कवितापाठ - १२: एक‌ उलो (ए.टी.लोबो)

’काणीं एका वाचप्याक स्वपणांचा सागोरालागीं पाववंक सक्ता तर कविता तांतूं उप्येंवचो अनभोग दिता’

कवितापाठ - १२

एक उलो - ए.टी.लोबो

कविता - एक‌ उलो

कवी: ए.टी.लोबो

बूक: आंकवार मेसत्री

प्रकाशक:सां|लुवीस कोंकणी संस्थो

पाठ चलवपी: मेलवीन जे. वास

तारीक: १० फेबरेर २००६

जागो: साल्मिया, कुवेयट

कोण आधार, कोण फुडार
कोणाच्या हांव वचों दारार
कोण पावात, कोण सांगात
कोणालागीं हांव मागों उपकार

तुटली आशा आयली दिशा
घर म्हजें देस्वाट जालें
फुटलें नशीब, सांडलें भाग
काळजाक मोगान मार‍लें भाले

गत लाचार मत विरार
खंच्या वाटेक पांय काडूं
मन झळ्ळें, बळ सर‍लें
खंच्या सावळेक हांव दीस सारूं

कांप्ता कूड, दिसता भिरांत
देकलो देवा तुजो संसार
संपलें त्राण वेता प्राण
उकलन म्हाका व्हर सर‍गार

कविची व्हळोक:

सांगण्यांचो राय म्हण कोंकणेंत फामाद जाल्लो एट्येल या ए.टी.लोबो एक भळवंत कादंबरिकार, काण्येंगार, नाटकिसत तर‌य हाणें अपुर्भायेच्यो शायरी तशेंच थोडीं गझलां कोंकणेंत लिखल्यात. जावंक पुरो ’खुंडो’ खावन सवय जाल्ल्यांक ’उंडो’ रुचानात‌ल्लेपरीं हीं कोंकणी वाचप्याक पावलिंच नांत. पूण हाणें तीं अपल्या नाटकांनी, कादंबरियांनी ती वाचप्याक दीवंक प्रेतन केलां.

(दाव्या थावन उज्व्याक) (बस‌ल्लीं): जोमेल बोंदेल, जाजल, मेलवीन जे. वास, केलराय. (उभीं आसचीं): प्रिया सिकवेरा फेरार, आंटनी मिनेजस, वीणा मिनेजस, सिरील पेरीस बेंदूर आनी वल्ली क्वाड्रस (तस्वीरेर ना )

देवाक आनी कविताक संबंध रचताना [- मेलवीन जे. वास, केलराय]

"एक उलो" ह्या कवितेक म्हज्या अध्ययनाक हांव च्यार भागानीं प्रसतूत कर‍तां. पयलो भाग आशा. आशें थावन निराशा, निराशे थावन दू:ख. दुःखा थावन पोळापळ या विंचवण.

"कोण आधार कोण फुडार
कोणाच्या हांव वचों दारार
कोण पावात कोण सांगात
कोणालागीं हांव मागों उपकार"

म्हज्या अध्यायनाचो पयलो भाग आशा. आशाच म्हनशा कुळियेचा उत्पत्तीक मूळ काराण. देकून हर‍येक जल्म वा उत्पत्ती आशे थावन येता. आनीं हिच्च आशा म्हनशा जिविताक मात आपणे पयण संपयताना आन्येक खेळ खेळता. जशें हीं वयलीं सवालां;

पुडाराक आधार, आधाराक दार, दारार सांगात खंडीत जाय तर हो उपकार मागचो कित्याक? आपली असकत‌काय सर्वां हुजीर उगडापें दाकवंक? असों. अध्ययनाच्या निमाण्या भागांत भोवशा जवाब सोधुंक पडतलें. जशें आयचो कवितानायक आपल्या आशेक सुफळ कर‍च्या सांगात्याची सोधनां कर‍ता. "आशा म्हळ्यार सोधनां" हें उगडास दवर‍चें. आतां दुस्रो भाग पळेव्यां

"तुटली आशा आयली दिशा
घर म्हजें देस्वाट जालें
फुटलें नशीब, सांडलें भाग
काळजाक मोगान मार‍ले भाले"

आशेंच दिशा, दिशांत देस्वट‌काय देस्वाटांत दू:ख. हांवें पयलेंच सांग‌ल्या प्रकार आशा म्हळ्यार सोधनां आनीं सोदनेंत सूख आनीं दू:ख. वाटेवयल्या दोन पुलांक तीं आशा कशें गळसिता म्हळ्ळें सवाल. ह्या दोन्ंयी पुलांक गळसुंक कळ‌ल्लो मात्र आपल्या दिशेक दू:खाविणें पावता. काराण थंयसर सूख आनी दुखाच्या मिलनांत एक नवोच जीव उत्पत्ती जाता आनी तो जावनासा ’तृप्ती’. सुखा दुखाक सांगात गळसुंक सरानात‌ल्लो त्या वाटे वयल्या दुखाक न्हय बगार आपल्या होगडायिल्ल्या तृप्तेन सांडलेल्ल्या दुःक मळ्ळ्या सावळेक घेवन काळोकांत रुदान कर‍ता. जशें आयचो कवितानायक. हो कवितेचो दुस्रो भाग जालो तर आतां तीसऱ्या, चड जवाब्दारिच्या म्हज्या अध्ययनाच्या ह्या भागांत नदर मार‍ली तर.

"गत लाचार मत विरार
खंच्या वाटेक पांय काडूं
मन झळ्ळें, बळ सर‍लें 
खंच्या सावळेक हांव दीस सारूं"

संपूर‍ण सलवण आनीं सलवणेच्या परिणामांत जाल्ली बदलावण म्हनश्या जात‌य असलिकी मोळबावयलें नेकेत्र आशेताना तो हासता तर तेंच नेकेत्र हाताक मेळानासताना वेताना रडता कित्याक? आशेंत केल्ली सोधनां सोधनानीं दाखयिल्ली सलवण, सलवणेंत दूख आनीं आतां दुखांत निरास...!

तर दूख‌च निरासाक मूळ काराण?
आशें व्हय तर आशावाद कशें जल्माता?

हें सवाल हांव न्हय बगार आयचो कवितानायक उटयता पळेया "खंच्या सावळेक हांव दीस काडूं?"

"सावळी" भारीच गर‍जेची तशें चड मुख्य प्रतिमा या इमाज आयच्या ह्या आमच्या कविता अध्ययनांत. हांव चिंता हाच्या वर्नीं चड भळाधीक इमाज लिसांवाचा नद्रेंत पळेल्ल्यार ह्या कवितेंत दुस्री मेळची नां.

तर ही सावळी कसली?

कविता नायाक हांगासर आपल्या जल्मा गुणाक‌च होंद्वोन रावला तर‌यी तो सवाल उटयता म्हळ्यार हांगसर आतां विंचवण गर‍ज. सावळ्यो सभार आसात, पूण सार्क्या विंचवणेंत विशेव घेवंक सोधता तो. आतां ताची हीं सोधनां पळेल्यार

"कांप्ता कूड, दिसता भिरांत
देकलो देवा तुजो संसार
संपलें त्राण वेता प्राण
उकलन म्हाका व्हर सर‍गार"

म्हज्या अध्ययनाचो चवतो बाग हो. ह्या भागांत आतांची आयच्या कविता नायाकाच्या निरासाच्या विंचवणेचीं सोधनां पळेल्लीं तर लजेन आनीं भिरांतेन आपलें तोंड लिपवन दिसानात‌ल्ल्या(?) देवाचा पांयांक पडचो हो कविता नायाक त्या ताचा मतीक काल्पनीक रितीन वेडो मार‌ल्ल्या सर्गाचें भीक माग्ता. हीच ह्या कविता नायाकाची विंचलेली सावळी...? हीच ह्या कविता नायाकाची निमाणी दिशा? आसों. आपल्या आशेचीं सोधनां आपुण्ंच सोध‌ल्लो कवितानायक आपल्या विंचवणेंच्या सोधनेंत आपलें सगळें असतित्व सांड‌ल्लो भिकारी जाला. हांगासर सार्कें गिदा नदर जोकचें गर‍जेचें. संसारांतले सगळे आपलें आसतित्व म्हळ्यार शारीरीक तशें मानासीक, संसारी तशें उत्पत्तिचें आसतित्व सांडुंक तयार जातानांय देवाच्या पांयामुळांत नव्यान तो सोधनां कर‍ता.

आशेचीं सोदनां...!
पर‍त्यान...?
तिंच पारंपरीक...?
वा...?

ह्या सवालांक आमचो हो अध्यायचो निमाणो भाग पळेलो तर, आयच्या कवितानायाकाचा निरासेच्या विंचवणेचीं सोधनां आनीं ताचीं पयलेंचीं ताच्याच आशेच्या विंचवणेचा सोधनांक उसतिताना म्हळ्यार हांव पयलेंच सांग‌ल्लेपरीं आशेच्या सोधनेंत हाताक मेळचें सूख आनीं दुःख म्हळ्ळीं दोन फुलां सांगाता विंचल्यार...

हांगासर आयच्या कविता नायाकान ताच्या जिविताचा आशेच्या सोधनां थावन दुःख पावोन निरासांत नवी विंचवण कर‍ताना प्रसतूत विंचवणेक सोडन काल्पनीक विंचवणेक‌च निमाणें शरणागत तो जाता जाल्ल्यान हांव ह्या शरणागत जाल्ल्या विंचवणेक ताची सार्की विंचवण (हांगसर कविता नायाकाची सार्की विंचवण) म्हणोन चिंतून हांका पयलें आनीं ताच्या आशेच्या सोदनेंतली फुलां उपरांत धरून सांगाता गुंता.

"कांप्ता कूड दिसता भिरांत
कोण आधार कोण पुडार
देकलो देवा तुजो संसार
कोणाच्या हांव वचों दारार
संपलें त्राण वेता प्राण
कोण पावात कोण सांगात
उकलन म्हका व्हर सर्गार
कोणालागीं हांव मागों उपकार"

आयच्या कवितानायाकाचीं सोधनां लज आनीं भिरांत थावन आरंभ जावन एका स्पषट विंचवणेक बगलेग घेवन निमाण्या सवालांक उभें कर‍ता. हें सवाल पारांपरीक शरणागतेचें सवाल भिल्कूल नंय. काराण त्राण कोसळोन प्राण वेच्या वग्तां देवालागीं भीक मागचो हो कवितानायाक देवालागीं ’उकलन म्हाका व्हर सर्गार’ म्हणता.

हांगासर ’उकलन म्हाका सर्गार व्हर’ म्हळ्यार त्राण आनीं प्राण तुटवन न्हय, बगार त्राणा आनीं प्राणा बराबर. म्हळ्यार तो मर‍णाक तयार ना आपल्या बौतीक दोळ्यानीं ह्या सर्गाक पळेल्ल्या शिवाय तो मोरोंक तयार नां.

हांगासर आन्येक स्पश्ट रितीर अध्ययन केलें तर हांगा कविता नायक सांग्ता ’देकलो देवा तुजो संसार’ म्हणताना तो सांगाना ’उकलन व्हर तुज्या सर्गार’ या आत्म्याक म्हज्या व्हर सर्गार’ म्हळ्यार ह्या बौतीक जल्मांत‌च्या असतित्वांत‌च आयचो कवितानायक सर्गाक पळेवंक आशेता अनीं सवाल उटयता. कोणालागीं मागों उपकार?

देवामुकार हात जोडून संसारार सर्ग पळेंवची आशा ह्या कवितानायाकाची. संसाराक कितलो सर्ग दाखयतलो आनीं ताचा मागण्यांत तो कितलो यशस्वी जातालो तें भोवशा हांवे लिखल्यार चूक जावंक आसा. देवामुकार हात जोडून रांवच्या प्रास आपल्या हातानिंच ह्या संसाराक सर्ग जावन परिवर्तन कर्चो विचार म्हज्या चिंत्पा प्रकार चड गर्जेचो.   

’एक निराशी उलो’ [- वल्ली क्वाड्रस]

संसारांत सुखी कोण? म्हळ्ळ्या सवालाक फामाद गावपी ’विकटर कोन्सेसो’ जवाब दिता ’संसारांत सुखी कोण, कार्कळचो गुम्मट’. कित्याक म्हळ्यार तो कितेंच उलयना, या ताणें उलयल्यार‌यी कोणाक‌य कळाना.

पारंपरीक चिंत्पाचेर आधार घेतलो तर मनीस अपल्या जिण्येंत कश्ट-संकश्ट भोगचावेळार ते परिहार कर्चो सर्व वाटो धांपल्यो म्हणतच एक‌च आपल्या बायलेक दुस्रता, या सोर‍याचो गुलाम जाता व कवीन ह्या कवितेंत केल्लेपरीं देवाक दुर्सता, खंयचेय काराण नातल्यार ’अपणाक रच‌ल्लें कित्याक?’ म्हळ्ळें सवाल कर्ता.

सांगण्यांचो राय एट्येलान बरयिल्ल्यो कविता थोड्योच, हें कविता एका पदारुपार आसा तर‌य हाचा चडताव बर्पांनी म्हाका पार्कुंक मेळ‌ल्ली संगत जावनासा ’लिसांव’. कोंकणेचा पारंपरीक वाचप्यांक खरेंच हें आंवडतालें. पूण आतांची परिगत बदल्ल्या, पारंपरीक चिंताप कोणाक‌च वर्गाना, बदलावण गर्जेची जाल्या, ह्या कविताचेर आतां मातशें गुंडायेन पार्कियां;

"कोण आधार कोण फुडार
कोणाच्या हांव वचों दारार
कोण पावात कोण सांगात
कोणालागीं हांव मागों उपकार"

कवी हांगा अपल्या जिण्येचा कठीण संदिगद परिगतेंत शिर्काला, ताका आधार (वर्त‌मान काळ) आनी फुडार (भविश्यत काळ) दोनांत‌य दिसोन येता फकत शून्य. पूण सोधून आसा अपूण कोणाचा दारार गेल्यार अपणान सोधून आसचें आपणाक लाभात म्हण अपलेसतकीं नियाळता.
अपल्या गर्जेक कोण पावात या अपल्या संकश्टांचा परिहाराक कोण वाट सोधून दीत, अपूण कोणालागीं मागों उपकार म्हणोन रुदान कर्ता.

"तुटली आशा आयली दिशा
घर म्हजें देस्वाट जालें
फुटलें नशीब, सांडलें भाग
काळजाक मोगान मार‍ले भाले"

वयल्या पंग्तेचेर तेवशीन हेवशीन सोधनां कर्न आस‌ल्लो कवी आतां हांगासर अपली परिगत पिंत्रायता. तुटली आशा, आयली दिशा, घर म्हजें धेस्वाटलें, नशीब फुटलें, भाग सांडून गेलें - काळजाक मार‍ले भाले तेय मोगान. म्हळ्यार कविचा जिण्येंत ऊर‍ला फकत्त काळोक आनी अंधकार. कवी अपल्या परिगतेचें काराण या मूळ सोधुंक वचाना या वेचें प्रेतन‌य हांगासर करिना. फुडली पंगत पळेव्यां;

"गत लाचार मत विरार
खंच्या वाटेक पांय काडूं
मन झळ्ळें, बळ सर‍लें 
खंच्या सावळेक हांव दीस सारूं"

म्हळ्यार हांगासर कवी अपले अकलास भोगून अपूण बिल्कूल कंगाल जालां, अपलो शेवोट‌य अपणाक दिसाना म्हण खंत काडता, गत लाचार मत विरार, खंयची वाट धरूं म्हळ्ळीं सवालां करून परत सोधनां कर्ता अपणाक खंयसर सावळी मेळात म्हणता. हांगासर सावळी एक इमाज, ह्या सावळेचो अर्थ ’भर‍वसो या आधार’.

"कांप्ता कूड, दिसता भिरांत
देकलो देवा तुजो संसार
संपलें त्राण वेता प्राण
उकलन म्हाका व्हर सर‍गार"

कवी निराशेचा अखरेचा सुसकारांत आसा, वयल्या तीन पंग्त्यांनी अपली परिगत पिंत्रावन, त्या संकश्टांक परिहार सोधची वाट सोधून सोधून आतां अखरेक भर‍वसो सांडोन देवाचा हुजीर पावला, कांप्ता कूड, दिसता भिरांत, देकलो देवा तुजो संसार. मनीस देधेस्पोर जाताना अपलें म्हळ्ळें कितेंच ना म्हण भोगचें सहज, देकून हांगा देवाक ’तुजो संसार’ म्हणता. संपलें त्राण, वेता प्राण - उकलन व्हर सर‍गार. अखरेचो खाल्तिमान.

म्हाका हें कविता कित्याक‌गी पारंपरीक चिंत्पाचें पद म्हळ्ळेपरीं भोग्ता. हांतूं लिसांव ना, विचार नांत, सतां नांत, आसा कितेंय तर कविचा एका संदिगद परिगतेची कुरूः मात्र. हो ’एक उलो’ भोवशा कितलेशे भोगून जियेवन आसात ह्या संसारांत, तर‌य नीज जिण्येंत असलें पोळाफळ भोवशा समस्स्यांक परिहार दिंवचा बदलाक अकलास चडयता म्हळ्ळेपरीं भग्ता.  

देवालागचें कविचें संभाशण? [- जोमेल, बोंदेल]

ही कविता म्हका ह्या कवितेंतलो नायकान ताच्या मोर्नाच्या निमाण्या घडियेंत देवालागीं कर्चें संबाशण म्हळ्ळेपरीं भोग्ता.

दार ठोकल्यार मात्र उग्तें जातां. दार ठोकच्या फुडेंच आमकां उग्तें जाता म्हळो भर्वसो आस‌ल्ल्यान आमी दारालागीं पावतांव. ’कोणाच्या हांव वचों दारार’ म्हणजे ह्या कवितेंतलो नायाक आसायक जाल्लें आमकां स्पषट दिसता. ताका आनीं फुडें कोणा थावन कसलोच आधार या जिवीत चलोवन वर्ची वाट मेळानासता, कवी आता संपूर‍ण सलवोन देवाच्या दारार पावला, देवालागीं कर‍चें संभाशण जावनासा हो ’एक उलो’.

मनश्याच्या जयताक प्रमूक काराण जावन जावनासात प्रेतन, समर्पण अनीं नशीब (effort, commitment and Luck) जेदनां हीं तिनीं संग्त्यो सांगाता मेळताना मात्र मनीस जयतेवंत जावंक साध्य जाता. ’म्हका नशीब ना’ या ’म्हजें नशीब फुटलें’ म्हळ्यार नशिबावर्वीं मात्र मनीस जयतेवंत जायनां. तशेंच म्हनीस गाडवाबरी फकत्त मिनत करून काम केल्यार‌यी मनीस जयतेवंत जायना. जिवितांतल्यी आशा ज्यारी करुंक पावलां काडताना विवीध रिती, वाट्यो, विधानां या दिशा येतात. पूण ह्या दिशांनी चमकाल्यार मनीस ताची आशा सुफळ करुंकी पुरो या ताका सलवण येवंक‌यी पुरो. तशेंच जाला ह्या कवितांतल्या नायाकाक.

संपूर‍ण रितीन सलवोन गेल्लो कवितानायक ’खंच्या सावळेंत हांव दीस सारूं’ म्हण सवाल कर‍ता. हांगासार ’सावळी’ म्हळ्यार ’आधार’ जावन इमाज दाकयता. सावळी आमच्या बराबर येता जाल्यान, कवितानायक अखंड आनीं संपूर‍ण भर्वसो दिंवच्या सावळेक राकोन आसा.

आपणावर्वीं कितेंच साध्य ना, संपूर‍ण सलवालां. आपणाचें धैर, भळ आपणाक सांडताना तुंच म्हका सर‍गाक उकलन व्हर देवा म्हण तो परात्तिता. संसारी जिवितांत हर‍येक आवकास/दारां (Opportunity) ठोकून थक‌ल्लो कवितानायाक, देवाच्या दारार पांवचें हें सन्निवेश बोव सोभित्त रितीन कवीन सांगोंक प्रयत्न केलां.   

दोन वर्गाचें चित्रण कर्ची कविता [ - आंटनी मिनेजस, बोंदेल]

हें कविता हांवे वाच‌ल्ल्या वेळार म्हज्या चिंत्पा सक्तेच्या रोदांनी एका निराधारी आवयचा या बापायचा मुकार म्हाका रावयलें. हांगासर ’निराधारी’ कित्याक म्हण हांवे सांग‌ल्लें म्हळ्यार कवीन हें कविता निरास‌पणांत सुरू कर‍न निरासावादांत्ंच आखेर कर्ताना म्हाका ह्या कवितेंत झळकाल्ली फकत्त निराशा मात्र. कवितेच्या सुर्वातेर‌च कवीन कोण आधार, कोण फुडार, कोणाच्या हांव वचों दारार म्हण सांगोन व्हडल्या कुटमाक‌च मुकार दवर‍लां. म्हळ्यार एका आवयक (बापायक) जायतीं भुर्गीं आसात आनी तीं सगळीं बर‍या परिस्थितेंत आसोन ग्रेसत‌कायेंत आनी संसाराच्या उंचल्या पांवड्यार धलोन आपल्याच्च संसारांतल्या परिमिती मधें चल्ताना विस्राल्लेल्या आवयची (बापायची) खबार तांका नात‌ल्ल्या वेळार कवीन कोण पावात, कोण सांगात, कोणालागीं हांव मागों उपकार म्हण सांगोन एक आवय कोण आपणाक पावतीत या खंचो पूत या धू आपणाक आस्रो दितीत या कोण आपणाक पावतीत म्हण आशेवन रावताना हांगासर कवी इल्लेश्या आशा-अत्रेगांक इडें कर‍न दिता.

पूण कविचो हो अत्रेग चड वेळ बाळवोंक नां काराण इतल्या वर्सां आशेन राकोन राव‌ल्ल्या आवयचें मन आपल्या भुर्ग्यांनी दुखयिल्ल्या वेळार ती निराशेंत बूड‌ल्ल्यान तिच्या काळजाचें भेसां केल्ल्या कवीन घर म्हणताना एक कुटाम म्हळ्ळी जिवी इमाज उग्ती कर‍न दाकवन भुर्गीं आपणाक एकल्याक‌च सांडून आपापल्या वाटेन गेल्ल्या वेळार ती जिवितांत कंगाल जावन आपणाच्या नशीबाक दुर्साता. सांडलें भाग म्हण सांगून कवीन हांगास‌र ’वांटो’ म्हळ्ळी इमाज उग्ती केल्या. हांगासर वांटो म्हळ्यार हऱ्येका आवयक आपल्या भुर्ग्या थंय आसचो मोगाचो वांटो म्हळ्ळो म्हजो अर्थ. आनी आज आपल्या मोगाच्या भुर्ग्यांनी तिच्या काळजाक भालो मारून भेसां केल्ल्या वेळार ती भुर्ग्यांचो मोग म्हळ्ळ्या ह्या वांट्या थावन विखरीत जाल्ली.

आपल्या मोगाच्या भुर्ग्यांनिंच आपणाक आधार जावन रावाजाय आस‌ल्ल्या भुर्ग्यांनिंच तिका पयस कर‍न सांडून गेल्ल्या वेळार तिची गत लाचार जावन मत विरार जाल्ल्या वेळार खंच्या वाटेक पांय काडूं म्हण तिच्च नेणा जाली. म्हळ्यार हांगास‌र कवीन ’खंच्या वाटेर" म्हण सांग‌ल्ल्यान एका वर्नीं चड विंचवण तिच्या मुकार दवर‌ल्ल्यान अनाथाश्रम नां तर जीव‌घात म्हळ्ळी दोन इमाजी म्हाका दिषटीक पडतात. कित्याक म्हळ्यार गत लाचार जाल्लो मनीस आनाथाश्रमाक वेता आनी मत विरार जाल्लो मनीस जीवघात कर‍न घेता आनी हें स्वाभावीक जाल्ल्यान हांवेयी अशें चिंतून चूक करुंक नां म्हण माका भोग्ता. पूण कवीन मन झळ्ळें, बळ सर‍लें, खंच्या सावळेक हांव दीस सारूं म्हण सांग्ताना हांगास‌र तीं निराधारी आवय जीवघात करुंक पाटीं सारून कोणायचे तरी हाता सकयल जियेंवची आशा ती परत उचार‍ता. हांगास‌र सावळी म्हण सांग‌ल्ल्यान गुलाम म्हळ्ळी इमाज आनी बळ सर‍लें म्हळ्यार भियेलीं म्हळ्ळी इमाज कवीन उग्ती कर‍न दाकयल्या. सावळी सदांच सकयल‌च्च आसता या पाटल्यान आसता जाल्ल्यान खंचाय तर‌यी असऱ्याखाल ती जियेवंक आशेवन रावता.

कोण तरी आपणाक अस्रो दितेलीं म्हळ्ळी तिची आखरेची आशा सुफळ जायनात‌ल्ल्या वेळार भिरांतेन तिची कूड कांपोंक लाग्ताना देकलो देवा तुजो संसार म्हण सांगून देवाक‌च्च ती शीण उचार‍ताना आपूण नित्राण जाल्लेपरीं भास जावन आपूण निराशा जाल्लेपरीं भास जावन आपूण मोर‍तां तशें भोग्ताना आपणाक सर‍गाक आपवन व्हर म्हण सांगोन ती देवालागीं आपलें मरण माग्ता.

हांगासर हांवे चिंत‌ल्या प्रकार कवीन एका आवयक कवितानायकी म्हण केल्यारी हें कविता फकत एका आवयक मात्र सीमीत न्हय म्हण म्हाका भोग्ता. जेराल थरान सांगचें जाल्यार एका गर्जेवंत मनश्याक, एका निर्गतिकाक, जिण्येंत सबार थरांनी कषटाल्ल्या आनी आडचाल्ल्यांक या संपूर्ण थरान धर्णीक शेवटाल्ल्यांक आयची आमची उंचल्या वर्गाची समाज खंचायी थराचो सहकार या कुमोक दिनां म्हण कवी ए.टी. लोबोन ह्या कवितेध्वारीं आमकां स्वषट थरान सांग्ताना म्हाका उडासाक आयिल्लीं एक सांगणीं म्हळ्यार - आपूण आपणाक देव समेसतांक.  

एका आवयचो उलो? [-प्रिया सिकवेरा, फेरार]

ह्या कवितेंत म्हाका भुर्ग्यांनी सांड‌ल्ल्या एका अवयचो उलो आयकाता. आवयचा मातर्पणार आपल्या भुर्ग्यांनी सांड‌ल्ल्या वेळार बोगचे ते वळवळे आनीं सुसकार ह्या कवितांतल्या एकेका उत्रांनी भायर पडल्यात. ते नोव महिनें आपल्या गर्भांत वाववन, ताका व्हड कर्न, बरें शिकाप दीवन हुशार नात‌ल्ल्या वेळार चाक्री कर्न, तांच्या पांयार रांवचें पळेवन आवय संतोसता. पूण तिच्या उतर प्रायेर तिका मोग दीवन चाक्री करुंक त्या भुर्ग्यांक फुटवाना. तिका आश्रमांत घालन वा एक्सुरें सोडन सोभाय पळेयतात आनीं मजेन जियेतात. आपणाचीं आवय बापय तांका वोजें अनीं लजेचें मूळ म्हण बोग्तां. वीच‌त्र न्हंय‌गी?. आपणाक‌यी उतर प्राय येतेली आनीं आपणाचें भुर्गे म्हजेलागीं कितें कर्तीत म्हण चिंत‌ल्ले जाल्यार? मात्यार वोत‌ल्लें उदाक पांयाक देंवतले म्हळ्ळीं गाद कितलीं अर्थाभरीत. कवितांतल्या कवीन ’हो उलो’ कोणाचो म्हण शीदा सांगानासताना वाचप्यांक सोधून काडुंक सोड‌ल्ली रीत म्हाका विज्मीत कर्ता.

"कोण आधार कोण फुडार
कोणाच्या हांव वचों दारार
कोण पावात कोण सांगात
कोणालागीं हांव मागों उपकार"

ह्या म्हज्या उतर प्रायेर कोण दितीत म्हाका अधार, मुखलें दीस हांवें एक्सुरें कशें सार्चें, कोणालागीं गेल्यार म्हाका उपकार मेळात, कोण सांगात म्हज्या भुर्ग्यांक म्हजी परिस्थिती, कोणी तरी आसात‌गी हांव आसकत जाल्यां म्हण म्हज्या भुर्ग्यांक खबार दिंवची म्हण एक्सुरी आवय रुदान कर्चें ह्या वयल्या उत्रांनी दिसता.

"तुटली आशा आयली दिशा
घर म्हजें देस्वाट जालें
फुटलें नशीब, सांडलें भाग
काळजाक मोगान मार‍ले भाले"

आपलो पूत व्हाडोन येंवचो पळेताना, ताच्या गुसतार आपूण सुखान जियेतेलीं म्हळ्ळी आवयची आशा जावनासता. पूण पुताचा निरलक्ष‌पणांत ती आशा घड्येन तुटता. सुखाची, समधानेची वाट पळेवन आसल्ल्या आवयक, बदलावण दिसताना दुस्रीच दिशा ती पळेयता आनीं ह्या वेळार त्या आवयचे कषट समजव्येत न्हय‌गी? पूत काजार जावन आवयक चिल्लिताना खंडीत जावन ती तिचें नशीब, पुता सांगांता रांवचें भाग सांडता. पानो दीवन व्हड केल्ल्या आवयक एक‌च्च मिनुटान पर्की कर्ताना त्या आवयचा काळजाक भाल्यान मार‌ल्लेतसली दूख भगली म्हण कवितानायक सांग्तां.

"गत लाचार मत विरार
खंच्या वाटेक पांय काडूं
मन झळ्ळें, बळ सर‍लें 
खंच्या सावळेक हांव दीस सारूं"

प्राय जावन येताना, मनशाचे बळ उणें जाता. आनीं ह्या वेळार ताका दूसऱ्यांचो आधार गर्ज आसता. एक आवय आपलें त्राण, सकत, आपल्या भुर्ग्यांक ल्हान व्हड करुंक गळसिता. पूण तिच्या मातर‌पणार तिका कोण्ंच आधार नासताना ती असकत जाता आनीं विरार जाता. भुर्ग्यांचें दुषट‌पण पळेवन आवयचें मन झळता. आपल्याच स्वंत भुर्ग्यांनी आशें कर्चें पळेताना त्या आवयक पात्येवंक कितले कषट? ह्या उतार प्रायेर, पिडेंत वळवळताना कोणाचा ससायेन आपूण दीस सार्तालीं म्हण आवय ’खंच्या सावळेक हांव दीस सारूं’ म्हळ्ळ्या उत्रांनी रडता.

कांप्ता कूड, दिसता भिरांत
देकलो देवा तुजो संसार
संपलें त्राण वेता प्राण
उकलन म्हाका व्हर सर‍गार"

एक्सुर्पणांत, भुर्ग्यांचो मोग नासतान, आपलें कशें दीश सार्चें, ते मुखले दीस चिंतानांच आवयक भिरांत दिसता आनीं तिची कूड कांप्ता. संसराची नियमां विचित्र. देवान मनशाक आपल्या सुरपायेचो जावन रचलो आनीं हो संसार ताचा हातांत दिलो. पूण मनीस कितें कर्ता? देवाक भियेवन, मान दीवन चलाना. आपल्या हांकारान, मोस्रान ताका जल्म दिल्ल्या आवय बापायक मान दीना. हें सर्व पळेवन आवय संसाराचेर आज्याप पावता आनीं कांठाळता आनीं आपलें रुदान देवा मुखार दवर्ता. लांब आवक आशेल्ली आवय पुताचें निरलक्ष‌पण सोसुंक तांकानासताना आपणाक पुरो हो संसार, उकलन म्हाका तुजेलागीं म्हण देवालागीं परात्ता.

कवितानायकान निजायक‌यी काळीज शिंदचा रितीन एका आवयचे विळाप ह्या कवितेंत पिंत्रायलां. जो कोण आपल्या आवय‌बापायक उतर प्रायेर आश्रमांत वा एक्सुरें जियेवंक सोडता तांका जरूर आवयचें रुदान पावोवंक जाय आनीं असलेंच एक प्रयतन ए.टी. लोबोन ’एक उलो’ कवितांत केल्लें दिसोन येता.