[ಸಾಂಕಳ್ ನಿಬಂಧ್] ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್ : ಕೊಂಕ್ಣಿಕ್ ಲಿಪಿ
ಆದ್ಲ್ಯೆ ಖಿಸ್ತಿಂತ್ ಆಮಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚ್ಯೆ ವಾಡಾವಳಿ ಖಾತಿರ್, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ್ ಆನಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ್ ಪಾಂವ್ಡ್ಯಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಟಿಮಾಚೊ ವಾವ್ರ್ ಪಳಯ್ಲೊ. ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಮ್ಹಣ್ತಾನಾ ಆರ್ವಿಲ್ಲ್ಯಾ (modern) ಕಾಳಾಂತ್ ಪರ್ಗಟ್ ಆನಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಹ್ಯೊ ದೋನ್ಯಿ ಗಜಾಲಿ ಆಸ್ಪಾವ್ತಾತ್. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಲಿಪಿಯೆಕ್ ಲಾಗುನ್ ಕಿತ್ಲಿಶಿಂ ಝುಜಾಂ ಕೆಸ್ತಾಂವಾಂ ಪೆಟ್ಲ್ಯಾಂತ್. ಲಿಪಿವಾದಾಕ್ ಲಾಗುನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೇಖಕಾಂತ್ ಆನಿ ಸರ್ವ್.ಸಾದಾರಣ್ಪಣಿಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಕ್ಚ್ ಮಾರ್ ಬಸ್ಲಾ. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮಾಂಯ್ಚೆ ಬಾರಾ ಬ್ರೆಸ್ತಾರ್ ತೆರಾ ಸುಕ್ರಾರ್ ಜಾಲ್ಯಾತ್. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಲಿಪಿವಾದ್ ಹೊ ಏಕ್ ನಾಜುಕ್ ವಿಶಯ್. ಹೊ ಕಸೊ ಸುಟಾವೊ ಕರ್ಚೊ? ಆಮಿ ಎಕ್ವಟಾನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚಿ ಕಶಿ ಉದರ್ಗತ್ ಕರ್ಚಿ? ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ಖಂಯ್ಚಿ ಲಿಪಿ ಮಾನುನ್ ಘೆಂವ್ಚಿ? ಅಸಲ್ಯಾ ಸಬಾರ್ ಸವಾಲಾಂಕ್ ಜಾಪಿ ಸೊದ್ಚ್ಯಾಕ್ ಹೊ ನಿಬಂಧ್.
ಲಿಪಿ ಆನಿ ಭಾಶೆ ಮಧ್ಲೊ ಸಂಬಂಧ್
ಭಾಸ್ ಪಯ್ಲಿ ತೊಂಡಿ ರುಪಾರ್ ಘೊಳ್ತಾ ಆನಿ ಮಾಗಿರ್ ತ್ಯಾ ಭಾಶಿಕ್ ಸಮಾಜಾಕ್ ಗರ್ಜ್ ಪಡ್ಲ್ಯಾರ್ ತೊ ಸಮಾಜ್ ತಿ ಭಾಸ್ ಬರಯ್ತಾ. ಭಾಸ್ ಬರೊಂವ್ಕ್ ತೊ ಸಮಾಜ್ ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಘಡ್ತಾ ವಾ ಹೆರ್ ಭಾಶೆಚಿ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಯ್ತಾ. ಜ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಆಪ್ಲಿಚ್ ಏಕ್ ಥಾರಾವಿಕ್ ಲಿಪಿ ಆಸಾ, ತಿ ಲಿಪಿ ತ್ಯೆ ಭಾಶೆಚಿ ಸಂಯ್ಬಿಕ್ ಲಿಪಿ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ತಾ. ದೆಕಿಕ್ ಕನ್ನಡ ಭಾಶೆ ಖಾತಿರ್ ತಿಚಿ ಸಂಯ್ಬಿಕ್ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿ ಆಸಾ, ತಮಿಳ್ ಭಾಶೆಕ್ ತಿಚಿಚ್ ಏಕ್ ತಮಿಳ್ ಲಿಪಿ ಆಸಾ. ಜ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಆಪ್ಲಿಚ್ ಏಕ್ ಸಂಯ್ಬಿಕ್ ಲಿಪಿ ನಾ, ತ್ಯಾ ಭಾಶಿಕ್ ಸಮಾಜಾಚೊ ಲೋಕ್ ಹೆರ್ ಲಿಪಿ / ಲಿಪಿಯೊ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಭಾಶೆ ಖಾತಿರ್ ಆಪ್ಣಾಯ್ತಾತ್. ದೆಕಿಕ್ ಹಿಂದಿ ಆನಿ ಮರಾಠಿ ಬರೊಂವ್ಕ್ ತಾಂಣಿಂ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲ್ಯಾ. ಆದಿಂ ತ್ಯೊ ಭಾಸೊ ವೆವೆಗ್ಳ್ಯಾ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಲೋಕ್ ಬರಯ್ತಾಲೊ. ಭಾರತಾಂತ್ ಜೆದ್ನಾಂ ಛಾಪ್ಣಾವಳ್ (printing) ಸುರು ಜಾಲಿ (ತೆಂಯ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ವಠಾರಾಂತ್, ಗೊಂಯ್) ತ್ಯೆಚ್ ಲಿಪಿಯೆಚ್ಯಾ ಆಧಾರಾನ್ ತ್ಯೆ ತ್ಯೆ ಭಾಶೆಚಿಂ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಉಜ್ವಾಡಾಕ್ ಆಯ್ಲಿಂ. ಮ್ಹಣ್ತಚ್ ಲಿಪಿ ಭಾಶೆಚೆಂ ಏಕ್ ನ್ಹೆಸಣ್. ವೆಳಾಕಾಳಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಏಕ್ ಲಿಪಿ ತ್ಯೆ ಭಾಶೆಚೊ ಆತ್ಮೊ ಜಾಂವ್ಕ್ ಪಾವ್ತಾ.
ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಲಿಪಿ / ಲಿಪಿಯೊ
ಗೊಂಯಾಂತ್ ಪುರ್ತುಗೆಜ್ ಧರ್ಮ್.ಪರ್ಗಟ್ಣಾರಾಂನಿ ಆಪ್ಲೊ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವ್ ಧರ್ಮ್ ಪರ್ಗಟುಂಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ವಾಪರ್ಲಿ. ಅಶೆಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಕ್ ಬರ್ಪಾವಳ್ ಲಾಭ್ಲಿ. ತಾಂಚ್ಯೆ ಆದಿಂ ಕೊಂಕ್ಣಿಂತ್ ಬರ್ಪಾವಳ್ ಆಸ್ಲಲಿ ವಾ ನಾ ಸಾಂಗುಂಕ್ ಆಮ್ಚ್ಯೆ ಲಾಗಿಂ ಘಟ್ ಪುರಾವೆ ನಾಂತ್. ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂ ಆದಿಂ, ಗೊಂಯಾಂತ್ ಗಾಂವ್ಕಾರಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಬಸ್ಕೆಚಿ ವರ್ದಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮಿಶ್ರಿತ್ ಮರಾಠಿ ಭಾಶೆಂತ್ ಬರಯ್ಲಲ್ಯೊ ಆಮ್ಕಾಂ ವಾಚುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾತ್. ತಿಂ ತಾಂಣಿಂ ಹಳೆಕನ್ನಡ, ಮೋಡಿ ಆನಿ ಗೊಂಯ್ಕಾನಡಿ (ಕಾನಡ್ವಿ) ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಬರಯ್ಲಲಿ. ಸ್ಥಳಾಂತರಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಆಪ್ಣಾಚಿ ಸಂಸ್ಕೃತಾಯ್ ಆನಿ ದಾಯ್ಜ್ ಸಾಂಬಾಳುಂಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚೊ ಉಪಯೋಗ್ ಕೆಲೊ. ತಾಂಣಿಂ ಥಳಾವ್ಯೊ ಲಿಪಿಯೊ ವಾ ಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ತೆ ಆಸ್ಲೆ, ತಾಂಚಿ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲಿ.
ಸುಮಾರ್ ಅಟ್ರಾವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ “ಆಧುನಿಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ” ಭಾಶೆಂತ್ ಪುಸ್ತಕಾಂ ಛಾಪ್ಚಿ ಸುರ್ವಾತ್ (ರೊಮಿ ಆನಿ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ) ಗೊಂಯಾ ಭಾಯ್ರ್ ವಸ್ತಿ ಕರುನ್ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಗೊಂಯ್ಕಾರಾಂನಿ ಕೆಲಿ. 1889 ವರ್ಸಾ ಎದುವಾರ್ದೊ ಬ್ರುನೊ ಸೊವ್ಜಾನ್ ’ಉದೆಂತಿಚೆಂ ಸಾಳಕ್” ಮ್ಹಯ್ನಾಳೆಂ ಛಾಪುನ್ ಆಧುನಿಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಚೆಂ ಬಿಂ ಒಂಪ್ಲೆಂ. ಮಾಗಿರ್ ಎಕುಣಿಸಾವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್, ಪಯ್ಲೆಂ ಮುಂಬಂಯ್ತ್ ಆನಿ ಮಾಗಿರ್ ಮಂಗ್ಳುರ್ ಶಾರಾಂತ್ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಉಜ್ವಾಡಾಕ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ಸದ್ದ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸಾರಾಂತ್ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಹ್ಯೆಚ್ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಆಸಾ. ಕೇರಳಾಂತ್ ಮಲಯಾಳಮ್ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಆನಿ ಕರ್ನಾಟಕಾಚ್ಯಾ ಭಟ್ಕಳ್ ವಠಾರಾಂತ್ ನವಾಯ್ತಿ ಮುಸಲ್ಮಾನಾಂ ಮಧೆಂ ಫಾರ್ಸಿ-ಅರ್ಬಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರೊಂವ್ಚಿ ಪರಂಪರಾ ಆಸ್ಲಿ. ತ್ಯಾಚ್ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ತಾಂಣಿಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ರಚ್ಲೆಂ. ಅಶೆಂ 1939 ಕಾರ್ವಾರಾಂತ್ ಜಾಲ್ಲ್ಯೆ ಪಯ್ಲ್ಯೆ ಅಖಿಲ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬಸ್ಕೆ ವೆಳಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್ಪಾವಳ್ ರೊಮಿ, ದೇವ್ನಾಗರಿ, ಕಾನಡಿ, ಮಲಯಾಳಮ್ ಆನಿ ಫಾರ್ಸಿ-ಅರ್ಬಿ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಆಸ್ಲಲಿ. ಸಮೆಸ್ತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂಕ್ ಎಕ್ಟಾಂಯ್ ಹಾಡ್ಚ್ಯಾ ಹೇತುನ್ “ಏಕ್ ಲಿಪಿ, ಏಕ್ ಭಾಸ್, ಏಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್, ಏಕ್ ಸಮಾಜ್” ಹೆಂ ಸೂತ್ರ್ ತಾಣಿಂ ಮಾಂಡ್ಲೆಂ.
ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಫಾಯ್ದೊ
ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ತ್ಯೆ ಭಾಶೆಚೆ ನೆಮ್ ಆನಿ ವ್ಯಾಕರಣ್ ಶಿಕುಂಕ್ ಸೊಂಪೆಂ ಜಾತಾ. ಹೆರ್ ಬೊಲಿಯಾಂಚಿಂ ಉತ್ರಾಂ ಆನಿ ರುಪಾಂ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ಆಸ್ಪಾಂವ್ಕ್ ಜಾತಾತ್. ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಚ್ಯೆ ಸಮಗ್ರ್ ವಾಡಾವಳಿ ಖಾತಿರ್ ಹ್ಯೊ ತೀನ್ಯಿ ಗಜಾಲಿ ಮಹತ್ವಾಚ್ಯೊ. ಹಾಂತುಂ ದುಬಾವ್ಚ್ ನಾ. ಚಂದ್ರಾಕ್ ಮಾರ್ಲ್ಯಾರ್ ಇಂದ್ರಾಕ್ ಲಾಗ್ತಾ ಖಂಯ್. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸಾರಾಂತ್ಯ್ ಅಶೆಂಚ್ ಘಡ್ಲಾಂ. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಉಲೊವ್ಪ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ ಆನಿ ಬರೊವ್ಪ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ ಏಕ್ ಘುಸ್ಪಾವ್ಣಿ (confusion) ನಿರ್ಮಾಣ್ ಜಾಲ್ಯಾ. ಎಕ್ಯೆ ವಾಟೆನ್ ಹಿಂದಿಂ ತಸಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ್ ಭಾಸ್ ಆಸಾ (ಕಾಂಯ್ ಮಳಾರ್ ತಿ ಭಾರತಾಚಿ ರಾಷ್ಟ್ರ್ ಭಾಸ್ ಲೆಗುನ್), ಜಾಚಿ ಲಿಪಿ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಮ್ಹಣ್ ತಾಣಿಂ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲ್ಯಾ. ದುಸ್ರ್ಯೆ ವಾಟೆನ್ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ತಸಲಿ ಅಂತರ್.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ್ ಭಾಸ್ ಆಸಾ, ಜಾಚಿ ಲಿಪಿ ರೊಮಿ. ಮ್ಹಣ್ತಚ್ ದೇಶ್ಭರ್ ಆನಿ ಸಂಸಾರ್.ಭರ್ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ಲೊಕಾಂಕ್ ರೊಮಿ ಆನಿ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿ ಕಳಿತ್ ಆಸಾ. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಹ್ಯಾ ದೋನ್ಯಿ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಬರಯ್ತಾತ್. ದೇವ್ನಾಗರಿ ಆನಿ ರೊಮಿ ಲಿಪಿಯಾಂಚಿ ಸರ್ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆಶಿಂ ಕೆಲ್ಯಾರ್, ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್, ಪರ್ಗಟ್ ತಶೆಂಚ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಆಸಾ. ಪೂಣ್ ತಿ ಲಿಪಿ ಫಕತ್ ಕರ್ನಾಟಕಾ ಪುರ್ತಿಚ್ ಉಪ್ಕಾರ್ತಾ.
ಕಾಂಯ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜಾಂನಿ ಸಾತ್ತತಾಯ್ ನಾಸ್ತಾನಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭುರ್ಗಿಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಥಾವ್ನ್ ಪಯ್ಸ್ ವೆತಾತ್. ದೆಕಿಕ್, ಮಂಗ್ಳುರಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮುಳಾಚಿಂ ಭುರ್ಗಿಂ ಮುಂಬಯ್ ಆನಿ ಖಾಡಿ ಪ್ರದೆಶಾಂನಿ ರಾಬಿತೊ ಕರ್ತಾತ್. ತಾಂಚ್ಯಾ ಆವಯ್ ಬಾಪಾಂವ್ಕ್ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿ ಕಳಿತ್ ಆಸಾ. ತಿಚ್ ಲಿಪಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ವಾಪರುನ್ ತಿಂ ತಾಂಚೆಂ ಬರೊವ್ಪ್ ಆನಿ ವಾಚಪ್ ಕರ್ತಾತ್. ಪೂಣ್ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್ ತಿ ಲಿಪಿ ಯೆನಾಸ್ಲ್ಯಾನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಥಾವ್ನ್ ತಿಂ ಪಯ್ಸ್ ಪಯ್ಸ್ ವೆತಾತ್. ಪೂಣ್ ತ್ಯಾಚ್ ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ ತಮಿಳ್ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಚೆಂ ತಶೆಂ ಜಾಯ್ನಾ. ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ ಆನಿ ಭಾರತಾ ಭಾಯ್ರ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮಲೆಶಿಯಾ ಆನಿ ಇಂಡೊನೆಶಿಯಾಂತ್, 700 ವರ್ಸಾಂ ವಯ್ರ್ ವಸ್ತಿ ಕರುನ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ತಮಿಳ್ ಲೊಕಾಂನಿ ತಮಿಳ್ ಭಾಶೆ ಖಾತಿರ್ ಏಕ್ಚ್ ಲಿಪಿ ದವರ್ಲ್ಯಾ. ತಮಿಳ್ ಸಂಸ್ಥೆ (ತಮಿಳ್ ನಾಡು ಭಾಯ್ರ್) ಕ್ರಿಯಾಳ್ ರುಪಾನ್ ತಾಂಚ್ಯಾ ಲೊಕಾಂಕ್ ತಮಿಳ್ ಶಿಕಯ್ತಾತ್ ಆನಿ ಕಾರ್ಯಾವಳಿ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್ತಾತ್. ಜಾತ್, ಧರ್ಮ್ ಆನಿ ಪ್ರಾಂತಾಚಿ ಗಡ್ ತಾಂಕಾಂ ಲಾಗನಾ.
ಗೊಂಯಾಂತ್ 1987 ವರ್ಸಾಚ್ಯಾ ರಾಜ್ಭಾಸ್ ಕಾಯ್ದ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ಲಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಅಧಿಕೃತ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನ್ಲಿ. ಪೂಣ್ ಆಜ್ ಮೆರೆನ್ ತೊ ಕಾಯ್ದೊ ಚಾಲಿಕ್ ಲಾಗುಂಕ್ ನಾ. ಗೊಂಯ್ ಸರ್ಕಾರಾಚೊ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ವ್ಯವ್ಹಾರ್ ಮರಾಠಿ ಆನಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಶಾಂನಿ ಜಾತಾ. ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಚೆಂ ಸಮರ್ಥನ್ ಕರ್ಪಿ ಸಿಂಧುದುರ್ಗ್, ಕಾರ್ವಾರ್ ಆನಿ ಬೆಳ್ಗಾಂವ್ ವಠಾರಾಂನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಘಟ್ ಕರುಂಕ್ ಶಕ್ಲೆ ನಾಂತ್. ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಕ್ ಲಾಗುನ್ ಫಕತ್ ಎಕಾಚ್ ಗಟಾಚ್ಯಾ ಲೊಕಾಂಕ್ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ಮಾನ್, ಹುದ್ದೆ ಆನಿ ಪುರಸ್ಕಾರ್ ಮೆಳ್ಳ್ಯಾತ್ ಹೆಂಯ್ ಏಕ್ ಕೊಡು ಸತ್. ಭಾರತೀಯ್ ಸಂವಿಧಾನಾಂತ್ ಆನಿ ರುಪ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ನೊಟಾಚೆರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿ ಅಧಿಕೃತ್.
ಕೊಂಕ್ಣಿ ವಯ್ಲ್ಯೊ ಹ್ಯೊ ಸಗ್ಳ್ಯೊ ಆಡ್ಕಳಿ ಪಯ್ಸಾಂವ್ಕ್ ಏಕ್ಚ್ ಉಪಾಯ್ ಮ್ಹಾಕಾ ದಿಸ್ತಾ – ಅಧಿಕೃತ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನುನ್ ಘೆತ್ಲಲಿ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಚ್ ಸಮೆಸ್ತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಆಪ್ಣಾಂವ್ಚಿ ವಾ ಆಪ್ಣಾಂವ್ಚ್ಯೆ ದಿಕೆನ್ (direction) ಪಾವ್ಲಾಂ ಕಾಡ್ಚಿಂ.
ಫಕತ್ ದೇವ್ನಾಗರಿಚ್ ಕಿತ್ಯಾಕ್?
ಜರಿ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಆಪ್ಲಿ ಭಾಸ್ ಬರೊಂಚ್ವ್ಯೆ ಖಾತಿರ್ ರೊಮಿ ಆನಿ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯಾಂಚೊ ವಾಪರ್ ಕರ್ತಾ, ಕಾಂಯ್ ಮಳಾರ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಹಿಚ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಚಿ ಅಧಿಕೃತ್ ಲಿಪಿ. ಪಯ್ಲ್ಯೆ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬಸ್ಕೆ ವೆಳಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಚೊ ಥಾರಾವ್ ಹೊ ಸಮೆಸ್ತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂಚೊ ಎಕ್ಮುಖಿ ಥಾರಾವ್. ಹ್ಯೆ ವಿಶಿಂ ಗೆಲ್ಲ್ಯಾ ಅಯ್ಶಿಂ ವರ್ಸಾಂನಿ ಖಂಯ್ಸರ್.ಯಿ ವಿರೋಧ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ನಾ. ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆ ಪರಿಂ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿ ಏಕ್ ಭಾರತೀಯ್ ಲಿಪಿ. ಆಧುನಿಕ್ ಕಾಳಾಂತ್, ರೊಮಿ ಪರಿಂ ದೇವ್ನಾಗರಿ (ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿ ಲೆಗುನ್) ವೆಗಿಂ ಟಾಯ್ಪ್ ಮಾರುಂಕ್ ಜಾತಾ. ಕೊಂಕ್ಣಿಚ್ಯೊ ಭಯ್ಣ್ ಭಾಸೊ, ಮರಾಠಿ ಆನಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಶಾಂನಿ ಲೆಗುನ್ ತಿಚ್ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲ್ಯಾ. ತಶೆಂಚ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮ್ಹಾಲ್ಗಡ್ಯಾಂನಿ ಜಶೆಂ, ತೊಮಾಸ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ, ಆಂಜೆಲುಸ್ ಮಾಫೆಯ್, ಮೊನ್ಸಿ. ರುದೊಲ್ಫ್ ದಾಲ್ಗಾದ್ ಆನಿ ಶಣೈ ಗೊಂಯ್ಬಾಬಾನ್ ಲೆಗುನ್ ತಿಚ್ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಂವ್ಕ್ ಸುಚಯ್ಲಲಿ. ತಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಶೆಚಿಯ್ ಲಿಪಿ ಜಾಲ್ಲ್ಯಾನ್, ಹಿಂದಿ ಭಾಶೆ ಸಾಂಗಾತಾ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿ ಚಡಾಂತ್ ಚಡ್ ಲೊಕಾಂಕ್ ಕಳಿತ್ ಆಸಾ. ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಚಿಯ್ ಖರಿ ಪಾರ್ಕೊಣಿ (discernment) ಜಾತಲಿ.
ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಂವ್ಚ್ಯೆ ದಿಕೆನ್
ಸದ್ದ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿಚ್ಯೊ ತೀನ್ ಮುಖೆಲ್ ಲಿಪಿಯೊ ರೊಮಿ, ದೇವ್ನಾಗರಿ ಆನಿ ಕಾನಡಿ. ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಥಾಪುಂಕ್ ಘೆಲ್ಯಾರ್ ಬರೆಂ ಜಾಂವ್ಚ್ಯಾ ಬದ್ಲಾಕ್ ವಾಯ್ಟ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಸಕ್ತಾ. ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಂವ್ಚಿ, ಹಿ ಏಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಮ್ಹಣ್ ಆಮಿ ಲೆಕುಂಯಾ. ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಚ್ಯಾ ಎಕ್ವಟಾ ಖಾತಿರ್ ತೊ ಆಮ್ಚೊ ಮೋಖ್ ಮ್ಹಣ್ ಚಿಂತುನ್ ತೀನ್ ಪಾಂವ್ಡ್ಯಾರ್ ವಾವ್ರ್ ಕರುಂಕ್ ಜಾತಾ.
ಪಯ್ಲೊ ಪಾಂವ್ಡೊ – ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಚೆ ನೇಮ್ ಸೊಂಪೆ ಕರ್ಚೆ ಆನಿ ತಾಚೊ ಪ್ರಸಾರ್ ಕರ್ಚೊ. ಕಾಮಾಸಾಲಾಂ ಘಡೊವ್ನ್, ಅಂತರ್.ಜಾಳಾರ್ ಪ್ರಸಾರುನ್, ತೀನ್ಯಿ ಲಿಪಿಯಾಂಚ್ಯಾ ನೆಮಾಳ್ಯಾಂನಿ ತೆ ನೇಮ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂ ಮೆರೆನ್ ಪಾವೊಂವ್ಚೆಂ. ಗೊಂಯಾಂತ್ ಕಾಂಯ್ ಮಳಾರ್ ಹೆಂ ಜಾಲಾಂ. ತೆಂಚ್ ಆತಾಂ ಸಿಂಧುದುರ್ಗಾಂತ್, ಕಾರ್ವಾರಾಂತ್ ಆನಿ ಬೆಳ್ಗಾಂವ್ ವಠಾರಾಂತ್, ಥಂಯ್ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಂಸ್ಥ್ಯಾಂ ವರ್ವಿಂ ಕರುಂಕ್ ಜಾತಾ.
ದುಸ್ರೊ ಪಾಂವ್ಡೊ – ರೊಮಿ ಆನಿ ಕಾನಡಿ ವಾಪರ್ತಲ್ಯಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಲಿಪಿಯೆ ಸಾಂಗಾತಾಚ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರೊಂವ್ಚಿ ತರ್ಬೆತಿ ಜೊಡ್ಚಿ. ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್ ಆನಿ ತರ್ನಾಟ್ಯಾಂಕ್, ಶಾಳಾಂನಿ ಆನಿ ಕೊಲೆಜಿಂನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ರೊಮಿ/ ಕಾನಡಿ ಸಾಂಗಾತಾಚ್ ದೇವ್ನಾಗರಿಂತ್ಯಿ ಶಿಕೊಂವ್ಚಿ.
ತಿಸ್ರೊ ಪಾಂವ್ಡೊ – ಸುಮಾರ್ ಪಾಂಚ್ ಸ ವರ್ಸಾಂ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಜರ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಭಾಯ್ರ್ ಹೆರ್ ಲಿಪಿಯೊ ವಾಪರ್ತಲ್ಯಾ ಲೊಕಾಂಕ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಸವಯೆಚಿ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಅಧಿಕೃತ್ ರಿತಿನ್ ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ದೇವ್ನಾಗರಿ ಆಪ್ಣಾಂವ್ಚಿ. ಏಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ದಿಸಾಳೆಂ, ಸಾತಾಳೆಂ, ಪಂದ್ರಾಳೆಂ, ಮ್ಹಯ್ನಾಳೆಂ ಆನಿ ಹೆರ್ ನೆಮಾಳಿಂ ರಚುನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂ ಮಧೆಂ ಎಕ್ವಟ್ ಘಢೊಂವ್ಚೊ.
ಹೆಂ ಕಾಮ್ ತಿತ್ಲೆಂ ಸೊಂಪೆಂ ನ್ಹಯ್, ಖರೆಂ. ಪೂಣ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಚ್ಯೆ ವಾಡಾವ್ಳಿ ಖಾತಿರ್ ಆನಿ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಎಕ್ವಟಾ ಖಾತಿರ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಅಶೆಂಚ್ ಕಿತೆಂ ತರಿ ಕರ್ಚೆಂ ಪಡ್ತಲೆಂ. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಖಾತಿರ್ ತೀನ್ ಲಿಪಿ ಸುಚಯ್ತಲ್ಯಾಂನಿ, ಕೊಂಕ್ಣಿಚ್ಯಾ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ಎಕ್ವಟ್ ರಚ್ಚೆಂ ವಿಶಿಂ, ಖೊಲಾಯೆನ್ ನಿಯಾಳ್ ಕರ್ಚೊ ಪಡ್ತಲೊ.
ಸಮೆಸ್ತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಭಾಶೆ ಖಾತಿರ್ ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಪ್ಣಾಯ್ಲ್ಯಾರ್ ಕಸ್ಲೊಚ್ ಅನ್ನ್ಯಾಯ್ ವಾ ಅನೀತ್ ಜಾಂವ್ಚಿ ನಾ. ಎಕಾಚ್ ಪ್ರಮಾಣಾ (standard) ಖಾಲ್ ಸರ್ವಾಂಚಿ ಮೊಲಾವ್ಣಿ ಜಾತಲಿ. ಕೊಣ್ ಖರೊ ಕೊಣ್ ಖೊಟೊ ತೆಂ ರೊಕ್ಡೆಂಚ್ ಭಾಯ್ರ್ ಪಡ್ತಲೆಂ. ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಮಾನುನ್ ಘೆತ್ಲ್ಯಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಂತ್ ಏಕ್ರೂಪ್ಪಣ್ ಹಾಡ್ಚ್ಯಾಕ್ ಬುನ್ಯಾದ್ ಘಾಲ್ಲ್ಯೆ ಪರಿಂ. ತರಿ ಕಾಂಯ್ ಬಾರಿಕ್ ಗಜಾಲಿ ಆಮ್ಕಾಂ ಪಳೊಂವ್ಚ್ಯೊ ಪಡ್ತಲ್ಯೊ. ತಾಚೆರ್ ನಿಯಾಳ್ ಕರುನ್ ’ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣ್’ ಆನಿ ’ಏಕ್ರೂಪ್ಪಣ್’ ಹಾಂಚ್ಯೆ ಮಧ್ಲೊ ಫರಕ್ ಕಿತೆಂ ತೆಂ ಪಯ್ಲೆಂ ಸಮ್ಜುಂಕ್ ಜಾಯ್. ಹ್ಯೊ ಗಜಾಲಿ ಫುಡ್ಲ್ಯಾ ನಿಬಂಧಾಂತ್ ಹಾಂವ್ ಹಾತಾಳ್ತಲೊಂ.
ಲಾಂಬ್ ಜಿಯೆಂವ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮಾಯ್
- ಜೇಸನ್ ಪೀಂತ್ ಉದ್ಯಾವರ್ (July 2020)
