दायज २००७ वर्साचो दायज काण्येगार: क्लेरेन्स कैकंब

कथापाठ - ३

क्लेरेन्स कैकंब [२००७ वर्साचो दायज काण्येगार]

क्लेरेन्स कैकंबविशीं चडतीक समजोंक वाचा.

कुवेयटांत मटव्या काण्यांचेर कामासाळ - डोलफी कास्सिया आनी क्लारा लोबोक सन्मान

कुवेयट, फेबरेर (८): कुवेयटांत कोंकणी साहित्याचेर सराग रितिचें अध्ययन चलंवचा दायज पंगडान हेच्च फेबरेराच्या ८ तारिकेर एका दिसाचें कोंकणी मटव्या काण्यांचेर कामासाळ चलवन वेलें.

[डोलफी कास्सिया मटव्या काण्यांचेर उलयतासतां]

सकाळीं धा वोरार सुरू जाल्ल्या ह्या कामासाळाच्या उग्तावणा उपरांत वल्ली क्वाड्रसान आपल्या उलवपांत ’कथापाठ’ आनी कोंकणी साहित्याचेर विमर्सो म्हळ्ळ्या विश्याचेर उलवन, कोंकणी साहित्य हेर समकाळीन भासेच्या साहित्या समोर अनीक‌यी मुखार पावोंक हऱ्येका बरयणारान अपली जवाभदारी समजोन घेंवची गर्ज. आनी ही जवाभदारी आसच्या थावन मात्र बरें साहित्य आशेव्येत शिवाय अपणान कितेंय बरयल्यार तें साहित्य जाता म्हळ्ळ्या पोकोळ चिंत्पा थावन सुटका जोडिजाय. जेदनां आमच्या साहित्याचेर विमर्सो घेंवची श्याथी आमकां येता, तेदनां मात्र आमच्यान उंचलें साहित्य रचुंक साध्य. आमी दिसान दीस नव्यो नव्यो बांयो खोंडून, दोरे भांदून आमकांच अमी राय पाटोसार बसवन, अभिमान पंगड रचून, विजिटिंग कार्डां वांटून, बांयत‌ले माणके जावन्ंच उरल्यांव आनी आमकांच अमी अभिशिक्त केलांसतां - आमिंच महान साहिती म्हणोन फटवन जियेवन आसचें खंच्याय भासेक सोड, स्वताक‌यी उपकाराक पडाना. देकून असल्यांचें साहितीक (शेणाचें) मट्ट अजून तेच्च पंवडार आसा शिवाय सुध्राप भिल्कूल ना - जांवचेपरींय ना.

कोंकणेंत विमर्सो घेतेले कशे नांत‌गी, तशेच विमर्सो कर्तेल्यांनी सयत जवाभदारी समजोन घेंवची गर्जेची. विमर्सो कर्तेल्यान कितेंय बरयल्यार जाता म्हळ्ळें चिंताप सोडचें गर्जेचें. तशेंच विमर्सो म्हळ्ळ्या नांवार वेक्तिगत खोडी काडच्यो, हल्क कर्चें - हें आयलेवार‌च्या दिसांनी चडोन येंवचें कोंकणेचें दुर्भाग‌पण.

’कथापाठ’ असल्याच इराद्यान आसा केल्लें एक पाठ‌थळ. पूण आमच्या चडताव काण्येगारांक ’हेरांनी मात्र आपलें साहित्य वाचिजाय आनी होगळाप दीजाय शिवाय. खोडी/विमर्सो न्हय. आमीं जावन हेरांचें साहित्य आमचो जीव गेल्यारी वाचिनांव’ म्हळ्ळो मनोभाव आसा तर - असल्या चिंत्पाच्या लेखकां थावन शेणाशिवाय हेर कितें आशेव्येता?

दायज पंगडान साहित्याक आनी साहितीक वाडावळेक चडीत प्रामुख्यता दिलां/दिता शिवाय वेदी काऱ्यीं वा मान-सम्मानाक न्हय देकून लोकांक एकटांय करून खबरा माध्यमांक वर्दी धाडच्यांत न्हय म्हणालो.

कामासाळाच्या पयल्या भागांत, मालघडो डोलफी कास्सियान साहित्य म्हळ्यार कितें? साहित्याचे वेवेगळे प्रकार कसले? सृजनात्मक, सृजनेतर साहित्य, तांचे प्रकार, सभदानुवाद आनी अर्थानुवाद (भावानुवाद) विश्याचेर सविसतार रितीन उलयलो. कोंकणी काण्येगार, कोंकणी काण्यों अजीक पन्नास वर्सां थावन आज पऱ्यांत वाडोन आयिल्ली रीत विवरून म्हणालो; "कोंकणी साहित्याक शेंभोर वर्सांची सयत चरित्रा ना. आनी ह्या आवदेंत जर कोंकणेंतल्या साहित्याचेर सवालां उदेतात तर तीं बरीं लक्षणां. पूण हांगासर खंयच्याय रितिचो अतिरेक‌वाद (Extremism) कोणायक‌यी बरें न्हय".

साहित्याविशीं आपल्या उलवपांत डोलफी कास्सियान ’एक संपादक आनी बरयणार हांचेमधलो संबंध कसो आसाजय’ म्हळ्ळ्याचेर आपलो अनभोग वांटलो. "संपादक‌यी एक बरवपी पूण संपादक जावन ताची जवाभदारी आनी मिनत वेगळीच आसता देकून बरवप्यान ही जवाभदारी समजोंचें व्हड चिंताप चिंतचें गर्जेचें" म्हणालो.

दुर्भाग‌पणान आज कोंकणी पत्रिकोध्यमांत थोड्या हव्यासी (?) संपादकांनी, भासेची गिन्यान नासतां, भासेचो सार्को वापार कळीत नासतां, कशेंय बरयल्यार चल्ता म्हळ्ळें आळशी चिंत्पान, पत्रिकोध्यमाचे मूळ शेवोट नेणासतां, आपल्या अबलेशी/स्वार्थी इराद्यान कोंकणी पत्रिकोध्यमाचें थोरूं धरलां - हें कोंकणेक च्युरान च्युरो करुंक पुरो - वेळ‌काळ हाची गोवाय दीत.

दूसऱ्या भागांत कुवेयटांतलो भोव मालघडो काण्येगार गिब्बा कुलशेकर, एका काण्येंत कथावसतुसवें पात्र‌वर्ग, आनी पात्रांक जीव भर्चें, तांत्रिकता आनी मांडावळ - ह्या विश्यांचेर उलवन, आपल्या एका काण्येचो धाकलो दीवन विवरिलागलो. गिब्बा कुलशेकराक अजून सयत हेरां थावन शिकचें चिंताप आसचेंच ताचें व्हड‌पण पाचार्ता.

उपरांत सविसतार रितीन शिभिरार्थीं थावन भासाभास चल्ली.

कोंकणेंत आयलेवार उदेल्ल्या शेण चळवळिचेर विमर्शात्मक नदर /आटोव घालून शिभिरार्थिंनी आपले विचार वेक्त केले. खंचीय भास उराजय तर त्या भासेचो वापार जायजय. साहित्य एक भळवंत माध्यम एका भासेक उरवंक आनी वापार करुंक. आनी ह्या दिशेन कोंकणेंतल्या मालघड्या साहितिंनी केल्ल्या वावराक वाखण्णी फावो. पूण आयलेवार थोड्या अबलेशी स्वार्थी सक्तेन कोंकणी स्पिरिताक कद्वळ करून फकत नांव कमांवच्या इराद्याण असल्या मालघड्या काण्येगारांक/बरयणारांक, तांच्या शिकपाक (तुमीं हें वाचलांवे? तें वाचलांवे?), तांच्या साहित्याक बोट जोकून, तांचें साहित्य सगळें शेण साहित्य म्हण हल्क कर्चें आनी हल्क कर्न आमी बादूर म्हण हर्दें पेटचें प्रेतन कर्चें भोव दुर्भाग‌पण.

कोंकणेचो मालघडो वावराडी, फजीर‌चो बेन्ना (कुवेयटांत कोंकणी पत्रां हाडवंक कारण कर्त) - आपल्या उलवपांत अशें म्हणालो; "आज कोणीं कोंकणी काण्येगारांच्या शिकपाक वा समजोणीक सवाल करुंदीत. पूण हकीगत ही की; कोंकणी जर आज पऱ्यांत शाभीतायेन सांभाळ्ळ्या वा उरल्या तर - असल्याच अशिकपी वा उण्या शिकपी लोकां थावन शिवाय शिकप्यां थावन, वा दुडवागारां थावन भिल्कूल न्हय. पर्गांवांत घर कामाक आसतेल्यांच्या मिनतेन, आनी मोगान आज कोंकणी उरल्या म्हळ्ळें सत कोणेंय नेगार करिनाये" म्हणालो.

हेरांनी उचार‌ल्ले थोडे गर्जेचे विचार;

"मालघड्या काण्येगारांक आपल्याच बापाय सार्को मान दिंवची गर्ज आसा. आनी हो मान दीवंक, एक बापूय म्हळ्यार कितें म्हळ्ळें कळीत आस‌ल्ल्यांक मात्र साध्य"

"कोंकणेंत एदोळ आसलेलें साहित्य सर्व शेण म्हळ्ळो वाद मांडतेल्यांनी एक उडास दवरिजय - आतां तुमचेपरकार ज्ये कितें अमृत म्हळ्ळें साहित्य आसा तें आनी थोड्या वर्सां उपरांत शेण म्हणतेले उदेतेले. ही एक वाडावळ आनी स्वाभावीक. देकून आमी दाव्यापंतीय चिंत्पाक मालवंचें नाका".

"कोंकणेंत उंचलें साहित्य - आमी रच‌ल्लें. आनी शेण साहित्य म्हळ्यार हेरांनी रच‌ल्लें"

"कोंकणी साहित्याक शेण साहित्य म्हणतेल्यांचें साहितीक अस्थित्व कसलें? पयलें हेरांच्या साहित्याक मेजुंक वेच्याधीं तीं तसलें साहित्य वा ताच्याकी उंचलें साहित्य रचुंदीत, तेदनां तांचें साहित्य‌च हेर साहित्याक शेण करुंक सक्ता शिवाय सांगोन धाखंवची गर्ज ना"

तीसऱ्या भागांत वल्ली क्वाड्रसान कोंकणेंतल्या फामाद काण्येगारांच्या मेळिंतल्या काण्येगारांक तशेंच तांच्या काण्यांचो मटवो उल्लेक करून तांच्या काण्यां मधें, दायज २००७ वर्साचो काण्येगार; क्लेरेन्स कैकंबाच्यो मटव्यो काण्यो खंयचर आसात म्हळ्ळ्याचेर आपले अध्ययन विचार प्रसतूत केले. "क्लेरेन्स कैकंबच्यो काण्यो संवेदनात्मक चिंत्पाच्यो आनी साद्या मनशा जिण्येक स्पंदन कर्चे तसल्यो" म्हणालो. तशेंच एक कुडको पिज्जा काण्येक धाकलो जावन घेवन त्या कान्येचें लिसांव वा सार कसो घेव्येता म्हणोन विवरिलो.

उपरांत शिभिरार्थिंनी आपापल्या अर्थाचो मतलब घेवन त्या काण्येचो सार वर्णिलो.

चोवत्या भागांत कोंकणेंतल्या उंचल्या काण्येगारां पयकिंतलो एकलो केवीन डी’मेल्लो उलयित्त - "समकाळीन साहित्यांत कोंकणी काण्यो" म्हळ्ळ्याचेर सविसतार रितीन आपले विचार वेक्त करून म्हणालो "कोण खंच्याय इराद्यान काणी बरंवदी, पूण हावें काणी बरंवची म्हज्या संतोसाक आनी म्हजेभितर आसच्या उधभवा खातीर" म्हणालो. ताणें कानडिंतल्या ’बुगुरी’ काण्येचो सविसतार दाखलो दिवन एक काणी कशी आसाजय म्हणोन विवरिलें. तशेंच ताच्या एकेका काण्येंतले एकेक पात्र कशे ताका भेटले? खंयचर भेटले? म्हळ्ळ्याचेर विवरून म्हणालो.

मेलवीन जे. वास "काणी एक माध्यम मात्र एका काण्येगाराक आपल्या वाचप्याक पावोंक" म्हणालो.

[सिरील पेरीस बेंदूर कोंकणी पदां गायताना]

दनपारां उपरांत कोंकणी पत्रिकोध्यमांत सिरील पेरिसान पद गायलें तर बाय प्रिया सिकवेरान खेळ खेळवन मनरंजन केलें. हेच्च संदर्भार चल‌ल्ल्या काऱ्यांत, कोंकणी पत्रिकोध्यमांत पंचवीस वर्सांच्याकी चडीत वावर केल्ल्या डोलफी कास्सियाक तशेंच ताचेसवें हऱ्येका संदर्भार पर्द्या पाटल्यान रावोन वावर केल्ल्या ताच्या पतिणेक क्लारा लोबोक दायज पंगडान मान‌पत्र, काणिको दिवून सन्मान केलो.

[फजीर्चो बेन्ना डोलफी कास्सिया आनी क्लारा लोबोच्या कोंकणी वावराविशीं मटव्यान उलयताना]

[सन्मान काऱ्याच्या संदर्भार]

मेलवीन वासान मान‌पत्र वाचलें आनी बेन्ना फजीरान तें मान‌पत्र आनी काणिको डोलफी कास्सियाक दिल्यो. बाय प्रिया सिकवेरान क्लारा लोबोचें मान‌पत्र वाचलें आनी गिब्बा कुलशेकरान तें मान‌पत्र आनी काणिको दिल्यो.

[डोलफी कास्सियाक बेन्ना फजीर मान‌पत्र आनी काणिको दितासतां]

[क्लारा लोबोक गिब्बा कुलशेकर मान‌पत्र आनी काणिको दितासतां]

सम्माना उपरांत उलयित्त डोलफी कास्सिया उलयित्त अपल्या काळजांतले उचार अशे वेक्त करिलागलो; "हावें एक निचेव केल्लो - कोंकणेंत कसलोच मान-सम्मान घेंवचोना, कित्याक म्हळ्यार हावें ज्ये कितें म्हज्यान करुंक जाता, तें म्हजें काम म्हण केलें शिवाय खंच्याय रितिच्या आशेन न्हय. देकून मान सम्मानाक हांव जोक्तो म्हणोन न्हय". पूण हें चिंताप म्हज्या थोड्या काळजाक लागसिल्या मित्रांनी दबाव घालून बदलिजे पडलो म्हणालो. ताच्या वावराक त्राण आनी स्पिरीत दिल्लो ताची पतीण मानेसतीण क्लारा लोबोन देकून तिका दिल्लो मान निजायकी जोक्तो मान. आनी ह्या खातीर दायज पंगडाक ताणें उल्लास पाटयले. दायज पंगडाचो वावर निस्वार्थी वावर. आनी हो वावर पळेवंक सकानासचीं थोडीं तांकां सलववंक सराग प्रेतन कर्चें कोंकणेंत दिसोन येता. पूण जोक्तो शेवोट आसतेल्यांक सलवण म्हळ्ळी ना. तशें दायज पंगड आफ्ल्या शेवोटाक पावोंक सक्तलो. तांकां सर्व बरें माग्तां" म्हणालो.

[कथापाठांत हाजर आस‌ल्लीं शिभिरार्थीं]

हेनरी लुवीस सासतान हाणें हेच्च संदर्भार डोलफी कास्सियाचेर बरयिल्लें एक कविता ’वात’ वाचून सांगली. तशेंच उपकार बावुडलो.

हेच्च संदर्भार, कुवेयटांत पाटल्या पांच वर्सां थावन सराग रितीन चलंवच्या कामासाळाक पर्द्या पातल्यान रावोन मजत कर्च्या बाय बेनिटा क्वाड्रसाचो उपकार बावुडलो.

सांजेर साडे च्यार वोराक हें कामासाळ अखेर जालें.