ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್ : ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಮಾಜ್

[ಸಾಂಕಳ್ ನಿಬಂಧ್] ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್ : ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಮಾಜ್

1939 ವರ್‍ಸಾ ಪಯ್ಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬಸ್ಕಾ ಕಾರ್‍ವಾರಾಂತ್ ಭರ್‍ಲಲಿ. ಹೆಂ 2019, ಅಯ್ಶಿಂ ವರ್‍ಸಾಂ ಭರ್‍ತಾತ್. ಹ್ಯಾಚ್ ಘಡಿತಾಚ್ಯಾ ಉಗ್ಡಾಸಾಕ್ ಹೆ ನಿಯಾಳ್. ಭಾರತಾಚ್ಯೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರಾಯೆ ಉಪ್ರಾಂತ್ ತ್ಯಾ ತ್ಯಾ ಭಾಶಿಕ್ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ತಾಂಚ್ಯೆ ತಾಂಚ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ತೆಂಕೊ ದಿಲೊ ಆನಿ ತ್ಯೊ ಭಾಸೊ ಫುಲ್ಲ್ಯೊ ಫಳ್ಳ್ಯೊ. ಪೂಣ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚೆಂ ಆನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂಚೆಂ ಚಿತ್ರ್ ವೆಗ್ಳೆಂಚ್ ಕಶೆಂ ದಿಸ್ತಾ. ಸ್ವಾತಂತ್ರಾಯೆ ಆದಿಂ ಫಿರಂಗಿ ಸತ್ತೆ ಖಾಲ್ ಆಮಿ ವೆಳ್ಗಿಂ ಆಸ್ಲಲಿಂ, ಆಜುನ್‍ಯಿ ವೆಗ್ಳಿಂಚ್ ಆಸಾಂವ್. ಖರೆಂ, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಎಕಾಚ್ ರಾಜ್ಯಾಂತ್ ನಾ ಆನಿ ಆಮ್ಚೊ ಆಂಕ್ಡೊಯ್ ಭೊವ್ ಉಣೊ. ಅದ್ಮಾಸಾನ್ ಆಮಿ ಫಕತ್ ಪಂಚ್ವಿಸ್ ಲಾಖ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್, ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ಚಾರ್ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ಜಿಯೆತಾಂವ್. ಫುಡ್ಲ್ಯೆ ಪಿಳ್ಗೆಕ್ ಆಪ್ಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಅಸ್ಮಿತಾಯ್ ರಾಕುಂಕ್ ಆನಿ ಸಾಂಬಾಳುಂಕ್ ಆಮಿ ಕಿತೆಂ ಯೆವ್ಜಿಲಾಂ? ಆಮ್ಚ್ಯೆ ಮಧೆಂ ಎಕ್ವಟ್ ಘಡ್ತಲೊ ಕಾಯ್? ಆಮ್ಕಾಂ ಎಕ್ವಟ್ ಜಾಯ್ ವಾ ನಾಕಾ? ಅಸ್ಲಿಂ ಸಬಾರ್ ಸವಾಲಾಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮೊಗ್ಯಾಂಕ್ ಧೊಸ್ತಾತ್. “ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್” ನಾಂವಾಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ ಸಾಂಕಳ್ ನಿಬಂಧಾಂನಿ (serial essays) ಹ್ಯಾ ವಿಶಯಾಚೆರ್ ಖೊಲಾಯೆನ್ ನಿಯಾಳ್ ಕರುನ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ತರ್ನಾಟ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ ಏಕ್ ಜಾಗೃತಾಯ್ ನಿರ್ಮಾಣ್ ಕರ್‍ಚೊ ಮ್ಹಜೊ ಉದ್ದೇಶ್. ತಾಚೆರ್ ಭಾಸಾಭಾಸ್ ಆನಿ ಚಿಂತನ್ ಮಂಥನ್ ಜಾವ್ನ್ ಮುಕ್ಲಿ ವಾಟ್ ಆಮಿ ತೆಂಕ್ಚಿ. ಧಾ ಪ್ರಬಂಧಾಂ ಮದ್ಲೊ, ಹೊ ಮ್ಹಜೊ ಪಯ್ಲೊ ನಿಬಂಧ್ – ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಮಾಜ್.

ಭಾಸ್ ಆನಿ ಬೋಲಿ

ಮನಿಸ್ ಉಲಯ್ತಾ, ತಿ ಎಕ್ಯೆ ತರೆಚಿ ಭಾಸ್. ಪೂಣ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ತಿ ಭಾಸ್ ಬರಯ್ತಾನಾ, ತೊ ಎಕ್ಯೆ ಥಾರಾವಿಕ್ ರಿತಿನ್ ತಿ ಬರಯ್ತಾ. ದೆಕುನ್ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಬೋಲಿ ಮಧೆಂ ಫರಕ್ ಆಸಾ. ಭಾಸ್, ಬೋಲಿ ಪರಸ್ ವ್ಹಡ್. ಭಾಶಿಕ್ ಸಮಾಜಾಂತ್ ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಬೊಲಿಯೆ ಪರಸ್ ಚಡ್ ಮಾನ್ ಆಸಾ. ಭಾಶೆಕ್ ಏಕ್ ಪ್ರಮಾಣ್ ರೂಪ್ ಆಸ್ತಾ. ಪೂಣ್ ಬೋಲಿ ಥಳಾವ್ಯಾ ಜಮ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಉಲೊವ್ಣ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಕಶಿಯ್ ಆಸುಂ ಯೆತಾ. ಥೊಡ್ಕ್ಯಾಂತ್ ಸಾಂಗ್ಚೆಂ ತರ್, ಬೋಲಿ ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಚೊ ಭೊವ್‍ರುಪಿ (diverse) ಪ್ರಕಾರ್.

ರಾಜಕೀಯ್ ಆನಿ ಇತಿಹಾಸಿಕ್ ಕಾರಣಾಂಕ್ ಲಾಗುನ್ ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ರೂಪ್ ಮೆಳ್ತಾ. ದೆಕಿಕ್ ದಕ್ಷಿಣ್ ಲಂಡಾನಾಚಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಬೋಲಿ, ಜಿ ಥಂಯ್ಚ್ಯಾ ರಾಜ್‍ಘರಾಣ್ಯಾಚಿ ಭಾಸ್, ಹಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಸ್ ವಾ ರಾಣಿಯೆಚಿ ಭಾಸ್ (Queen’s English) ಮ್ಹಣ್ ವಿಸ್ತಾರ್‍ಲಿ. ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಸ್ ಶಿಕಯ್ತಾನಾ, ತಿಚ್ ಭಾಸ್ – ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಶಿಕಯ್ತಾತ್. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಎಕಾ ರಾಜ್ಯಾಂತ್ ನಾ, ದೆಕುನ್ ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣಾಚಿ (standardization) ಗರ್ಜ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಕೆದ್ನಾಂಚ್ ದಿಸ್ಲಿ ನಾ. ಹಾಕಾಚ್ ಲಾಗುನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಚ್ಯೊ ಕಾಂಯ್ ಬೊಲಿಯೊ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ವಯ್ರ್ ಸರ್‍ಲ್ಯೊ.

ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯೊ

ಧರ್ಮ್, ಜಾತ್ ಆನಿ ವಠಾರಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯೊ ಘೊಳ್ತಾತ್. ಪೂಣ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ಆಸ್ಚ್ಯೊ ಚಾರ್ ಮುಕೆಲ್ ಬೊಲಿಯೊ ಅಶ್ಯೊ:

1. ಶಿಕ್ಷಣಿಕ್ ಆನಿ ಪ್ರಶಾಸನಾಚ್ಯಾ ಪಾಂವ್ಡ್ಯಾರ್ ಗೊಂಯಾಂತ್ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಅಂತ್ರುಜಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ದೇವ್‍ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್.

2. ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂನಿ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂನಿ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಬಾರ್‍ದೆಶಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ರೊಮಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್.

3. ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಆನಿ ಮಂಗ್ಳುರ್ ಭೊಂವ್ತಿಂ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂನಿ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಮಂಗ್ಳುರಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್.

4. ಕರ್ನಾಟಾಕಾಚ್ಯೆ ಕರಾವಳಿ ವಠಾರಾಂತ್ ಸಾರಸ್ವತಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಸಮಾಜಿಕ್ ಆನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂನಿ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಜಿ. ಎಸ್. ಬಿ. ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ದೇವ್‍ನಾಗರಿ ಆನಿ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಬರಯ್ತಾತ್.

ಪಯ್ಲ್ಯಾ ತೀನ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ಬೊಲಿಯಾಂ ಮಧೆಂ ಜಾಯ್ತೆಂ ಸಾರ್ಕೆಪಣ್ ಆಸಾ. ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮ್ಹಾಲ್ಗಡ್ಯಾಂನಿ ಖಂಯ್ಚಿಯ್ ಏಕ್ ಬೋಲಿ ಪ್ರಮಾಣ್ ಮ್ಹಣ್ ವಾಪರುನ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚಿ ಉದರ್ಗತ್ ಕರ್‍ಚ್ಯಾಕ್ ವಾ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ವಾಪರ್‍ಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ ಚಾರ್ ಮುಕೆಲ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯಾಂ ಮಧೆಂ ಏಕ್‍ರುಪ್ಪಣ್ ಹಾಡ್ಲಲೆಂ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚೆಂ ಆನಿ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಚೆಂ ಚಿತ್ರ್ ಆಜ್ ವೆಗ್ಳೆಂಚ್ ಆಸ್ತೆಂ. ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಚ್ಯಾಕ್‍ಯ್ ಕೊಂಕ್ಣಿನ್ ಸಂಘರ್ಶ್ ಕೆಲೊ ಆನಿ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳೊವ್ನ್.ಯಿ ತಿ ಸಂಘರ್ಶ್ ಸಂಘರ್ಶ್ ಕರಿತ್ ಆಸಾ. ತಿಚ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಶಾಚೊ ಬಾರಿಕ್ ಇತಿಹಾಸ್ ಹಾಂಗಾ ದಿಲಾ.

ಕೊಂಕ್ಣಿ – ಏಕ್ ಭಾಸ್

ಸುಮಾರ್ ಆಟ್ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಏಕ್ ವಿಂಗಡ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಆಯ್ಲಿ. ತಿಕಾ ರಾಯಾಳ್ ಆಸ್ರೊ ಮೆಳ್ಳೊ ನಾ. ಕನ್ನಡ, ತುರ್ಕಿ, ಅರ್ಬಿ, ಮರಾಠಿ ಆನಿ ಪುರ್ತುಗೆಜ್ ಭಾಶಿಕಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ತಿ ಫುಲ್ಲಿ. ತಿಕಾ “ಕೊಂಕ್ಣಿ” ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ನಾಂವ್ ಸಯ್ತ್ ಮಾಗಿರ್ ಲಾಭ್ಲೆಂ. ಗೊಂಯಾಂತ್ ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ತಿಕಾ, ಲಿಂಗ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ, ಲಿಂಗ್ವಾ ಕಾನಾರಿಂ ಆನಿ ಲಿಂಗ್ವಾ ತೆರ್ರಾ ಅಶಿಂ ನಾಂವಾಂ ಆಸ್ಲಿಂ. ಸುರ್ವೆಚ್ಯಾ ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ಮಿಶನರಿಂನಿ ಆನಿ ಕಾಂಯ್ ಥಳಾವ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮನ್ಶಾಂನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್‍ಪಾವಳ್ ರಚ್ಲಿ. ತಿಕಾ ಆಮಿ ಪೊರ್ಣಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮ್ಹಣ್ತಾಂವ್. ಹಿ ಪೊರ್ಣಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಗೊಂಯಾ ಭಾಯ್ರ್ ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ ಆನಿ ಕೆರಳಾಂತ್ ರಾಬಿತೊ ಕರ್‍ತಲ್ಯಾ ಸಾರಸ್ವತಾಂಚ್ಯೆ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯೆಕ್ ಚಡ್ ಲಾಗಿಂ. ತಶೆಂಚ್ ಗೊಂಯಾಂತ್, ಸಾಶ್ಟಿ ವಠಾರಾಂತ್ ತಿಚಿ ಕಾಂಯ್ ರುಪಾಂ ಆಜುನ್‍ಯ್ ಘೊಳ್ತಾತ್. ಇಂಕ್ವಿಜಿಶನಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಜಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್‍ಪಾವಳ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಮೆಳ್ತಾ ತಿ ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್‍ಪಾವಳ್, ಜಿ ಪೊರ್ಣೆ ಕೊಂಕ್ಣಿಕ್ ಆನಿ ಆಯ್ಚ್ಯೆ ಆಧುನಿಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಕ್ ಏಕ್ ಸಾಂಕವ್.

ಹ್ಯಾಚ್ ಆಧುನಿಕ್ ಕಾಳಾಂತ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಕ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಚ್ಯೆ ಆದಿಂ ಗೊಂಯಾಂತ್‍ಚ್ ತಿಚ್ಯಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಾಚೆರ್ ಪ್ರಶ್ನ್ ಉದೆಲೊ. ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಸುಟ್ತಚ್ ಗೊಂಯ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ್ ವಿಲೀನ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಜಾಯ್ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾ ಇರಾದ್ಯಾನ್ – “ಕೊಂಕ್ಣಿ ಹಿ ಮರಾಠಿಚಿ ಬೋಲಿ” ಆನಿ “ಗೊಂಯ್ಚಿ ಭಾಸ್ ಮರಾಠಿ” ಮ್ಹಳ್ಳೊ ವಿತರ್ಕ್.ವಾದ್ ಕಾಂಯ್ ಮರಾಠಿವಾದಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಮಾಂಡ್ಲೊ. ಸಗ್ಳ್ಯಾ ವಾದಳಾಂಕ್ ಫೂಡ್ ಕರುನ್ 1975 ವರ್‍ಸಾ ತಿಕಾ ಏಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾಡೆಮಿಚಿ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಳಿ. 1987 ವರ್‍ಸಾ ತಿ ಗೊಂಯ್ಚಿ ರಾಜ್ ಭಾಸ್ ಜಾಲಿ ಆನಿ 1992 ವರ್‍ಸಾ ತಿಕಾ ಸಂವಿಧಾನಿಕ್ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಳಿ. ತಶೆಂಚ್ ಕೆರಳಾಂತ್ (1980) ಆನಿ ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ (2006) ಕೊಂಕ್ಣಿ ಶಿಕ್ಪಾಕ್ ಸಂದ್ ಮೆಳ್ಳಿ. ಗೊಂಯ್ ಮೆಕ್ಳೆಂ ಜಾತಚ್ ಹಾಚ್ಯೆ ಆದಿಂ 1962 ವರ್‍ಸಾ ಪಾಸುನ್ ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ಶಾಳಾಂನಿ ತಿ ಏಕ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಥಂಯ್ ಶಿಕಯ್ತಾಲೆ. ಇತ್ಲೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ಬರೆಂ ಜಾವ್ನ್.ಯಿ ಆಮಿ ಆಶೆಲ್ಲೊ ಎಕ್ವಟ್ ಫಾವೊ ಜಾಲೊ ನಾ. ಲಿಪಿವಾದ್ ಆನಿ ಬೊಲಿವಾದ್ ಮ್ಹಣ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜ್ ದುಸ್ಪಟ್ಲಾ.

ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜಾಚೊ ಫುಡಾರ್

ಭಾಸ್ ಎಕಾ ಸಮಾಜಾಚಿ ವಳಕ್. ಹಾಂತುಂ ಕಸಲೊಚ್ ದುಬಾವ್ ನಾ. ಸಮಾಜ್‍ಶಾಸ್ತ್ರ್ಯಾಂ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಭಾಸ್ ಎಕ್ಯೆ ಸಂಸ್ಕೃತಾಯೆಚೆಂ ವಾಹನ್. ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಚೊ ಆರ್ಸೊ. ದೆಕುನ್ ತೊ ಸಮಾಜ್ ಫುಡೆಂ ವಚುಂಕ್ ಸೊದ್ತಾ ಜಾಲ್ಯಾರ್, ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾನ್ ಆಪ್ಣಾಚಿ ಭಾಸ್ ಸಾಂಬಾಳುನ್ ದವ್ರುಂಕ್ ಜಾಯ್. ಕಾರಣ್ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಭಾಶೆ ವರ್ವಿಂಚ್ ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಕ್ ಅಸ್ಮಿತಾಯ್ ಲಾಭ್ತಾ. ಭಾಸೊ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಯೆತಾಕ್ ಆನಿ ಭಾಸೊ ಮರ್‍ತಾತ್. ಕಾಂಯ್ ಭಾಸೊ ಮರ್‍ಣಾಚೆ ತಣಿರ್ ಪಾವ್ಲ್ಯೊಯ್ ಆಸಾತ್. ತಿ ಭಾಸ್ ಸಾಂಬಾಳ್ಚಿ, ತ್ಯಾ ಕಾಳಾಂತ್ ಜಿಯೆತ್ಲ್ಯಾ ಲೊಕಾಂಚಿ ಜಬಾಬ್ದಾರಿ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾಂತ್ ಕಾಂಯ್ ಚುಕ್ ನಾ. ಜಶೆಂ ಹೆರ್ ಭಾಶೆ ವಿಶಿಂ ಆನಿ ತಾಂಚ್ಯಾ ಸಮಾಜಾ ವಿಶಿಂ ಹೆಂ ಖರೆಂ, ತಶೆಂಚ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜಾ ವಿಶಿಂಯ್ ಹೆಂ ಖರೆಂ.