(कथापाठ - ४) २० व्या शेकड्याच्यो कोंकणी काण्यो
विसाव्या शेकड्याच्यो कोंकणी काणियो भाग १ (सं: वल्ली क्वाड्रस)
चाल्त्या जिवितांत घडच्या दैनीक घडिताक एका काणिये रुपार सोभाय दीवन त्या सोभायेचो परदो उडडच्या वग्तार वाचप्याक एक लिसांव दिंवच्या पारंपरानुगत जावन आयिल्ल्या विचारांकच चडताव जावन व्हाळयिल्ल्या विभिन्नातायेचा काणियांक पुंजायिल्लो विसाव्या शेकड्याच्यो कोंकणी काणियो भाग १ संग्रह कोंकणी साहित्य भंडाराक एक अमूल्य देणगी खंडीत.
कर्नाटक सर्काराचा सुवर्ण महोत्सव संदर्भीं कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडमीन असलें एक साहित्य भंडार कोंकणी लोकाचा हातीं दीवंक येवजिल्लें योजन खंडीत शभासकेक फावो.
विसाव्या शेकड्याच्या तर्न्या तशें पर्न्या लेखकांचा साहित्याक, लिपी, व्याप्ती, बोली, समाज, गडिचा भंदडेंतलें सुटवन एकाच्च लिपिंत आटापून दवरुंक केल्लो वावर कांय सुलाभायेचो न्हय. हो वावर फकत्त ह्या एका योजनाक लागोन मात्र म्हणोन वाचप्यान हांगा समजोंचें. हावें आशें सांग्ताना हांगासर ऊटल्लें दूरसोणें नेगारुंक जायनां. कोंकणी भास एक तरी ह्या भाशेक वापारच्या हऱ्येकल्याक ताच्या कोंकणिच्या व्याप्तीक ताचीच म्हळ्ळी व्यक्तिगत परिधी आसा. थोड्यांनी ह्या परिधे थावन भायर येवन सहकरसिल्लें संतोसाचें तर, थोड्यांनी सहकरसिनातल्लेंय संतोसाचें. कोणायचा व्यक्तिगत सिंतिमेंतांक कोणेंय सार्वजनीकपणी अवमानीत करुंक जायनां. पूण तांचा असहकारांत कोंकणी साहित्य भंडाराक जाल्लें लुक्साण मात्र दुःखाळ.
ह्या संग्रहाचा संग्रहकाचीं पयलीं उत्रां वाचताना वाचप्याक ह्या संग्रहा विशीं जेराल विमर्शात्मक माहीत मेळता. त्या उपरांत परत्यान त्याच वाचप्याक ह्या संग्रहाचा वयर नव्यान एक विमर्सो गर्ज पडता म्हळ्ळें म्हाका भगाना.
संग्रहक ह्या संग्रहाचा वावरांत फकत्त एक संग्रहक मात्र जावन ताच्या वावराचीं दोन उत्रां ताणें फकत्त संग्रहकाचा नद्रेन उचारल्लीं जाल्यार कांय वायट जातें ना. तो कोंकणेचो कितलोय जवाब्दारियूत साहिती जालो जाल्यारी ह्या वेळार तो प्राथमीक जावन संग्रहक पयलो आनी साहिती उपरांत. तो हांगासर definitive जावन selector जाव्येता. पूण decisive जावन elector न्हय. हांव हांगासर हेंय ओप्तां की ह्या संग्रहाचा भायर वचोन तो खुद्द जावन ताच्याच संग्रहाचो तोच विमर्शक जावंक सकाना म्हळ्ळेंय सत. हाची गर्जय ना. जाल्यारी ताच्या साहित्याचा जाण्वायेचो जवाब्दारियूत हुसको आनी ताची दूरदृषटी ताकाय विमर्शाचा नद्रेचीं दोन उत्रां उलवंक लायता. ह्या उत्रांक विमर्सो म्हणच्याकी साहितिंक जाग्वण दिंवचीं जवाब्दारेचीं उत्रां म्हण्येत.
ह्या जवाब्दारेचा उत्रांक संक्षिप्तायेन परिशीलन करून ह्या संग्रहांत आटापच्या काणियां वयर सुदीर्घ विमर्शाची नदर मारली तर सर्वां प्रास पयलें उटोन येंवचें भळाधीक सवाल कितें म्हळ्यार, हरयेक काणियेगार साहिती? हरयेक काणियेगार साहितिचा मेळाक वर्गाता? हो चर्चास्पद विशय.
एक जवाब्दारियूत साहिती पयलें आपल्या समाजेक वाचता. आशें वाचताना, ताणें जोडल्ल्या अनुभवाक जेदनां तो अनुभोग करुंक सक्ता, तेदनां तो आपणे जोडल्ल्या अनुभोगाक, आपल्या समाजे मुकार साहित्य जावन अभिव्यक्त करता. ह्या अभिव्यक्ते थावन ताणें अनुभोग जोडल्ली समाज उद्धार जाता वा तांतूं सुधारण येता म्हळ्ळो हुसको ताका आसाना. पूण ताच्या जवाब्दारेक मात्र तो जाणां आसता. केदनां जवाब्दारियूत साहिती ताणें जोडल्ल्या अनुभवाक तो अनुभोग करुंक सकाना, तेदनां ताका ताच्या अनुभवक समाजे मुकार दवरुंक हेरांनी अभिव्यक्त केल्ल्या अनुभोगाक समजोन त्या समजणे पर्माणें ताच्या संवेदनाक अभिव्यक्त करुंक पडता. हांगासर एकाच व्यक्तिचा, अनुभवा थावन आनभोग जोडल्ल्या, हेरां थावन आनभोग जोडल्ल्या, आनी हें दोनी नासताना फकत्त अनुभव मात्र जोडल्ल्या व्यक्तिचा अभिव्यक्तेंत कितलें व्यत्यास आसा तें स्पश्ट कळता. ह्याच खातीर अनुभोग जोडिनातल्ल्या व्यक्तिचा अभिव्यक्तेक वाचपाचो आनभोग चड गर्ज.
विसाव्या शेकड्याच्यो कोंकणी काणियो _ ह्या संग्रहांतल्या काणियांनी हो जवाब्दारिपणाचो ऊण अव्वल जावन झळकाता. कोंकणी साहित्य समाज समजणेचा आनी जवाब्दारेचा कसल्या पांवड्यार उभी आसा म्हळ्ळें स्पश्ट दिसता.
ह्या संग्रहांत संग्रह केल्ल्यो काणियो, त्या त्या लेखकांची आपुर्भायेची काणी न्हय आस्येत वा ह्या संग्रहांतल्यो सर्व काणियो श्रेषट काणियो न्हय आस्येत म्हळ्ळ्या सताक खुद्द संग्रहक ओपून घेता. ताच्या ह्या प्रामाणीकपणाचा सताक हांवयी मांदून घेतां. तरी ह्या संग्रहांत आटापिल्ल्यो काणियो वाचताना कोंकणी लेकक जवाब्दारेचा हंतार कोंकणी समाजे भायरय एक समाज आसा म्हळ्ळेंच नेणांत म्हळ्ळें प्रत्यक्ष दिसोन येता. दिस्पडत्या जिवितांतल्या चाल्त्या घडितांक instant काणियो जावन वाचप्यांक दिंवच्या थोड्या लेककांचा बेजवाब्दारी कामाचेर प्रभावीत जावन त्या प्रभावा थावन भायर येवंक सकानातल्ले लेककच चड झळकातात. ह्याच लेककांची दुस्री काणी उत्तीम आसल्लो दाखलो खंडीत आस्येता. पूण हांगासर तो गर्जे भायलो विशय.
ह्या संग्रहांत आटापिल्ल्या काणियांनी, फकत्त आपलें घर, आफीस, सेजार, बजार, सोडल्यार घाट, बोंबय आनी गलफ! इतलेंच! ह्या भायर संसारय ना! समाजय ना! नवीन्यताय ना! वैविध्यताय ना! पूण विभिन्नता आसा म्हळ्ळ्या सताक हांव ओप्तां. हाका काराण सोदचें तर, ज्या कोकणीं लेककाचा कोंकणी व्याप्ते भितर खंयचर कोंकणी भास समाजेचा इतर भाशे सवें व्यावहारीक आनी आफीशियल रुपांत संघर्शांत देंवच्या मट्टाक पावोंक ना थंयचर हो ऊण चडताव मापान जळकाता. थोड्यांचा जवाब्दारियूत वाचपान ह्या ऊणाक पयस केल्लें सारकें झळकाता.
ह्या मधें ह्या संग्रहांत वैशिषटायेन भरल्ल्यो, आपुर्भायेच्यो काणियो आसात. पूण त्यो फकत्त बोटांनी मेज्येत तसल्यो म्हळ्ळें विशादनीय. ह्या काणियांक analyse करून तांचा evaluation क प्रसतूत करुंक ह्या लेखनांत आवकास नातलेल्यान वाचप्यान ह्या लेखनाक फकत्त खोड म्हणोन मांदून घेंवची चूक. आमचें ग्रेसतपण दाखंवच्या पयलें आमच्या उण्यापणाक पयलें भरती करयां. आशें म्हणताना हांगासर फकत्त उणेपण मात्र दाखंवचो इरादो म्हजो न्हय. तें उणेंपण कशें म्हळ्ळेविशीं चिंतची गर्ज.
ह्या संग्रहांत कोशेडदाची प्रामाणिकता नासताना व्हाळयिल्लें साहित्य, स्वार्थी विचार, देव धर्म आनी ताचे पूजारी, अस्वस्थ नदर, आनी पारंपरानुगत पात्येणी म्हळ्ळ्या चौकट्टा भितर कयद जावन ’अय्यो’ म्हणच्याबरी खर्शेता. साहित्याचें रचन स्रजनात्मक रितीन व्हाळवन, तांतूं वैविध्यता हाडच्या कलेच्या श्याथियेक साहितिंनी गळसुंचा बदलाक, स्वंत मांदल्ल्या विचारांक वा समाजेचा भंदडे भितर कयद करच्या विचारांकच चड मांदून घेवन चल्चाबरी दिसता. ह्या भायर वचोन कोशेडदाचा प्रामाणीकपणांत समन्वय दीश्ट वापारची भुद्वंत्काय वा तीवर दृषटी जोकून समाजेंतल्या जिविताक पार्कुंची जवाब्दारियूत श्याथी उपयोग केल्या म्हळ्ळ्याचेर दुभाव मारता.
कथा म्हळ्यार फकत्त सिंतिमेंतां जागंवचीं घडपां घडची कला वा सेजारचा व्यक्तिचा जिणियेक उपयोगसून सार्वजनीक लिसांव दिंवची कला म्हणोन चडताव साहीत पात्येल्यात तशें दिसता. हो खरोच आत्म्याघात! ह्या आत्म्याघाताची किंचीत पर्वा करिनासताना, पिळगे थावन पिळगे मधें उबजोंचा, परिगतेन उभे करचा विचारांक सट्ट करून पारंपरिगतेंत बदलून, समाजेंत आपूण सुदारण हाडतां म्हळ्ळ्या भृमिदेंत समाजेंतल्या जिविताकच विस्रोन सोडचें, कोंकणी कथा संसारांतलें एक महान दुरंत जाल्यार, प्रसतूत समाजेचा परिगतेक विस्रोन, आत्मसाक्षेचा विरोध, १९६० इस्वेचा समाजेचा जिविताबरी आयचा पिळगेचेंय जिवीत त्याच रिती रिवाजे, त्याच चाल चमकाणे, त्याच आडंबराचें, त्याच देव धर्माचें आसोंक जाय म्हळ्ळ्याचें लिसांव दिंवचें, आपणाक, संपोन गेल्ल्या आपल्या मालघड्यांची आनी देव धर्माची पर्वा आसा म्हळ्ळ्याची नाटकीय रुज्वात दिंवची कोंकणी कथा संसारांतलें आन्येक महान दुरंत.
काणियेक उपयोगसिल्ल्या कथा वसतू थावन वाचप्याक लिसांव दिंवचें, गर्ज पडल्यार शेर्मांव सांगचें, वाचप्याक भलात्कारेन बूदबाळ दिंवचें प्रयत्न जाता शिवाय काणियेक आनी वाचप्याक एकामेका अगोचर जावन अनापेक्षीत अचानक संवेदन करच्यांत सलवाता. ह्याच खातीर काणी म्हळ्यार दिस्पोडत्या जिवितांतली वैयुक्तीक चिंत्पाची घटनावळ न्हय. जशें खबरे पत्रांतल्या वर्देबरी. जिणियेंत काणी एक जिवीत जावन परत्याक परत्याक व्यक्तिगत रुपान दोळ्यां मुकार येवंक जाय.
ह्या संग्रहांत कोंकणी मातियेचो पर्मळ आसा. हो पर्मळ वैशिषटायेन भरोन हेरांक माहिती जाल्लो जाल्यार चड बरें आसतें. विभिन्नता वैशिषटायेक जिकोंक सकोंक ना. संभंधाचे गांच, मान अभिमान, संसकृती, रिती रिवाजी, देव धर्म हांचें निदर्शन आसा. हें निदर्शन हेर समाजेंक समजणी जावन उदेल्लें जाल्यार चड बरें आसतें.
भूक, आशा, तृप्ती, सोदनां तसल्या वैयुक्तीक तरी साद्या विशयां वयर आन्वेशण चलयिल्लें भारिच्च उणें. स्त्री संवेदन, बाळ शोशण, यौवण शोशण, ह्या विशयां वयर गंभीराताय ना. मोग आनी भोग एकाच्च नाण्याचा दोन मुखांबरी. हांचा शिवाय जिविताक अर्थ ना. असल्या विशयां वयर वैविध्यमय संशोदन चलयिल्लें ना. दोनी सब्दांक पारंपरीक अर्थानच सोभयिल्लें चड. तत्वां आनी संघर्शाक देवोंक प्रयत्न केल्लें ना. आसल्यारी तांतूं जडाय उणी. भोवश्या समाजेची भिरांत! ह्याच खातीर चडताव साहित्य पाद्री माद्रिंचा लोबाबरी नितळ धवें आनी उतळ non traanspaerent जावन ऊरलां. परकी भाशेचा साहितिंचा उत्रांचें व्याख्याक दीवन साहित्य रच्च्या साहितिंचा साहित्यांत सयत उत्रा सूत्र (मालघड्यांची सांगणी) वाचप्याक लिसांव दिता.
अख्खो संसारच भारताक soजीण sणचीणe म्हणोन वोलायता. हांगाचर एक चली रडता चड आबी झगडता उणें. हांगाचर एक चलो छीomठिडीomise करता चड पूण संघर्शाक रावता उणो. आशें आसतां असल्या समाजेंत जियेंवचा खंयचाय साहितीन समाजेक देखच्या नद्रेंत अपरामाणीक जावंक नुजो. साहितीन ताच्या साहित्या द्वारीं वाचप्या सवें संभाशण चलवंक जाय. असलें संभाशण केदनांच भाशण जावन उराना. बगार संवेदन जाता. ह्याच खातीर साहितीन वाचप्याचा मनोस्थितिची आनी वाचप्याचा सामाजीक परिगतेची, विचारांनी जवाब्दरी घेवंक जाय. वाचप्याचा समाजेची परिगत वा वाचप्याचा कुटमाचे संसकार साहितिचा साहित्या थावन बदलुंक साद्य ना. साहित्य समाजेचो एक वांटो मात्र. तें समाजेंत रिवोल्यूशन हाडच्या प्रास पयलें. भाशेंत रिवोल्यूशन हाडता. साहित्याक भास प्राथमीक आनी समाज माध्यमीक. ह्याच खातीर जें साहित्य व्यक्तिगत रुपान वाचप्याक दैवीक संवेदन करच्यांत यशस्वी जालें तरी तें यशस्वी साहित्य. जरी तें वाचप्याचा सामाजीक परिगतेक लागू जायना तरी. हें पार्कुंची सूक्ष्म नदर विमर्शकाक आसोंक जाय.
विमर्शक ताच्या वयुक्तीक चिंत्पांत खंयचाय विचारांक होंदोन रावोंक सक्ता. तो साहिती जालो जाल्यारी ताका मान्वाल्ल्या विचारांक तो अनुरक्त जावन साहित्य रचुंक सक्ता. पूण तो एक विमर्शक जाताना ताणें आपणाकच बगलेक दवरून, साहित्याक, ताच्या साहितिचा आनी ताच्या पाटल्यान आसच्या त्याच साहितिचा अगोचर जवाब्दारेक मुकार दवरून ताणें रचल्लें साहित्य कितलें प्रभावीत आसा म्हळ्ळ्याचें पैसल दीवंक जाय शिवाय विमर्शकाचा आपल्या व्यक्तिगत विचारांक आनी साहितिचा साहितीक विचारांक मुकार दवरून न्हय. हें विमर्शकाचा दूरदृषटी आनी सूक्ष्म दृषटिचें उणेंपण उगडापें करता. ह्या विशयांत हावें जाता तितली म्हिनत केल्या. ह्या खातीर ह्या काणिये संग्रहांतल्या काणियेगरांच्यो इतर काणियो पासोन उडास काडून हावें व्हारावन पळेल्यात. ह्या म्हज्या म्हिनतेंत हांव कितलो यशस्वी जालां तें ह्या संग्रहांतले साहिती जाणां जातेले.
संग्रहाचें कवर डिसैन अर्थाभरीत आसा. संग्रहांत थोडीं पानां चुकोन गेल्यांत. भोवश्या ही चूक म्हज्या हाताक आयिल्ल्या संग्रहांत मात्र जाल्या जावंक सक्ता. टैपिंगांत घुस्पड गोंदोळ आसा. भोवश्या ह्या संग्रहाक एक संपादक नातल्लो ह्या घुस्पड गोंदोळेक काराण जावंक पुरो. संग्रहकान काणियो संग्रह करून दिल्ल्या म्हिनतेक जर तर एका संपादकान संपादकपणाचो वावर सांबाळल्लो जाल्यार वा खुद्द संग्रहकानच संग्रहकाचो संपादक जावन वावराची जवाब्दारी घेतल्ली जाल्यार, ह्या संग्रहांतले सभार ऊण उणे करयेते. कोंकणिचा हर प्रांत्यांतल्या बोलिंतलें साहित्य ह्या संग्रहांत जमो जावंक पावोंक ना तें विशादनीय. तरी असलो एक काणियां संग्रह पर्गट केल्ल्या कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडमीक शभासकी फावो. तशेंच ह्या संग्रहाचा संग्रहकाचो म्हिनतेभरीत वावर _ तेंय परगांवांत रावोन काणियांक जमयिल्लो वावर मानान लेकच्या तसलो. ह्या संग्रहाचा दोनी संग्रहकांक मानाचो प्रणाम.
खळवणी: ह्या लेखनांत स्पश्ट उल्लेख करून विवराणात्मक विमर्सो दिंवचा तसल्यो काणियो ह्या संग्रहांत आसात. ह्याच काणियां वर्वीं कोंकणी साहित्याचो मान उरोंक पावला म्हळ्ळें अपूट सत. असल्या काणियांचें वा तांच्या लेककाचें नांव हावें उल्लेख करुंक नातल्लें काराणय भोव सोंपें.
१. कोंकणी साहित्य समाज ह्या वेळार नाजूक परिगतेंत चल्ता जाल्ल्यान हावें हांगासर नांवां उल्लेख केल्ल्यांत लिपी, बोली, व्याप्ती, समाज, गड, ह्या मधें वयुक्तीक वा व्यक्तिगत, जेराल वा सार्वजनीक वाद विवाद उबजंवचो वा बेजारायेचो मनसताप उटवंक नुजो.
२. आयलेवार कोंकणी साहित्यांत उदेल्ल्या शेण चळुवळे थावन हालल्ल्या बरवप्यां मधें हें लेखन प्रत्यक्ष वा परोक्षपणीं कोणायकी शेण आनी म्होंव म्हळ्ळ्या वर्गांत वांटे करच्यांत काराण जावंक नुजो.
हें लेखन एक विमर्शा लेखन जावन आसतां ह्या लेखनाक कोणेंय वाचप्यान शेण चळुवळेचा वर्गाक मेळवन त्या चळुवळेक स्पूर्ती जावन वाच्चें न्हय. कित्याक म्हळ्यार विमर्शाचा जवाब्दारेचा वावरांत हांव एका वयर एक मेट काडताना सब्दानीं लिसांव सोदच्या आनी साहित्या थावन समाजेंत सुधारण हाडंवचा १९६० इस्वेचा चिंत्पाक हावें प्रसतूत समाजेचा परिगते मुकार माध्यमीक जावन घेतलां. एका कुशीन जागतीकरणा निमतीं व्यक्तिचें रगत सुकंवची प्रसतूत समाजेची परिगत आनी दूसऱ्या कुशीन धर्म व्यवहारीकपणा वर्वीं जिविताचो श्वास बांदची प्रसतूत जिवाची मनोस्थिती! ह्या दोनांय मधें आडचाल्ल्या प्रसतूत परिगतेंतल्या व्यक्तिचा वयुक्तीक संघर्शाक हावें प्राथमीक जावन घेतलां. आनी ह्याच विचारांचेर होंदोन हें लेखन लिखलां.
आशें म्हणताना परिगत आनी म्हज्या संघर्शा वर्वीं ह्या संग्रहांत आटापचा प्रभावीत साहित्याक उल्लेख करच्या म्हज्या धर्माक हांव हांगा पाळिनासताना म्हज्या अंतसकर्नाचा अपरामाणीकपणांत देंवलां म्हळ्ळ्या सताकय हांव ओपून घेतां. पूण आत्म्या निवेदनाचा वाटेर कोंकणिचा खंयचाय बरवप्याक वयुक्तीक बोट जोकचें मूर्खपण हावें करुंक ना म्हळ्ळें समाधान आसा. हेंच समाधान ह्या संग्रहांतल्या देवाधीन बरयणारांक आनी आजीक लिखणी सांडल्ल्या बरयणारांक मानान लेकिशें करताना एकवीसाव्या शेकड्यांतय लिखणेची धार पाजच्या सर्व बरयणारांक फुडाराक सर्व बरें माग्ता.
देव बरें करूं,
मेलवीन जे. वास, केलराय.
(माय ९ वेर, कुवेयटांत आसा केल्ल्या कथापाठचेर वाचल्लें लेखन)
दायज मिसांवाक पांचवें वरस: कुवेयटांत कोंकणी काण्यांचेर कामासाळ
कुवेयट, माय (९): कुवेयटांत कोंकणी साहित्याचेर सराग रितिचें अध्ययन चलंवचा दायज पंगडान हेच्च माय मयन्याच्या ९ तारिकेर, ’२०व्या शेकड्याच्यो मटव्यो काण्यो’ बुकाचेर अदेसाचें कामासाळ चलवन वेलें.
[कामासाळांत हाजर आसल्लीं थोडीं]
सकाळीं साडे धा वोरार सुरू जाल्ल्या ह्या कामासाळाच्या सुर्वातेचेर, दायज.कोम पाटल्या च्यार वर्सांनी चलोन आयिल्ली वाट, ह्या विश्याचेर वल्ली क्वाड्रसान मटव्यान विवर दिलो, तशेंच ह्या च्यार वर्सांनी दायज मिसांवांत वांटेली जालेल्या सर्वांचो प्रत्यक्ष तशेंच परोक्ष रितीन उपकार बावुडलो.
दूसऱ्या भागांत, २००७ इस्वेंत, कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमेन पर्गट केल्ल्या, वल्ली क्वाड्रस हाणे संग्रह केल्ल्या २०व्या शेकड्याच्यो कोंकणी काण्यो बुकाचेर एक अपुर्भायेचें विमर्शात्मक लेखन, कोंकणेंतलो फामाद विमर्शक, कवी मेलवीन जे. वास केलराय हाणें प्रसतूत केलें. त्ये उपरांत, शिभिरार्थिंनी एकामेका संवाद चलयलो.
त्ये उपरांत दायज मिसांवाचो वांटो जावन वर्सान वरस आसा कर्च्या ’दायज साहितीक स्पर्धो’चें आधल्या वर्साच्या, ’मटवी काणी’, ’कविता’ तशेंच ’विमर्सो’ बरंवच्या स्पर्ध्यांत वेवेगळीं इनामां जिकलेल्यांचीं नांवां मानेसत पासकल पिंटोन वाचून सांगलीं. २००४ इस्वेंत सुरू जाल्ल्या ह्या वर्साळ्या स्पर्ध्यांत एदोळच एक लाख रुप्यांचीं इनामां दायज पंगडान जिकप्यांक दिल्यांत.
[दायज साहितीक स्पर्धो २००७ चीं इनामां घोशीत कर्चो मानेसत पासकल पिंटो]
अखरेच्या भागांत कवितागोश्टी आसा केल्ली, कवी मेलवीन जे. वास केलराय हाणें अपली ’हांव कवी जातां’ म्हळ्ळी अपरूप गज಼ल वाचून सांगली तर बाय प्रिया सिकवेरान अपली ’अस्थित्व’ कविता वाचून सांगली.
प्रिया सिकवेरान उपकार बावुडलो.
वर्धी - दायज भात्मी.
