संपादकीय - ४८: भर‍वश्याशिवाय आमकां हेर कितें आसा?

’जेदनां पऱ्यांत आपलीं स्वपणां हेरांच्या स्वपणांची देस्वाट करिनांत, तेदोळ पर‍यांत आमी स्वपणां पळेजाय’

भर‍वश्याशिवाय आमकां हेर कितें आसा?

वरस : २००९

मयनो : जनेर

’ह्या संसारांत जियेतेल्या हर‍येकल्यान स्वपणां पळेजाय, मात्र न्हय, तीं हकीगत जांवच्याक प्रेतन करिजाय’ म्हणता भारताचो आधलो अध्यक्ष अब्दूल कलाम.

स्वपणां कांय कोणायची आसत-वसत न्हय, कोणेंय स्वपणां पळेव्येता, जेदनां पऱ्यांत आपलीं स्वपणां हेरांच्या स्वपणांची देस्वाट करिनांत, तेदोळ पर‍यांत; स्वपणां आसचीं फुंक्याक, स्वपणांचें मोल चडाना वा देंवाना. आनी हीं स्वपणां पळेवंक हऱ्येकल्याक हक्क आसा, खंच्याय जातिचो तो जांव, खंच्याय प्रांत्याओच तो जांव, खंच्याय कालेतिचो तो जांव.

अन्येक नवें वरस सुरू जालें, फकत्त एक सांकेतीक नीब; आमीं जियेंवच्या संसारांत, आमची स्वपणां साकार करुंक फुडें वेच्याक.

हेच्च भर‍वश्यान सुरू जाल्लें २००८ वरस सभार कराळ घडितांक पळेशें करुंक पावलें. पूण वरस कितेंच करिना, बगार कितेंय कर्ता तर मनीस, आनी ताची मानसिकता मात्र. वर्साच्या मधेंच सुरू जाल्ली आर्थीक दिवाळी, चड‌ल्लें सेन्सेक्स, पड‌ल्ली मार्केट, देंव‌ल्ली बेंकाची वाड, पेंकाड मोडोन पड‌ल्लो भांदपा बाजार, पूण ह्या सर्वांक हेर कसलोच विकल्प नासतां सोसून, खिरवन, जिरवन जियेतेल्या लोकांची सिंतिमेंतां वेवसतीत रितीन पिळून, गिळून कशें माध्यम दिसान‌दीस सोर्केता म्हळ्ळेंच आडहूक सत.

कोण म्हणता ईन‌फ्लेशन पंद्रा पर्सेंट चड‌ल्लें म्हण? हे पर्सेंट म्हळ्ळे अंखे सयत दिंवच्याधीं जायती मनोगतेचो हात आसता, कोणाक चडयल्यार फायदो तर कोणाक देंवयल्यार फायदो, पूण भगचो लोक कसोय तेच्च वर्गाचो पळे, गाडवापरीं जियेवन सवय जाल्लो. देकून घर्चें भाडें चडलां, पेट्रोलाचें मोल चडलां, ग्यासाचें मोल चडलां, हऱ्येकाचें मोल चडलां, पूण सांबाळ अजून तोच्च, तो चडोंक ना, आनी ह्या परिगतेंत कोणाक पुर्सोत वा सयरण आसा आमी आधल्या मयन्यांनी हाड‌ल्ल्या वसतुंचें मोल ह्या मयन्यांत कितलें वाडलां/चडलां म्हळ्ळें पार्कुंक? आनी ह्या मधें टिवी/पत्र माध्यमांनी सांगचेंच/पर्गटचेंच ’सत’ जालां.

देश-विदेशांनी, अंतर‌राश्ट्रीय स्थरार सयत ’हेड‌लायन’ जांवचे तसल्या समस्स्यांक उकल्च्या आमच्या चडताव माध्यमांक खरेंपणीं कितलो हुसको आसा? देशाचे भोव प्रतिषटीत पुरसकारांनी फुमार्च्या आमच्या महान जर्नलिसटांक साद्या लोकाचो कितलो हुसको आसा? कितली खंत आसा? खबरो सयत कश्यो घडतात? खबरो सयत कश्यो रूप बदल्तात? कशें दुडू/सकत/अधिकार ह्या खंबरांचेर गुपीत रितीन राज्वटकी चलयता म्हळ्ळें आमी पयलें समजल्ल्यांव तर, हांचीं कितलीं सतां आमकां ह्या सतांतलीं ’खतां’ तर‌यी दिसतीं न्हय?

गांवच्यो-देशी खबरो सोड्यां, यू.एन.ऐ (युनायटेड न्यूज आफ इंडिया), पी.टी.ऐ (प्रेस ट्रसट आफ इंदिया), रूटर्स तसल्या प्रतिषटीत खबरा माध्यमांतल्यो खबरो सयत कितल्यो प्रामाणीक जावन वाचप्यांक पावतात? सगळें सोड्यां; आयलेवार मुंबय‌चेर जाल्ल्या धाडिची खबर‌च घेव्यां; ही खबार कशी कशी पर्गट जाली पळेया, कोणें लषकर ई-तोयबाक बोटां जोकलीं तर कोणें तालिबानाक बोटां जोकलीं, कोणें सांगलें ही तोगाडिया/सिंघाल/मोदिची चाल, देकून हाणेंच पाकिसताच्या उग्र‌वादिंक मोलाक हाडन करयिल्ली म्हळें तर हिच्च खबार पाकिसतानांत वेगळ्याच रुपार पर्गटली, बंधीत जाल्लो ’कसब’ हाचें नीज नांव ’अमर सिंघ’ म्हळें, ताचेसवें मोरोन पड‌ल्लो ’हीरालाल’ - पूण पोलिसांनी हाचें तोंड चेंचून घालां; कोणाक‌च व्हळोक मेळानाये म्हणोन... ह्या खबरेंचे उण्यार उणें इक्रा काण्यो तर‌यी वाच‌ल्लो/आयकाल्लो उडास.

हांगासर हांवें बरंवचो म्हजो इरादो खंचें सत खंचें न्हय म्हळ्ळो भिल्कूल न्हय, पूण कशें ’सत’ आसचें माध्यमाच्या हातीं वेवेगळें रूप घेता म्हळ्ळें. हाचेविशीं इल्लें तर‌यी समजोंक प्रेतन कर्चें तर; हीं माध्यमां खंचीं? आनी हांचेर कोणाची/कसली राज्वटकी चल्ता म्हळ्ळें समजोंची गर्ज आसा;

एन.डी.टी.वी (न्यू डेल्ही टेलिविशन) - भारतांतलें लोकामोगाळ टिवी चानलाक दुडवाची भळिश्ट मजत दिता ’गोस्पल्स आफ चारिटी’ (स्पेयन स्पोर्टस कम्यूनिसम). सुरू जाल्ले तेंपार आमकां आयकोंक मेळचो तांचो ताळो सद्द्याक पाकिसतानाच्या लोकांचेर मात्सो मोव जाला, कित्याक; पाकिसतानांत हें एक मात्र च्यानल ब्रोड‌कासट जावंक पाकिसतान सर्कारान पर्वणगी दिल्या देखून. हाचो संस्थापक/अध्यक्ष डा|प्रणय रोय, प्रकाश कारत आनी वृंदा कारत हांचो सयरो. (वृंदा कारताची भयण राधिका रोय प्रणय रोय‌ची बायल).

इंडिया टुडे, भारताचें भोव लोकामोगाळ हफ्त्याळें, एका तेंपार बिजेपीन पाटिंबो दिलेलें, आतां एन.डी.टी.विची आसत. आतां ह्या हफ्त्याळ्याचो ताळो सयत पयलेंचेपरीं ना म्हळ्ळें हाच्या चडताव वाचप्यांक कळोन आयिल्लें सत.

सी.एन.एन-ऐ.बी.एन: ह्या चानेलाक ’सदर्न ब्यापटिसट चर्च’ संपूर्ण रितीन आर्थीक कुमोक कर्न आसा, हांचें हेड आफीस अमेरिकांत आसा आनी वर्साक उण्यार उणें ८०० मिलियन डोलर कुमोक ह्या चानलाच्या प्रचाराक खर्चिता. हें च्यानल राज‌दीप सर्देसाय आनी ताची बायल सागरिका घोष चलयतात. एका तेंपार एन.डी.टी.वी.चो म्यानेजिंग एडिटर जावन भोव लोकामोगाळ जाल्लो, तशेंच ’बीग फायट’ तसलें काऱ्यें सुरू केल्ल्या राज‌दीप सर्देसाय‌न टिवी १८ च्या राघव बाल‌सवें मेळोन हें च्यानल सुरू केल्लें. पूण एन.डी.टी.विच्या लोकामोगाळायेखातीर खातीर विशेस रितीन वावर केल्लो राज‌दीप सर्देसाय, फकत्त ताका मेळचो सांभाळ (३६ लाख रुपय वर्साचो सांभाळ) पर्गट केल्ल्यान, अवमान भगोन (एन.डी.टिविंत सवो वडलो सांबाळ) हें च्यानल सोडन गेल्लो, कित्याक हांच्याकी पांच वांटे चड सांभाळ राघव बाल हाणें दिल्लो, तोवी टोयोटा कोरोला गाडियेसवें. गरीब लोकां खातीर झुजोन पुरसकार जोडतेल्या पत्र‌कर्तांचें हें खासगी चिंताप - सोड्यां.

टायम‌स ग्रूप (टायम‌स आफ इंडिया, मीड-डे, नव‌भारत टायम‌स, स्टार डसट, फेमिना, विजय टायम‌स, विजय कर्नाटक, टायम‌स नौ (२४ वोरां न्यूज च्यानल) आनी हेर थोडीं..)

टायम‌स ग्रूपाचे धनी ’बेन्नेट आंड कोल‌मन’ (वरल्ड क्रिश्चियन कौन्सील हाका ८०% आर्थीक मजत दिता, तशेंच एक इंगलीश आनी एक इटालियन बाकिचे २०% समासम वांटून दितात. इटालिचो रोबर्टियो मिंदो, सोनिया गांधिचो सयरो म्हणतात)

स्टार टिवी: हें च्यानल आसट्रेलियाचो एकलो चलयता, हाका मेलबोर्न‌ची सैंट पीटर्स पोंटिफीक इगर्ज पाटिंबो दिता.

हिंधुस्थान टायम‌स: बिरला ग्रूपाचें, पूण शोभना भार्तीयान हें घेत‌ल्ल्या उपरांत सद्द्याक टायम‌स ग्रूपासवें आसा.

द हिंदू: सुमार १२५ वर्साधीं सुरू जाल्लें इंगलीश दिसाळें, स्विटजर‌लेंडाच्या जोडुवा सोसायटी, बेर्ने हांच्या ताबेंत आसा. एन. रामाची बायल स्विटजर‌लेंडाची.

इंडियन एक्स‌प्रेस: आतां दोन जावन विंगड जालां; द इंडियन एक्स‌प्रेस आनी न्यू इंडियन एक्स‌प्रेस (दक्षीण भारतीय); ए.सी.टी.एस क्रिश्चियन मिनिसट्रीस हांचो प्रमूख बंडवाळ आसा.

ईनाडू: आज पासोन भारतीय रामोजी राव म्हळ्ळ्याच्या ताबेंत आसा. रामोजी राव फिल्म इंडसट्रिचो, आंद्र प्रदेशांत आपलोच्च व्हडलो फिल्म स्टुडियो चलवन आसा.

आंद्र ज्योती: एम.ऐ.एम (मुसलीम पार्टी आफ हैदराबाद) आनी एका कांग्रेस मिनिसटरान हें तेलुगू दिसाळें आयलेवार मोलाक घेतलें.

द स्टेटस‌म्यान: भारतीय कम्यूनिसट पार्टिच्या ताबेंत आसा.

कैराली टिवी: भारतीय कम्यूनिसट पार्टी (मार्क्सिसट) च्या ताबेंत आसा.

मातृभूमी: लीडर्स आफ मुसलीम लीग आनी कम्यूनिसट लीडर्स हांचो बंडवाळ चड आसा.

एशियन एज आनी डेक्कन क्रोनिकल: एका सौदी अरेबियन कंपेनिच्या ताबेंत आसा; हाचो मुखेल संपादक एम.जे. अकभर.

थोडीं हेर सतां (?) नियाळ कर्चीं तर;

२००२ इस्वेंत गुज्रातांत गलाटो जालो, जायतीं हिंधू, मुसलीम घरां भस्म जालीं, लोक जिवो जिवो लासोन, हुल्पोन मेलो. हेच्च संदर्भार राज‌दीप सर्देसाय आनी भर्का दत्त एन.डी.टी.विंत काम कर्न आसलीं. त्या वेळार, मुसलीम कुटमांक फोकस कर्च्याक एका सौदी अरेबियन कंपेनीन पांच मिलियन डालर्स दिल्लो. आनी ताणीं भोव अर्थाभरीत रितीन तशेंच केलें. एक‌च एक हिंदू कुटमाक जांव, तांच्या सयऱ्यांक जांव लास‌ल्लें, हाणीं कवर केलेंच ना.

तें कित्याक? भोव डेरिंगाचो जर्नलिसट तरूण तेज‌पालान तेहेल्का.कोम हांतूं सराग रितीन चडताव जावन बिजेपिच्या व चडताव जावन हिंधुत्वाक विरोद जावन घोटाळो केल्ल्यांची कृत्यां उज्वाडाक हाडच्याक अरब राषट्रां थावन सराग रितीन लाभच्या ब्ल्यांक चेक्कां काराण म्हळ्ळें भोव थोड्यांक मात्र कळीत.

इतल्या सर्व संग्तेचेर उज्वाड फांकयताना, माध्यमांचो पात्र, राजकीय शेतांनी जांव, सामाजीक शेतांनी जांव, शैक्षणीक शेतांनी जांव कसलो पात्र घेता म्हळ्ळें अंदज कऱ्येता. देकून ह्या माध्यमांक सयत मुंबयांत आतंक‌वादी हल्लो कर्ताना पडोन गेल्लें फकत्त टी.आर.पी मात्र, देकून मीत मिर्वोन, अतिशयोक्त पाचार्न, उदाक पियेनासतां रातिची नीद सयत काडिनासतां, रसत्याचेर निदोन, लोळोन टिविंनी खबार दितेल्या सभार पत्रिकोध्यमीं पयकिंत कांय थोडे बरे, निश्टावंत, पत्रिकोध्यमी आसोंक पुरो. आसल्यारी कोणाक दिसतात?

आनी असल्या खबरेंक मसाला ल्हावन, लोकां कर्नां एस्सेमेस हाडंवचो दंदो कितले वेवसतीत रितीन चलोंक ना? पूण रातिची नीद खळोन, रसत्यार निदोन, लोळोन खबरो दिल्ले हेच्च पत्रिकोध्यमी, ह्ये उपरांत कितल्या मापान गर्जेवंतांक पावतात? अशें म्हणोन हांवें सांगचो इरादो हो न्हय‌की, सगळे पत्रिकोध्यमी भृषट म्हणोन, आसात, भोव थोडे अजून आसात, आपली नैतिकता होगडायनासतां वावुरलेले, वावुर्चे अजून आसात, पूण भळामुकार असकत ताळ्याचें त्राण कितलें?

इतलें सर्व आमचे भंवतोणी आसोन‌यी, आमी भर‍वसो सांडिनासतां, भर‍वश्यान, फाल्यांचो बरो फुडार आशेंवचे शिवाय हेर निर्वोग आसा?

भागी नवें वरस तुमकां सर्वांक, सर्वांक सर्व बरेंच जांव.

खाल्तेपणीं,

- वल्ली क्वाड्रस, अजेकार