कटपाडिंत भोव दाधोसकायेचो कोंकणी संभ्रम
आमचेलागीं दुडू आसा तर आमी वसतू/साहेतां घेव्येत; जशें गाडी, बंगलो, न्हेसोंक वसतूर, भांगार शृंगार..... ह्यो सर्व भवतीक वसतू वा साहेतां दिस्पोडत्या जिवितांत एका ना एका रितीर उपकाराक पडच्यो. पूण कोणेंय दुडवांत गिन्यान, संतोस, शांती-समधान घेतलां वा घेवंक साध्य?. देकून दुडू आमकां व्हख्तां मात्र घेवंक मजत दिता शिवाय भलायकी न्हय. पुसतकां घेवंक मजत दिता पूण गिन्यान न्हय. सेपटेंबर ६ तारिकेर कटपाडिंत नाम्नेची बरवपीण बाय क्याथरीन रोड्रिगसाच्या ’जोन्स आर्क’ घरांगणांत तिचें नागरी लिपिंत लिप्यंतरण केल्लें, तिच्या ५० कथेचें पुसतक ’क्याथरीन रोड्रिगसाच्यो कथा’ लोकार्पण काऱ्यें आसा केल्लें. कटपाडी फिर्गजेचीं, प्रत्येक जावन क्याथरीन बायेचीं लागशिलीं जायतीं ह्या काऱ्यांत हाजर आसलीं.
समाजेंत अशें जायतीं काऱ्यीं आयोजीत जातात. आमीं सयत असल्या काऱ्यांनी मेतेर जातांव वा वेतांव, पूण सर्व काऱ्यांनी आमकां ’तृप्ती’ लाभाजय म्हण ना. पूण थोडीं असलीं काऱ्यीं, आमच्या मतिंत लांब काळ पऱ्यांत, एका ना एका कारणाक लागोन यादिंत उर्तात. त्या पयकिंत हें काऱ्यें एक म्हण सांगोंक म्हाका भोव चड दाधोसकाय भोग्ता. हाचीं कारणां फकत एक-दोन न्हय, जायतीं आसात. त्या जायत्या कारणां पयकिंत थोडीं तरयी महत्वाचीं कारणां हांगासर उल्लेक कर्ची गर्ज म्हण म्हाका भग्ता.
क्याथरीन रोड्रिगस वृत्तेन शिक्षकी, देकून साहित्य तिका लागशिलें. पूण तिणें साहित्यांत (जांव कथारुपार, नाटकारुपार वा कवितारुपार) नांव वेल्लेंच तुळू भासेंत. तिणें कन्नड भासेंत सयत नांव वेलां आनी कन्नड साहित्य उडुपी जिल्लो हिका वर्त्या मानान लेक्ता. तेचपरीं तिणें कोंकणिंत सयत जायतें योगदान दिलां. चडताव नेमाळ्यांनी तिणें अपल्यो कथा धाडल्यात आनी जायतीं साहित्यीक इनामां तिका लाभल्यांत. पूण हांगासर महत्वाचें म्हळ्यार, ६ सेपटेंबराच्या काऱ्यांत हाजर जाल्लीं चडतावां कोंकणी, तशेंच कन्नड आनी तुळू भाशीक लोक. हिचें पुसतक लोकार्पण केल्लो सयत तुळुवेंतलो नाम्नेचो साहिती मुद्दू मूडुबेळ्ळे. काऱ्याची सविसतार वर्दी/भात्मी आमी एदोळच पर्गट केल्या, ही वर्दी न्हय, थोडीं भगणां.
ह्या काऱ्यांत तीन-च्यार प्रमूक उलवपां आसलीं: सुर्वातेर आंडऱ्यू एल. डिकुन्हान ’के.बी,एस (कोंकणी बियोंड स्क्रिपट)’ विशीं उलवन, आमचें कोंकणी चिंतप विसतार जांवचे दिशेन दिवो पेटयलो. दुस्रें वल्ली क्वाड्रसान ’शंकरपूर आनी कटपाडी’ गांवासवें अपलो भांद कसलो म्हळ्ळेविशीं माहेत दिवून, कोंकणी भासेच्या मोगार पडोंक कारण जाल्लो गांव ’पांगळा’ म्हणोन, कोंकणिंतल्या ग्रामीण परिसराच्यो कथा विश्यांत उलवन क्याथरीन रोड्रिगसाच्या आनी केवीन डिमेल्लोच्या कथेंचेर नियाळ दिलो.
तिस्रें मुद्दू मूडुबेळ्ळेचें उलवप; कोंकणी अपली आवयभास न्हय तरयी, आवयभासेपरिंच काळजाक लागशिली म्हणालो. पूण सर्वांच्या काळजाक लागचीं उत्रां उलयिल्ली बाय क्याथरीन रोड्रिगस. अपली लांब काळाथावन मतिंत आसची एक आशा आज ज्यारी जाली म्हणोन अपलें काळीज उग्तें करून तिणें बरयिल्ल्या कांय थोड्या कथेंच्याकी वेगळें उलवप तिणें केलें. तिचीं उत्रां आयकोन जायत्यांनी अपले दोळे भिजयले; तिचीं भावूक पूण दाधोसकायेचीं उत्रां आयकोन खरेंच भगलें - असले अनभोग हऱ्येका दिसा येनांत.
बाय सलोमी डिसोजा मोगार्नाड एक वय्चारीक चिंत्पाची कवी म्हण तिचीं कवितां वाचतानांच समजता, देकून तिची ओळोक नासतां सयत तिचें पुसतक संपादन कर्न पर्गटुंक थोड्या वर्सां-धीं तिका संपर्क कर्ताना तिकाय अज्याप. ओळोक-पाळोक नासचो, खंच्यागी गांवांत ’पयणारी’ जावन आसचो म्हजेतसलो पर्की तिका संपर्क कर्ताना सहज रितीन तिच्या मतिंत सयत सभार दुभावीं सवालां येंवचीं सहज. पूण म्हज्या चिंत्पाक पाटिंबो दीवन हें पुसतक येशें कर्च्यांक आंडऱ्यूचो भळवंत हात आसा. पूण तो अपलें व्हडपण गाजंवचो न्हय, देकून ह्या पुसतकाची सगळी क्रेडीट म्हाका दिली ती खरेंपणीं सलोमिची जावनासली. तिच्या पुसतकाक ’कर्नाटक कोंकणी साहित्य अकाडेमिचें उत्तीम पुसतक पुरसकार’ सयत लाभलो. म्हाकाय तिणें गवरवान आपोवणें दिल्लें, पूण म्हज्याकी चडीत ह्या गवरवाक फावो जाल्लो आंडऱ्यू देकून, आंडऱ्यू ह्या काऱ्यांत हाजर जावंक सकलो. आसों, ती गजाल पर्नी.
६ सेप्टेंबर काऱ्यांत सलोमीन कोंकणी कविगोषटी एका वेगळ्याच रितीन चलयली. एकेका कविचें कविता सादर्पण जातच, लोकाक कोंकणी कविता आनी कविंची ओळोक दिंवचो क्वीज चलयलो. ह्या क्विजाक लागून सर्व प्रेक्षकांची हुमेद दोडती जाल्ली अन्येक दाधोसकायेची गजाल.
नानू मरोल अपल्याच खास शैलेर मान-सन्मान काऱ्यें चलवन व्हेलें. आमी एकल्याक दुडू-भांगार दीवन सन्मान करिजाय म्हण ना. दोन बरीं उत्रां पर्गट रितीन उलयल्यार सयत तो सन्मान. आनी नानून तें काम भोव अपुर्भायेन केलें. सस्पेन्स म्हळ्यार ह्या तेगांयकयी ’सन्मान आसा’ म्हण खबर नातली. तें काम भोव अर्थाभरीत रितीन नानून चलवन वेलें.
पूण आमकां हालवंक कारण जाल्लीं उत्रां एका कन्नड अध्यापकान क्याथरीन बायेविशीं उलयिल्लीं उत्रां. तीं फकत उत्रां न्हय, त्या उत्रांनी ताचें चिंतप कितल्या गुंडायेचें आनी गवरवयुक्त जावनासलें म्हळ्ळें गमतालें. तेदनां म्हाका भगलें; ’असलें चिंतप कोंकणिंत कित्याक उदेवन येना?’. आमीं एकामेकाच्यो चुकी सोधचांत अव्वल, कोणेंच आमकां ह्या कलेंत पाटीं घालुंक साध्य ना. ओलंपिकांत हाकाय मेडल आसतें तर तें खंडीत आमकां मेळतें. पूण हेरांचें बरेंपण ओळखोंचें चिंतप आमच्या मतिंत कित्याक उदेवन येना? हें सवाल आमी आमकां कर्चें आनी जापी सोधची गर्ज आसा. हेरांक सोड्यां, आमी स्वता हेरांचें बरेंपण कितलें ओळखतांव? केदनांय हेरांच्या बरेपणाविशीं दोन बरीं उत्रां उलयतांव? हेरांच्यो चुकी सोधचें असकत्यांचें काम, पूण हेरांचें बरेंपण पार्कुंचें भळवंताचीं लक्षणां. आतां आमी आमकां विचारुंक आसा ’आमी असकत वा भळवंत?’
