जालां.
जांव फात्राचो काळ वा माध्यमाचो काळ, बरें आनी वायट सर्व काळार आसलें, जितले मापान आधुनिकता आमचे जिण्येचो वांटो जालोगी तितलेच मापान कृतकपण, मुखोटीं न्हेसाप, धाखवप, फटी सयत म्हणचें कोणेंय नेगार कर्चेपरीं ना. पार्वे एका तेंपार एकामेका संपर्काचें माध्यम जावन व्हापार जातालो कंय, उपरांत धूत आयले, तप्पाल आयलें, टेलिग्राम आयलें, फोनां आयलीं, मोबायलां आयलीं, टिवी, अंतरजाळी आयल्यो आनी ह्या हरेकाक आमी बदलावण म्हळें, प्रगती म्हळें.
आयच्या सामाजीक माध्यमाच्या काळार कोणाकच वेळ ना. उलवंक वेळ ना, वाचुंक वेळ ना, चिंतुंक सयत वेळ ना, देकून खिणान पळेवंक मेळल्लेंच सत कशें जालां देकून फटिंचो बजार सर्व जाग्यांनी भरान चलून आसा. टिवी थावन मनीस मोबायलांक देंवला आनी मनीस आज ’उस्वास काडिनासताना सयत जियेवंक सकत पूण मोबायल नासताना न्हय’ म्हळ्ळेपरीं जियेवन आसा, तरयी कोणायलागीं वेळ ना. तेच्च मोबायलांत दिसाचीं चडतीक वोरां खर्चुंच्या आमकां, तेच्च मोबायलांत आमचिंच संबंधिकां, आमचिंच मोगाचीं आसात तरयी, कोणायलागीं वेळ ना उलवंक, आयकुंक, चिंतुंक...
हेच्च मोबायलांनी, पावसांतल्या आळम्यांपरीं दिसाक एकेक निबांनी म्हळ्ळेपरीं वाटसआपांत तशेंच फेसबुकांनी पंगड घडतात. गांवकारांचो पंगड, कुटमाचो पंगड, इसकोलाचो पंगड, कोलेजिचो पंगड, उपरांत हव्यासांचो पंगड; संगीत, साहीत, कला, तशेंच टैमपास पंगड. आनी चड करून थोडेच ह्या पंगडांनी काऱ्याळ, आनी सगळ्या पंगडांनी सयत तेच काऱ्याळ. इतलेंच न्हय, ह्या पंगडांनी सयत कुडके कुडके पंगड, हाचो पंगड, ताचो पंगड. हांतले थोडे तांतूं आनी तांतले थोडे हांतूं. हांगाय ते तीन कासांक योग्य जाल्ले न्हय थंयसरयी न्हय; जशें गुज्याक भर्तेक पोंपियां घाल्चेपरीं आसात. मुकल्यान वोडल्यारी जीब ना पूण पाटल्यान खबराळीं बायलांकयी लजेर घाल्च्यो हांच्यो खबरो; ’तो तसो, हो असो’, आनी हे हडबे समेसत मीस-कुम्साराक वेचे भागेवंत.
असल्याच पंगडांत थोडेपावटीं दाक्षेणेक लागून रावुंक पडता. जायतेपावटीं असल्या पंगडांनी एकल्या दोगांनी एकामेकाची पाट खोर्पुंचें सोडल्यार दुस्रें गोंयटांय जायनांत, पूण ’एकलो सुतारी कितेंच काम ना देकून अपल्या भुर्ग्याचे कुले तासतालो कंय’ तेच्चपरीं, तेंच पेंपारें तेंच तेंबारें आयकून पळेवन वोंकारे येतात तरयी निर्वोग नासताना रावाजय पडता.
एका असल्याच पंगडांत आयलेवार एकल्या ’जवाभदारेचो चिंत्पी (?)’न एक विडियो तशेंच त्या विडियोचेर आसची वळोक घाली; ’हो विडियो एका हिंदू चेडवाक भलत्कारान धर्म परिवर्तन करुंक मुसलिमांनी केल्ली घुटमळ’ आनी त्या विडियोचेर फकत एका चलियेक लोकांनी मेळून तेल वोतून जिवेंच लासचें धाखयिल्लें. आनी तो चिंत्पी (?) अपल्या संदेशांत सांग्ता; ’हें हैदराबादांत घडल्लें घडीत’.
होच विडियो म्हाका अन्येका पंगडांत अन्येकल्यान धाडल्लो आनी तांतली व्हळोक अशी आसली; ’युपिंत एका क्रिसतांव चलियेक हिंदू जावन परिवर्तन कर्ताना तिणे नेगार केल्लेखातीर तिका हिंद्वांनी मेळून हुल्पायलो’. दोनयी पंगडांनी आसचें मुळावें सत इतलेंच; ’वीक वांटचें’.
पूण दुर्भागपणीं हांकां धर्म म्हळ्यार कितें म्हळ्ळेंच कळीत ना, देव म्हळ्यार कोण म्हळ्ळें कळीत ना. आज ह्या सामाजीक माध्यमाचो मतलब फकत एकामेका वींक वोंकुंक म्हळ्ळेपरीं जाला. सगळे हांतूं आसात, एकामेका विंगड करुंक, एकामेका पाटल्यान/मुकल्यान वीक वांटून च्युरान च्युरो कर्चे आसात. हकीगतेंत तो विडियो अजीक तीन-च्यार वर्साधीं अमेरिकाच्या ’Guatemala’ म्हळ्ळ्या देशांत एका सोळा वर्साच्या चलियेक थंयच्या लोकांनी जिवोच हुल्पावन लगाड काडचो विडियो जावनासलो.
वेळ नातल्ल्या ह्या काळार चिंतुंकयी वेळ ना म्हणतच, लोकाक भडकांवचे भडवे यतेश्ट मापांनी आसात, तेय देव-धर्माचीं मुखोटीं न्हेसून आसात. जितलें लोकांक भडकायलें तितलो तांचोच फायदो, कित्याक म्हळ्यार जेदनां मनीस एकामेकाचीं मासां भोखावंक लाग्ता तेदनांच तांची दाळ शिजता. देकून केदनां राजकीय, केदनां धार्मीक, जातीय निबांनी मनशाचेर, मनशामुखांत्र करून आसचो वेवसतीत हल्लो हो.
संसाराच्या सुर्वातेर थावन आज पासोन, कोणेंय येवन सांगलां इतलेंच, ज्यें आमी कोणयी पळेवंक, चिंतुंक, वोरावन पळेवंक सकानांव. सुर्वातेथावन आज पऱ्यांत आसले आनी आसचे धर्म फकत दोन;
पयलो धर्म: मनशापणाचो, दुस्रो धर्म: मनशापणाविरोध. बाकिचो सगळो फकत आवाज मात्र. ह्या संसाराक आयिल्ल्या खंयच्याय म्हा-पुरुशांनी धर्म रचल्लो ना. जेजून क्रिसती धर्म रचल्लो न्हय, राम/कृषणन हिंधू धर्म रचल्लो न्हय, महम्मद पैगंबरान ’मुसलीम धर्म’ रचल्लो न्हय. ज्ये कोण ह्या संसारांत आयिल्ले फकत मनशापणाचीं लिसांवां घेवन आयिल्ले. आनी तेच्च मनशांक गळसून मनशापणाचेर जुलूम चलंवचे धर्माचे प्रतिनिधीच जेदनां मनशापणाचे विरोधी जातीत तर बाकिचें चिंतुंक कितें उरलां?
आतां एक सवाल स्वता अपणाक विचार्चें भोव गर्जेचें, ’हांव मनशापणाच्या धर्माचो वा मनशापणाविरोधी धर्माचो?’.
- वल्ली क्वाड्रस [जुलाय २०१८]
