देव-धर्म, देश-कर्म, अपलो-पेलो आमचेलागीं नीब न्हय, निबांचें तुपेंच आसा तरयी आमी लाचार आनी कंगाल कित्याक म्हळ्यार आमच्या मनांतलें मुळावें चिंतप घट बुन्यादेचेर ना. देकून सगळें असूनयी अमी रितीं आनी कोण कितें जालो तरयी भितरले भितर भगचें रितेंपण आनी काळोक आमच्या चिंत्पाचेर आर्सो धर्ता तरयी आमी सास्पोन जियेतांव.
निमीत मात्र! एक असलीच काणी, वयचारीक तुपें ह्या काणियेंत अपुर्भायेन व्हाळयलां. संयबान कवी जावनासोन काणी बरयतेल्यांची काणी कितली भळाधीक जावंक सक्ता म्हळ्ळें ही काणी अपुर्भायेन गवाय दिता. ही काणी २०१८ इस्वेच्या दे|विलफी रेबिंबस स्मारक पयणारी-वीज राश्ट्रीय मट्टाच्या कोंकणी साहितीक स्पर्ध्यांत दुस्रें इनाम आपणायिल्ली काणी.
२००४ थावन २००९ पऱ्यांत दायज.कोमचो सह-संपादक जावन वावर केल्लो मेलवीन जे. वास सद्द्याक कुवेयटांत ना, मंगळूरच्या केलराय फिर्गजेंत वसती करून आसा. अपरूपायेन पूण अपुर्भायेन काणी बरंवची ताची सवय जाल्ल्यान ही काणी भोवशा ताच्या उत्तीम काणियां पयकिंतली एक म्हण सामगुंक धयर गेतां. बाकिचें मापुंक तुजेर सोडतां.
सं
[मटवी कथा]: निमित्त मात्र! [मेल्विन जे. वास, केलराय]
सुधाचा जिविताक खंय थावन आरंभ करूं? मोहनान आपणाकच विचारलें. जवाब मेळ्ळिना
"फकत्त दोन दिसांक! दोन दिसांक तुका म्हजें जिवीत जियेवंक जांवचें ना!" सुधान उस्मडोन सांग्ताना मोहन हासल्लो. पूण ताच्या हास्यांचा पाटल्यान खंयचर्गी ताकाच कळीत नातलेल्या तेवशीं सुधान हिशारो केला म्हळ्ळें तो जाणां जाल्लो.
"जिवीत! तुजें जिवीत.....! म्हळ्यार...? ह्या घरांत तुवें जियेंवचें!?"
"हां! म्हजें जिवीत! म्हज्या सार्क्या चलियेचें जिवीत! च्यार वोणोदी मधें बसोन भावनात्मक उत्रांनी बरयिल्लें स्रजनात्मक जाता जाव्येत! पूण सत्यात्मक जायना!"
मोहनाचा तात्वीक चिंत्पाक कोर्वोंतान कातरलेल्याबरी जालें.
साहित्य अकाडमिचो पुरसकार घेतलेल्या मोहना हाता ताळुवेची ऊभ अजून निवोंक नातलेली. जाल्यारी सुधाक मात्र पुरसकार मेळ्ळेल्या कृतियेंतल्या "सुधाचें जिवीत" म्हळ्ळ्या एका पात्राचेर शीण आसल्लो. तो पात्र मोहनान आपल्या बायलेन आपणा वयर कर्चो त्याग नियाळन तिका समर्पून तो रचल्लो. पूण सुधान मात्र ह्या पात्रा वयर शीण उचारल्ली. त्या पात्राक आपणाचें नांव दिलां म्हळ्ळ्या काराणाक लागोन वा तो पात्र रचलोलो ताका पसंद जावना म्हळ्ळ्या काराणाक लागोन.... कित्याक म्हळ्ळें मोहनाक खबार ना. सुधान ह्या विशीं स्पश्ट कांय सांगल्लेंय ना! तरी
"जियेवन दाकय!" सांगलें सुधान.
"जायत!" मोहन ओपलो. बरयणाराची जात ताची! तो चिंत्पी! आशें म्हणताना ताणें येदोळच सभार चलियांचें जिवीत जियेवन जाल्लें. आतां खुद्द आपल्या बायलेचें जिवीत जियेंवचें कांय ताका व्हडलें म्हणोन दिसलें ना,
***
सुधान जियेल्ल्या इतल्या वर्सांचा जिणियेक खंय थावन आरंभ करूं?
"उत्राक उतार पाटीं दिताना.... जायत म्हणोन ओप्ताना आपणाक हें साद्य आसा?" म्हळ्ळ्याचें ताणें गण्णें केल्लें ना, तेदनां ताका ह्या चलिये जाती प्रास ताणें एक मेट ऊंच्च आसाजाय म्हळ्ळें चिंताप आसल्लें पूण आतां?
सुधा..... आनी ताचें जिवीत.....! खंय थावन आरंभ करूं?
जनेल! सुधाचें जनेल! मोहनाक उडास आयलो. सुधाचें सदांचें जिवीत ह्या घराचा जनेला थावनच आरंभ जाता. तर कितें आसा ह्या जनेला भायर?
मोहनान जनेल उघडलें. आनी भायर पळेलें.
भायर भिर्भिरो पावस. ह्या पावसा मधें व्हाळचा वाऱ्याक दिशा नासताना वोंदोन वेच्यो पावसा शेणो. उदकान कदळायिल्लो रसतो. भरोन व्हाळची म्हेळी चरंडी. रसत्या वयल्यान आशार पाशार जांवचीं वाहनां. मनश्यां! सतऱ्यो! पान मसाला गाडी. गाड्ये रोदा पाटल्यान रावल्लें सुणें. आंकुडचें!
कांय विशेश म्हळ्याबरी दिसलें ना. ताणें जनेल धांपलें आनी सिगरेट जळयली. मत चुरूक जाली. सदांचा बरी दिसाळें वाचुंक मन जालें. दिसाळें सुधाचा जिविताचो वांटो? ना!
सुधाची जिणी ह्या उग्त्या जनेला थावन आरंभ जाता. तर कितें आसा ह्या जनेला भायर? मोहन पर्त्याक जनेलार आयलो आनी ताणें भायर पळेलें. तेंच द्रश्य!
तो जनेलार थावन सरोन कुजनाक गेलो.
कुजनांत सगळें असत व्यसत! जशें एक बायल म्हळ्ळी ती ह्या घरांत जिये ना म्हळ्ळ्या भाशेन! ताणें उदाक पियेंवचो गोबळो सोधलो. मोरियेंत..... उश्टो! उदाक कशें पियेंव हांव?
"सुधा?" ताणें बोब मारली. ताची बोब ताच्या ताळ्या थावन भायर पडली? ताका दुबाव जालो.
"सुधा?" ताणें पर्त्याक बोब मारली.
कांयच आवाज ना. घरा भितर आपणा शिवाय दुस्रें कोणी ना म्हळ्ळ्या भाशेन! तो सालाक आयलो. सोप्याक गेलो. निदचा कुडाक वचोन पळवन आयलो. पाटल्या दारार भोंवलो. न्हाणियेक गेलो. टायलेटा दाराक लोटून तिळिलागलो. ना! सुधाची जळक पडली ना.
तो आतां निट्ट कुजनाक गेलो. कुजनाचा मोरियेंतलो एक गोबळो ताणें हातीं घेतलो. त्या गोबळ्याक ताणें बरो करून धुवन काडलो आनी चुपचाप कांयच आवाज करिनासताना एक गोबळो उदाक पियेवन तो भायर आयलो आनी सालांत बसलो.
***
कुजनाचा कोनश्यार बसोन चपाती लाटचा सुधाक आनी आत्तां कुजनांत येवन आपूण मुकार मुकार बसोन आसल्लीं दिसोनी दिसानातलेल्याबरी नटन करून आपणाक सगळें घर सोधून भायर गेल्ल्या मोहनाक कांय तरी संभंध आसा? स्टोवा वयल्या तोव्यार चपाती पर्तिताना सुधान आपणाकच सवाल केलें.
ताणें ताका जाय पुर्त्यो चपाती केल्यो. बटाट्यां भाजी केली. च्हाय केली आनी तें भायर आयलें.
ताका मोहन दिसलो ना. ताणें जनेला तेवशीं पळेलें. तें धांपल्लें. सदांचा बरी वचोन तें उग्तें करुंक ताका मन जालें. मोहन जनेल उग्तें कर्तालो? ना! ताणें जनेलाक पाट केली. आनी मुकलें दार उघडन दार्वट्या फुडें दर्णीर निदोन पडलेल्या दिसाळ्याक विंचलें. पयशिल्या...... खाण जेवाण नातलेल्या.... गांवचा..... ग्रेसत आकांत वादिची, खांद्यार बंदूक उमकाळायिल्ली तस्वीर मूख पानार सोभताली. ताणें तोंड हिंवळायलें. हिंवळायिल्ल्या तोंडाक, पत्रा वयली उजो पेटची तस्वीर दिसली.
मोहन हें कशें वोरांगटल्यान बसोन वाचतालो? ताका जाय जाल्लें ह्यां दिसाळ्यांत कशें मेळतालें?
’सट्ट’ करून च्हायेचो ताका उडास आयलो.
"मोहन?" ताणें उलो दिलो.
कांय आवाज ना.
"हो पर्त्याक निदोंक पुणी वचोंक नां?" सुधा निट्ट निदचा कुडाक गेलें. निदचा कुडांत कोणी नातल्लें. ताणें खाटिये वयली सोडवन घाल्ली वोल दोडून दवरली. बेड शीट सार्की केली. उशें नीट दवरलें. आनी तें न्हाणियेक गेलें. पाटलें दार उघडलें. टायलेटा दार आड केलें. खंयचरी ताका मोहन दिसलो ना.
"भायर गेलोगाय?" ताणें सवाल केलें. "गेल्यार येतलो!" आपणाचा सवालाक आपणेंच जवाब दीवन तें पर्त्याक कुजनाक आयलें. ताणें च्हाय पर्त्याक हून केली. आपणाक जाय पुर्त्यो चपाती एका प्लेटिंत ताणें घेतल्यो. भाजी घेतली. आनी च्हायेचें कप्प घेवन तें सालाक आयलें.
आज्याप!
सालाक आयिल्ल्या ताका मोहन सालांतल्या पर्न्या कदेलार बसोन टी.वी. पळंवचो दिसलो. टी.वी.चो आवाज भंध आसल्लो. टी.वी.चेर निवस चल्तालो. आवाजावीण! निवस वाचतलो मोनो जाला वा आपूण बेरीं जाल्यां तें सुधाक कळ्ळें ना. मूक पिंतूर जशें. मोहनाक आशें निवस पळेल्ल्या वर्वीं कितें समजातेलें? सवाल हें न्हय! सवाल मोहनान आपणाकच कित्याक बेरो करून घेतला? सुधाक समजालें ना.
मुकल्या टिपायिचेर ताणें आपल्या हातांतली च्हाय आनी चपात्यां प्लेट दवरली.
मोहनाक आपंव या ना आपंव? सुधान चिंतलां मात्र!
तितल्यार!
अचानक कितेंगी मतीक जळकाल्ल्याबरी जाल्लो मोहन सोफा वयलो उडोन पडलेल्याबरी उटलो आनी धांवोन म्हळ्ळ्याबरी मुकल्या दारा तेवशीं गेलो. ताणें दार उघडलें. निराशा! ताणें दार भंध केलें आनी तो जनेला तेवशीं गेलो.
"मोहन!" सुधान आपयलें.
कांय जवाब ना.
"मोहन!" ताणें पर्त्याक आपयलें.
मोहनाची कांयच जवाब आयली ना. सुधान ताका सोडून दिलो आनी टिपायी वयल्या टी.वी.चा रिमोट कंट्रोलाक हातीं घेतलो आनी टी.विचो आवाज दिंवचें प्रयत्न केलें. आवाज आयलो ना. ताणें त्या रिमोटाक धरून आपल्या जांगांचेर मारलो. आवाज दिलो. ना! पर्तून जांगांक मारलो. दूख उटली पूण आवाज उटलो ना. रिमोटाक टिपायीर दाडायलो. आतां आवाज उटलो.
***
अचानक टी.वी.क सोडून जनेलार आयिल्लो मोहन जनेल उग्तें करून, त्या जनेला मुकार रावोन भायल्या संसारांत आतुरायेन म्हळ्ळ्याबरी कितेंगी सोधता तसो दिसतालो.
हांव कितें सोधतां? ताणें आपणाकच सवाल केलें. अत्तां थोड्याच खिणां पयलें निवस च्यानेलार दाकयिल्ल्या, मांय मांवांनी तांचा सुनेक हाता पांयांक बांदून तिका रुकाक बांदून घालून समाजे मुकार तिका उग्त्यान मार्चा एमकुळपनाक, त्या समाजेचा मूकपणाक, त्या चलियेचा कयदिपणाक, तिच्या लाचार्पणा विरुद्ध समाजेन तिका वळकाल्ल्या पिश्या नद्रेक आनी आतां हावें ह्या जनेला भायर भारीक पावसा शिंवोरांत म्हज्या मुकार दिसचा त्या रसत्या बगलेचा पान मसाला गुडा गाडिये बगलेक रावोन हेंवशीं ह्या जनेलाकच पळेंवचा एका चल्याचा आमाली आबलेशी नद्रेक कांय संभंध आसा? आसा तर तो कसलो? मोहनाक समजानातल्लें.
तितल्यार!
मौन मोडून म्हळ्ळ्याबरी टिवी.चो आवाज उटलो.
"सुधा! तूफानाचा आरंभायेचें लक्षण!" मोहन म्हणालो. ही बायल म्हळ्ळी वसत संसारार नातल्ली तर ह्या संसारांतले दादले सगळे कितले खूश आसते! तो पुस्पुसलो. पूण आशें जातें? तो अपल्या पिश्या चिंत्पा वयर हासलो. ह्या उपरांत ताका आपणाकच सुधाचा सुवातेर उभें जावंक साध्य जालें ना. तो जनेला थावन बगलेक सरोन दारा लागीं आयलो. ताणें दार उघडलें आनी तो दारा दार्वाट्यार बसलो. दिसाळें! ताच्या दोळ्यांक सांपडलेंना. तितल्यार ताका अवचित्त उडास आयलो. सुधाचें जिवीत त्या जनेला थावन आरंब जांवचे तें ह्या दारा थावनच फुडें वेता! तर.....? ताणें हेवशीं तेवशीं पळेलें. ताच्या हेवशीं तेवशीं तसलिंच सभार दारां उग्तीं जावन त्या दारांचा दार्वाट्यार आपणाबरीच थकलेले जीव बसोन उल्लसीत हासो हाडून कोणाच्यागी राकोणेर आसात म्हळ्ळें ताका दिसलें.
"सुधाचो जीव केदनांय सुधा खातीर थकला?" मोहनाचा मतिंत सवाल उदेलें. "ना आसतलो!" ताणेंच जवाब दिली.
हेवशीं तेंवशिंचीं दारां उग्तीं जातालीं. आनीं दांप्तालीं. जीव भितर वेताले आनी भायर येताले. तो सुमार वेळ तसोच रावलो. ताच्या दारार कोणेंय येंवचें ताका दिसलें ना. तो उटलो आनी भितर आयलो.
तितल्यार!
तूफाना बरी आयिल्लें सुधा मुकल्या उग्त्या दाराक पळवन "हें दार कित्याक उग्तें?" ताणें ’दड्ड’ आवाजान दार भंध केलें आनी मुकल्या मेजार मांडून दवरलेल्या सभार पुसतकां मधें सोधुंक लागलें. मोहन सुधाक तशेंच पळवन रावलो.
"तूं सोधताय तें त्या पुसतकां मधें ना!" मोहनान निमाणें सांगलें.
सुधान गण्णें केलें ना.
"हें सुधा.... त्या मेजा वयल्या पुसतकां मधें खरेंच सोधता? वा आपणाक तें सोधता तशें दिसता?
मोहनाची कायच पर्वा करिनासताना म्हळ्ळ्याबरी सुधान कसलोगी एक नोट बूक विंचलो. तांतलें खंयचेगी एक पान सोधलें आनी तांतूं कितेंगी बरयलें आनी आपलेसतकीं चिंतुंक लागलें.
तितल्यार!
घराचें दार पुर्तें लोटून म्हळ्ळ्याबरी सेजार्चा लक्ष्मिचो पूत रमेश भितर आयलो.
"अंकल?" तो म्हणालो. "काणी कशी बरंवची?" ताणें विचारलें.
"काणी.....?" मोहन आज्यापलो.
"इसकोला स्पर्ध्याक!" तो म्हणालो. "टीचरीन बरवंक सांगलां....."
"टीचरीन बरवंक सांगलां म्हणोन तूं बरवंक वचानाका!" रमेशान चिंतिनातलेल्याबरीच सुधाचो ताळो उटलो.
रमेशचें तोंड बावलें.
"भुर्ग्यांलागीं कशें उलवंक जाय म्हळ्ळेंय तूं नेणांय!" मोहनान म्हळें. "तुवें कसली काणी बरवंक चिंतल्याय रमेश?" ताणें विचारलें.
रमेश उलवंक कावजेलो.
"एका गावांत एक राय! एका रायाक एक राणी! त्या राणियेक एक धूव!" सुधा म्हणालें.
रमेश खरोच कालुबुलो जालो.
"भिर्मत! भुर्ग्याक बेषटावन दवरलें!" मोहन म्हणालो. "ये रमेश! तूं हांगा ये! तुका हांव काणी बरवंक शिकयतां!" ताणें रमेशाक आपणा तेवशीं आपयलें. आनी ताका घेवन तो भितर गेलो.
"काणी निदचा कुडांत ना. घरांतलो भायर सर! तीन रसत्या लागीं उभो राव. घटारा दांपणें उघड! चरंडेंत तीळ! पयशिली बोबाट आयक! धांवता तो कोण तें पळे! जेमेता तो कित्याक घोरेता विचार......!" सुधा उलयित्त वेतालें.
"तुजी आंटी कितें जाणां?" मोहनान रमेशाचा खांदार हात घालो. "तुज्या आंटीक समाज सुधारणाचो भूत लागला. ती व्हडलें व्हडलें चिंता. ती भायल्या संसाराचें चिंता. समाज सुधारण घरांत थावन आरंभ जाता म्हळ्ळें ती नेणां. घरांत घोवा बायलेचो संभंध कसो सुधारण जाता? तिका पडोन वचोंक ना. तिका भायल्या संसाराची फिकीर. समाजेंतल्या अन्यायाची! वाट चुकल्ल्या धर्माची! रगात चिंवचा क्यापिटालिसमाची! डेमोक्रासिंतल्या निर्गतीक गरीब इकोनोमिची! ग्लोबलैसेशना पाटल्या सत्त्यानासाची! अधिकारा पाटल्या भिरांकूळ टेररिसमाची! आसोंदी. घरांत अन्याय जाता. क्यापिटल जीरो जाता. घर निर्गतीक जाता म्हळ्ळें तिका पडोंक ना. तिका सोड! तुका काणी बरवंक हांव शिकयतां! आंटीन आशें सांगलें म्हणोन घरा वचोन अम्मलागीं सांगिनाका!" मोहनान भुर्ग्याक सालांतल्या पर्न्या कदेलार बसयलो.
***
"सार!"
’सट्ट’ करून सुधाचा मेंद्वाचा मुळाकच सुत्तें पडलें!
मेंद्वाचा मुळाक पडलेल्या मारा वर्वीं तकले घुंवोळ आयिल्ल्याबरी जावन सुधान पाटीं घुंवोन पळेलें.
"तर्कारी बायल!"
तर्कारी बायल सुधाचा आमंत्रणाची प्रतीक्षा कर्ता तशी दिसली ना. ती निट्ट भितर आयली. तर्कारिचो कुर्पणो तिणें मेजा वयर दवरलो. आनी ती निट्ट कुजना भितर वचोन थोडें उदाक पियेवन भायर आयली. "कसली तान!" ती म्हणाली. "सत्त सांग्तां! म्हाका सदांच हें म्हजेंच घर म्हळ्ळ्याबरी!" तिणें सांगलें. आनी कुर्पण्यांतली तर्कारी विंचुंक लागली.
"म्हाका एक सांग तूं!" ती म्हणाली. "हावें आत्तां त्या लक्ष्मिगेल्या टी.वी.चेर पळेलें. त्या काजोलान कूच कूच होता हे म्हणोन नाचताना ताचो फ्राक उबचाक आनी हें पळयिल्ल्या शारूखान आपलें मुखमळ धांपचाक कांय तरी संभंध आसा? त्या भायर हें दृश्य म्हजे तसल्या दर्शकाक दाखंवचांत कांय अर्थ आसा?" तिणें विचारलें. आनी थोडी तर्कारी काडून मेजार गळयली. "तुका खबार मेळ्ळी?" ती म्हणाली. "गांवांत वीस जणां मेलीं!" तिणें सांगलें. "मंदिराक अम्मचा दर्शनाक गेल्लीं खंय! खेट विशेष जाली खंय! दर्शनाचो वेळ उतार्ता म्हणोन एकामेका लोटून एकामेका गुड्डावन पांयां पंदा पडोन मेलीं! अम्मचा दर्शनाक गेल्लीं तीं मेलीं कशीं? राम राम!" ती म्हणाली आनी तर्कारी वरून तिणें कुजनांत दवरली. पाटीं येवन मेजा वयल्या कप्पांत तिणें हात घालो. तांतले तिका जाय तितलेच पयशे तिणें काडले आनी बाज्वे भितरल्या पर्सांत ते चेपून त्या पर्सा भितरले दोन रुपय सुटे काडून ते पाटीं त्या कप्पाक गळवन "हांव वेतां!" सुधा बेरें म्हळ्ळ्याबरी तिणें व्हडल्यान उचारलें आनी ती भायर गेली.
सदां येंवची तर्कारी बायल सुधाक आज आगंतूक म्हळ्ळ्याबरी दिसली. परिचीत जावन अपरिचीत म्हळ्ळ्याबरी भोगली. तें बसलेल्याकडेन थावन उटलें आनी कुजनाक गेलें. "हांवें दार दांपल्लें! तें उग्तें कोणें केलें?" कुजनांतल्या रांद्वयेक पळवन रागान तें वेवेग्गीं भायर आयलें आनी उग्तें आसल्ल्या दारा मुकांत्र त्या तर्कारी बायलेक सोधिलागलें. मुकल्या पान मसाला दुकाना मुकार रावललो भिजुड्डो तर्नाटो मात्र सुधाकच पळंवचो ताका दिसलो.
"मोहन?" सुधा बोबाटलें. "ह्या दाराक हांव उजो लावंक आसां!" तें खर्शेलें. "म्हाका पुरो जालें. नाकाच दिसता. हे मनीस वा मनजाती?" तें बोबाटलें आनी भितरल्या कुडाक आयलें. मोहन जांव रमेश जांव त्या कुडांत ताका दिसले नांत. सगळें घर ताणें सोधलें. ना!
तितल्यार!
घरा भायल्यान थावन ताका कसलोगी बोबाव आयकालो. दुस्रो उपाव नासतां ताणें जनेला थावन भायर तिळ्ळें.
रसत्यार ’दड दड’ करून लोक आमचोरान धांवचो ताका दिसलो. सुधान त्या लोकांचेर नदर मारली. ’मोहन!’ तें उदगारलें. त्या धांवचा लोकां मधें ताका मोहनाचें रुपणें स्पश्ट दिसलें.
भलात्कारेन म्हळ्ळ्याबरी मोहन ट्याक्सिंक रिक्षांक रावयतालो आनी कोणा कोणाक तांतूं भरून "चलो! जल्दी चलो!" धांवडायतालो.
कितें जालां जाव्येत?
तितल्यार!
"दड दड!" करून कोणेंगी दारार मारल्लो आवाज.
सुधान दार उघडलेंना.
"दड दड!" पर्त्याक दारार ठोके पडले. ताच्या पाटल्यान "सुधा....? सुधा?!" आकांता उलो.
सुधान जाप दिली ना.
"सुधा.... दूद पियेनाकागो दूदांत वीक आसा!" परिचीत ताळो. कोण म्हळ्ळें कळ्ळें ना.
"ह्या दाराक मात्र हांव भिल्कूल उघडना!" सुधान आपणा इतल्याक म्हळें.
थोड्या वेळान बोबावच बोबाव!
सुधान मात्र दार उग्तेंच केलेंना.
"सुधा....? दूद पियेनाकागो! दूदांत वीक आसा!" एक पिंर्गाल्लो ताळो. सुधा उटलें आनी दाराच्यो खिळी सार्क्यो आसात? वा ना तें पार्कून भितरल्या कुडाक गेल्लेंच खाटियेर उदारेंच पडलें.
थोडोच वेळ!
अवचित्त कितेंगी आयकाल्ल्याबरी जावन खाटिये वयलें अमचोरान म्हळ्ळ्याबरी उटोन सुधा भायर आयलें. सालांत टी.वी. चालूच आसल्ली. कसलोगी ब्रेकिंग निवस! ताणें वाचलो.
"एका चलियेन आत्महत्त्या करून मोर्चा तितलें तिका लाचार केल्ल्या अपराध्याक निमाणें तरी बावीस वर्सां उपरांत कोर्टान तो निरपराधी म्हणोन ताका मान मऱ्यादे सवें अपराधिपणा थावन मुक्त केलें!"
सुधा व्हडल्यान हासलें.
"मेरा भारत महान!" तें म्हणालें ताणें टी.वी. भंध केली.
तितल्यार!
पर्त्यान भायर दारार कोणगी मारुंक लागलें.
"मोहन!?" ताणें ताळो पार्किलो.
"भाड मे गया! मदर चोद!" ताणें सांगलें आनी भितर गेल्लेंच खाटियेर उदारेंच पडलें. आज.... आतां... ताका ह्या वग्तार आपलो जीव हाळू हाळू जाल्ल्याबरी भोगलो.
***
आपल्या घर्चा दारार मारून मारून थकल्लो मोहन सगळोच पिसांतूर जालो.
"खोट मारून दार फोड्यां!" ताकां भोगलें. पूण हाचे वर्वीं कांय फायदो ना. ताणें चिंतलें. "काटांत पोड!" तो म्हणालो आनी घर देंवोन रसत्याक आयलो. आयचा दिसा सगळें शेर मौन जालां तशें ताका दिसलें. "कोण मेल्यार... कोण जीव उरल्यार.... कोणाक कितें? कशें तरी सूख जोडल्यार जालें. ना तर पियेंवचा दुदांत चुण्या साबू म्हळ्यार!" ताणें बस्स धरलें आनी तो निट्ट सर्कारी आस्पत्रेक आयलो.
आस्पत्रेंत बोबावच बोबाव! रडणें. विळाप. शिराप!
पोलिसांचें विचारण चल्तालें. कोणगी भुजयताले. टिवी. निवस्वाले खबरेक मोळताले. पत्र्कार धांवोन येताले.
मोहनान आस्पत्रेंत रमेशाचीं सोधनां केलीं. आपणें ताका निदायिल्ल्या सुवातेर तो ताका दिसलो ना. ताणें बगलेचा लागीं विचारलें. तो कितेंगी मुर्मुरलो. मोहनाक समजालें ना. वळकिंचालागीं विचारलें. कोणायकी आपणाचें सोडून पेल्याचें पडोन गेलां म्हळ्ळ्याची रुज्वात ताका मेळ्ळी ना. तो नर्साक सोधून गेलो.
नर्सा भोंवारी मुसाबरी लोक. नर्स आपल्या कामार व्यसत! जशें ताका कानच नांत म्हळ्ळ्याबरी! तें कोणाचें आयकाता तें समजालें ना. सगळ्यां मधें मोहन्य उलयलो. नर्स आपणाक जाय थंय धांवोन गेलें. मोहनान नर्साक सोडलें आनी तोच रमेशाक सोधून गेलो.
थोड्या वेळाचा सोधनां उपरांत रमेश ताका त्याच ताणें सोधचा वार्डाचा कारिडोराचेर आसल्ल्या बांकार निदोन आसल्लो दिसलो. "तुका वार्डा थावन हाडून हांगा कोणें निदायलो?" ताणें विचारलें.
"वार्डांत सुवात ना खंय!" तो म्हणालो. " हांव बरो आसां खंय! हावें पियेल्ल्या दुदांत उदाक चड आसल्लें खंय! डाकटरान सांगलें." रमेश म्हणालो. "म्हाका दिसता अम्मन आज्य उदकाक दूद घाल्लें आसतेलें.! देकून वांचलों!" रमेश हासलो. "सुधा आंटी खंय आसा?" ताणें विचारलें.
तितलेंच!
"सुधा!" मोहनाक सुधाचो उडास आयलो.
सुधा दार उघडिना म्हळ्ळ्या एकाच काराणाक लागोन आपूण ताका सोडून आयलां. ताणें कित्याक दार उघडुंक ना म्हळ्ळें हावें कांय चिंतलां? घरा भितर तें कांय मोरोंक ना?" मोहनाक दुबाव जालो. तितल्यार! फकीर आयलो! कोणेंगी सांगलें. लोक धांवालागलो. पोलीस धांवले. आस्पत्रेचा वठारांत एक कार थांबले. त्या कारा थावन गळ्यांत लांभ पार्टे पट्टो न्हेसललो फकीर भायर आयलो. श्हराचो एम.एल.ए. तो. पोलीस लोकांक धांवडावंक लागले. टिवी. वाले क्यामरावाले ताका वेडो मारुंक लागले.
आपूण कितें करूं? मोहनाक समजालें ना. ताणें बोल्सांतलें पर्नें मोबायल भायर काडलें! तें जीव नातल्लें! मेल्लें! सगळ्या बटना वयलीं अक्षरां जरोन माज्वोन गेल्ली. डिस्पले आर्स्यार एर पडल्ली. बोल्साक हात वेलो. थंय धमडी ना!
ताणें तें पर्नें मेल्लें मोबायल हातीं धरून मुकल्या लोकां मधल्या एम.एल.ए फकीराक पळेलें.
लोक शाहिंत लोकांचो सेवक! राज पद्वेर!
आनी प्रजा राज्यांत समाजेचो रचनार! एक बरवपी! स्वाभिमानी भिकारी!
थूत!
मोहनान मोबायल पोन बोल्साक गळयलें.
ताका सुधाचो उडास आयलो. ताच्या पाटल्यान ताका सुधा जनेल उग्तें कर्ता म्हळ्ळ्या भाशेन दिसलें. तो रमेशा लागीं आयलो.
"तुका काणी बरवंक जाय म्हणतालोयने!" ताणें रमेशाक सांगलें. "काणियेक उजो लाय! तुका जिणी बरवंक शिकयतां! चल! ऊट! या!" ताणें म्हळें.
"सुधा मौशी....?" रमेश म्हणालो.
***
घरा आयिल्ल्या मोहनान
"सुधा....?" आपयलें.
दार उग्तें जालें.
सदांचाबरी मोहन कांय उलयलो ना. त्याच सदांचा गंभीरायेन तो घरा भितर सरलो. आनी वचोन ताणें सुधाचें जनेल उग्तें केलें. तीच कलकृती! पूण थोडीच बदलावण! आज पावस नातल्लो. पूण इलेकट्रीक वयरार कावळो मोडें जावन उमकाळतालो. बस स्ट्यांडांत चड लोक नातल्लो. तांचा मधें पर्नें लंभाणी न्हेसलेलें काळ्या बणाचा कातिचें चेडूं फुलां विकचें दिसलें. ताणें सुण्याक सोधलें. दिसलें ना.
"तें सुणें ने! ताका मुनिसिपालिटिच्यान धरून वेलें!"
अवचित्त सुधाचो ताळो उटलो.
मोहनान कांय सांगलेना. तो निट्ट कुजनाक गेलो. थंय ताणें दुदाचा बुडकुल्यांत तिळ्ळें. दूद तशेंच आसल्लें.
सुधा दूद पियेवंकना!
"सुधा....! दुदांत वीक आसा!" तो म्हणालो.
"जाणां!" सुधा म्हणालें. "वीक खंयचात ना?" ताणें विचारलें. "जिणी आनी जिविता मधलो संभंध तुटंवचा खातीर हें वीक! मनश्या जात सदां वीक खाता आनी खावयता! ह्याच काराणाक लागोन आज मनश्यान जियेंवचा जिविताक आनी ताणें सार्चा जिणियेक कांयच संभंध ना!" सुधा म्हणालें
तितलेंच!
"रमेश....? चल चल.... हांगा बस! आज तुका सुधा मौशी काणी बरवंक शिकयता!" मोहनान सांगलें.
मेल्विन जेराल्ड वास, केलराय: कोंकणी साहित्यांत हो अप्रूपायेन पुण अपुर्भायेचें बरय्ता. कोंकणी शिवाय उर्दु/हिंदि भासेंनि सय्त हाच्यो कविता हांवें वाचल्यात, आय्कल्यात. काणियेगार/कादंबरिकार तशेंच नाट्कुळे सय्त हाणे बरय्ल्यात. ’आट्व्या रंगाचो धोणु’ हाचो पर्गट जाल्लो कविताजमो. प्रस्तुत केलयार फिर्गजेंत अप्ल्या कुट्मासवें वस्ति करुन आस्चो हो दाय्ज.कोम जाळिजाग्याचो सह-संपदक जाव्न सात वरसां वाव्र केला.
