आस्त व वस्त?
म्हज्या आध्ल्या मय्न्यांत्ल्या ’दॊन संसार’ संपादकीयाचेर थोड्यांनि पर्गट रितिन तर थोड्यांनि खास्गेन म्हाका बरयिल्लें. साहित काळ्जाचि भास म्हण मांद्तेल्यांत्लो हांव्यी एक्लों देकुन जिण्ये अन्भॊगाचिं कापां उत्रांनि गुंतुन पिंत्रायिल्लिं भॊव्शा थोड्यांच्या काळ्जाक पाव्लिं म्हण मात्सि दाधोस्काय भग्लि. दॊन संसाराचि भास हांगासर मुखारुन व्हरुं तर; कोंक्णि कोणाक आस्त (Asset) तर कोणाक दयित्व (liability). अन्यॆका उत्रान सांगों तर; ’कोंक्णेन अप्णाक कितें दिलां वा दिता’ म्हण चिंतेले यथॆश्ट तर, ’अप्णान कोंक्णेक कितें दिलां?’ म्हण चिंतेले भॊव थोडे पुण आसात.
कांय पांतीस वर्सां थाव्न कोंक्णि साहित्याच्या मोगार (व पिसायेर म्हणा) पडोन आस्च्या म्हाका खंडित जाव्न कोंक्णि आस्त म्हण भग्ता, कोंक्णि साहितिक वाव्र केल्ल्या/कर्तेल्यांक कोंक्णेचि आस्त म्हणुन मानान/अभिमानान लेख्लां/लेख्तां, जांव कोण त्या अभिमानाक फावो जाल्ले वा नास्चे तें तांतांचेर सोड्तां. पांतीस वर्साधिं सय्त एका बरव्प्याचि काणि आंवड्लि तर ताचो गांव, पात्तो सोधुन काड्न, ताका मेळुन, ताका आय्कुन येंव्चि पिसाय आज पासुन आसा. देकुन पर्गांवांत्लो रजेर माय़्गांवाक येताना सय्त कोंक्णि बरव्प्यांक (जांव प्रायेन/अन्भॊगान ल्हान/व्हड) भेटो दिंव्चि सवय आज पासोन पाळुन आय्लां. पुण कोशेड्दाखाल (कोशेड्द आसा म्हणुन पात्येतलों हांव) सांगुं तर, कस्लोच्च गुप्त इरादो hidden agenda म्हजेलागिं नात्लो/ना/आस्चोना. फकत्त तो/ति कोंक्णेचि आस्त म्हळ्ळें चिंताप मात. ह्यॆ बेटेक लागुन आण्व्या चिंत्पाच्या वेक्तिं थाव्न पाट्ल्यान/मुख्ल्यान आय्कुंक जाय्तें मेळ्ळां; ’कोंक्णि भेटो कर्तलो कोंक्णि पेटो ने?’ म्हळ्ळिं पर्गट उत्रां सय्त मोवाळायेन सोस्ल्यांत. आसुं त्यॆ त्यॆ मनॊगतेचे अप्ल्या चिंत्पाक सरि जाव्न चिंतात/उलय्तात.
आय्लेवार एका तेंपाधिं कोंक्णि वाव्र व्हडा अभिमानान केल्ल्या पुण वेळाकाळाच्या बद्लावणेंत, प्रायेस्त/पिडॆस्त जाव्न आस्च्या थोड्या बरव्प्यांक मेळुंक गेल्लों; भॊव दुःखाळ स्थितेंत थोडिं आस्लिं. एका तेंपार कोंक्णि पत्रांनि अप्लो साहितिक वाव्र केल्ले आज कोन्शांत आसात, तांकां पळेतेलिं नांत, मेळ्तेलिं नांत, कसो आसाय म्हण विचार कर्चिं नांत. एक्लो माल्घडो बरव्पि सार्कें उटोन बसोंक सकाना, हांव ताका मेळ्ळों, ताच्या तोंडार मोगाळ हासो उदेल्यो, तिच्या प्रायेस्त बाय्लेन म्हाका पियेंव्क काफि दिलि, हांवें पियेल्ल्या थोड्या वेळा उप्रांत तिणें तिच्या प्रायेस्त पतिक्यी काफि दिलि, हांव त्या कोपांत तिळुन पळेताना कळ्ळें, ति दुदाविणे आस्चि काफि. म्हळ्यार आस्लें थोडे थेंबे दूद तिणें म्हज्या काफियेक वोतुन दिल्लें. हांव्यी कितेंच सम्जनास्चेपरिं केलें. मुंबय तसल्या श्हेरांत भावाक भाव ना, कोणाक कोण ना, तर मन्शापण तर्यी कशें आस्तेलें? दुडु आस्चोच्च दट्टु जालेल्या ह्या काळार कोणाक कितें पडुन गेलां कोण कसो जियेता म्हणुन, तो जियेता वा मोर्ता म्हण कोणें चिंतिजय आस्लें? कित्याक चिंतिनांत?
मांय्गांवांत कांय परिगत अथ्बिच्च ना, कित्याक्गी म्हाका मांय्गांवांत मायामोगाचि कुस्कुट कुरुः सय्त दिस्लिना. त्या तेंपार ताणिं कोंक्णि साहित बरंव्क सुर्वात कर्ताना जोक्ति सव्लताय नात्लि, शिकप नात्लें वा हेर गिन्यान उणो आस्लो. पुण तांच्या काळ्जांत कोंक्णिचो मॊग भर्पूर आस्लो. तांच्या माया-मोगाक तर्य़ी व्हळ्कुयां, तांच्या साहिताक अमृत म्हण्चि गर्ज ना. पुण आय्चे यंत्र-तंत्राच्या आधुनिक काळार जियेव्न आस्चे आमि कित्ले वेग्ळे आसांव? आम्कां जाय्ते उपलब्द्यो आज आसात, जाय्तें गिन्यान, शिकाप, सम्जणि आम्कां आसा. पुण इत्लें आसोन्यी आम्चेथंय कोंक्णेचो मायामॊग म्हळ्ळो ना. देकुन आमि दोळे असोन्यी कुर्डे, कान आसोन्य़ी केप्पे आनि मत असोन्यी भेरे जाव्न जियेतांव. हेच्च खातिर जाय्जय चड्तावांच्या काळ्जांत कस्लिगी दूःख, कितेंगी घडुंक न्हजो जाल्लें घड्लें न्हय म्हळ्ळे चुर्चुरे, हेरां थाव्न तिरस्कृत जाल्लिं भग्णां, अप्ल्या मधेंच पर्कि जाव्न जियेंव्चि परिगत उदेल्या म्हळ्यार सार्कें जाय्त?.
एका तेंपाधिं गांवार तशें पर्गांवांत कोंक्णि बुकांचें वोजें व्हावव्न, लोकाक मेळुन बूक मोलाक घेया, केसेट्यो/सिडि मोलाक घेया म्हणुन कोंक्णि लोकाचि ’मुळावि जवाभ्दारि’ जागय्तेलि बरव्पिण एका आश्र्यांत आसा, तिका च्यार वोणदि मधें सय्त, सार्कें उटोन/चलुंक जाय्ना तर्यी कोंक्णि बुकांचो हुस्को, कोंक्णि साहित्याचो हुस्को. कांय ति चडित शिक्पि न्हय, तिचें साहित कांय ’शॆक्स्पियराचें’ साहित न्हय जाव्येत. पुण ऎक मात नख्खें सांग्तां; ’कोंक्णेक वस्त करुन, कोंक्णेंत फकत्त नांव/दुडु कमांव्क आयिल्ल्या/जियेतेल्या, कोंक्णेच्या नांवान अप्ल्यांक्च्च लुटुन खांव्क्यी पाटिं सरानास्च्या यथॆश्ट मापान भरोन गेलेल्या बरव्प्यांच्याकी हजार वांट्यांनि हिच्या कोंक्णि वाव्राक मान फावो’.
वर्सान वरस ’कोंक्णि दिवस’ म्हळ्ळो डोंबराट सग्ळ्यांनि चल्ता, पुण तो डोंबराट चलय्तेल्या कित्लेश्यांक कोंक्णि वाव्र म्हळ्यार कितें म्हणुन कळित असा? कोंक्णि संस्थ्याचे हुद्दॆदार म्हणुन हर्दें पेट्तेल्यांक कोंक्णि बरव्प्यांचि वळोक सय्त ना, इत्लेंच न्हय; ’तुं कोंक्णेक नवो न्हय?’ म्हणुन विचारुंक सय्त कुस्कुटाचि लज तांकां ना. आसुं. आनि हो डोंबराट इत्ल्यार्च्च रावाना, वर्सान वरस वेदि कार्यिं कितें, कानडिंत्ल्या ’यारदॊ दुड्डु यल्लम्मन यात्रे’ म्हळ्ळे गादियेपरिं, कोणाच्या दुड्वान, कोणाक्गी वेदिचेर बसंव्चि, वेदिसमोर च्यार बोडां आस्ल्यारी व्हड ना पुण वेदिचेर कांय धा-वीस मान मन्शां, फुलां तुरे कितें, वाखण्णि कितें, वर्दि-तस्वीरेखातिर धांव्णि कितें, आनि ह्या च्यार बोडांक आट संस्थे, एक्ल्याक पळेल्यार एक्ल्याक जाय्ना, तो आस्ल्यार हांव ना म्हळ्ळें हठ खरेंपणिं म्हाका विचारुंक कर्ता ’असल्या चिंत्पाच्या वेक्तिं थाव्न कोंक्णेक तीस कासांचें तर्यी मॊल आसा?, कोंक्णेक लोकान कांठाळ्चेपरिं केल्ल्या असल्यांक कितें करिजाय?’
अन्यॆक मक्कर आसा - जीव आस्ताना मत भाड्याक दिल्ले, जेद्नां तो कश्टार आस्चो कोंक्णि बरव्पि अंतर्लो तर पळेया डॊंग, कितें कविता, कितें फुगार्णि आनि मार्नेमिच्या वेसाक सय्त लजेक घाल्चो कितें वॆस.
आतां तुमि विचारा ’तुं कॊण?’, हांव सांग्तां, हांव ऎक सादो मनिस. खंच्याय संस्थ्याचो मुखेलि न्हय, अकाडेमिचो सांदोय न्हय, खंच्याय मंडळिचो हुद्दॆदार न्हय, म्हजेलागिं विजिटिंग कार्ड ना, लेटर हेड ना, सत सांग्चें तर, कोंक्णेचि पिसाय सोड्ल्यार दुस्रें कितेंच म्हजेलागिं ना. आतां कश्टार आस्च्या गर्जेवंत कोंक्णि बरव्प्यांचि मजत कोणे करिजाय आस्लि? कांय जिण्येंत ऎक पाव्टिं च्यार गांवांनि दांग्रो मारुन जमो केल्लो थोडो ऐवज दितच्च आम्चि जवाभ्दारि संप्ता?
कोंक्णेशिवाय हाणिं हेर खंच्याय भासांनि इत्लोच्च मापान वाव्र केल्लो तर, आज हिं खंय आस्तिं? पुण ’लाभ’ चिंतुन सर्वां कोंक्णि वाव्राक देंवानांत. तर असलिं कोंक्णेक आस्त वा वस्त म्हळ्ळें तुमिंच चिंतुन पळेया.
काळोकाक दुर्सोन बस्तेल्यांत्लो हांव तर्यी न्हय, कोणे करिजाय आस्लें कित्याक करिनांत म्हणुन सवालां विचार्चे बद्लाक हांव जाव्न म्हाकाच्च सवाल करि ’हांवें जाव्न कितें कर्येतें?’ आनि ह्या बरव्प्याच्या मजतेक लागुन, आशावादि प्रकाशनाच्या वेगिंच पर्गटुन येंव्च्या बुकांचो सग्ळो आदाय असल्या कश्टार आस्च्या बरव्प्याक दींव्क मॆट काडुंक मुखार सर्तां, ह्या म्हज्या पिसायेक लागुन परत म्हाका फकत्त लुक्साण जातेलें म्हणुन जाणासोन्य़ी हें मॆट काड्चें गर्जेचें म्हण दिस्ता. कित्याक म्हळ्यार ’नांव/दुडु’ कमांव्क हांव कोंक्णेक यॆंव्क ना, फाल्यां जर हांवें कोंक्णेक दिलेल्या कांय इल्ल्या चिल्लर वाव्रांत म्हजें कोशेड्द/अंतस्कर्न संतोस भग्तेलें म्हळ्ळो भर्वसो म्हाका.
हाच्याकी चड्तिक कितेंच म्हाका नाका,
मायामोगान
- वल्ली क्वाड्रस (नवेंबर, २०१६)
