विमर्श्या लेखन - १
बूक: मोतियां आनी तारां [कविताजमो]
संपादक: वल्ली क्वाड्रस
प्रकाशक: आशावादी प्रकाशन
आटापलेलीं बर्पां/कवितां:
आर्थर पिरेरा, दिनेश कोरेया, जोमेल बोंदेल, मेलवीन जे. वास, रोबर्ट फेर्नांडीस, विन्सेंट पिंटो, आसटीन प्रभू, सिज्येस ताकोडे, एम.पी.रोड्रिगस, वल्ली वग्ग, विलफी रेबिंबस.
मोतियां आनी तारां
बूक - समीक्षा लेखन
मेलवीन पिंटो, नीरुडे
विवीद तर्न्या आनी पर्न्या कविंचीं विंचल्लीं कवनां सांगाता हाडन कविता संग्रह पर्गट कर्चें एक नवें साहसच सय. कोंकणेंत असले संग्रह भोवच उणे. असले संग्रह चडीत येवंकच जाय. विवीद कविंची कविताझर एकाच घोटान चाकोन तांची ताड-वोड अर्थ कर्न घेंवचो आवकास सहृदयिंक मेळल्लेबरी जाता.
’मोतियां आनी तारां’ संग्रहांत स तर्न्या आनी पांच पर्न्या कविंचीं कवनां आसात. असादारण म्हणचे तसलीं कवनां दिसानांत तरी थोडीं कवनां जरूर आवडतात. तर्न्या स कवीं पयकी रोबर्ट फेर्नांडीस उद्यावर चडीत भरवश्याचो, फुलोन येंवचो कवी कसो दिसता. ताच्या कवनांनी गुंडाय आनी तीक्ष्ण चिंताप आसा;
’सकाळी नेंटीं सांजेर जांटीं
आवक म्हजें मटवें खरें
आसां भुमीक भार तरी
मेल्या उपरांत जायन सारें’ [आळमें!]
’काळजा-शेवोट’ कवनांत तो काळजाक अर्थ करचें प्रेतन करता. ’बांयतलो माणको’ कवनांत माणक्याची अमायकता, मुगदपण खरेंच उत्रायता. ’बापाचें घर’ कवनयी बरेंच व्हाळता तरी अंत्य करताना मात्र कवी थोडो घुस्पडला म्हण भोग्ता. देवाळांत कविता बुकांक खायस ना तें चिंताप विडंबनात्मक.
मेलवीन जे. वास केलराय हाचीं ’काजुलो’ आनी ’गुंडाये थावन’ कवनांनी सत्व आसा. ’गुंडाये थावन’ कवनांत समाजेच्या वायटांक खंडन करचें प्रेतन कवीन केलां, तरी कविता माद्यमाचो जोक्तो वापार मात्र जावंक ना म्हण भोग्ता.
जोन कोरेया हाचें ’ह्या म्हज्या गांवांत’ एक बरें कवन. पूण ताचीं ऊरल्लीं कवनां सलवातात. ’ह्या म्हज्या गांवांत’ कवनाच्यो थोड्यो पंक्ती कवनाक गिरेसत करतात.
’उसण्याचो नोट मागोन
आल्तारेक दिवे चडतात..
....
फेसतां परबेक मुडदोम रावल्यारी
सेजाराची मोडकी खालीच उर्ता’
दिनेश कोरेयाच्या ’गाय आयल्या धांवडायात’ कवनांत ’गाय’ एक सांकेत-जो आमच्या ’भक्तिपणा’चो विमर्सो करता. ताच्या ’हैकूं’नी अज्याप करचे तसलीं गूंड चिंत्नां आसात;
’कोगळेक आळशी गीत गायलें
कवीन ताळो बसयलो!’
आर्थर रोशन पिरेराचें ’व्हळू व्हळू काळजाक लाग’ कवनांत बरें प्रेतन दिसता.
पर्न्या कवीं पयकी वल्ली वग्गचीं कवनां मटवीं जावन थोडीं चडीत चिंतांक आवकास करन दितात. संग्रहांतलें उंचलें कवन ’स्वतंत्र जीवी’;
’तांबडे बोंचिच्या
पाचव्या किरा
पिंज्रो सांडून
धांवरे घरा!’
ह्या च्यार पंक्तेंनी तो हजार उत्रां सांगानासतांच सांग्ता. किरान स्वतंत्र जायजे म्हळ्ळी आशा कविची. पूण कोणें तरी पिंज्रो उग्तो केल्ल्या शिवाय कीर असहायक ती वासतविकता मात्र दुकाची, बेजारायेची!
विलफी रेबिंबस एक कवी म्हणचाकयी तो एक समर्थ, विंचणार सदां साहिती म्हळ्यार भोवश्या ताका आमी चड मान करतांव. तरी ताच्या चडताव पदांनी कवितेचे गूणयी आसात तें नेगारचें असाध्य.
’हांव येतांगो घाटी देंवोन’ ह्ये कवितेंत पर्गांवाथावन गांवाक देंवच्या नोवऱ्याच्या काळजाचे उमाळे, आटेविटे खरेच वेक्त जाल्यात. ताका रूक-झडांयी अपल्या होकलेविशिंच उलयतात कशें भोग्ता. पर्गांवांत आपल्या साक्रामेंताच्या उदासांत चडपडच्या, करगोंच्या तर्नाट्यांचे वळवळे विलफीन खरेच अर्थ कर्न घेतल्यात.
आवयविशीं विलफीन सभार पदां घडल्यांत. एकेक पदयी आयकोप्यांक सिंतिमेंतांनी भगणांनी गुंतून आवय थंय चडीत मोग उभजायतात. ’दुदांत धुतों तुजे पांय’ हांगासर जीवंत आसताना मांयक अपलें बरें कर्न पळेवंक ना म्हळ्ळें दूक आसा तरी तीं चडीत अवडनांत.
सगळ्या संग्रहांत एकयी कवयत्री ना ती गजाल बेजारायेची. हांगाच्या कविंक विंचुंक संपादकान कसलो मान-दंड वापारला कळीत ना. पूण एक दोन कवयत्री आसल्ल्यो तर स्त्री संवेदन थोडें सांगाता मेळतें.
संग्रहांत थोडीं कवनां धाडावन पिकयल्यांत म्हळ्ळेबरी भोग्ता, थंयसर सार दिसाना. दाकल्याक ’गुलोब’, ’देवान विंचलेलीं फुलां’, ’एक्सुरें रडणें’ इत्यादी.
[हें विमर्श्या लेखन ’मित्र’ हाफ्त्याळ्याचेर पर्गटलां]
