आपल्या काणियेमुखांत्र वाचप्याक वेगळ्याच संसाराक आपवन व्हर्ची श्याथी आसचो रोनरोच कास्सियाच्यो चडताव काणियो वेगळ्योच. तेचपरीं ही सयत वाचप्याक वेगळोच अनभव दिता. एक काणी फकत काणी मात्र जावन उरल्यार पुरो? वा काणियेमुखांत्र वयचारीक चिंत्पाक जागंवची गर्ज आसा? हें सवाल कांय तेंपाथावन अधुरेंच उरलां. ही जवाब वाचप्यानच खूद सोधल्यार बरें.
ही कथा समाजीक चिंत्पाक धार्मीच संकेतामुखांत्र जागंवची जाल्ल्यान काणियेभितर सयत जायत्यो काणियो पार्कुव्येता. २०१८ इस्वेच्या पयणारी-वीज साहितीक स्पर्ध्यांत तिस्रें इनाम आपणायिल्ली ही काणी वाचुंक आनी ह्या काणियेचो स्वाद चाकुंक तुकाच सोडतां.
सं
[मटवी कथा]: म्हेळो हात [रॊन्रोच कास्सिया ]
मध्याने रातीं...‘क्रीं...क्रीं...क्रीं...’
शहरांतल्या श्रीमंत ‘रेहेना मंजील’ बोंगल्यांतल्या जाहीराचा बेड-रुमांत मोबायलाचो असकत आवाज, आवाजोंक लागलो.
निदेंतल्या जाहिराचो हात मोबायलाक पांवचाफुडें...ताचा मुकल्या बेड रुमांत घाड निदेर आसलेल्या ताचो बापोय शेख आख्ताराक, तो आवाज, असकत-तरी, ताका एकाच्चाणें दोंकळून जागयलागलो.
केन्नांयी पुताचा दुबावे जोपार आसचो आख्तार, त्यावेळा आपल्या घाड निदेंतल्या दोळ्यांक, निदे थावन वेगळे करुंक, बरोच्च झगडोंक लागलो. त्याच्च-वेळा मोबायलार उलोंवचा पूत जाहिराचीं तगसाल्ल्या ताळ्यांतली, पुस्पुसी उत्रां कानीं पडतां...ताचे दुबावे कान खिणान नीट जाले.!
पूण तीं उत्रां सार्कीं कानीं आपणावंक, तो कश्टुंक लाग्तानां, ताचा मतीं जगलोंक लागलें...सुंदर दर्शिणिचें तें आकर्शीक मुखमळ.!
दर्शिणीं...शेख आख्ताराचो पूत जाहिराचा मोगार पडलेली आकर्शीक चली.
आतां शेख्आक्तार...पुताचा पुस्पुसीं उत्रांक सार्कें कान दिंवचाक, आपल्या कुडा भायर येवंक अंदाज करिलागलो. आनीं काळाकांतल्या त्या मसक–मसक लैटा उज्वाडांत, जाहिराचा कुडाकुशीन आपणाची ती दुबावी दीश्ट चरैलागलो.
नीज तर, जाहीर आनीं दर्शिणिची सळावळ आरंभ जाल्लेल्या सुर्वेर-च्च, हो हिंदू मुसलीम मोग...कोमू गलाट्याक काराण जायत. तशेंच्च हें, आपल्या फमाद ‘रियल-एसटेट’ वेवहाराक, आर्थिकतेचो अपाय हाडीत म्हळ्ळ्या गजालेवर्वीं, शेख्आख्तारान, तांचा मोगा भांदाक, बुन्यादेर-च्च, बलत्कारेची कुराड मार-ल्ली.!
तरी प्रसतूत उग्त्यान दिसानातलोलो तांचो तो मोगासंभंध, गुपीत थरान चलात्त आसची साध्यता आसट्या दुबावेर, जाग्रुतेर आसचीं चिंत्नां, ताका तवळ-तवळ धोसित्त आसतालीं.
आनित्या काराणान जाहिराचा भर्वाश्याक पात्र जाल्ल्या, आपल्या ड्रैवर भेंजमिनाक-च्च, ताचो गूडाचारी जावन ताणें नेम-ल्लो!.
आज ह्यारातीं जाल्लेंयी तेंच्च. हिच्च दुबावी जाग्रुत्काय, जाहिराचा पुस्पुस्या ताळ्याचेर आख्ताराक उदेल्ल्या दुबावाचें काराण जावन आस-ल्ली.
दुबाव...‘कांय हो संवाद, दर्शिनी आनीं जाहिराचो मोगा संवाद?’.
आनी तो ह्या दुबावेचा गिन्यानेर आसतांच्च, जाहिराचा कुडाचा बागलाचो...’क्र...क्रा...क्रा’ बारीक आवाज ताका सुडसुडीत करिलागलो!
घड्येन शेख उटोन बसलो!..आनीं आपल्या बागला इड्यांतून, जाहिराकुशीन चोऱ्यां नदर धांवडायलागलो.
ह्यावेळा पूत जाहीर, आपलीं मज्रां मेटां काडून, घराभायर वेचाक मुकल्या दारासर्शीं पावलां घालून आसचें, ताचा रुंदाल्ल्या दोळ्यांक बरेंच्च धोसुंक लागलें.!
‘ह्यारातीं दर्शिणी कांय-तरी आकांतेक सांपोडलां जायजाय. त्यादेकून, तें, ह्या मध्याने रातीं जाहिराची तुर्तेची हाज्री आशेता कोण्णा!’.
ह्या दुबावे चिंत्पार आसलेल्या शेख्आक्ताराक...तांचो मोगा-भांधव्य, जिवाळ आसोन, परत समस्या उदेंवचा साद्यताचीं चिंत्नां, एकाथराचा संधिगदेक ताका सांपडावंक लागलीं! तवळ-च्च...
भायर कंपौंडांत जाहिरान काराक जागोंवचो आवाज आवाजोंक लागलो. खिणान शेख, अम्सरीं-अम्सरीं आपली ‘नैट ड्रेस्स’ बदलून, भायर मेट-काडचाक दर्वडिलागलो. उपरांतल्या थोड्याच्च सेकुंदांनी...
होयी आपल्या कारासर्शीं अम्सरलो. आनीं आपलें कार ‘स्टार्ट’ करून आसतां...जाहिराचें कार गेटी भायर चरोन आसचें तें ताणें देकलें.
उपरांतल्या थोड्या घडियांनीं...त्या म्हध्यानेरातीं...बापाय-पुताचीं दोनीं कारां, एकापाटल्यान एक, राज-रसतो कात्रोन, धांवोंक लागलीं.
साताट मिनुटांनीं, जाहिराचें कार राज रसतो सोडून सैंट जूड चर्च रोडा कुशीन घुंवतानां...थोड्याच्च सेकुंदांनीं शेख्आख्ताराचें कार-यी चर्च रोडार धांवोंक लागलें. त्या नंतर-चा धांवणेर जाहिराचें कार सैंट जूड इगर्जेचा देगेल्या मातिये रसत्याक देंवतासतानां...
जाहिराचो पाटलाव करून आसलेल्या आख्ताराचा कपलार मिरियो बसल्यो!.
‘कांय आर्ची कार्डोजाचा घरा?! आतां आख्ताराचा चिंत्पांनीं, आर्चिचीं चिंत्नां घुसोन, घुस्पोड गोंदोळाची घुंवडी उदेली.!’
शेख्आक्ताराचें मतीं उदेल्लें दुबावी सवाल पुर्तें संपचाफुडें, जाहिराचें कार, आर्ची कार्डोजाचा, पर्न्या गेटिंतल्यान बितर रिगलेंच्च!.
खिणान, मिसतेराचीं सवालां दाळोच्च ताका धोसुंक लागलीं. आर्चीक आनीं जाहिराक, भाव-बांदावपणाची बरिच्च इश्टागत आसा म्हण तो जाणां आस-ल्लो तरी...’ह्या मध्याने रातीं कित्याहो आर्चिगेर, पावला?!...
तेंयी ह्यामध्याने रातीं, तसलियी कसली तुर्तेची गजाल?!...आर्चिगेर कसली तरी घुटमोळ चलोन आसा?!...या...
जाहीर आनीं दर्शिणिची गुपीत भेट हांगासर जाता...?!.’
असल्यासर्व मिसतेरा गोंदोळाक शिर्काल्लो शेख, आतां आपलें कार, आर्चिच्या गेटिमुकल्या बृहत कट्टोणाचा आडोसांत लिपयलागलो. उपरांत चारांयी कुशीन चत्रायेची नदर भंवडावन, आर्ची कार्डोजाचा कंपौंडा कुशीन मेटां घालुंक लागलो.
गेटिमुकल्या काळाकांत पावतासतां, आर्चिच्या पोर्टिकोंतल्या मंद प्रकासांत, पुताची सावळी, आर्चिचा मुकल्या बागलांतून बितर रिगचें, ताका झळकालागलें. क्षणान...
आर्चिचा कंपौंडांतल्या पर्न्या सिमेंटे धर्नेर शेखाची कुतूहलाचीं सुडसुडीत मेटां पडात्त आसतां, त्या पर्न्या घराचा भितरल्या कुडांतलो लैट पेटलो. आतां कुडा भितरल्या सन्निवेशाचा वीक्षणे थंय तो आतुरीत जालो!.
वेरांडाचा मेटासर्शीं पावलोलोतो, आवाजाविणें मेटां चडलो. खिणान वेरांडांतल्या काळाकांत, देगेल्या उग्त्या जनेला कुशीन मज्रा मेटां घालिलागलो. उपरांत भितर तिळचा अम्सोरार...जनेलामुकल्या काळोकांत तो उबो जालो.
जनेलाचा सरळांतून भितरल्या मंद प्रकासांत, आतुराये दीश्ट-घाल्तां ...एकाच्चाणें ताचे दोळे रुंदाले!. नीज तर...त्यावेळा...
ताचा निरीक्षेक असाध्य जाल्ली, तशें ताचात्या सर्व दुबावी चिंत्नांक, फट केल्ली...एक वेगळिच्च गजाल, थंयसर चलोन आस-ल्ली.!.
***
सुमार साताट महिन्यां आदीं...त्या एका दिसा...
आपल्या रियल-एसटेट वहिवाटे लग्तीं, शेख आख्तार...आर्ची कार्डोजाचा टैलरिंग अंगडे बागलार पाव-ल्लो.
शहराचा फमाद जाग्यार, आपलें टैलरिंग शोप चलोवन आसच्या आर्चिच्या आंगडे लागसर आसचो एक जागो, विक्तें घेंवचार आसलोलो शेख्आख्तार, त्या फलाण्या जाग्याविशीं थोडी माहेत आरांवचा परिगतेर, ताची आनीं आर्चिची प्रपरथम भेट जाल्ली.
जाग्याविशीं माहेत आरावन आसतां-आसतां, सट्ट-करून आर्चिचा शोपा कुशिन्०च्च आसच्या मार्गादेगेल्ल्या रित्या जाग्याचेर, शेखाची व्यापारी दीश्ट पडली. आनीं त्या जाग्याविशीं भितरल्या-भितर आतुराय चडतासतानां...आर्चिलागीं ताणें विचार्न्०च्च सोडलें.
“हो जागो कोणाचो?”
“तो म्हजोच्च…म्हजो जागोतो…” खिणान जाप दिली आर्चीन .
“तो कांय विकचो संभव आसा?” आतुरायेची गड मिकवोन विचारिलागलो शेख.
जिवितांत पयिल्ल्यापावटीं आर्चिचा कानाक आपल्या जाग्याविशीं असलें एक सवाल पडतासतां...येदोळ उदेनातलेली निवृत्त-पणाचें पुरासण, आतां अचानक-जावन ताका उदेवंक लागली. आनीं यांत्रीक थरान एकाच्चाणें तो गागेलो...“वी...विकचो संभव...?!”
“हां...कांय तसली आलोचन आसातर तिळसी” तक्षणांच्च आख्तार-यी आशावादी जालो. ह्या वेळा...
पाटल्यापन्नास वर्सांतून, सुवी-सुता संगीं विशेव-नासतां घोळचा आपल्या कुडीक विशेव दिंवचीं चिंत्नां, आतां पयिल्ल्यापावटीं ताचेर धाढ घालुंक-लागलीं.!.
***
त्यारातीं...शेख आख्तार...आर्चिचा जाग्याचा कोरोडां फायद्याविशीं, स्वपणां स्वपणेवन आसतां...बगलेन आड-पडोन, आसलेली ताची पतीण जुबेरा, त्याविशीं आतुरीत जाली. आनीं पतिचा घाड चिंत्पाक काराण विचार्न सवालां घालिलागली.
जुबेराचा ताळ्याक एकाच्चाणें वासतविकेक पर्ताल्ल्या, आख्ताराचे दोळे, पतिणिचा सुंदर वदनाचेर एक घडी खंचोन रावले. उपरांत सवाल विचारलेले जुबेराचा वोंटाचेर ते बदलातानां, आर्चिचा जाग्याचा चिंत्पार आसचोतो म्हणालो...
“जुबेरा...तुजा भैणिचा सैरिकेक म्हण येवन, हांवें तुजा भैणीक सोडन, तुकाच्च विंचलेलेपरीं, आज फलाणो एक जागो पळेवंक वोचोन...आतां आन्येका जाग्याचेर म्हजे दोळे ठिकोवन आयलां.
त्या दीस, तुजो ड्याडी वोपलेलेपरीं...जर त्या जाग्याचो म्हालक, टयलर आर्चिकार्डोजा माका जागो विकुंक वोपलोतर, तुजा संगिचा लग्नांवर्वीं म्हजें नशीब फुल्लेलेंपरीं, आर्चिचा जाग्यावर्वीं, हांव मोळबा थंय पावलां घालुंक सख्तोलों.!”
“पूण तसलो भांग्राजागो, आसलोलो आर्ची, आजून-यी आपल्यात्या शिंवणें मेजासंगीं कित्या झगडन आसा.?” जुबेराचें शाणें सवाल.
“जुबा तुका कितेंच्च समजानां...मांकडाचा हातीं माणीक आसात तर, कितें फायदो?...जर तेंच्च माणीक, तुजा हातीं मेळात तर…?”.
हें आयकातां...पुळकीत जाल्ली ती, येदोळ ताचा हर्ध्या लोंवेर खेळोन आसलेली ती, आतां ताचा वोंटाचेर आपलीं मोव बोटां खेळोवन, तियी, आर्चिचा जाग्या माणीक सपणेवंक लागली.!
पूण ह्या आयिन्न-वेळा...आर्चिकार्डोजा मात्र...
आपल्या घर्चा वेरांडार उबो रावोन, आपल्या समोर आसच्या आपली फिर्गज सैंट-जूड इगर्जेचेर दीश्ट खंचोवन, शेख्आख्ताराचा चिंत्नांक वेगळिंच्च जाल्ल्या चिंत्नांनीं मिसळोन आस-ल्लो.!.
‘जागो विकचो तर, आपल्या फिर्गजेक मात्र. चड या उणें. आपणाक तशें म्हजी जिण्ये आशा जावनासचें, दुबळ्या गर्जेवंतांचा गर्जांक पावोंक जायशें, फावोतें मोल, फिर्गजेन आपल्या जाग्याक दिलेंतर पुरो. ह्यावर्वीं आपली निवृत्त जिणीं, आत्मीक तशें नैतीक मेतेर्पोणांत मिसळोन, समधानेचें देवास्पोणाचें जिवीत जावन जियेवंक फावो जातेलें.
शेखान दिंवच्या भांग्रा मोला प्रास, फिर्गजेन दिंवचा मोलाचेर देवाचें बेसांव आसा. देकून समडते भायल्यांक विकोन, समडतेक तशें फिर्गजेक आपणावर्वीं लाबची सेवा, चुकची नाका’.
ह्या धृड निर्धारान...दुस्रे दीस फांत्यार...
हर्शें सदांचे मिसाक वेचापरीं मिसाक हाजर-जाल्लो आर्ची, मीस जातेच्च, बोव हुरुपायेन विगाराचा बागलार पावलो.
आनी संधर्भ पळेवन विगारालागीं, फिर्गजेक लागीं आसलोलो आपलो जागो फिर्गजेन विक्तें घेंवचाविशीं, प्रस्थाप काडलो. विशय आयकाल्ले सुर्वेर-च्च...आपल्याच्च म्हळ्ळ्या वेगळ्याच्च हिक्मतेन जागो आरांवचा चिंत्नांक देंवलोलो विगार...
आर्चिचो जागो मोलाक घेंवचेविशीं नाखुशी दाकोवन, ताचे थंय निराशे मोड उदेशें करिलागलो.!
तरी आपलें प्रेतन मुंदरून, आपल्या समडते थंय, आपणाक आसची सेवा अत्रेग, दुबळ्या गर्जेवंताक सहकार दिंवची आशा, ह्यावर्वीं आपणाक आसची प्रमाणीक सेवेविशिची आशा हेंसर्व कळकळेद्वारीं विवरुंक लागलो.
पूण ह्या संग्तेविशीं विगारान अळसाय दाकंवचें तें, आर्चिचा गमनाक सार्कें ठिक्तासतां, दुस्रे दीस-यी विगारा संगीं सुमार पंद्रा मिनुटां वाद विवाद विनंती संगीं, आक्रेक हात जोडन सयत झगडलो. निमाणें तो सलवालो !
तरी...आपल्या समडतेचा फायद्या वयलो भर्वोसो सांडिनासतां, त्यादीस परत आयलेल्या शेक-आख्तारालागीं...आपणाक आसचो तो समडते मोग, दुबळ्या गर्जेवंतांक सेवा-सहकार, दुबळ्या भुर्ग्यांचा शिकपाक ‘ट्रसट’ कर्ची अत्रेग–आशा हेंसर्व उचारून उपरांत म्हणालो...
“शेख साब, तुंवें म्हजें निवृत्त जिण्ये चिंताप जागैल्या खातीर, तुका देव-बरें करूं. पूण माका...”
हें आयकातां, शेख्आख्तार आपलें प्रेतन मुंदरून, मधेंच्च म्हणालो...“फिर्गजेक जागो विकोन, तुंवें तुजा सेवे आशेंत यशस्वी जोडचें माका कित्याक-गी दुबावाशें भोग्ता. तुजी सेवा आशा ज्यारी जांवचाविशीं हांव-यी तुका सहकार दीन...”
उत्रां बराबर ह्याविशीं हेर क्रीसती जाग्यांविशीं आपणाक आसचो अनभोग, आपलो येदोळचो जाग्या वेवाहार, हेंसर्व विवरून, आर्ची ह्याविशीं वंचन जाळाक सांपडोंचो साध्यता आसचेविशीं माहेत जागोवन, जागो होगडायनाशें जाय-आसची जोक्ती माहेत विवरुंक लागलो.
पूण आर्चिचो समडतेवयलो अखंड मोग आनीं फिर्गजेन विक्तें घेंवचो कसलोगी एक भर्वोसो ताचे थंय बरोच्च रोंबोन आसतां, तो शेखाचा उत्रांक किंचित्त मालवोलोनां.
त्या घड्ये, एकपावटिंचाक शेख सगळोच्च धेधेस्पर जालो.! तरी, आर्चिचा प्रमाणीक सेवा आशेविशिंचा नितळ-विशाल प्रमाणीक मनाक तो मेचवालो. तरी ताची ही प्रमाणीक सेवा आशा, ताचा क्रीसती समाजे थावन पोंताक पावात-गी म्हळ्ळो दुबाव, ताका आपल्या वेवहाराचा यशस्वीविशीं धैर दीवंक लागलें. आनीं निमाणें असत्र जावन, तो इतलेंच्च म्हणालो...
“तुज्या जाग्याक हांवे दिंवचा तितलो कोरोडां ऐवज कोणीं दिंवचेनांत. कितेंयी जांव, हांव तुजो प्रमाणीक सेवा-मनोभाव आनीं ‘शिकपा-ट्रसट’...खूब मेचवालां. ‘जीजस’ तुजी ती आशा खंडीत ज्यारी कर्तोलो.”
हें आयकातां...शेखान आपल्या सेवा-सहकार आशेक दिंवचें प्रमाणीक उत्तेजन, आनीं विगाराचें मतलबी बेफिकेर्पोण, हें दोनीं नितिचा ताकडेर दवर्न तुक्तासतानां...ताका पाट केल्ल्या शेखाक पळेवन...खिणान ताचे वोंट अम्सरले...
“साब बेजार करिनाका. माका आनीं थोडो आवकास दी. कित्याक-गी माका फिर्गेजेचेर-च्च भर्वोसो धोसून आसता.”
“ ओके. ह्याविशीं चडतीक हांव उलयनां. तरी तुजा जाग्याविशीं, वेवहाराचा समजणेंविशीं, तुका जर म्हजी गर्ज म्हण दिसली तर, म्हजें दार तुका सदांच्च उग्तें आसतेलें.
कित्या हांव येदोळ-च्च तुजे तसल्यां सबारांक निस्वार्थ सहकार दीवन आसां. आनी तेयी चडावत क्रीसती समडतेचेच्च.!.”
हें आयकातां कसल्यागी विशिश्ट सिंतिमेंताळ भाव-बांधवपणान, एक सवाल आर्चिचा मतीं जगलालागलें. आनी ताणें विचार्न्०च्च सोडलें...
“तुजा वहिवाटे मधेंयी, असल्या तुजा क्रीसती सहकाराक काराण कसलें?”
“काराण...बैबल!”...तक्षणांच्च जाप आयली आख्ताराचा निश्कळंक जिबे थावन. ‘कुरान’ बराबर ‘बैबल’ वाचाप हाका काराण. ह्यावर्वीं म्हजा समडतेसंगीं हांव क्रीसती समडतेक-यी बरेंच्च मानतां. क्रीसती समाजेच्या नितळ मन आनीं देवास्पणाक लागोन...जाग्या व्हहिवाटेंत हांवें सोधचेच्च क्रीसती जागे.
माका मेळचेयी क्रीसती समाजेचा श्रीमंत आसतिवंत असहायेकाक सांपडलेल्यांचें जागे. तांचा या तांचा भुर्ग्यांचा बेफिकेरेचा, तशें संसारी मजेचा जिण्येवर्वीं, आज सबार कंगाल-स्थितेक वावल्यात. त्याच्च पर्माणें आनिसबार, तांची भुर्गीं भायल्या गांवांक पावोन, आपल्या आवय-बापायचा जत्ने थंय असहायेकपण उबजायलेल्ल्यानिमतीं, व्हडिलां निराधारीं जाल्यांत.!
तसल्या कुटमाचांचा जाग्यां निमतीं, आज म्हजो वेवाहार उंचायेक पावोन, जिवीत नंदन जालां. तशें म्हण हांवे कांय तांका उणें मोलान, केदिंच्च वंचन केल्लें नां. फावो तें ऊंच मोल-च्च दिलां.
त्या शिवाय त्या नंतर-यी तांचा गर्जेपर्माणें, आत्मीक तशें लौकीक बोरें फालें, पळेवन सहकार दितेच्च आसां. त्यादेकून देवाचीं बर्पूर आशिर्वाद म्हजा वेवहाराचेर आसा. ओके मी.आर्ची...
खरी गजाल उलयत गेलों तर, ती म्हजी वोडवीक, गजायलेलेपरीं जाता...मुकार संधर्भ मेळ्ळोतर उलयां...” अशें म्हणोन...
आर्चिचा निराशेंत, आशावादिचें भीं वोंपोन, शेख मेटां देंवालागलो.
***
त्यानंतर...परत आर्चिकार्डोजा आनीं शेक्अख्ताराची भेट जाल्ली ती...
विगाराचा हट्टी निर्दारावर्वीं, आर्ची आपल्या आशा-भर्वोश्याचेर संपूर्ण सलवोन, निराशेस्थितेर, शेखाचा दारार पावलेलेवेळा.!.
त्यादीस...‘रोकिंग चेरार’ बसोन आसलेल्या शेखालागीं...आर्ची…मुखामुखी बसोन, आपल्या भरलेल्या घधघधीत ताळ्यान विवरुंक लाग-ल्लो...
‘आपणा नंतर वारेसदार नातलोलो आपलो जागो, फिर्गजेक आपणें दान दीवंक जाय म्हण विगारान नानां वाटांनीं ताचेर दबाव घालो. हाका सहमत दीनातलेल्याक, विगाराचेच्च म्हळ्ळ्या थोड्या फिर्गजगारांनीं, आपणाक वेंग्य बेफिकेर उत्रांनीं हिणसून, दुखयलें. आनी आपणाक निराशेचा खंदकाक लोटून, इगर्जेथावन पयस रावाशें केलें.”
अशें उचार्तां...ह्या संग्तेंक लागू जावन घडलेल्यो त्यो आर्चीक कंगाल तशें धेदेस्पर कर्च्यो सबार गजाली सुडाळ-थरान विवरितानां...आर्चिचा कांपऱ्या उत्रांक, मोव काळजाचा शेखाचे, दोळे दुखांनीं गयरे जाले.
तो इतलोच्च म्हणालो...“मी.कार्डोजा, क्रीसताची शिकोवण दुस्री...आनीं क्रीसती शिकोवणे पर्माणें जियेजाय जाल्ल्या क्रीसतांवानीं जियेंवची जिणीं दुस्री. हें उतार तुजा धार्मीक व्हडिलांक-यी लागू जाता. सगळे तशे म्हण दुर्सानां. कितेंयी तें आसों...”
“शेख साब,” मधेंच्च उस्मडलो आर्ची. “हांवी तुजेलागीं आमचा धार्मीक व्हडिलांक दुर्सोंक येवंक नां. आनीं केन्नांयी दुर्सोल्लो नां. समडतेचा धार्मीक जांव लायिकांनीं जांव, आधारलेलें वायट, उग्त्यान पर्गटचें सार्कें न्हंय. कितें तरी, समडते समुदाये मधेंच्च तें सार्कें करुंक जाय शिवाय, पर्गट दुर्सोंचें, समडते वाडावळीक तें भादक हाडता.
म्हजे फिर्गजे थावन माका लाभलेलो वायट अनभोग, समडतेवयल्या अबिमान-मोगान हेर कोणाय लागीं हांवें येदोळ सांगोल्लेनां आनीं खंडीत जावन सांगिसोनां. पूण हांवें भोग-ल्लें तें कराळपोण, काळजाक वयर-वयर दुखयतासतां, मतीक धोसची ती विराराय भायर घाल्चा एकाच्च इराद्येन, फकत्त तुजेलागीं मात्र सांगोंक अत्रेगलों.
तुजेर आसलेल्या भाव-भांदावपणाचो अभिमान, तशें घूट सांभाळताय म्हळ्ळेल्ल्या भर्वश्यान, तुजेसंगी मात्र सांगलें.!”
“मी.कार्डोजा त्याविशीं माकायी आयकोंक नाका. आयकोंची आतुराय उर्भायी माका नां. कित्या ह्याविशीं तुजे प्रास चडीत संग्तीं हांव जाणां. क्रीसती समाजेंचा सबार देवोत प्रमाणीक मनशांक. समाज समुदाये थावन लाभलेले करंदाय, तुजाकी कितल्यागी मापान चड आसा. कितेंयी जांव...”
धीर्घ स्वास सोडलो आख्तारान. “संधरबा पर्माणें, तवळ तवळ, हातीं धर्चा बैबलावर्वीं, म्हजे थंय रुता जावन-आसचो, प्रमाणीक सेवा-सहकार तशें धार्मीक मनोबाव…ह्या थोड्याच्च धार्मीक व्हडिलांचा चुकिविशीं आयकोन, म्हजे थावन तो नपैंच्च जांवचो माका नाका.” समडते गजालेक कुराड मारली आख्तारान.
ह्याउपरांत, जाग्या वेवहाराविशीं विचार बदलिल्ल्या ताणें, आर्चिच्या जाग्याविशिंयी तांचे मधें सभार संग्तीं, आशार पाशार जाल्यो. नंतर, आर्चिचो जाग्याचा वीकऱ्या-घेवपाविशीं वेवहार गजाल चल्ली.
आनीं उपरांतल्या थोड्याच्च दिसांनीं, आर्ची कार्डोजाचो जागो, निमाणें शेखाचा नांवार जालो.
ह्या उपरांत आर्चीक, शेखान दिल्ल्या बर्फूर सहकारान, ताणें आशेल्लीं सर्व संग्तीं फळाधीक-जावून, ताचीं सेवा-सहकाराची स्वपणांयी ज्यारी जालीं. तो समदानाचा संतुश्ट निवृत्त जिण्येंत मेटां घालुंक पावलो.
***
“गूड मोर्निंग फादर...हांव शेख आख्तार...”
अचानक शेख्आख्ताराचो ताळो आपल्या दार्वाट्यार आयकातां...सां.जूड फिर्गजेच्या विगाराची दीश्ट आख्ताराचेर पडली. खिणान विगाराचें मुखमळ, असमधानेचा विज्मिते छाऱ्यान काळें जालें. आनीं एकाच्चाणें नियंत्रणार नातलेंलीं उत्रां विगाराचा वोंटांनीं ऊस-ळ्ळीं...
“हां…आख्तार...आतां हांगायी येवन तूं पावलोय-गी?!”
“म्हळ्यार?!...माका समजोंक्नां...फादर!” आख्ताराचा कपलार मिरियो उदेल्ल्यो.
“समजोंक्नां?...तर घळाय करिनां, समजायतां...”…विशयाक-च्च देंवलो घमंड विगार, आनिकी घमंड जावन. आनीं आख्ताराचा स्वाभिमानाक चिर्चीं उत्रां विंचोन मुंदरिलागलो.
“फिर्गजे हिताखातीर, फिर्गजेक दाना रुपार लाभलोच्च म्हण चिंतलोलो जागो, आर्चिचें कान फुंकोन, तुंवें तुजो फायदो जोडलोय. आनिआतां इगर्जेजाग्याक पांय दवरलाय आसतां...माका दुबाव धोसचो स्वाभावीक न्हहीं?!”
“हां...आतां समजालें फादर. तुमचे विचार, फकत्त फिर्गजेचा, दुडू-भांदपा-जाग्या विश्यांचेर मात्र आसा. फिर्गजेच्या दुबळे-गर्जेवंत निराध्यारांचा, अत्मीक या लौकीक गर्जांविशिंचे न्हंय. हांगासर सेजारा, एक क्रीसती अत्मो, एवकारिसतांतल्या क्रीसताक सेंवचाक, आपल्या निमाण्या स्वासासंगीं झगडन आसा. ताची तुमकां खबार जांव पर्वा जांव नां.!”
हें आयकातां विगार एकाच्चाणें अपराधी मनोभावान कालुबुलो जालो!. समडते भायलो एकलो आपल्या समडते विशयाक जाग्वोणेचो हात घाल्लें तें पळेवन, ताचें तोंड काळें जालें...
“पुरो...आमचे धार्मीक संग्तेंत हात घालन, तूं तुजें शीत शिजयनाका. तूं तुजा समडतेविशीं मात्र पळे...”
“फादर...हांवे साधारण सर्व समडतेचांक पार्किलां. आनीं जाणां जालांकी चडावत सगळ्यां लायीक तशें धार्मीक व्हडिलांचा वसतुरार बुराक आसात. हें पार्कून, संधर्भा पर्माणें हांव, जाता तितले बुराक शिंवोंक प्रेतन कर्ते आसतां. आनीं...
हाचो परिणाम-च्च हांव आतां हांगासर तुमचे मुकार उबो आसोंक काराण. आपल्या जिविताचा निमाण्या वोरार, ‘जीजसा’क सेवंक अत्रेगून आसचा, तुमचा सेजार्चा आर्चीक...”
“आर्चीक?!” आर्चिचें नांव आयकाल्लेंच्च रागान तांबडो जाल्लो विगार... “येदोळ तुजा त्या आर्चीक इगर्ज नाकासली...मीस नाकासलें…तो ह्या इगर्जे दार्वाट्यार...”
हें कानीं पडतां...विगार वयर वयर आर्चीक दुर्सोन आस-ल्लो तरी...शेख आख्ताराक, आपल्या ड्रैवर बेंजमिनाद्वारीं तशें खुद्द आर्चिद्वारीं जाणा आस-ल्ली ती, आर्ची आनीं विगारा मधें घडलेली खरिगजाल...खिणान एकापाट-एक जगलोंक-लागलीं...
‘आर्चीन आपलो जागो फिर्गजेक दाना रुपार दीवंक जाय’ म्हळ्ळ्या दबावेर, आर्ची, आनीं विगारामधें वाद-विवाद चडून गेल्ल्यापरीं, तांचे मदें मनस्थाप जल्मोन, तो वाडोन येतासतां...
ही गजाल, आपलें जिण्ये स्वपाण जावन आसच्या ‘शिकपा-ट्रसट’ आनीं ‘आपलो भलायके भरीत फुडार’ ह्या दोन संग्तेंक अडकळ येंवचा साध्याता आसच्याक कावजेवन, उटा उटीं ताणें आपलो जागो शेख आख्ताराक विकोन-सोडलो.
हें गमनाक आयिल्लेंच्च, आर्चिच्या जाग्याविशीं आपणें विणलोलो उपाय, पोंताक पावोंक्ना म्हळ्ळें तें, जिरवंक सखानासतां, तापलोलो विगार...फिर्गजेंत आर्ची विरोध, चूक-समजणीं प्रसारून, ताचेविशीं वायट अभिपराय फिर्गज- गारां मधें वाडाशें करिलागलो.
असल्या परिगतेंत, सदां मिसावेळा मुकल्या बांकार हाजार जांवचो आर्ची, विगाराचा मतलबी क्रोध-दिश्टे थावन चुकोन घेंवचाक, पाटल्या बांकाक पावलो.
उपरांत हेंच्च मुंदरून, विगाराचा मतलबी उत्रांचा परिणामेन लोकाची वांकडी दीश्ट परोक्ष थरान ताका निंदा करुंक लाग्तानां...पाटल्या बांका थावन तो इगर्जे बागलार पावलो.
उपरांत हेंच्च सन्निवेश विपरीत स्थितेक पावतासतां...तो...इगर्जे भायर उबो रांवचो पुबलिकान जालो.!.
क्रमेण...आपल्या काळजाक भाले मार्चीं उत्रां, फिर्गज-गारांचा तशें विगाराचा वोंटांनीं खेळोंक लाग्तानां, तसल्या याजकाक पवित्र आल्तारेर पळेवंक ताचें अंतसकर्न वोपवानां जालें!. ह्या-वेळा...
घरा समकोर-च्च आसच्या, आपल्या इगर्जेक वेचीं आर्चिचीं पांवलां, नर्गुंक लाग्तानां...तीं घराच्च थांबलीं!. पूण आपल्या वेरांडा थावन अपालिपा दिसच्या इगर्जे आल्तारेर दीश्ट खंचून, सदां मीस भेटंवचें तें आर्चीन चुकयलेंनां.!!.
अशें...ह्यासर्व, आर्ची आनीं विगारा मधल्या मनस्थाप घडितांचा उगडासा कुपांत, शेख चलात्त आसतां...त्यामधें आयकाल्ल्या विगाराचा ताळ्याक शेख, एकाच्चाणें जागो जालो. आनी वासतव स्थितेक पावलो.
“मी.शेख...येदोळ फिर्गजेविशीं कीळ अभिपराय घेवन भोंवचा आर्चीक, देवाची मारेकार शिक्षा ताचेर भेजलेल्यावेळा, आतां ताका म्हजो उगडास आयलो न्हंहिगी?...येदोळ...”
“फादर...सत लिपवन उचार्चीं उत्रां, तुमच्या धोव्या-लोबाक शोभ दीनांत”...विगाराचा ताळ्याक सैरण चुकोन मधेंच्च झांकुळ्ळो शेख.
“हेंच्च सवाल तुमिंच्च तुमच्या अंतसकर्नांत झरवन पळेया...”
जर आर्ची तसल्या देवास्पणेचा प्रमाणीक मनशाचेर, देवाची शिक्षा भेजल्या म्हण म्हणतात तर, धोव्या-लोबांत लिपलेल्या काळ्या खताचा काळजाक, देव कसली शिक्षा दीत?!”.
शेकाची हीं काळजाक भालियेपरीं रोंबलेलीं तीं, आपणें निरीक्षीत करिनातलेंलीं उत्रां, विगाराक एक पावटिंचाक, दैवीक भेश्टावणे भिरांतेक वोळग करिलागलीं. तरी आख्ताराथावन दांपोन व्हर्चा प्रेतनांत तो परत ताचेर उत्रा धाड घालिलागलो...
“तूं तुजा चालाकी उत्रांनीं याजकांक तशें क्रीसती लोकाक बनावन, आमचा समडते बोरेपण, तशें लोकाचें मुग्ध-पणाचो फायदो फार्चो...अन्नाडी व्यापारी. तूं...तुजें...”
“फादर...हांव व्यापारी व्हय.” परत मधेंच्च उलयलो शेख, “पूण देव-भिरांत आसचो हांव, अन्नाडी व्यापारी खंडीत न्हंय. तरी चतूर वेवाहार मनोभाव आसचो नितळ व्यापारी तें खरें. पूण तुमीं...
तुमीं, लोकाचा सेवेक आपणाक-च्च समर्पून दिल्ले धार्मीक व्हडील. तुमीं व्यापारी जांवचे तें देव खंडीत सोसानां. प्रस्थुतच्या परिगतेंत...ह्याच्च, तुमच्या व्यापारी मनोभावावर्वीं...
आदीं व्यापार वेवहार चलोन आसच्या देवाळाक, क्रीसत चाबोक धर्न रिगलोलें तें, तुमीं आतां विस्रोन आसात. आज तुमचे तसले बोव थोडे, क्रीसती शिकोवणे थंय कान दोळे धांपून कर्च्या, अतर्वणां वर्वीं, क्रीसती समडतेचे वांटे-फांटे चडून आसात.
आनीं ह्यावर्वीं अक्रीसतांवांक तुमचेर धाड घालुंक, तशें केंडुंक धैर उबजालां.!”
“तशें तर आतां, तुंयी त्याच्च धैरान उलवन आसाय?” रागान उस्मडलो विगार.
“जांवकी-पुरो. पूण हीं उत्रां म्हजा वोंटांचीं न्हंय. बगार आपलो जागो विकून जोडलेलें सगळें दिर्वें, दुबळ्यां-गर्जेवंतांक तशें, क्रीसती भुर्ग्यांचा शिकपा सेवेक साक्रिफीस केल्ल्या, आर्ची-कार्डोजाचा वोंटांतलीं.!”
“ओहो...जायत-तर!” आर्चिचें नांव आयकातां परत रागान खत्कतलो विगार.!.
“त्या हंकारी वोंटांक, म्हजे हात...कुमगार दीवंक वोपवानांत. आनीं आतां, ताचे पाडतीन चडतीक उलोवन, माका भेश्टांवचें धैर तूं घेशी तर...इगर्जे घांटी वोडोन, घांटीं नादांनीं, तुका हांव इगर्जे गेटी भायर लोटतोलों!.”
“जायत…उटैया तुमचो घांटी नाद!”...योदोळ जातातितलें सैरण-घेवन आसलोलो शेख, आतां एकाच्च-फरा रागान बोबाटलो...“तुमीं घांटी नाद उटयतासतां...हांव...तुमच्या घांटी नादाक, इगर्जे रक्षणेक जमचा लोका जम्या मुकार...आर्चिचो वकील जावन झुजतोलों.! आनीं तुमचा घांटी नादां प्रास, व्हड नाद हांव उटयतोलों...उगडास दवरा फादर...
त्या लोकाजम्यां मधें हेर सर्व जात धर्माचेयी आसतेले!.” क्रोधान कांपचो आख्तार, विगाराक हालोवन म्हळ्ळेपरीं जागयलागलो!.
तवळ-च्च ताका ‘आर्चिची एवकरिसताक चडपडोन आसची निमाणी घडी ...आनीं विगाराचे हट्ट’...दोनीं ताका अडचणेक सांपडायतासतां...आख्तारान आपलें मोबायल भायर काडलें. आनी पुताक जागैलें. आनीं म्हणालो...
“हांगासर विगार नां...तूं बेंजमिनाक आतांच्च धाडन भायल्या याजका कर्नां, आर्चीक ताची कुमगाराची आशा फळादीक करुंक तुर्ताची विलेवारी कर. हांव थोड्याच्च सेकुंदांनीं थंयसर पावतां...आनीं घळाय करिनाका...”
हो संवाद आयकोन आसचो विगार, आतां एकाच्चाणें ताळो काडिलागलो...
“ विगार नां, म्हण फट कित्या मारलीय?...हांवे उचार-ल्लें तें आसा तशें उचारुंक, तुजें अंतसकर्न तुका भेश्टायता नैंवे.?!”
“कसलें धारूण काळीज फादर तुमचें...निमाण्या उस्वासा संगीं झगडन आसच्या एका क्रीसती अत्म्याक, एवकरिसताची विलेवारी कर्चाविशीं तूर्त कर्चें सोडन, तुमीं आनिकी तुमचा हटाचेर उमकोळोन, क्रीसताक परत खुर्सावन आसात.”
हें कानीं पडतां, विगाराक...‘हो शेख, क्रीसतांव कांय?!’ म्हळ्ळ्या दुबावेचा दबावेर पडलो. तवळ-च्च शेख मुंदरिलागलो...
“फादर...म्हजे थंय...कुमगाराक नेगार केल्लेलो काळ्या खतांचो धोवो लोब, येदोळ-च्च मरण पावोन जाला.! हाचो परिणाम जावन तुमीं म्हणचें तें ‘फट’ म्हजा वोंटां थावन उसळ्ळें.!
दुस्रें...तुमीं उचार-ल्लें तें आसातशें उचारुंक नां कित्या म्हळ्यार...हांव आसातशें उचारुंक गेलों तर, तुमीं एवकरिसत दीवंक नेगार करून, समडते थंय केल्ली ती कीळांदाज उबजोंवची कर्नी...म्हजा मुग्ध ढ्रैवर बेंजमिनाक, जिरोवंक सखानासतां...आपणाचा क्रीसती समडते थंय ताणें धंडळचें तें, माका नाका आस-ल्लें.
असल्या सबार विवीध समडते धंडळ्या संग्त्यांवर्वीं, येदोळ-च्च सबार, आपल्या समडते थावन पयस गेल्लेले तें हांव जाणां. म्हजा समडते थंय आसलेल्यातशें, क्रीसती समडते थंय-यी काळजी आसच्या माका, बेंजमीन कांय आपले समडते थावन वेगळो जावन, आपल्या समडतेक लुक्साण हाडीत म्हळ्ळेल्या कावजेणेन, तुमीं उचार-ल्लें तें, ताचे थावन लिपैजाय पडलें.
असलीं समडते अनाहुतां फकत्त फालाण्या एका समडते थंय मात्र न्हंय, बगार जात कात धर्म म्हण लेकिनासतां, सगळ्या समाजेंत अनाहुतां हाडून आसतात.
ह्या विचाराक संभंध जाल्ली तसलिच्च एक तुमचा समडतेक लागू जाल्ली समडते अनाहुताची गजाल आदल्या रातीं तुमच्या सेजार्चा आर्चिकार्डोजा थंयच, घडल्या!
“आर्ची...कार्डोजा थंय.?!” विज्मितेन सट्ट करून उदगारलो विगार.
विगाराचें हें कुतूहलीत सवाल आयकातां...आदल्या रातीं...जें आख्तारान, रूप रूप देक-ल्लें तें घडीत...तांतलें हऱ्येक दृश्य...एकापाट एक ताचा मतीं जगलोंक लागलें...
‘आदल्या मध्याने रातीं...घाड निदेंतल्या ताका, पुता जाहिराचा कुडांत...मोबायलार पुस्पोसोन आसचो जाहिराचो दुबावी पिस्पिसो ताळो!. दुस्रेघड्ये...बापयचे दोळे चुकोवन, आपल्या कारा कुशीन जाहिराचीं मज्रां मेटां. त्या दाट काळाकांत...ताची ही गुपीत चाल, लिप्तीं देक-ल्लो शेक्आख्तार, उपरांत आपल्या कारार केल्लो, ताचा काराचो गुपीत पाटलाव...
त्यानंतर शेखाक विज्मीत केल्लीं, आर्ची कार्डोजाचा घराबागलार पावलेल्लीं, जाहिराचीं मेटां.!....आर्चिचा घरा जनेला थावन शेखान देक-ल्लें तें, विज्मितेभरीत मिसतेरा दृश्य...
खटल्या बगलेन उबो आसचो ताचो पूत जाहीर आनीं खटल्यार...आपूण नेणा आसलेल्या गडीस स्थितेर, निमाण्या उस्वासा संगीं झगडन आसचो आर्ची...!
हेंसर्व एकाच्च उस्वासान, विगाराक विवरिल्लो शेख्आख्तार, त्या उपरांत त्या मौन कुडांत, घडलेली मुकली गजाल आनीं गडीस स्छितेचो आर्ची आनीं जाहिरा मधलो, संवाद...
सैरणेन आयकोंक कुतूहलीत जावन राकोन आसलेल्या विगाराक, सविवरान विवरुंक शेक्आख्तार आयतो जालो...
“फादर...” आरंभ केलें आख्तारान...“त्यातांचा संवादेवेळा, गडीस आसलेल्या आर्चिचीं उत्रां आयकातां...त्यारातीं आर्ची आपली निमाणीं आशा, जाहिरालागीं उचार्न ती ज्यारी कर्चा खातीर, ताणें ताका त्यामध्याने रातीं तुर्तान आपल्या घरा आपयिल्लें म्हण जाणां जालों.!.
त्या रातीं त्यावेळा, आर्चीन, जाहिरालागीं उचारलेली, ताची ती निमाणी आशा, जनेला भायर आसच्या म्हजा कानीं पडतां...हांव सगळोच्च धार्मीक भावावेशान विचलीत जालों.
‘जा...हीर’...उस्वास काडुंक कश्टुंचो आर्ची, आपलो कांपचो हात, जाहिरा थंय सास्पून म्हणालो... ‘ही म्हजी निमाणी घडी...ह्याघड्ये, माका एवकरिसतांतल्या क्रीसताक सेवंक जाय!’.
पूण फादर...त्यानंतर ताणें उचार-ल्ली ताची ती
, निमाण्या एवकरिसत सेंवचा आशेक, विंच-ल्ली रीत आयकोन, विज्मीत जालों. शिवाय ती क्रीसती शिकोवणेक विरोद जाल्ली रीत म्हण खिणान म्हजा मतीक जळकालें!.
म्हजा क्रीसती इश्टां-भांवडा थावन येदोळ-च्च हांव ती रीत चूक-रीत म्हण जाणां आस-ल्लों!.”
“कसली ती रीत?!” कुतूलीत जालो विगार.
“ती विचित्र रीत जावनासा...’जाहिरा कर्नां आमचा ड्रैवर बेंजमिनाक, फांत्याचा मिसाक धाडन...कुमगारा वेळा वांटचो कुमगार, याजाकाचा दिश्टे थावन लिपोवन हाडोवन, कुमगाराक अत्रेगचा आपल्या जिबेक पावोंवचो.!’
आतां आपणें निरीक्षीत करिनातलेली गजाल, आयकातां, विगाराचा कपालार मिरियो उदेल्यो.
“आर्ची ह्याविशीं, म्हजा पुतालागीं, विनंते संगी वोत्ताय करून आसतां”...मुंदरिलें शेखान “आपणाचा कुमगारा अत्रेगान, आर्चीन ‘क्रीसताचो चोर!’ जांवचें कित्या?! म्हळ्ळें माका समजानासतां...ती चूक कर्नी आडांवचाक...तशेंच्च...
आपणें आदार्चा कर्नेचेर...‘तें सार्कें या चूक?!’ म्हळ्ळ्या दुबावेचा बांदपासार, आर्चीन आपलो निमाणो उस्वास सोडचोयी नाका!’ म्हळ्ळ्या इराद्यान...तांका विज्मीत जांवचापरीं खिणान, हांव आर्चिच्या कुडाभितर रिगलों.
उपरांत, जाहिराक वरेविंगड कोनशाक व्हरून, पिस्पिस्या उत्रांनीं, आर्चिचा चूक चिंत्पाविशीं सार्की माहेत दिली. आनीं ‘कुमगारा संगीं तुमकां आपवन हाडतां’ म्हण ताका भर्वोसो दीवन, तुर्तान हांव तुमचा बागलार येवन पावलों.
पूण तुमीं फादर...
तुमचा हट्टाक-च्च उमकाळोन रावल्यात. ह्यावर्वीं मर्णातणीर आसच्याक निरास, तशें माकायी तुमचेर जिगुप्सा उदेशें केलें!. व्हड नां. कितेंयी तें जांव...तुमचे लेख तुमकांच्च दीवंक आसतेलें. पूण...
आतां तुमकां पाट-कर्तासतां...देवाचा आंगणांत , म्हजा मतीक धोसचीं दोन मिसतेराभरीत सवालां, तुमचा मुकार दवर्न्०च्च चल्तां...
पयलें सवाल...‘उणें आसलेल्यान चड दान’ दिंवचें, तशें आपलें सर्वस्व गर्जेवंतांक वांटचें, ती एक बोव व्हर्ती कर्नी. ती आर्चीन आपल्या जिवितांत आदारली. होच्च ऐवज धार्मीक व्हडिलांचा हातीं पडलो तर...कांय बांदपा योजनेंक फावो जातो कोण्णा.!
पूण...सदां आल्तारार, देवाची सेवा शिकोवण दिंवचे थोडे...बोव थोडे धार्मीक व्हडील, फिर्गजे गर्जां खातीर दान माग्तात. उपरांत तांचा इराद्या पुर्तो ऐवज पुंजायलेल्या नंतर-यी, दान मागोन्०च्च आसतात. जांव… पुंजायिल्लें दान तरी, सेवाचा उदार्पणान, दुबळ्या-गर्जेवंतांक वांटचें आसागी.?! कसलें दैवीक मेतेर्पण तशें मनशांपण हें.?!.
दुस्रें...आर्चीन...आपलो फिर्गजे विगार जावन आसच्या तुमचेलागीं एवकारिसताची विनती करिनासतां...तो जावन ‘कुमगार चोर.!’ जांवचें विशीं कित्या चिंतिलागलो...?!”
आख्ताराचीं अत्मीक तशें लौकीक गुंडायेची सवालां...आपणाक चुकिदार करून, दैवीक समजिकायेची जाग्वणीं तशें जवाब्दारी, मतिंत विस्पोठ जायशें कर्तासतां...घड्येन विगाराचा काळजांत अपराधी शिर्शिरो दांवालागलो.!.
दुस्रेघड्ये...शेख्आख्ताराचीं मेटां आवाज, ताका हालवन जागायतासतां...आख्तार ताका पाट करून तुर्तेचीं मेटां घालून आस-ल्लो.! हें पळेतां...एकाच्चाणें विगाराचे वोंट यांत्रीक थरान आम्सोरले...
”शेख...एक-घडी राव…हांव आयलों...!”
पूण शेकाची चाल रावलिनां!...तो फकत्त गोमटी वोळावन पाटीं पळेवन, इतलेंच्च म्हणालो...“नां फादर…आज कित्याक-गी म्हजे पांय, दोव्या लोबा संगीं पावलां काडुंक आयकानांत.!”
***
उपरांतल्या थोड्याच्च घडियांनीं...आर्चिच्या कुडांतल्या आकांते मौनतेंत, शेख्आक्ताराचीं मोव मेटां आवाज उटयतासतां...
कुडा कोनशांतल्या खटल्यार, कुमगारा अत्रेगान राकोन आसलेले, आर्चिचे निसतेज दोळे, एकाच्चाणें ताचेर खंचले. ह्यावेळा आर्चिचो अतीव कुमगारा अत्रेग,परत मतीक जागायतानां...
ताणें जाहिराकुशीन दीश्ट व्हली. तवळ कुमगारा संगी येंवचा याजाकाक सोदून गेल्लो भेंजमीन, येदोळी थंयसर पावोंक्ना म्हळ्ळो हिशारो जापिरान दिलो.
आतां...‘एवकरिसता खातीर थोडें सैरण घे’ म्हण भुज्वोंक शेख, आर्चिचा खटल्याकुशीन दर्वडिलागलो.
त्याच्च-वेळा बागलार, मेटांचो आवाज उटलो.!
खिणान शेख पाटीं घुंवोन पळेतासतां...येकाच्चाणें ताचे दोळे रुंदाले.
थंयसर…बेंजमिनासंगी येंवचा याजाका बदला...
एवकरिसतासंगीं फिर्गजे विगार उबो आस-ल्लो.!
दुस्रेच्च-घड्ये...आर्चिची ही गडीस-स्थिती, निरीक्षण करिनातलेलो विगार, खटलार निमाण्या स्वासार कश्टून आसचा आर्चीक पळेवन...खिणान खटल्यासर्शीं दर्वडीं मेटां घालिलागलो.
दूसऱ्याच्च क्षणा...स्वास घेवंक कठीण कश्टून आसच्या आर्चिचें निमाण्या घडियेचें आकांते परिगत पळेवन, पश्चात्थापाचा उज्या दावेंत तो कळवळोंक लागलो. आनीं...
‘आर्चिचो निमाणों स्वास उबचाफुडें, ताची निमाणी आशा, आपणें सुफळ करुंक जाय!’ म्हळ्ळ्या अतीव अम्सोरार...वेवेग्गीं सांतुक्सांवाची मागणीं उचारून, सांतुक्सांव लावंक लागलो. उपरांत ...
धांकाण पडचा स्थितेर आसचे आपले निसतेज दोळे, उग्ते दवरुंक कश्टुंचा आर्चिच्या, वोंटांसर्शीं, हातिंतलो कुमगार दर्वडी व्हरिलागलो. आनी ताका सार्कें आयकासार्कें, ताचा कानांत घुणघुणोंक लागलो...
“आर्ची...हांव कुमगार हाडन आयलां...क्रीसताक सेंवचाक वोंट उग्ते कर...”
ह्या ताळ्याक...विगाराचा हातांचेर, सवकास आपली निसतेज-दीश्ट, खंचोवंक आर्ची बरोच्च कश्टालागलो...उपरांत हळवायेन आपले कांपारे वोंट, वेगळे करिलागलो...
पूण...कुमगार सेंवचाक न्हंय !. बगार...
त्याघडिये...ताचे ते वोंट, काळजांतली उत्रां उसवंक कश्टून आस-ल्ले...
“फा...दर”...म्हणालो तो पुस्पुस्या उत्रांनीं... “फादर...तुमचो हात...म्हेळो!…म्हेळो हात...!!...म्हेळ्या हा...हातार क्रीसत आसानां...क्रीसत....!!!”
मुकलीं उत्रां आर्चिच्या ताळ्यांत-च्च जिरोंक लाग्तानां...ताचे थावन निरीक्षीत करुंक नातलेलीं हीं अनिरीक्षीत दैवीक जाग्वणेची उत्रां...
‘म्हेळ्या हातार क्रीसत आसानां...!’
विगार हें जिरोवंक सखानासतां...ताचा मतीं दैवीक अपराधिपणाचें वादाळ उटोंक लागलें....त्यावेळा ताचा याजकी जिविताची सावळी, ताका रूप-रूप म्हळ्ळेपरीं एकापाट एक उदेवन ...ताचा अंतसकर्नाक वयर-वयर भेश्टावंक लागली !...दुस्रेघड्ये...
आपल्या जिविता कर्न्यां थंय कठीण चुर्चूऱ्यां पश्चात्तापान भरलोलो विगार, आर्चिचा जिबेर कुमगार पावोंवचा प्रेतनार...आर्चिलागीं भोगसाणें मागोंक आशेलो. आनीं खिणान फकत्त आर्चीक आयकासार्कें ताचा कानीं पुस्पुसा लागलो...
“आर्ची…आदलें सर्व विसर...मा...माका भोगशी...आर्ची माका भोगशी...!”
पूण...हीं उत्रां कानीं पडोन, समजोंचा हंतार आर्ची नात-ल्लो!...तवळ-च्च वेळ उत्रोन गेल्लो!!...विगार उचार्तां-उचार्तां...
आर्चिची गोमटीं मालवोंक-लागली. आनीं ताच्या दोळ्यांक धांकाण पडतां पडतां, निमाणो स्वास उबचाफुडें, कुमगार दिंवचा आकांते आम्सोरार विगार...“आर्ची...आर्ची!” म्हण परत-परत जागोवंक लागलो.
पूण निमाण्या स्वासा संवें, दांकाण पडलेले आर्चिचे दोळे, परत उग्तेच्च जालेनांत...!.
हें पळेवन भोगसाणें आशेंवचा अतीव अत्रेगार आसचा विगाराक, दैवीक जाग्वणेचा जाळांत आपलें अपराधी मन चडपडताशें भोग्तानां...एकाच्चाणें तो जब्बोर कांपोंक लागलो! तवळ-च्च हाताचो नियंत्रण चुकलेशें जालें.आनीं....
हातिंतलो कुमगार...एकाच्चाणें धर्नीर गळ्ळो!
तवळ-च्च ताका, आर्चेचीं निमाणीं उत्रां...“हो हात म्हेळो हात...म्हेळ्या हातार क्रीसत आसानां!”...ताका वयर-वयर दणसुंक लागलीं.
त्यावेळा थंयच उबो आसलोलो आख्तार...क्षीण घधघत्या ताळ्यान विगाराचा कानांत घुणघुणोंक लागलो...
“आर्ची कार्डोजा तुमचे हातीं थावन, कुमगार सेवंक कित्याक नेगार करून, आपूण ‘कुमगार-चोर !’ जावंक अत्रेग-ल्लो म्हळ्ळें तें, आतां हांव जाणां जालों फादर!. त्यादेकून...
ह्या फुडें...समाजेंत आन्येकलो आर्ची उदेंवचा फुडें, दयकर्न तुमीं तुमचो हो म्हेळो हात नितळ-करा...!!”
हें आयकातां...धर्नीर पडलोल्या जेजुक्रीसताक विंचोंक उर्डोन आसच्या विगाराचा हाताची कांप दोडती जाली. त्याच्च-वेळा...
आर्चिचिंयी… ‘म्हेळ्या हातार क्रीसत आसानां...!’ म्हळ्ळीं उत्रां ताका… ‘म्हेळ्या हाताक क्रीसत येनां...क्तीसत येनां!’ म्हण वयर-वयर आवाजोंक लाग्तानां...
धर्नी वयलो क्रीसत...ताचा हातीं येवंक आयकालोच्च नां...!
रोन रोच कास्सिया: कादंबरिकार, काणियेगार, पदां, लेखनां अशें वेवेगळ्या रितिचो साहितीक वावर करून आसचो नाम्नेचो बरयणार. सभार साहितीक स्पर्ध्यांनी हाणें इनामां आपणायल्यांत. प्रसतूत आपल्या कुटमासवें मंगळुरांत वसती करून आसा.
