[संपादकीय - २९]  झुज आनी संघर्ष

१९९० इस्वेच्या अगोसत २ तारिकेर पयले पावटीं इराकान कुवेयटाचेर धाड घाल्ली, १९९१ इस्वेच्या फेबरेर २८ तारिकेर पऱ्यांत चल‌ल्ल्या ह्या झुजांत जायतें लुक्साण भग‌ल्ल्या सभार भारतीयांची काणी हांवें आयकल्ल्यो. २००१ इस्वेच्या अगोसत मयन्याच्या २९ तारिकेर हांव एम.एच.अलशाया म्हळ्ळ्या कंपणेंत ऐ.टी.प्रोजेकट म्यानेजर जावन कामाक म्हणून कुवेयट पावलों.

झूज एक राजकीय विकल्प आसुयेता पूण झुजांत कोणायचेंय बरें जाल्लें ना. भळवंत राश्ट्रांनी झुजाक हातेर करून असकत्यांचेर वेवेगळ्या शींतऱ्यांनी झूज मांडयलां. आनी २००१ इस्वेंत कुवेयट पाव‌ल्ल्या म्हाकाय असल्याच एका झुजाचो अणभव करुंक पडत म्हळ्ळें हांवें म्हज्या स्वपणांत‌यी चिंतुंक नासलें.

२००१ इस्वेच्या सप्तेंबर ११ तारिकेर अमेरिकाच्या दोड्या-भांदपांचेर जाल्ल्या हल्ल्याच्या रागान अमेरिका तशेंच संसाराचे चडताव राश्ट्र अज्यापान तशेंच रागान आसले. हेच वेळार इराकान कुवेयटाचेर दुस्रे पावटीं धाड घाल्ताना थंयचर काम करून आस‌ल्ल्यांक ह्ये पावटीं गर्जेच्याकी चडीत कावजेणी भगुंक लाग‌ल्ली. आनी हाचें कारण; इराकान कुवेयट‌चेर केमिकल बांब घाल्ची भिरांत.

ह्येविशीं रेडियो, टिवी तशेंच दिसाळ्यांनी; कुवेयट टायम्स, अरेबियन टायम्स, तशेंच सर्व माध्यमांनी सर्कारान लोकाक वेवेगळे हिशारे तशेंच समजणी दीवंक धरलें.

चडताव कुवेयटिंनी आपल्या घरांनी ओक्सिजन मासकां दाळ्ळीं आनी एर टायट कुडांची बंदोबसत केली. कंपेनिच्या दफ्तरांनी काम कर्तेल्यांक सयत वेवेगळीं एर-टैट कुडांची वेवसता केल्ली. आमच्या कंपणेंत सयत म्यानेजरांक एक कूड, तशेंच हेरांक एक कूड अशें सभार कुडांची बंदोबसत केल्ली. त्या कुडांनी टोर्च, वाती, रेडियो, आनी गर्जेच्यो वसतू; उदक, चाय-कोफी पियेंवची वेवसता.

प्रमूक जावन दोन रितिचीं सैरनां ते व्हाजयताले. पयलें सायरन आयकतच सर्वांनी त्या त्या वर्गाचीं कुडां नम्यारलेलेपरीं वचुंक आसलें. आनी दुस्रें सायरन येतासर कोणेंच त्या कुडाथावन भायर येवंक नातलें.

हऱ्येका दिसा कंपणेंत एकेकलो एकेक खबर हाडतालो. थोड्यांनी येदोळ‌च आपापल्या देशाक पाटीं वेची तयाराय केल्ली. हांव कांय थोड्या वर्साच्या संघर्शांत कुवेयट पाव‌ल्लों. कुवेयटाक येताना म्हजेलागीं कांय थोडें रीण आसलें शिवाय बाकिचें कितेंच नातलें. आतां ह्या स्थितेंत पाटीं वेचें म्हज्यान साध्य नातलें देकून हांव कितेंय जांव पूण कुवेयटांत‌च रावतलों म्हळ्ळ्या हठान कुवेयटांत उरलों.

हांवें काम कर्न आसची सुवात शुवेक आनी हांवें रांवची सुवात साल्मिया. पूण भिरांत आसली. सकाळीं आफिसाक येताना जांव, सांजेर आफिसा थावन घरा वेताना कांव वाटेर कितेंय घडत‌काय म्हळ्ळी कावजेणी धोसताली. पूण हेर उपाव नातलो. म्हजेपरिंच हेरांय भिरांतेन दीस काडतालीं.

पारोत कर्ची अमेरिकाची फवज/सोजेर रसत्यांनी पळेवंक मेळताली.

पयल्या झुजावेळार झुजाच्या निबान अमायकांचेर जाल्ल्या वेवेगळ्या जुलुमाविशीं आयकल्लें पूण ह्ये पावटीं तसली भिरांत नातली तर‌यी केमिकल एट्याकाची भिरांत मात्र धोसताली जाल्ल्यान घरांनी सयत बागलां, जनेलां एर-टायट करून घरांनी सयत ओक्सिजन मासकां दवरुंक सुरू केलें.

थोड्याच दिसांनी अमेरिकाच्या रेडार चुकवन एक मिसायल येवन शुवेक पोर्टाचेर पडलेंच. कितेंगी तें दऱ्याचेर चड मापान पडलें जाल्ल्यान शुवेक पोर्टाच्या वणदेक मात्सो मार जालो सोडल्यार हेर कितेंच लुक्साण जालेंना.

इराकान कुवेयटाचेर झूज मांडलें पूण कुवेयटांत काम करून आसल्यांक जायतीं झुजां झुजुंक आसलीं.

झुजांविशीं बरपां

आधल्या वर्सांत गोंयच्या एका राश्ट्रीय सेमिनारांत एका नाम्नेच्या साहितीक सांगलें; कोंकणिंत झुजाचीं बरपां नांत. जशें हेर देशाच्या साहित्यांत आसलेपरीं. हाचें कारण‌यी सोंपें; मनीस कोण‌यी झूज आशेना. कुवेयटाचेर इराकान घाल्ल्या धाडेविशीं कांय एडवीन जे. एफ. डी’सोजान थोडें बरयलां पूण एक बूक म्हज्या नद्रेन पड‌ल्लो जावनासा इंगलिशांतलो. ’From coconut trees to oil wells’, जो एका कोंकणी भावान बरयिल्लो. बाब एंटनी वेरोनिका फेर्नांडिसान बरयिल्लो.

हांव बाब एंटनी वेरोनिका फेर्नांडिसाक लागशिल्यान वळकतां, कुवेयटांत आमी कोंकणी वावर कर्तासताना एकामेका सांगात दिला. ताचेथावन थोडीं घडितां आयकून म्हज्या आंगाची लोंव उभी जाल्ली.

एक: एका दिसा तो हर्शेंचेपरीं सकाळीं आफिसाक वेच्या वाटेर ताका मुकल्यान इराकी सोजेर बंदूक जोकून येंवचे दिसले, आनी सोजेरांनी हाका राववन हाची जप्ती करुंक धर्ताना हाच्या पर्सांत बायलेचो फोटो आसलो देकून सोजेरांनी विचारलें; "ही बायल कोण?".

बाब वेरोनिकान जाप दिली "ही म्हजी बायल"

तवळ सोजेरांनी जाप दीवन म्हळें "तुका जीव उरुंक आशा आसा तर वचून तिका आमचेलागीं आपवन हाड"

तेदनां वेरोनिका बाबाब जाप दिवून म्हळें "ती इंडियांत आसा, कुवेयटांत न्हय"

दोन: कुवेयट इगर्जेंत कोयेरांत कीबोर्ड खेळच्या चेडवाची आवय एक पावटीं बाब वेरोनिकाक फोनार रडून आपयलागली. तिच्या घरा सोजेर रीग‌ल्ले आनी ते तिका तशेंच हेरां सर्वांक घरा भायर वचुंक फर्मायताले शिवाय त्या एकल्या चेडवाक सोडन. आनी असल्या भिरांकूळ परिस्थितेक पळेल्ल्या, भग‌ल्ल्या आनी असल्या जायत्या घडितांत जिवें जिवें पळेल्ल्या बाब वेरोनिकाचो हो बूक फकत झुजाचीं बरपां मात्र न्हय, कुवेयटांत इंडियाच्या, प्रत्येक जावन कोंकणी/गोंयच्या साद्या लोकांच्या संघर्शांची अपुर्भायेन पिंत्रावणी केल्ली दिसून येता.

देकून म्हाका इतलेंच भगलें, हो बूक कोंकणिंत पर्गटुंक‌च जाय.

माडा रूक म्हळ्यार सांकेतीक रितीन कोंकणी मुळाचो गांव. तेला खणी म्हळ्यार गलफ. ह्या बुकांतलीं सभार बरपां खरिंच जावन भिरांकूळ वासतवाक पिंत्रायताना पर्गांवांत घोळुंक गेल्ल्यांनी केल्ल्या साक्रिफिसाची रुज्वात दिता म्हणच्यांत दुस्रें उतर ना.

- वल्ली क्वाड्रस [जनेर, २०२०]